Thực Trạng Gánh Nặng Chăm Sóc Người Bệnh Tâm Thần Phân Liệt Tại Bệnh Viện Tâm Thần Kinh Hưng Yên

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu thực trạng gánh nặng chăm sóc của người chăm sóc chính người bệnh tâm thần phân liệt tại bệnh viện, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Vũ Thị Quý
• Người hướng dẫn: TS.BS Trương Tuấn Anh
• Trường học: Trường Đại Học Điều Dưỡng Nam Định
• Chuyên ngành: Điều Dưỡng
• Đề tài: Gánh Nặng Chăm Sóc Người Bệnh Tâm Thần Phân Liệt Tại Bệnh Viện Tâm Thần Kinh Hưng Yên
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Nam Định

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Bệnh Tâm Thần Phân Liệt Hướng Dẫn Chi Tiết

Tâm thần phân liệt là một bệnh tâm thần nặng, mãn tính và hay tái phát. Bệnh gây rối loạn sâu sắc đời sống cá nhân và gia đình. Tỷ lệ mắc bệnh trên thế giới dao động từ 0,6% đến 1,2% dân số. Tại Việt Nam, con số này ước tính khoảng 0,47%. Bệnh không chỉ khó điều trị do đặc điểm bệnh lý mà còn do hành vi nguy hiểm của người bệnh đối với bản thân và người xung quanh. Gánh nặng chăm sóc (GNCS) người bệnh tâm thần phân liệt là một vấn đề xã hội cần được quan tâm. Khoảng 40-80% bệnh nhân tâm thần phân liệt sống cùng gia đình và phụ thuộc vào sự hỗ trợ về thể chất và tinh thần. Hành vi của bệnh nhân tạo ra nhu cầu chăm sóc phức tạp, gây ra gánh nặng lớn cho người thân, bao gồm cả gánh nặng khách quan và chủ quan. GNCS tác động lớn đến chất lượng cuộc sống của người chăm sóc.

1.1. Dịch Tễ Học Bệnh Tâm Thần Phân Liệt Số Liệu Thống Kê

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), khoảng 450 triệu người trên toàn cầu đang phải đối mặt với các vấn đề tâm thần. Liên đoàn Tâm thần Thế giới ước tính có khoảng 26 triệu người mắc tâm thần phân liệt vào năm 2014. Tại Việt Nam, nghiên cứu dịch tễ học về tâm thần phân liệt vẫn là một vấn đề cấp thiết. Tỷ lệ mắc bệnh có xu hướng tăng dần. Theo khảo sát năm 2002, tỷ lệ bệnh tâm thần phân liệt là 0.3-0.5% dân số. Tỷ lệ mắc bệnh ở nam giới cao hơn nữ giới khoảng 1,4 lần, mặc dù một số nghiên cứu dịch tễ học không ghi nhận sự khác biệt đáng kể.

1.2. Nguyên Nhân Triệu Chứng Của Bệnh Tâm Thần Phân Liệt

Các quan niệm về nguyên nhân sinh bệnh tâm thần phân liệt rất đa dạng. Hiện chưa có giả thuyết nào giải thích đầy đủ nguyên nhân chính xác. Đa số chuyên gia chấp nhận rằng đây là một bệnh có nhiều thể lâm sàng khác nhau. Các yếu tố có thể liên quan bao gồm di truyền, sinh học và môi trường tâm lý xã hội. Triệu chứng của bệnh khác nhau ở mỗi giai đoạn. Giai đoạn khởi phát thường khó nhận biết, người bệnh giảm sút khả năng học tập, công tác và có cảm giác xa lánh, cô lập. Giai đoạn toàn phát biểu hiện qua các hoang tưởng, ảo giác và rối loạn cảm xúc, hành vi. Giai đoạn ổn định và di chứng cho thấy sự suy giảm dần các chức năng tâm thần.

