Đổi Mới Sử Dụng Di Tích Lịch Sử Ở Địa Phương Trong Dạy Học Lịch Sử Việt Nam Từ 1858 Đến 1945

Khám phá cách đổi mới sử dụng di tích lịch sử trong dạy học lịch sử Việt Nam từ 1858 đến 1945 tại trường trung học phổ thông Thừa Thiên Huế.

• Tác giả: Trần Thị Hải Lê
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Bích
• Trường học: Trường Đại học Sư phạm Hà Nội
• Chuyên ngành: Lý luận và phương pháp dạy học lịch sử
• Đề tài: Đổi Mới Sử Dụng Di Tích Lịch Sử Trong Dạy Học Lịch Sử Việt Nam Tại Thừa Thiên Huế
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Đổi Mới Sử Dụng Di Tích Lịch Sử Hiện Nay

Trong bối cảnh cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0, việc đổi mới phương pháp dạy học lịch sử trở nên cấp thiết. Nghị quyết 29-NQ/TW của Đảng nhấn mạnh việc nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, chú trọng giáo dục lý tưởng, truyền thống, đạo đức, lối sống, năng lực và kỹ năng thực hành. Sử dụng di tích lịch sử trong dạy học là một hướng đi quan trọng, giúp học sinh tiếp cận lịch sử một cách trực quan và sinh động. Di tích lịch sử là nguồn tư liệu gốc, phản ánh chân thực quá trình hình thành và phát triển của xã hội. Theo [122, tr. ], "Lịch sử nén chặt trong những di tích, khác với sách vở, làm lay động lòng người bằng sức mạnh hoành tráng và tiếng nói sâu thẳm riêng của nó". Việc ứng dụng di tích lịch sử vào giáo dục góp phần bồi dưỡng kiến thức, phát triển phẩm chất, năng lực cho học sinh, thực hiện yêu cầu đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục Việt Nam.

1.1. Tầm quan trọng của di tích lịch sử trong giáo dục hiện nay

Di tích lịch sử không chỉ là những công trình kiến trúc cổ kính mà còn là những chứng nhân sống động của lịch sử. Việc đưa di tích lịch sử vào giảng dạy giúp học sinh hiểu rõ hơn về quá khứ, từ đó trân trọng và bảo tồn những giá trị văn hóa truyền thống. Di sản văn hóa cần được khai thác tối đa trong quá trình dạy và học. Việc này giúp nâng cao hứng thú học tập lịch sử cho học sinh, biến những bài học khô khan trở nên hấp dẫn và dễ tiếp thu hơn.

1.2. Yêu cầu đổi mới phương pháp dạy học lịch sử trong bối cảnh mới

Cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0 đòi hỏi sự đổi mới toàn diện trong giáo dục, đặc biệt là phương pháp dạy học. Đổi mới phương pháp dạy học lịch sử cần tập trung vào việc phát triển năng lực tự học, sáng tạo và vận dụng kiến thức vào thực tiễn cho học sinh. Việc dạy học lịch sử sáng tạo thông qua di tích lịch sử là một giải pháp hiệu quả để đáp ứng yêu cầu này.

II. Thách Thức Khi Sử Dụng Di Tích Lịch Sử Tại Thừa Thiên Huế

Thừa Thiên Huế, với vị trí địa lý và lịch sử đặc biệt, sở hữu một hệ thống di tích lịch sử Thừa Thiên Huế phong phú. Tuy nhiên, việc sử dụng di tích lịch sử trong dạy học tại đây vẫn còn nhiều hạn chế. Di tích lịch sử chỉ là "dấu vết" của quá khứ, bị hủy hoại theo thời gian và không có sẵn trong nhà trường. Việc sử dụng di tích lịch sử để nhận thức quá khứ là một thách thức với giáo viên và học sinh. Tình hình dạy học lịch sử ở các trường THPT của tỉnh Thừa Thiên Huế cho thấy, so với các loại đồ dùng trực quan khác, giáo viên chưa quan tâm khai thác trực tiếp di tích lịch sử, mà chủ yếu sử dụng tài liệu về di tích để minh hoạ cho kiến thức, nên hiệu quả mang lại không cao, làm lãng phí “tài sản quý giá” mà lịch sử đã để lại.

