Đặt vấn đề Hiện nay, thế giới đang báo động về hiện trạng môi trường toàn cầu. Môi trường đã trở thành vấn đề chung của toàn nhân loại và được thế giới quan tâm, cùng với sự nóng lên của trái đất gây hiệu ứng nhà kính và sự suy giảm tầng ôzôn. Nằm trong khung cảnh chung của thế giới, môi trường Việt Nam cũng ngày càng xuống cấp cục bộ. Đất nước ta đang trên con đường hội nhập và phát triển tốc độ đô thị hóa, công nghiệp ngày càng gia tăng mạnh mẽ, làm cho nhu cầu khai thác và tiêu dùng tài nguyên thiên nhiên của con người cũng không ngừng tăng lên, làm nảy sinh hàng loạt các vấn đề môi trường, chúng ta sẽ phải đối mặt với nhiều thách thức từ nước thải, khí thải, chất thải rắn.
Hiện nay do ý thức của con người về môi trường còn hạn chế, hầu như tất cả chất thải đổ trực tiếp ra sông mà không qua công đoạn xử lý với việc sử dụng hóa chất bảo vệ thực vật quá nhiều, phần khác do sự khai thác tài nguyên khoáng sản ngày càng cạn kiệt đã làm cho môi trường bị ô nhiễm một cách nặng nề. Vì vậy bảo vệ môi trường là đang là bài toán khó giải với mục tiêu cơ bản của môi trường hiện nay là : ngăn ngừa ô nhiễm, phục hồi và cải thiện môi trường, từng bước nâng cao chất lượng môi trường ở những nơi, những vùng bị suy thoái góp phần phát triển kinh tế xã hội bền vững và nâng cao chất lượng của người dân. Trong những năm gần đây, tốc độ phát triển đô thị cũng như công nghiệp hóa trên địa bàn tỉnh Bắc Giang nói chung và huyện Tân Yên nói riêng, phát triển rất nhanh chóng. Trong khi đó các công trình xử lý chất thải từ các khu công nghiệp, khu dân cư lại không đáp ứng tiêu chuẩn.
Một mặt, do nguồn ngân sách nhà nước có hạn nên việc đầu tư cho môi trường còn khiêm tốn, mặt khác do sự thiếu ý thức bảo vệ môi trường của một bộ phận nhân dân đã làm cho môi trường sống cũng như mỹ quan trên địa bàn tỉnh ngày càng xuống cấp,đặc biệt là vấn đề ô nhiễm môi trường đất diễn ra ở rất nhiều huyện trên địa bàn tỉnh đã ảnh hưởng xấu đến cuộc sống và sức khỏe 2 của nhân dân trong tỉnh. Thị trấn Cao Thượng cũng là một trong những thị trấn cũng có những bước phát triển trông thấy trong những năm vừa qua của huyện Tân Yên. Tuy nhiên đằng sau những bước phát triển tích cực vẫn còn tồn tại những dấu hiệu thiếu bền vững của quá trình phát triển như: môi trường bị ô nhiễm, nguồn tài nguyên của thị trấn chưa được khai thác hiệu quả, bền vững, nhu cầu sử dụng đất đai trong quá trình phát triển kinh tế xã hội ngày càng tăng mạnh. Phải làm thế nào để đảm bảo hài hòa giữa lợi ích kinh tế xã hội và bền vững về môi trường.
Xuất phát từ vấn đề đó, được sự nhất trí của Ban giám hiệu nhà trường và Ban chủ nhiệm khoa Môi Trường, dưới sự hướng dẫn trực tiếp của TS. Nguyễn Thanh Hải tôi đã tiến hành nghiên cứu đề tài: “Nghiên cứu thực trạng và đề xuất giải pháp cải thiện môi trường tại thị trấn Cao Thượng - huyện Tân Yên - tỉnh Bắc Giang”. Mục đích nghiên cứu Nghiên cứu được hiện trạng môi trường tại địa bàn thị trấn Cao Thượng, huyện Tân Yên, tỉnh Bắc Giang và những tác động từ các hoạt động của khu công nghiệp, quá trình sinh hoạt của người dân, các hoạt động kinh doanh buôn bán tới môi trường khu vực và gây ô nhiễm môi trường. Từ đó đánh giá được sự ảnh hưởng tới môi trường cũng như đời sống của con người và đưa ra được các giải pháp cải thiện hiệu quả các vấn đề ô nhiễm môi trường.