II. Gánh Nặng Chăm Sóc GNCS Người Bệnh Thách Thức Thực Trạng

Gánh nặng chăm sóc người bệnh tâm thần phân liệt là một vấn đề phức tạp, ảnh hưởng đến cả người bệnh và người chăm sóc. Gánh nặng này bao gồm cả gánh nặng khách quan (tài chính, thời gian) và gánh nặng chủ quan (cảm xúc, tâm lý). Người chăm sóc thường phải đối mặt với nhiều khó khăn như thiếu kiến thức, kỹ năng chăm sóc, áp lực xã hội và tài chính. Nghiên cứu cho thấy GNCS có liên quan đến nhiều yếu tố như đặc điểm bệnh tật, yếu tố lâm sàng, nhân khẩu học và tâm lý xã hội. Việc hiểu rõ thực trạng GNCS là cần thiết để xây dựng các chương trình hỗ trợ phù hợp cho người chăm sóc và nâng cao chất lượng cuộc sống cho người bệnh.

2.1. Các Loại Gánh Nặng Chăm Sóc Cách Đo Lường

Gánh nặng chăm sóc được chia thành hai loại chính: gánh nặng khách quan và gánh nặng chủ quan. Gánh nặng khách quan đề cập đến những khó khăn thực tế mà người chăm sóc phải đối mặt, chẳng hạn như chi phí tài chính, thời gian dành cho việc chăm sóc, và ảnh hưởng đến công việc và cuộc sống cá nhân. Gánh nặng chủ quan liên quan đến cảm xúc và tâm lý của người chăm sóc, bao gồm cảm giác căng thẳng, mệt mỏi, lo lắng, và cô đơn. Các công cụ đo lường GNCS, chẳng hạn như Zarit Burden Interview (ZBI), được sử dụng để đánh giá mức độ gánh nặng mà người chăm sóc phải chịu.

2.2. Ảnh Hưởng Của Gánh Nặng Chăm Sóc Đến Người Chăm Sóc

Gánh nặng chăm sóc có thể gây ra nhiều ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe thể chất và tinh thần của người chăm sóc. Họ có thể gặp các vấn đề về sức khỏe như mất ngủ, đau đầu, mệt mỏi, và các bệnh mãn tính. Về mặt tinh thần, người chăm sóc có thể trải qua các cảm xúc tiêu cực như căng thẳng, lo âu, trầm cảm, và cảm giác cô đơn. Áp lực tài chính cũng là một vấn đề lớn đối với nhiều gia đình, đặc biệt là những gia đình có thu nhập thấp. Ngoài ra, người chăm sóc có thể phải hy sinh sự nghiệp, các mối quan hệ xã hội và thời gian dành cho bản thân.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Gánh Nặng Chăm Sóc Tại Hưng Yên

Nghiên cứu về gánh nặng chăm sóc người bệnh tâm thần phân liệt tại Bệnh viện Tâm thần Kinh Hưng Yên sử dụng phương pháp mô tả cắt ngang kết hợp định tính và định lượng. Đối tượng nghiên cứu là 95 người chăm sóc chính của bệnh nhân tâm thần phân liệt điều trị nội trú từ tháng 1/2020 đến hết tháng 3/2020. Nghiên cứu nhằm mô tả thực trạng gánh nặng và phân tích các yếu tố liên quan. Công cụ thu thập số liệu bao gồm bộ câu hỏi phỏng vấn dựa trên thang đo ZBI và phỏng vấn sâu người chăm sóc. Dữ liệu được xử lý và phân tích bằng các phương pháp thống kê phù hợp. Nghiên cứu cung cấp cái nhìn sâu sắc về vấn đề GNCS tại địa phương.

3.1. Thiết Kế Nghiên Cứu Đối Tượng Tham Gia

Nghiên cứu sử dụng thiết kế mô tả cắt ngang kết hợp phương pháp định tính và định lượng. Đối tượng nghiên cứu là người chăm sóc chính (NCSC) của người bệnh tâm thần phân liệt (NB) đang điều trị nội trú tại Bệnh viện Tâm thần Kinh Hưng Yên trong khoảng thời gian từ tháng 1 đến tháng 3 năm 2020. Tiêu chí lựa chọn NCSC bao gồm là thành viên trong gia đình, sống cùng NB và chịu trách nhiệm chính trong việc chăm sóc NB. Tổng cộng có 95 NCSC tham gia nghiên cứu.

