Đối Chiếu Kết Quả Tế Bào Học và Giải Phẫu Bệnh trong Chẩn Đoán Bướu Tuyến Nước Bọt

Đối chiếu kết quả tế bào học theo hệ thống Milan và giải phẫu bệnh trong chẩn đoán bướu tuyến nước bọt mang lại thông tin quan trọng cho bác sĩ.

• Tác giả: Phạm Trọng Nguyễn
• Người hướng dẫn: PGS. Ngô Quốc Đạt
• Trường học: Đại Học Y Dược Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Khoa Học Y Sinh (Giải Phẫu Bệnh)
• Đề tài: Đối Chiếu Kết Quả Tế Bào Học và Giải Phẫu Bệnh trong Chẩn Đoán Bướu Tuyến Nước Bọt
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ Y Học
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
• 1.1. Giải phẫu học tuyến nước bọt
• 1.2. Mô học tuyến nước bọt
• 1.3. Giải phẫu bệnh bướu tuyến nước bọt thường gặp
• 1.4. Chọc hút tế bào bằng kim nhỏ
• 1.5. Tế bào học tuyến nước bọt và Hệ thống phân loại Milan
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG & PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Thiết kế nghiên cứu
• 2.2. Thời gian và địa điểm nghiên cứu
• 2.3. Đối tượng nghiên cứu
• 2.4. Cỡ mẫu của nghiên cứu
• 2.5. Biến số nghiên cứu
• 2.6. Phương pháp thu thập số liệu và công cụ thu thập số liệu
• 2.7. Quy trình nghiên cứu
• 2.8. Phương pháp phân tích số liệu
• 2.9. Đạo đức trong nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đặc điểm chung, tính chất lành ác của bướu
• 3.2. Phân nhóm tế bào học theo hệ thống Milan
• 3.3. Đặc điểm tế bào học
• 4. CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN
• 4.1. Đặc điểm chung và tính chất lành ác của bướu
• 4.2. Phân nhóm chẩn đoán theo Hệ thống Milan. Đặc điểm tế bào học bướu tuyến nước bọt
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Đối Chiếu Tế Bào Học và Giải Phẫu Bệnh

Trong chẩn đoán các bệnh lý vùng đầu cổ, bướu tuyến nước bọt (TNB) chiếm tỷ lệ nhỏ, khoảng 6% tổng số bướu. Tuy nhiên, việc chẩn đoán chính xác là rất quan trọng. Chọc hút tế bào bằng kim nhỏ (FNA) đã trở thành công cụ chẩn đoán ban đầu hiệu quả, nhờ tính nhanh chóng, ít xâm lấn và chi phí hợp lý. Phương pháp này giúp phân biệt các bệnh lý tuyến nước bọt. Tuy nhiên, tỷ lệ tương hợp giữa tế bào học và giải phẫu bệnh (GPB) còn hạn chế, chỉ đạt 28,6-62,0%. Điều này cho thấy chẩn đoán tế bào học tuyến nước bọt không đơn giản, do phổ mô bệnh học rộng và sự chồng lấp hình thái giữa các loại bướu. Hệ thống Milan ra đời năm 2015 nhằm giải quyết những khó khăn này, cải thiện hiệu quả chẩn đoán và cung cấp thông tin tiên lượng cho bác sĩ lâm sàng và bác sĩ GPB. Nghiên cứu này tập trung vào việc đối chiếu kết quả tế bào học theo Hệ thống Milan và giải phẫu bệnh trong chẩn đoán bướu tuyến nước bọt, nhằm xác định các đặc điểm tế bào học giúp tăng tính tương hợp giữa hai phương pháp.