Mục tiêu nghiên cứu - Điều tra thông tin về điều kiện tự nhiên của thị trấn Cao Thượng cũng như sức ép của phát triển kinh tế và xã hội đối với môi trường. - Nghiên cứu thực trạng chất lượng môi trường của thị trấn Cao Thượng giai đoạn 2009-2013 về môi trường nước, không khí, đất, và công tác quản lý môi trường. - Xác định được những tác động hay nguồn gây ô nhiễm chính tới môi trường khu vực 3 - Điều tra về những vấn đề môi trường cấp bách, các điểm nóng về môi trường trên địa bàn thị trấn Cao Thượng. Các hậu quả của ô nhiễm môi trường đối với vấn đề phát triển kinh tế - xã hội, đến sức khỏe cộng đồng và hệ sinh thái.
- Đề xuất một số giải pháp nhằm cải thiện môi trường tại thị trấn Cao thượng,huyện Tân Yên, tỉnh Bắc Giang 1. Yêu cầu của đề tài - Thu thập các thông tin, tài liệu về điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội tại thị trấn Cao Thượng, huyện Tân Yên, tỉnh Bắc Giang - Số liệu thu thập phải chính xác, khách quan, trung thực. - Đề xuất các giải pháp cải thiện hiện trạng môi trường. - Chỉ ra hiện trạng môi trường, nguyên nhân và các tác động của môi trường đến sức khỏe, kinh tế - xã hội và hệ sinh thái khu vực xung quanh, trên địa bàn thị trấn Cao Thượng - Các kiến nghị được đưa ra phải phù hợp với tình hình địa phương và có tính khả thi cao.
Ý nghĩa của đề tài 1. Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học + Nâng cao kiến thức, kỹ năng và rút kinh nghiệm thực tế phục vụ cho công tác sau này. + Giúp bản thân có cơ hội tiếp cận với cách thức thực hiện một đề tài nghiên cứu khoa học, bổ sung tư liệu cho học tập của mình + Vận dụng và phát huy được các kiến thức đã học tập và nghiên cứu. Ý nghĩa trong thực tiễn sản xuất + Kết quả của chuyên đề sẽ góp phần nâng cao được sự quan tâm của người dân về việc bảo vệ môi trường.
4 + Làm căn cứ để cơ quan chức năng tăng cường công tác tuyên truyền giáo dục nhận thức của người dân về môi trường. + Nghiên cứu xác định hiện trạng môi trường tại thị trấn Cao Thượng, huyện Tân Yên, tỉnh Bắc Giang + Đưa ra các giải pháp cải thiện môi trường cho khu vực thị trấn Cao Thượng nói chung và huyện Tân yên nói riêng. 5 PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Các cơ sở nghiên cứu của đề tài 2.
Một số khái niệm cơ bản - Khái niệm về môi trường: (Theo Điều 1, Luật Bảo vệ Môi trường của Việt Nam) "Môi trường bao gồm các yếu tố tự nhiên và yếu tố vật chất nhân tạo quan hệ mật thiết với nhau, bao quanh con người, có ảnh hưởng tới đời sống, sản xuất, sự tồn tại, phát triển của con người và thiên nhiên." - Chức năng của môi trường: Môi trường có các chức năng cơ bản sau: +) Môi trường là không gian sống của con người và các loài sinh vật. +) Môi trường là nơi cung cấp tài nguyên cần thiết cho cuộc sống và hoạt động sản xuất của con người. +) Môi trường là nơi chứa đựng các chất phế thải do con người tạo ra trong cuộc sống và hoạt động sản xuất của mình. +) Môi trường là nơi giảm nhẹ các tác động có hại của thiên nhiên tới con người và sinh vật trên trái đất.