3.2. Công Cụ Thu Thập Dữ Liệu Quy Trình Thực Hiện

Công cụ thu thập dữ liệu bao gồm: Bảng câu hỏi phỏng vấn NCSC dựa trên thang đo Zarit Burden Interview (ZBI) để đánh giá mức độ gánh nặng chăm sóc. Phỏng vấn sâu NCSC để thu thập thông tin chi tiết về kinh nghiệm chăm sóc, khó khăn gặp phải và nhu cầu hỗ trợ. Quy trình thực hiện bao gồm: xin phép từ Ban Giám đốc Bệnh viện, giải thích mục đích và phương pháp nghiên cứu cho NCSC, thu thập thông tin thông qua phỏng vấn và điền bảng câu hỏi, và đảm bảo tính bảo mật thông tin của NCSC.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Mức Độ GNCS Tại Bệnh Viện Hưng Yên

Kết quả nghiên cứu cho thấy điểm trung bình gánh nặng chăm sóc của người chăm sóc chính là ZBI = 54,03 ± 14,29, cho thấy mức độ gánh nặng nghiêm trọng. Tỷ lệ người chăm sóc có mức độ gánh nặng nghiêm trọng chiếm cao nhất (51,6%), tiếp theo là rất nghiêm trọng (33,7%). Sự khác biệt về gánh nặng chăm sóc giữa các nhóm tuổi có ý nghĩa thống kê (p<0,05), với nhóm trên 60 tuổi có điểm trung bình cao nhất. Các yếu tố liên quan đến gánh nặng chăm sóc bao gồm tình trạng hôn nhân, trình độ văn hóa, số lần tái phát bệnh, thể bệnh, bệnh lý kèm theo và khả năng làm việc của người bệnh; tuổi, giới tính, tình trạng hôn nhân và bệnh lý kèm theo của người chăm sóc chính.

4.1. Phân Tích Mức Độ Nghiêm Trọng Của Gánh Nặng Chăm Sóc

Phân tích cho thấy phần lớn người chăm sóc chính (NCSC) trải qua mức độ gánh nặng chăm sóc (GNCS) nghiêm trọng hoặc rất nghiêm trọng. Điểm trung bình ZBI là 54,03 ± 14,29, cho thấy mức độ GNCS đáng kể. Tỷ lệ NCSC có mức độ GNCS nghiêm trọng là 51,6%, trong khi tỷ lệ NCSC có mức độ GNCS rất nghiêm trọng là 33,7%. Chỉ có một tỷ lệ nhỏ NCSC (2,1%) báo cáo mức độ GNCS nhẹ hoặc không có.

4.2. Các Yếu Tố Liên Quan Đến GNCS Thống Kê Phân Tích

Nghiên cứu xác định một số yếu tố liên quan đến GNCS của NCSC. Về phía người bệnh (NB), các yếu tố bao gồm tình trạng hôn nhân, trình độ văn hóa, số lần tái phát bệnh, thể bệnh, bệnh lý kèm theo và khả năng làm việc. Về phía NCSC, các yếu tố bao gồm tuổi, giới tính, tình trạng hôn nhân và bệnh lý kèm theo. Phân tích thống kê cho thấy mối tương quan có ý nghĩa giữa các yếu tố này và mức độ GNCS.

V. Bàn Luận Về Gánh Nặng Giải Pháp Hỗ Trợ Người Chăm Sóc

Thực trạng gánh nặng chăm sóc người bệnh tâm thần phân liệt điều trị nội trú ở mức nghiêm trọng đòi hỏi sự quan tâm và hỗ trợ từ cộng đồng và hệ thống y tế. Các yếu tố ảnh hưởng đến gánh nặng chăm sóc cần được xem xét để xây dựng các chương trình can thiệp hiệu quả. Cần có các biện pháp hỗ trợ người chăm sóc về mặt tinh thần, tài chính và kiến thức, kỹ năng chăm sóc. Sự phối hợp giữa gia đình, bệnh viện và cộng đồng là yếu tố quan trọng để giảm thiểu gánh nặng và nâng cao chất lượng cuộc sống cho cả người bệnh và người chăm sóc. Cần có các chính sách hỗ trợ cụ thể.