1.1. Giải Phẫu và Mô Học Tuyến Nước Bọt Nền Tảng Chẩn Đoán

Tuyến nước bọt (TNB) là tập hợp các tuyến ngoại tiết, có chức năng tiết nước bọt hỗ trợ tiêu hóa và bôi trơn. Gồm ba cặp tuyến chính: mang tai, dưới hàm và dưới lưỡi, cùng nhiều tuyến phụ rải rác. Tuyến mang tai lớn nhất, có cấu trúc phức tạp với nhiều hạch lymphô. Mô học TNB gồm các đơn vị chế tiết, ống dẫn và tế bào cơ biểu mô. Chất tiết có thể là dịch thanh, dịch nhầy hoặc hỗn hợp. Hiểu rõ giải phẫu và mô học là nền tảng quan trọng cho việc chẩn đoán chính xác các bệnh lý tuyến nước bọt.

1.2. Giải Phẫu Bệnh Bướu Tuyến Nước Bọt Các Loại Thường Gặp

Tỷ lệ mắc bướu tuyến nước bọt dao động từ 0,4-13,5/100.000 dân. Bướu biểu mô chiếm 80-90%, phần lớn lành tính, trong đó bướu tuyến đa dạng phổ biến nhất. Carcinôm TNB hiếm gặp, chiếm khoảng 0,3% các loại ung thư. Các loại thường gặp là carcinôm nhầy bì, carcinôm bọc dạng tuyến, carcinôm tuyến không đặc hiệu và carcinôm tế bào túi tuyến. Vị trí bướu có thể hỗ trợ chẩn đoán, vì một số loại bướu có xuất độ khác nhau ở các tuyến chính và phụ.

II. Thách Thức Trong Chẩn Đoán Bướu Tuyến Nước Bọt Hiện Nay

Chẩn đoán bướu tuyến nước bọt gặp nhiều thách thức do sự đa dạng về mô bệnh học và sự chồng lấp hình thái giữa các loại bướu. Chẩn đoán tế bào học có độ chính xác dao động, đặc biệt khi phân biệt các loại bướu cụ thể. Tỷ lệ tương hợp giữa tế bào học và giải phẫu bệnh còn thấp, gây khó khăn trong việc đưa ra quyết định điều trị. Các yếu tố như kinh nghiệm của bác sĩ, chất lượng mẫu bệnh phẩm và kỹ thuật nhuộm cũng ảnh hưởng đến kết quả chẩn đoán. Do đó, cần có một hệ thống chẩn đoán chuẩn hóa và dễ áp dụng để cải thiện độ chính xác và tính nhất quán trong chẩn đoán bướu tuyến nước bọt.

2.1. Hạn Chế Của Chọc Hút Tế Bào Kim Nhỏ FNA Trong Chẩn Đoán

Mặc dù chọc hút tế bào kim nhỏ (FNA) là phương pháp chẩn đoán ban đầu hiệu quả, nhưng vẫn có những hạn chế nhất định. FNA có thể không lấy được đủ tế bào để chẩn đoán, đặc biệt đối với các bướu nhỏ hoặc nằm sâu. Ngoài ra, FNA không thể đánh giá được cấu trúc mô học của bướu, điều này quan trọng trong việc phân biệt các loại bướu khác nhau. Sai sót trong quá trình lấy mẫu và đọc kết quả cũng có thể dẫn đến chẩn đoán sai.

2.2. Sự Khác Biệt Giữa Tế Bào Học và Giải Phẫu Bệnh Vấn Đề Cần Giải Quyết

Sự khác biệt giữa tế bào học và giải phẫu bệnh là một vấn đề lớn trong chẩn đoán bướu tuyến nước bọt. Tế bào học chỉ đánh giá các tế bào riêng lẻ, trong khi giải phẫu bệnh đánh giá toàn bộ cấu trúc mô học của bướu. Điều này có thể dẫn đến sự khác biệt trong chẩn đoán, đặc biệt đối với các bướu có hình thái phức tạp hoặc không đồng nhất. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa bác sĩ tế bào học và bác sĩ giải phẫu bệnh để đưa ra chẩn đoán chính xác nhất.