+) Môi trường là nơi lưu trữ và cung cấp thông tin cho con người. Con người luôn cần một khoảng không gian dành cho nhà ở, sản xuất lương thực và tái tạo môi trường. Con người có thể gia tăng không gian sống cần thiết cho mình bằng việc khai thác và chuyển đổi chức năng sử dụng của các loại không gian khác như khai hoang, phá rừng, cải tạo các vùng đất và nước mới. Việc khai thác quá mức không gian và các dạng tài nguyên thiên nhiên có thể làm cho chất lượng không gian sống mất đi khả năng tự phục hồi.
- Khái niệm về ô nhiễm môi trường: Theo định nghĩa của Tổ chức Y tế thế giới (WHO) thì “Ô nhiễm môi trường là sự đưa vào môi trường các chất 6 thải nguy hại hoặc năng lượng đến mức ảnh hưởng tiêu cực đến đời sống sinh vật, sức khỏe con người hoặc làm suy thoái chất lượng môi trường”. +) Ô nhiễm môi trường nước: Theo Hiến chương châu Âu về nước đã định nghĩa: "Ô nhiễm nước là sự biến đổi nói chung do con người đối với chất lượng nước, làm nhiễm bẩn nước và gây nguy hiểm cho con người, cho công nghiệp, nông nghiệp, nuôi cá, nghỉ ngơi, giải trí, cho động vật nuôi và các loài hoang dã". +) Ô nhiễm tiếng ồn: Ô nhiễm tiếng ồn là tiếng ồn trong môi trường vượt quá ngưỡng nhất định gây khó chịu cho người hoặc động vật. +) Ô nhiễm môi trường nước: +) Ô nhiễm môi trường không khí: - Khái niệm về suy thoái môi trường: "Suy thoái môi trường là sự làm thay đổi chất lượng và số lượng của thành phần môi trường, gây ảnh hưởng xấu cho đời sống của con người và thiên nhiên".
Trong đó, thành phần môi trường được hiểu là các yếu tố tạo thành môi trường: không khí, nước, đất, âm thanh, ánh sáng, lòng đất, núi, rừng, sông, hồ biển, sinh vật, các hệ sinh thái, các khu dân cư, khu sản xuất, khu bảo tồn thiên nhiên, cảnh quan thiên nhiên, danh lam thắng cảnh, di tích lịch sử và các hình thái vật chất khác. - Khái niệm về tiêu chuẩn môi trường: Theo Luật Bảo vệ Môi trường của Việt Nam: "Tiêu chuẩn môi trường là những chuẩn mức, giới hạn cho phép, được quy định dùng làm căn cứ để quản lý môi trường". Vì vậy, tiêu chuẩn môi trường có quan hệ mật thiết với sự phát triển bền vững của mỗi quốc gia. Hệ thống tiêu chuẩn môi trường là một công trình khoa học liên ngành, nó phản ánh trình độ khoa học, công nghệ, tổ chức quản lý và tiềm lực kinh tế - xã hội có tính đến dự báo phát triển.
Cơ cấu của hệ thống tiêu chuẩn môi trường bao gồm các nhóm chính sau: +) Những quy định chung. +) Tiêu chuẩn nước, bao gồm nước mặt nội địa, nước ngầm, nước biển và ven biển, nước thải v. 7 +) Tiêu chuẩn không khí, bao gồm khói bụi, khí thải (các chất thải) v. +) Tiêu chuẩn liên quan đến bảo vệ đất canh tác, sử dụng phân bón trong sản xuất nông nghiệp.
+) Tiêu chuẩn về bảo vệ thực vật, sử dụng thuốc trừ sâu, diệt cỏ. +) Tiêu chuẩn liên quan đến bảo vệ các nguồn gen, động thực vật, đa dạng sinh học. +) Tiêu chuẩn liên quan đến bảo vệ cảnh quan thiên nhiên, các di tích lịch sử, văn hoá.