5.1. Đề Xuất Các Giải Pháp Giảm Gánh Nặng Cho Người Chăm Sóc

Để giảm gánh nặng chăm sóc (GNCS) cho người chăm sóc chính (NCSC) người bệnh tâm thần phân liệt, có thể đề xuất các giải pháp sau: Cung cấp thông tin và giáo dục về bệnh tâm thần phân liệt và cách chăm sóc NB cho NCSC. Tổ chức các nhóm hỗ trợ cho NCSC để chia sẻ kinh nghiệm, hỗ trợ lẫn nhau và giảm cảm giác cô đơn. Cung cấp dịch vụ tư vấn tâm lý cho NCSC để giúp họ đối phó với căng thẳng và các vấn đề tâm lý. Hỗ trợ tài chính cho các gia đình có người bệnh tâm thần phân liệt.

5.2. Vai Trò Của Bệnh Viện Và Cộng Đồng Trong Hỗ Trợ GNCS

Bệnh viện và cộng đồng đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ giảm gánh nặng chăm sóc (GNCS). Bệnh viện có thể cung cấp dịch vụ điều trị và chăm sóc toàn diện cho người bệnh, đồng thời cung cấp thông tin và giáo dục cho người chăm sóc. Cộng đồng có thể tổ chức các hoạt động hỗ trợ, chẳng hạn như các nhóm hỗ trợ, câu lạc bộ, và các chương trình can thiệp sớm. Sự phối hợp giữa bệnh viện, cộng đồng và gia đình là rất cần thiết để đảm bảo rằng người bệnh nhận được sự chăm sóc tốt nhất và người chăm sóc được hỗ trợ đầy đủ.

VI. Kết Luận Tương Lai Nghiên Cứu Về Tâm Thần Phân Liệt

Nghiên cứu đã làm sáng tỏ thực trạng gánh nặng chăm sóc người bệnh tâm thần phân liệt tại Bệnh viện Tâm thần Kinh Hưng Yên. Mức độ gánh nặng nghiêm trọng cho thấy sự cần thiết phải có các biện pháp can thiệp và hỗ trợ hiệu quả. Các yếu tố liên quan đến gánh nặng chăm sóc cần được nghiên cứu sâu hơn để xây dựng các chương trình can thiệp phù hợp với từng đối tượng. Trong tương lai, cần có thêm nhiều nghiên cứu về gánh nặng chăm sóc và các yếu tố ảnh hưởng để có thể đưa ra các giải pháp hiệu quả hơn. Cần đầu tư nhiều hơn vào nghiên cứu.

6.1. Tổng Kết Các Phát Hiện Chính Của Nghiên Cứu

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng gánh nặng chăm sóc (GNCS) người bệnh tâm thần phân liệt (TTPL) tại Bệnh viện Tâm thần Kinh Hưng Yên ở mức độ nghiêm trọng. Các yếu tố liên quan đến GNCS bao gồm tình trạng hôn nhân, trình độ văn hóa, số lần tái phát bệnh, thể bệnh, bệnh lý kèm theo và khả năng làm việc của NB; tuổi, giới tính, tình trạng hôn nhân và bệnh lý kèm theo của người chăm sóc chính (NCSC). Cần có các biện pháp hỗ trợ hiệu quả cho NCSC để giảm GNCS.

6.2. Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo Khuyến Nghị Chính Sách