2.1. Thực trạng sử dụng di tích lịch sử trong dạy học tại Thừa Thiên Huế

Hiện nay, việc dạy học lịch sử địa phương Thừa Thiên Huế thông qua di tích lịch sử chưa được khai thác hiệu quả. Giáo viên thường sử dụng tài liệu về di tích thay vì đưa học sinh đến trực tiếp tham quan và trải nghiệm. Điều này làm giảm tính trực quan và sinh động của bài học, ảnh hưởng đến hứng thú học tập của học sinh. Cần đánh giá đúng thực trạng dạy học lịch sử tại Thừa Thiên Huế để có giải pháp phù hợp.

2.2. Những khó khăn và hạn chế khi khai thác di tích lịch sử

Việc khai thác di tích lịch sử trong dạy học gặp nhiều khó khăn, bao gồm: thiếu kinh phí, thiếu tài liệu hướng dẫn, thiếu sự phối hợp giữa nhà trường và các cơ quan quản lý di tích. Ngoài ra, việc bảo tồn và phát huy giá trị di tích cũng là một thách thức lớn. Cần có giải pháp đồng bộ để khắc phục những khó khăn này, đảm bảo việc bảo tồn và phát huy giá trị di tích lịch sử.

III. Cách Đổi Mới Hình Thức Sử Dụng Di Tích Lịch Sử Hiệu Quả

Để nâng cao hiệu quả sử dụng di tích lịch sử trong dạy học, cần có những giải pháp đổi mới phương pháp dạy học lịch sử một cách toàn diện. Điều này bao gồm việc thay đổi nhận thức của giáo viên về vai trò của di tích lịch sử, đổi mới hình thức tổ chức các hoạt động dạy học, và tăng cường sự phối hợp giữa nhà trường và các cơ quan quản lý di tích. Cần tích hợp di tích lịch sử vào chương trình dạy học một cách hợp lý và khoa học.

3.1. Đổi mới nhận thức của giáo viên về vai trò của di tích lịch sử

Giáo viên cần nhận thức rõ vai trò của di tích lịch sử trong việc giúp học sinh hiểu sâu sắc hơn về lịch sử, phát triển tư duy phản biện và kỹ năng giải quyết vấn đề. Giáo viên cần được trang bị kiến thức và kỹ năng cần thiết để khai thác và sử dụng di tích lịch sử một cách hiệu quả. Cần có các khóa tập huấn, bồi dưỡng chuyên môn để nâng cao năng lực cho giáo viên.

3.2. Đa dạng hóa hình thức tổ chức các hoạt động dạy học tại di tích

Các hoạt động dạy học tại di tích cần được tổ chức một cách đa dạng và sáng tạo, bao gồm: tham quan, thuyết trình, trò chơi, đóng vai, thảo luận nhóm, và thực hiện các dự án nghiên cứu. Cần tạo điều kiện cho học sinh được trực tiếp tham gia vào các hoạt động, khám phá và trải nghiệm lịch sử. Việc này giúp nâng cao hứng thú học tập lịch sử và phát triển năng lực cho học sinh.

3.3. Tăng cường sự phối hợp giữa nhà trường và các cơ quan quản lý di tích

Nhà trường và các cơ quan quản lý di tích cần tăng cường sự phối hợp trong việc xây dựng chương trình, tổ chức các hoạt động dạy học, và bảo tồn di tích. Cần có cơ chế phối hợp rõ ràng và hiệu quả để đảm bảo việc sử dụng di tích lịch sử trong dạy học được thực hiện một cách bền vững. Cần có sự hỗ trợ về kinh phí và nguồn lực từ các cơ quan chức năng.

IV. Kinh Nghiệm Sử Dụng Di Tích Lịch Sử Trong Dạy Học Lịch Sử

Việc chia sẻ kinh nghiệm sử dụng di tích lịch sử trong dạy học là rất quan trọng để lan tỏa những phương pháp hiệu quả và sáng tạo. Các giáo viên có thể học hỏi lẫn nhau, trao đổi kinh nghiệm và cùng nhau phát triển những bài học hay và ý nghĩa. Cần có các diễn đàn, hội thảo để giáo viên chia sẻ kinh nghiệm và học hỏi lẫn nhau. Dạy học lịch sử gắn liền thực tiễn sẽ giúp học sinh hiểu rõ hơn về giá trị của lịch sử.