III. Hệ Thống Milan Giải Pháp Tiên Tiến Cho Chẩn Đoán TNB

Hệ thống Milan là một hệ thống phân loại chuẩn hóa cho báo cáo kết quả tế bào học tuyến nước bọt. Hệ thống này chia các kết quả thành sáu nhóm chính: không chẩn đoán, không tân sinh, không điển hình ý nghĩa không xác định, tân sinh lành tính, nghi ngờ ác tính và ác tính. Mỗi nhóm có nguy cơ ác tính và khuyến nghị quản lý lâm sàng riêng. Hệ thống Milan đã được chứng minh là cải thiện độ chính xác và tính nhất quán trong chẩn đoán bướu tuyến nước bọt, đồng thời cung cấp thông tin tiên lượng hữu ích cho bác sĩ lâm sàng.

3.1. Phân Loại Theo Hệ Thống Milan Các Nhóm Chẩn Đoán Chi Tiết

Hệ thống Milan chia kết quả tế bào học thành sáu nhóm chính, mỗi nhóm có tiêu chí chẩn đoán và nguy cơ ác tính riêng. Nhóm I (không chẩn đoán) bao gồm các mẫu không đủ tế bào để đánh giá. Nhóm II (không tân sinh) bao gồm các bệnh lý viêm hoặc phản ứng. Nhóm III (không điển hình ý nghĩa không xác định) bao gồm các trường hợp không rõ ràng. Nhóm IV (tân sinh) được chia thành hai nhóm nhỏ: IVA (tân sinh lành tính) và IVB (tân sinh nghi ngờ ác tính). Nhóm V (nghi ngờ ác tính) bao gồm các trường hợp có khả năng cao là ác tính. Nhóm VI (ác tính) bao gồm các trường hợp đã được xác định là ác tính.

3.2. Ưu Điểm Của Hệ Thống Milan Độ Nhạy và Độ Đặc Hiệu Cao

Hệ thống Milan có nhiều ưu điểm so với các hệ thống chẩn đoán cũ hơn. Hệ thống này có độ nhạy và độ đặc hiệu cao trong chẩn đoán bướu tuyến nước bọt, giúp giảm thiểu số lượng chẩn đoán sai. Ngoài ra, hệ thống Milan cung cấp thông tin tiên lượng hữu ích cho bác sĩ lâm sàng, giúp họ đưa ra quyết định điều trị phù hợp. Hệ thống này cũng giúp cải thiện sự giao tiếp giữa bác sĩ tế bào học và bác sĩ giải phẫu bệnh, tạo điều kiện cho việc chẩn đoán và điều trị bệnh nhân hiệu quả hơn.

IV. Đối Chiếu Tế Bào Học và Giải Phẫu Bệnh Nghiên Cứu Thực Tiễn

Nghiên cứu này tiến hành đối chiếu kết quả tế bào học theo Hệ thống Milan và giải phẫu bệnh trong chẩn đoán bướu tuyến nước bọt. Mục tiêu là xác định các đặc điểm chung, kết quả giải phẫu bệnh của các trường hợp bướu tuyến nước bọt trong nghiên cứu. Phân nhóm kết quả tế bào học tuyến nước bọt dựa trên Hệ thống Milan cho các trường hợp đã được sinh thiết, phẫu thuật. Đánh giá các đặc điểm tế bào học theo Hệ thống Milan đối chiếu với giải phẫu bệnh cho các trường hợp đã được sinh thiết, phẫu thuật; qua đó đưa ra sơ đồ tiếp cận chẩn đoán tế bào học bướu tuyến nước bọt.

4.1. Phương Pháp Nghiên Cứu Thu Thập và Phân Tích Dữ Liệu

Nghiên cứu sử dụng thiết kế hồi cứu, thu thập dữ liệu từ các bệnh nhân được chẩn đoán bướu tuyến nước bọt tại Bệnh viện Ung bướu Thành phố Cần Thơ. Dữ liệu bao gồm thông tin về đặc điểm lâm sàng, kết quả tế bào học theo Hệ thống Milan và kết quả giải phẫu bệnh. Các dữ liệu này được phân tích thống kê để xác định mối liên quan giữa các đặc điểm tế bào học và kết quả giải phẫu bệnh.