Hướng nghiên cứu tiếp theo nên tập trung vào việc đánh giá hiệu quả của các chương trình can thiệp giảm GNCS cho NCSC người bệnh TTPL. Các nghiên cứu định tính cũng có thể được thực hiện để hiểu sâu hơn về kinh nghiệm và nhu cầu của NCSC. Về mặt chính sách, cần có các chính sách hỗ trợ tài chính, tư vấn tâm lý và đào tạo kỹ năng chăm sóc cho NCSC. Cần tăng cường sự phối hợp giữa bệnh viện, cộng đồng và gia đình trong việc chăm sóc người bệnh TTPL.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC ĐIỀU DƯỠNG NAM ĐỊNH VŨ THỊ QUÝ THỰC TRẠNG GÁNH NẶNG CHĂM SÓC CỦA NGƯỜI CHĂM SÓC CHÍNH NGƯỜI BỆNH TÂM THẦN PHÂN LIỆT TẠI BỆNH VIỆN TÂM THẦN KINH HƯNG YÊN NĂM 2020 LUẬN VĂN THẠC SĨ ĐIỀU DƯỠNG NAM ĐỊNH – 2020 download by : [e-mail] BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC ĐIỀU DƯỠNG NAM ĐỊNH VŨ THỊ QUÝ THỰC TRẠNG GÁNH NẶNG CHĂM SÓC CỦA NGƯỜI CHĂM SÓC CHÍNH NGƯỜI BỆNH TÂM THẦN PHÂN LIỆT TẠI BỆNH VIỆN TÂM THẦN KINH HƯNG YÊN NĂM 2020 Ngành: Điều dưỡng Mã số: 8720301 LUẬN VĂN THẠC SĨ ĐIỀU DƯỠNG HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS.BS TRƯƠNG TUẤN ANH NAM ĐỊNH - 2020 download by : [e-mail] MỤC LỤC Nội dung Trang TÓM TẮT . ii LỜI CAM ĐOAN . iii DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT . iv DANH MỤC BẢNG . v DANH MỤC HÌNH VẼ, BIỂU ĐỒ . vi ĐẶT VẤN ĐỀ. 1 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU . 3 Chương 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU . Tổng quan về bệnh Tâm thần phân liệt . Các vấn đề cần quan tâm khi quản lý và chăm sóc người bệnh Tâm thần phân liệt. Gánh nặng chăm sóc người bệnh Tâm thần phân liệt . Các yếu tố liên quan đến gánh nặng chăm sóc người bệnh Tâm thần phân liệt. Khung nghiên cứu . Thông tin chung về địa bàn nghiên cứu . 23 Chương 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU . Đối tượng nghiên cứu . Thời gian và địa điểm nghiên cứu . Phương pháp nghiên cứu . Công cụ và phương pháp thu thập số liệu . Các biến số nghiên cứu. Phương pháp xử lý và phân tích số liệu . Sai số và hạn chế sai số . Đạo đức nghiên cứu. 31 download by : skknchat@gmail. Hạn chế của nghiên cứu. 32 Chương 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU . Đặc điểm chung của người bệnh và người chăm sóc chính . Thực trạng gánh nặng chăm sóc người bệnh ở người chăm sóc chính . Một số yếu tố liên quan đến gánh nặng chăm sóc của người chăm sóc chính43 Chương 4: BÀN LUẬN. Đặc điểm chung của mẫu nghiên cứu . Thực trạng gánh nặng chăm sóc người bệnh Tâm thần phân liệt ở người chăm sóc chính . Một số yếu tố liên quan đến gánh nặng chăm sóc của người chăm sóc chính người bệnh Tâm thần phân liệt tại địa bàn nghiên cứu . 62 TÀI LIỆU THAM KHẢO Phụ lục 1: Bộ công cụ thu thập số liệu Phụ lục 2: Câu hỏi phỏng vấn sâu người chăm sóc chính người bệnh Phụ lục 3: Phiếu đồng ý tham gia nghiên cứu Phụ lục 4: Danh sách NCSC và người bệnh nghiên cứu download by : [e-mail] i TÓM TẮT Mục tiêu nghiên cứu: Mô tả thực trạng gánh nặng chăm sóc và phân tích một số yếu tố liên quan tới gánh nặng chăm sóc người bệnh Tâm thần phân liệt liệt điều trị nội trú tại Bệnh viện Tâm thần kinh Hưng Yên năm 2020. Đối tượng và phương pháp nghiên cứu: Nghiên cứu mô tả cắt ngang kết hợp định tính và định lượng trên 95 người chăm sóc chính người bệnh Tâm thần phần liệt điều trị nội trú tại Bệnh viện Tâm thần kinh Hưng Yên từ tháng 01/2020 đến hết tháng 3/2020. Kết quả