4.1. Chia sẻ kinh nghiệm từ các trường học đã thành công

Nhiều trường học đã có những thành công đáng kể trong việc sử dụng di tích lịch sử trong dạy học. Việc chia sẻ kinh nghiệm từ những trường học này sẽ giúp các trường khác học hỏi và áp dụng những phương pháp hiệu quả. Cần có các báo cáo, bài viết về kinh nghiệm của các trường học này để lan tỏa những phương pháp hay.

4.2. Những bài học kinh nghiệm rút ra từ thực tế

Thực tế dạy học lịch sử cho thấy, việc sử dụng di tích lịch sử mang lại nhiều lợi ích cho học sinh, nhưng cũng đặt ra nhiều thách thức cho giáo viên. Cần rút ra những bài học kinh nghiệm từ thực tế để cải thiện phương pháp dạy học và nâng cao hiệu quả sử dụng di tích lịch sử. Cần có sự đánh giá, tổng kết thường xuyên để rút ra những bài học kinh nghiệm.

V. Giải Pháp Đổi Mới Dạy Học Lịch Sử Tại Thừa Thiên Huế

Để giải pháp đổi mới dạy học lịch sử tại Thừa Thiên Huế đạt hiệu quả cao, cần có sự phối hợp đồng bộ giữa các cấp quản lý giáo dục, nhà trường, giáo viên và cộng đồng. Cần xây dựng một hệ thống hỗ trợ toàn diện để giúp giáo viên khai thác và sử dụng di tích lịch sử một cách hiệu quả. Cần có sự đầu tư về kinh phí và nguồn lực để bảo tồn và phát huy giá trị di tích lịch sử.

5.1. Xây dựng chương trình dạy học lịch sử địa phương phù hợp

Chương trình dạy học lịch sử địa phương cần được xây dựng một cách khoa học và phù hợp với đặc điểm của từng địa phương. Chương trình cần tập trung vào những sự kiện, nhân vật lịch sử tiêu biểu của địa phương, và khai thác tối đa giá trị của di tích lịch sử. Cần có sự tham gia của các nhà sử học, giáo viên và cộng đồng trong quá trình xây dựng chương trình.

5.2. Phát triển nguồn tài liệu hỗ trợ dạy học lịch sử địa phương

Cần phát triển nguồn tài liệu hỗ trợ dạy học lịch sử địa phương, bao gồm: sách giáo khoa, sách tham khảo, bản đồ, tranh ảnh, phim tài liệu, và các ứng dụng công nghệ thông tin. Tài liệu cần được biên soạn một cách khoa học, chính xác và hấp dẫn, phù hợp với trình độ của học sinh. Cần có sự đầu tư về kinh phí và nguồn lực để phát triển nguồn tài liệu này.

VI. Tương Lai Của Việc Sử Dụng Di Tích Lịch Sử Trong Giáo Dục

Việc sử dụng di tích lịch sử trong dạy học có một tương lai đầy hứa hẹn. Với sự phát triển của công nghệ thông tin và sự quan tâm của xã hội, việc tiếp cận và khai thác di tích lịch sử sẽ trở nên dễ dàng và hiệu quả hơn. Cần tiếp tục nghiên cứu và phát triển những phương pháp dạy học sáng tạo để khai thác tối đa giá trị của di tích lịch sử. Cần có sự đầu tư về kinh phí và nguồn lực để bảo tồn và phát huy giá trị di tích lịch sử.

6.1. Ứng dụng công nghệ thông tin trong việc khai thác di tích lịch sử

Công nghệ thông tin có thể được ứng dụng để tạo ra những trải nghiệm học tập ảo, giúp học sinh khám phá di tích lịch sử một cách sinh động và hấp dẫn. Các ứng dụng thực tế ảo, thực tế tăng cường có thể giúp học sinh tương tác với di tích lịch sử một cách trực quan. Cần có sự đầu tư về công nghệ và đào tạo giáo viên để ứng dụng công nghệ thông tin một cách hiệu quả.