4.2. Kết Quả Nghiên Cứu Tỷ Lệ Tương Hợp và Các Yếu Tố Ảnh Hưởng

Kết quả nghiên cứu cho thấy tỷ lệ tương hợp giữa tế bào học và giải phẫu bệnh là [tỷ lệ cụ thể]. Các yếu tố ảnh hưởng đến tỷ lệ tương hợp bao gồm loại bướu tuyến nước bọt, kinh nghiệm của bác sĩ tế bào học và chất lượng mẫu bệnh phẩm. Nghiên cứu cũng xác định các đặc điểm tế bào học đặc trưng cho từng loại bướu tuyến nước bọt, giúp cải thiện độ chính xác của chẩn đoán tế bào học.

V. Ứng Dụng Thực Tiễn và Hướng Dẫn Chẩn Đoán Tế Bào Học

Kết quả nghiên cứu này có thể được sử dụng để xây dựng hướng dẫn chẩn đoán tế bào học bướu tuyến nước bọt dựa trên Hệ thống Milan. Hướng dẫn này sẽ cung cấp cho bác sĩ tế bào học các tiêu chí chẩn đoán rõ ràng và dễ áp dụng, giúp cải thiện độ chính xác và tính nhất quán trong chẩn đoán. Ngoài ra, hướng dẫn này cũng sẽ giúp bác sĩ lâm sàng hiểu rõ hơn về kết quả tế bào học, từ đó đưa ra quyết định điều trị phù hợp.

5.1. Sơ Đồ Tiếp Cận Chẩn Đoán Tế Bào Học Bướu Tuyến Nước Bọt

Dựa trên kết quả nghiên cứu và các tài liệu tham khảo, một sơ đồ tiếp cận chẩn đoán tế bào học bướu tuyến nước bọt được đề xuất. Sơ đồ này bao gồm các bước sau: (1) Đánh giá chất lượng mẫu bệnh phẩm; (2) Phân loại kết quả tế bào học theo Hệ thống Milan; (3) Xác định các đặc điểm tế bào học đặc trưng cho từng loại bướu tuyến nước bọt; (4) Đối chiếu kết quả tế bào học với thông tin lâm sàng và hình ảnh học; (5) Đưa ra chẩn đoán cuối cùng và khuyến nghị quản lý lâm sàng.

5.2. Cập Nhật Chẩn Đoán và Nghiên Cứu Khoa Học Trong Tương Lai

Chẩn đoán bướu tuyến nước bọt là một lĩnh vực đang phát triển nhanh chóng. Các nghiên cứu khoa học liên tục được thực hiện để tìm ra các phương pháp chẩn đoán và điều trị mới. Do đó, cần thường xuyên cập nhật kiến thức và kỹ năng để đảm bảo chẩn đoán và điều trị bệnh nhân hiệu quả nhất. Các nghiên cứu trong tương lai nên tập trung vào việc đánh giá hiệu quả của các phương pháp chẩn đoán mới, chẳng hạn như phân tích di truyền và miễn dịch huỳnh quang.

VI. Kết Luận và Tầm Quan Trọng Của Đối Chiếu Kết Quả Chẩn Đoán

Đối chiếu kết quả tế bào học và giải phẫu bệnh là rất quan trọng trong chẩn đoán bướu tuyến nước bọt. Nghiên cứu này đã xác định các đặc điểm tế bào học giúp tăng tính tương hợp giữa hai phương pháp, từ đó cải thiện độ chính xác và tính nhất quán trong chẩn đoán. Kết quả nghiên cứu này có thể được sử dụng để xây dựng hướng dẫn chẩn đoán tế bào học bướu tuyến nước bọt dựa trên Hệ thống Milan, giúp bác sĩ tế bào học và bác sĩ lâm sàng đưa ra quyết định điều trị phù hợp.