nghiên cứu: Thực trạng gánh nặng chăm sóc người bệnh Tâm thần phân liệt điều trị nội trú có điểm trung bình gánh nặng chăm sóc của người chăm sóc chính người bệnh là ZBI = 54,03 ± 14,29 với điểm cao nhất là 82 và thấp nhất là 10. Trong đó mức nghiêm trọng chiếm tỷ lệ cao nhất với 51,6% sau đó là gánh nặng rất nghiêm trọng với 33,7%, gánh nặng trung bình chiếm 12,6% và gánh nặng nhẹ hoặc không có chiếm 2,1%. Sự khác biệt có ý nghĩa thống kê về gánh nặng chăm sóc giữa các nhóm tuổi (p<0,05): nhóm tuổi 18-40 là 50,55 điểm (độ lệch chuẩn 13,08), ở nhóm tuổi 41-60 là 53,15 điểm (độ lệch chuẩn 12,64) và ở nhóm trên 60 tuổi là 57,42 điểm (độ lệch chuẩn 16,48). Các số yếu tố liên quan đến gánh nặng chăm sóc của người chăm sóc chính người bệnh Tâm thần phân liệt (p<0,05): về phía người bệnh bao gồm: tình trạng hôn nhân, trình độ văn hóa, số lần tái phát bệnh, thể bệnh, bệnh lý kèm theo và khả năng làm việc; về phía người chăm sóc chính bao gồm: tuổi, giới, tình trạng hôn nhân và bệnh lý kèm theo. Kết luận: Thực trạng gánh nặng chăm sóc người bệnh Tâm thần phân liệt điều trị nội trú ở mức nghiêm trọng. Có một số yếu tố ảnh hưởng tới gánh nặng chăm sóc người bệnh như: tuổi, giới, tình trạng hôn nhân, trình độ văn hóa, số lần tái phát bệnh, thể bệnh, khả năng làm việc và bệnh kèm theo. download by : [e-mail] ii LỜI CẢM ƠN Để hoàn thành khóa học này, với tất cả tấm lòng tôi xin được trân trọng cảm ơn Ban Giám hiệu, Phòng Đào tạo Sau đại học, cùng các thầy cô giáo trường Đại học Điều dưỡng Nam Định đã tận tình giảng dạy, hướng dẫn và giúp đỡ tôi trong quá trình học tập và nghiên cứu. Tôi xin được trân trọng cảm ơn Ban Giám đốc Bệnh viện Tâm thần kinh Hưng Yên cùng các bạn bè đồng nghiệp đã hết sức giúp đỡ, tạo điều kiện thuận lợi cho tôi được đi học tập và nghiên cứu luận văn này. Với cả lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc, tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành tới TTƯT. BS Trương Tuấn Anh – Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Điều dưỡng Nam Định đã tận tâm dìu dắt, hướng dẫn cho tôi trong học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn của mình. Tôi xin gửi lời cảm ơn đến các bạn đồng nghiệp là Bác sĩ, Điều dưỡng, gia đình người bệnh đã tham gia vào nghiên cứu, giúp tôi thu thập số liệu thành công. Cuối cùng tôi xin gửi lời cảm ơn sâu sắc tới bố mẹ, anh chị em, chồng và các con của tôi, những người đã luôn động viên, khích lệ và ủng hộ tôi trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu. Tôi xin chân thành cảm ơn! Nam Định, ngày tháng 10 năm 2020 Học viên Vũ Thị Quý download by : skknchat@gmail.2020 iii LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của bản thân tôi. Tất cả các số liệu cũng như kết quả trong luận văn này hoàn toàn trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác. Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm về lời cam đoan của mình! Nam Định, ngày tháng 10 năm 2020 Học viên Vũ Thị Quý download by : skknchat@gmail.2020 iv DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT BVSKTTCĐ Bảo vệ sức khỏe tâm thần cộng đồng GNCS Gánh nặng chăm sóc NB Người bệnh NCSC Người chăm sóc chính NCV Nghiên cứu viên NVYT Nhân viên y tế TTPL Tâm thần phân liệt ICD-10 International Statistical Classification of Diseases and Related Health Problems 10 - Bảng phân loại bệnh quốc tế lần thứ 10 WHO World