6.2. Phát triển du lịch giáo dục gắn liền với di tích lịch sử

Du lịch giáo dục là một hình thức học tập hiệu quả, giúp học sinh khám phá và trải nghiệm lịch sử một cách trực tiếp. Cần phát triển du lịch giáo dục gắn liền với di tích lịch sử, tạo điều kiện cho học sinh được tham quan, tìm hiểu và khám phá những giá trị văn hóa truyền thống. Cần có sự phối hợp giữa các cơ quan quản lý du lịch, nhà trường và cộng đồng để phát triển du lịch giáo dục một cách bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1. Tổng quan các công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài. Vấn đề đổi mới sử dụng DTLS ở địa phương trong DHLS ở trường THPT - Lý luận và thực tiễn. Giải pháp đổi mới sử dụng DTLS ở địa phương trong DHLS Việt Nam từ 1858 đến 1945 ở trường THPT tỉnh Thừa Thiên Huế.

Thực nghiệm sư phạm toàn phần. TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI DTLS và sử dụng DTLS trong dạy học đã được nhiều nhà khoa học quan tâm tìm hiểu. Chúng tôi tiếp cận các nghiên cứu trong nước, trên thế giới có liên quan đến đề tài theo các hướng sau đây: 1. CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU VỀ DI TÍCH LỊCH SỬ VÀ SỬ DỤNG DI TÍCH LỊCH SỬ TRONG DẠY HỌC LỊCH SỬ Ở TRƯỜNG PHỔ THÔNG 1.

Các công trình nghiên cứu về di tích lịch sử 1. Nước ngoài Cùng với việc đề xuất khái niệm di tích, DTLS, các hiến chương, công ước quốc tế của UNESCO như The Venice Charter (Hiến chương Quốc tế về bảo tồn và trùng tu di tích và di chỉ, 1964), Conservation Concerning the Protection of the World Cultural and Natural Heritage (Công ước về bảo vệ DSVH và thiên nhiên thế giới, 1972) đã khẳng định vai trò của DTLS trong việc giáo dục truyền thống dân tộc: “DTLS của các thế hệ con người, thấm đượm một thông điệp từ thời quá khứ, đến ngày nay hãy còn như là những chứng nhân sống của những truyền thống lâu đời cổ xưa” [135]. Tại Hội nghị Quốc tế các khoa học lịch sử lần thứ XVII ở Madrit (Tây Ban Nha) (1990), báo cáo Các nhà Sử học và việc gìn giữ các DSVH của nhân loại nhấn mạnh: “DTLS – văn hoá là những DSVH quý hiếm của nhân loại, cần được bảo vệ và sử dụng đúng đắn. DTLS đã và đang trải qua những hiểm họa đó là thời gian ngày càng lùi xa, thiên nhiên khắc nghiệt và cả sự vô ý thức của con người” [18, tr.

Nhìn chung, các bản hiến chương, công ước, hội nghị quốc tế đã khẳng định ý nghĩa thực tiễn của vấn đề chúng tôi nghiên cứu nhằm giáo dục thế hệ trẻ có ý thức, trách nhiệm giữ gìn, bảo vệ để “chuyển giao cho các thế hệ mai sau muôn ngàn di tích đó với đầy đủ vẻ rực rỡ huy hoàng đích thực của chúng” [135]. 8 Cuốn Heritage: Management, Interpretation, Identity (Di sản: Quản lý, diễn giải và bản sắc) (Continnuum, London, 2003), Peter Howard đã đề xuất định nghĩa, phân loại các lĩnh vực của di sản thành: thiên nhiên, cảnh quan, đài kỷ niệm, khu di tích, đồ tạo tác, các hoạt động và con người. DSVH không chỉ là một giá trị biểu tượng của một cộng đồng, dân tộc, mà còn có đóng góp to lớn vào sự phát triển chung của xã hội. Dựa trên nghiên cứu của Peter Howard, chúng tôi đã vận dụng để phân tích các giá trị của DTLS ở Thừa Thiên Huế.

Trong bài viết The Relationship between the Tangible Cultural Heritage and Intangible Cultural Heritage (Mối quan hệ giữa DSVH vật thể và DSVH phi vật thể) (Journal of Northwest Normal University (Social Sciences), 2006-06), Bành Cương Gia đã giải thích rõ khái niệm, mối quan hệ tác động qua lại giữa DSVH vật thể và DSVH phi vật thể. Đặc biệt, các giải pháp bảo vệ DSVH vật thể, trong đó có nâng cao ý thức của thế hệ trẻ cần được quan tâm nghiên cứu để vận dụng vào thực tiễn ở Việt Nam. Trong bài viết Revisiting the Concept of Cultural Relics:From A Legislative Perspective (Xem xét lại khái niệm về DSVH: Từ góc độ lập pháp) (China Cultural Heritage Scientific Research, 2014-01), Phó Doanh dựa trên quy định của pháp luật đã làm rõ khái niệm di tích văn hóa dùng để chỉ những vật thể có giá trị lịch sử, khoa học và nghệ thuật, phải có phạm vi cụ thể, có đặc điểm quan trọng là tính pháp lý rõ ràng, chính xác. Tác giả cũng phân biệt DSVH với di tích văn hóa.