6.1. Tóm Tắt Kết Quả Nghiên Cứu và Đóng Góp Cho Y Học

Nghiên cứu này đã đóng góp vào việc cải thiện chẩn đoán bướu tuyến nước bọt bằng cách xác định các đặc điểm tế bào học giúp tăng tính tương hợp giữa tế bào học và giải phẫu bệnh. Kết quả nghiên cứu này có thể được sử dụng để xây dựng hướng dẫn chẩn đoán tế bào học bướu tuyến nước bọt dựa trên Hệ thống Milan, giúp bác sĩ tế bào học và bác sĩ lâm sàng đưa ra quyết định điều trị phù hợp.

6.2. Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo và Ứng Dụng Trong Tương Lai

Các nghiên cứu trong tương lai nên tập trung vào việc đánh giá hiệu quả của các phương pháp chẩn đoán mới, chẳng hạn như phân tích di truyền và miễn dịch huỳnh quang. Ngoài ra, cần có các nghiên cứu đa trung tâm để xác nhận kết quả của nghiên cứu này và xây dựng hướng dẫn chẩn đoán tế bào học bướu tuyến nước bọt dựa trên Hệ thống Milan có thể áp dụng rộng rãi.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ ĐẠI HỌC Y DƢỢC THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH ----------------- PHẠM TRỌNG NGUYỄN ĐỐI CHIẾU KẾT QUẢ TẾ BÀO HỌC THEO HỆ THỐNG MILAN VÀ GIẢI PHẪU BỆNH TRONG CHẨN ĐOÁN BƢỚU TUYẾN NƢỚC BỌT LUẬN VĂN THẠC SĨ Y HỌC TP. HỒ CHÍ MINH, NĂM 2021 . BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ ĐẠI HỌC Y DƢỢC THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH ----------------- PHẠM TRỌNG NGUYỄN ĐỐI CHIẾU KẾT QUẢ TẾ BÀO HỌC THEO HỆ THỐNG MILAN VÀ GIẢI PHẪU BỆNH TRONG CHẨN ĐOÁN BƢỚU TUYẾN NƢỚC BỌT NGÀNH: KHOA HỌC Y SINH (GIẢI PHẪU BỆNH) MÃ SỐ: 8720101 LUẬN VĂN THẠC SĨ Y HỌC NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS. NGÔ QUỐC ĐẠT TP. HỒ CHÍ MINH, NĂM 2021 . LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu và kết quả trong luận văn này đều hoàn toàn trung thực và chƣa từng đƣợc ai công bố trong bất kỳ công trình nghiên cứu nào khác. Tác giả luận văn Phạm Trọng Nguyễn . MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN . ii DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT. iv BẢNG ĐỐI CHIẾU THUẬT NGỮ VIỆT ANH .v DANH MỤC BẢNG . vii DANH MỤC BIỂU ĐỒ . viii DANH MỤC HÌNH ẢNH . ix ĐẶT VẤN ĐỀ .1 Chƣơng 1 TỔNG QUAN . Giải phẫu học tuyến nƣớc bọt . Mô học tuyến nƣớc bọt . Giải phẫu bệnh bƣớu tuyến nƣớc bọt thƣờng gặp . Chọc hút tế bào bằng kim nhỏ . Tế bào học tuyến nƣớc bọt và Hệ thống phân loại Milan .15 Chƣơng 2 ĐỐI TƢỢNG & PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU . Thiết kế nghiên cứu . Thời gian và địa điểm nghiên cứu . Đối tƣợng nghiên cứu . Cỡ mẫu của nghiên cứu . Biến số nghiên cứu . Phƣơng pháp thu thập số liệu và công cụ thu thập số liệu . Quy trình nghiên cứu . Phƣơng pháp phân tích số liệu . Đạo đức trong nghiên cứu .33 Chƣơng 3 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU . Đặc điểm chung, tính chất lành ác của bƣớu . Phân nhóm tế bào học theo hệ thống Milan . Đặc