Health Organization (Tổ chức Y tế thế giới) ZBI Zarit – Zarit Burden Inventory (bộ câu hỏi Phỏng vấn về gánh nặng chăm sóc của Zarit) download by : skknchat@gmail.2020 v DANH MỤC BẢNG Tên bảng Trang Bảng 3. Đặc điểm về nhân khẩu học của người chăm sóc chính. Đặc điểm thu nhập cá nhân của người chăm sóc chính . Đặc điểm về quá trình chăm sóc người bệnh của người chăm sóc chính 35 Bảng 3. Đặc điểm về nhân khẩu học của người bệnh . Đặc điểm nghề nghiệp trước khi mắc bệnh của người bệnh . Đặc điểm về tình trạng bệnh của người bệnh . Đặc điểm bệnh lý kèm theo và thể bệnh của người bệnh . Cảm nhận của người chăm sóc chính về gánh nặng khi chăm sóc người bệnh Tâm thần phân liệt theo thang đo ZBI . Phân loại mức độ gánh nặng chăm sóc của người chăm sóc chính . Mối liên quan giữa đặc điểm nhân khẩu học với gánh nặng chăm sóc. Mối liên quan giữa tình trạng bệnh với gánh nặng chăm sóc . Mối liên quan giữa tình trạng bệnh lý kèm theo và khả năng lao động, học tập với gánh nặng chăm sóc . Mối liên quan giữa đặc điểm nhân khẩu học với gánh nặng chăm sóc. Mối liên quan giữa nghề nghiệp và thu nhập với gánh nặng chăm sóc . Mối liên quan giữa quá trình chăm sóc với gánh nặng chăm sóc . 48 download by : skknchat@gmail.2020 vi DANH MỤC HÌNH VẼ, BIỂU ĐỒ Tên biểu đồ Trang Hình 1.1: Khung lý thuyết nghiên cứu về GNCS người bệnh TTPL .1: Phân bố giới tính của người chăm sóc chính .2: Nghề nghiệp của người chăm sóc chính .3: Đặc điểm bệnh kèm theo của người chăm sóc chính .4: Phân bố về giới tính của người bệnh .5: Trình độ học vấn của người bệnh.6: Khả năng lao động, học tập của người bệnh. 39 download by : skknchat@gmail.2020 1 ĐẶT VẤN ĐỀ Tâm thần phân liệt là một bệnh tâm thần nặng, tương đối phổ biến, căn nguyên chưa rõ ràng, thường tiến triển mạn tính, hay tái phát và tiên lượng dè dặt. Bệnh có khả năng làm rối loạn sâu sắc cả đời sống cá nhân và gia đình của những người bị bệnh [9], [18]. Trên thế giới bệnh Tâm thần phân liệt chiếm tỷ lệ từ 0,6 đến 1,2% dân số. Ở Việt Nam, tỷ lệ này khoảng 0,47% [17]. Bệnh Tâm thần phân liệt đặt ra nhiều vấn đề nan giải trong y học không chỉ vì đặc điểm của bệnh mà còn ở những hành vi nguy hại đến bản thân người bệnh và người xung quanh [9]. Có khoảng 40-80% người bệnh Tâm thần phân liệt sống cùng gia đình của họ. Những người bệnh này phải thường xuyên dựa vào gia đình của họ để được chăm sóc hỗ trợ về thể chất và tinh thần trong suốt cuộc đời [14], [17]. Hành vi của một người mắc bệnh tâm thần tạo ra nhu cầu chăm sóc và hơn ai hết người thân của NB là người chịu trách nhiệm chính trong việc đáp ứng nhu cầu chăm sóc phức tạp của NB hay NB đã tạo ra gánh nặng chăm sóc (GNCS) cho người thân. Gánh nặng chăm sóc gồm GNCS khách quan và chủ quan. GNCS khách quan có nghĩa là chỉ ra những ảnh hưởng của nó đối với hộ gia đình như chăm sóc các công việc hàng ngày, trong khi gánh nặng chủ quan chỉ ra mức độ mà người chăm sóc cảm nhận được GNCS. Những người chăm sóc cho người bệnh tại gia đình, không có sự chuẩn bị kiến thức hoặc sự hỗ trợ của các cán bộ y tế chuyên khoa tâm thần thường trải qua những thay đổi trong cuộc sống của họ. Phần lớn những người chịu trách nhiệm chăm sóc người bệnh Tâm thần phân liệt phải chịu gánh nặng về thể chất, tâm lý và kinh tế [21]. Người chăm sóc có vai trò quan trọng trong chăm sóc người bệnh giúp người bệnh hạn chế tái phát và tái hòa nhập cộng đồng.