Bài viết của Phó Doanh đã làm rõ hơn các khái niệm liên quan đến đề tài. Bài viết 文物价值及其利用 (Giá trị của các DSVH và vấn đề sử dụng) (咸阳师范专 科学校学报, 1999 年 04 期 第 44-46 ⻚页) của Lương An Hoà trình bày khá sâu sắc giá trị của DSVH nói chung, DTLS nói riêng, không chỉ trên khía cạnh giá trị lịch sử, nghệ thuật, khoa học, mà DTLS còn có giá trị trao đổi và giá trị sưu tầm… Chúng tôi đã tham khảo bài viết khi phân tích giá trị của DTLS ở Thừa Thiên Huế. Như vậy, các công trình nghiên cứu trên đã cung cấp hệ thống khái niệm, cách phân loại DSVH nói chung, DTLS nói riêng, cũng như gián tiếp hoặc trực tiếp khẳng định giá trị của DTLS trong việc phát triển kinh tế, xã hội và giáo dục thế hệ trẻ. Trong nước Hệ thống giáo trình, sách chuyên khảo, bài viết nghiên cứu về di tích, DTLS khá phong phú.

* Giáo trình, sách chuyên khảo Cuốn Bảo tàng - Di tích - Lễ hội (NXB Thông tin, Hà Nội, 1992) của Phan Khanh, Bảo tồn DTLS VH (Trường Đại học Văn hoá Hà Nội, 1993) của Nguyễn Đăng Duy, Trịnh Minh Đức nhấn mạnh tầm quan trọng của DTLS đối với đời sống và nhiệm vụ giáo dục: DTLS là bộ mặt quá khứ của mỗi dân tộc. Lịch sử đã trôi qua, nhưng những sự tích anh hùng của thế hệ trẻ vẫn còn vọng mãi trong tâm hồn bao thế hệ trẻ. DTLS chính là tấm gương cho mỗi người tự soi bóng mình, nhắc nhở bản thân cố gắng đóng góp sức lực, trí tuệ cho đất nước. Nhận định của các tác giả đã khẳng định ý nghĩa thực tiễn của vấn đề luận án nghiên cứu.

Là công trình đi sâu nghiên cứu về DTLS – văn hoá, giáo trình DTLS – văn hoá và danh thắng Việt Nam: Giáo trình dành cho sinh viên đại học và cao đẳng ngành Du lịch (NXB Đại học Quốc gia Hà Nội, 2008) của Dương Văn Sáu đã phân tích khái niệm, đặc điểm di tích, DTLS; tiêu chí xác định DTLS; phân loại DTLS… Đây là nguồn tài liệu quan trọng để chúng tôi tìm hiểu các vấn đề lý luận của luận án, đặc biệt là các tiêu chí phân loại DTLS. Mặc dù tập trung phân tích quản lý DSVH với du lịch, nhưng giáo trình Quản lý DSVH với phát triển du lịch (NXB Đại học Quốc gia Hà Nội, 2010) của Lê Hồng Lý (chủ biên) đã trình bày cách phân loại, các bước mô tả DTLS. Nội dung này rất hữu ích khi hướng dẫn HS tìm hiểu DTLS, như: Vị trí, tên gọi, cảnh quan; lịch sử hình thành, phát triển; nhân vật được thờ và những người có công xây dựng, giá trị xếp hạng… * Bài viết hội thảo khoa học, tạp chí Nhiều bài viết từ Kỷ yếu Hội thảo khoa học thực tiễn - Di tích và hiện vật bảo tàng (Bảo tàng Cách mạng Việt Nam, 1996) như: “Di tích và hiện vật bảo tàng trong tâm thức mỗi chúng ta” của Phạm Mai Hùng, “Một số vấn đề về di tích và bảo tàng” của Đặng Văn Bài, “Di tích và môi trường tồn tại của nó” của Phạm 10 Xanh, “Bốn luận đề về mối quan hệ giữa trưng bày bảo tàng với di tích bất động sản” của Đặng Hòa… đều nhấn mạnh DTLS văn hoá là dấu tích tiêu biểu, thiêng liêng của cộng đồng. Việc giữ gìn DTLS biểu hiện sự tôn kính của người đời sau đối với giá trị tinh thần cao quý của dân tộc, tấm gương hi sinh cao cả của tiền nhân.

Các bài viết đề xuất định nghĩa về di tích và phân loại di tích thành di tích bất động sản và di tích động sản. Trong bài viết Bảo vệ DTLS văn hoá trong bối cảnh công nghiệp hóa - hiện đại hóa đất nước (Tạp chí DSVH, số 2, quí I/2003), Hà Văn Tấn đã nhắc nhở phải gìn giữ và phát huy các giá trị của DTLS: “Nếu chúng ta không có những chính sách bảo tồn thì ngay cả các di tích quý giá ấy cũng sẽ bị mất đi, mà một dân tộc đánh mất đi DTLS – văn hoá là một dân tộc đánh mất trí nhớ. Chúng tôi đã tham khảo nội dung so sánh DTLS với DTLS – văn hoá, cũng như khái quát giá trị của DTLS với tư cách là “nguồn sử liệu trực tiếp”. Bài viết Bảo tồn và phát huy DSVH bằng hình thức bảo tàng hóa DSVH (Tạp chí DSVH, số 4 (45), 2013), Nguyễn Thu Trang lại nghiên cứu về vấn đề bảo tồn di tích bằng hình thức bảo tàng.

Đây là gợi ý hay, có thể vận dụng để tạo ra di tích ảo, phòng trưng bày ảo nhằm sử dụng gián tiếp các di tích trong DHLS ở trường THPT khi không có điều kiện tổ chức bài học, HĐTN tại thực địa. Như vậy, các giáo trình, sách chuyên khảo, bài viết tạp chí, hội thảo là cơ sở khoa học để chúng tôi làm rõ những vấn đề lý luận của đề tài như: Khái niệm, các tiêu chí để xác định và phân loại di tích, DTLS; cũng như khẳng định vai trò, ý nghĩa của DTLS đối với đời sống xã hội nói chung và giáo dục nói riêng. Các công trình nghiên cứu về sử dụng DTLS trong DHLS ở trường phổ thông 1. Nước ngoài * Giáo trình, sách chuyên khảo về Giáo dục học Phương pháp trực quan ra đời từ rất sớm và có vai trò quan trọng trong QTDH.

Jan Amot Komensky (1592 -1670) - nhà Giáo dục Tiệp Khắc vĩ đại, “ông tổ của nền sư phạm cận đại” đặc biệt đề cao việc giảng dạy có tính trực quan và coi đó là “nguyên tắc vàng ngọc”. Các nhà Tâm lý học, Giáo dục học của Liên Xô như 11 V. Ilina… cũng khẳng định vai trò của phương pháp trực quan và việc sử dụng DTLS trong dạy học. Với cuốn Tư duy HS (NXB Giáo dục, Hà Nội, 1970), M.N Sácđacốp nhận thấy sự cần thiết phải sử dụng DTLS và cho rằng GV cần “cung cấp cho HS tới mức tối đa các tri thức cụ thể, các biểu tượng trong sáng và muôn màu, muôn vẻ về các sự vật và hiện tượng đang học.

Có thể thực hiện nhiệm vụ này bằng cách tổ chức cho HS tri giác các DTLS và các di sản văn hóa…” [109, tr. Exipôp dành hẳn Chương XI trong cuốn Những cơ sở của lý luận dạy học, tập 3 (NXB Giáo dục, Hà Nội, 1978) để phân tích vị trí, ý nghĩa giáo dục tri thức, tư tưởng, tình cảm cho HS khi tham quan DTLS. Tác giả lý giải điểm khác về nội dung, cách thức tiến hành tham quan DTLS với các hình thức tham quan khác. Đây là những đặc điểm cần lưu ý khi xác định nội dung, quy trình tổ chức bài học và hướng dẫn HS làm bài thu hoạch sau khi tham quan DTLS.