điểm tế bào học .38 Chƣơng 4 BÀN LUẬN . Đặc điểm chung và tính chất lành ác của bƣớu . Phân nhóm chẩn đoán theo Hệ thống Milan. Đặc điểm tế bào học bƣớu tuyến nƣớc bọt .81 TÀI LIỆU THAM KHẢO . DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Viết tắt Tiếng Anh Tiếng Việt FNA Fine needle aspiration Chọc hút tế bào bằng kim nhỏ GPB Giải phẫu bệnh HE Hematoxylin & Eosin ROSE Rapid on site evaluation Đánh giá nhanh tại chỗ TNB Tuyến nƣớc bọt TCYTTG World Health Organization Tổ chức Y tế Thế giới . BẢNG ĐỐI CHIẾU THUẬT NGỮ VIỆT ANH Thuật ngữ tiếng Việt Thuật ngữ tiếng Anh Bọc nhái Mucocele Bƣớu tuyến đa dạng Pleomorphic adenoma Bƣớu tuyến tế bào đáy Basal cell adenoma Bƣớu Warthin Warthin tumor Carcinôm biểu mô-cơ biểu mô Epithelial-myoepithelial carcinoma Carcinôm bọc dạng tuyến Adenoid cystic carcinoma Carcinôm chế tiết Secretory carcinoma Carcinôm cơ biểu mô Myoepithelial carcinoma Carcinôm kết hợp bƣớu tuyến đa dạng Carcinoma ex pleomorphic carcinoma Carcinôm lymphô biểu mô Lymphoepithelial carcinoma Carcinôm nhầy bì Mucoepidermoid carcinoma Carcinôm ống tuyến nƣớc bọt Salivary duct carcinoma Carcinôm tế bào túi tuyến Acinic cell carcinoma Carcinôm thần kinh nội tiết Neuroendocrine carcinoma Carcinôm tuyến đa dạng Polymorphous adenocarcinoma Chọc hút tế bào bằng kim nhỏ Fine needle aspiration Dạng sàng Cribriform Đo tế bào dòng chảy Flow cytometry Độ mô học Histological grade Hồi âm Echo Khối tế bào Cell-block Không chẩn đoán Non-diagnostic Không đặc hiệu khác Not otherwise specific Không điển hình ý nghĩa không xác định Atypia of undetermined significance Không tân sinh Non-neoplastic Mô đệm sụn niêm Chondromyxoid stroma Nghi ngờ ác tính Suspicious for malignancy Nhân không điển hình Nuclei atypia Phồng bào Oncocyte Sinh thiết lõi kim Core biopsy . Tân sinh tuyến nƣớc bọt tiềm năng ác Salivary gland neoplasm of uncertain tính không xác định malignant potential Tế bào dạng biểu mô Epithelioid cell Tế bào dạng đáy Basaloid cell Tế bào dạng gai Squamoid cell Tế bào dạng tƣơng bào Plasmacytoid cell Tế bào hình thoi Spindle cell Tế bào sáng Clear cell Tế bào trung gian Intermediate cell Vi bọc Microcystic .i DANH MỤC BẢNG Bảng 1. Hệ thống Milan: nhóm chẩn đoán, định nghĩa và ý nghĩa. Hệ thống Milan: nguy cơ ác tính và đề nghị quản lý lâm sàng . Hình thái, chẩn đoán phân biệt của nhóm phụ tân sinh tế bào dạng đáy. Hình thái, chẩn đoán phân biệt của nhóm phụ tân sinh phồng bào/dạng phồng bào . Vị trí và tính đối xứng của bƣớu trong nghiên cứu . Liên quan giữa giới tính và tính chất lành ác của bƣớu . Liên quan giữa tuổi và tính chất lành ác của bƣớu . Liên quan giữa vị trí và tính chất lành ác của bƣớu . Liên quan giữa kích thƣớc trên siêu âm tính chất lành ác của bƣớu . Phân nhóm chẩn đoán theo Hệ thống Milan và kết quả mô bệnh học . Kết quả mô bệnh học của phết tế bào học nhóm I. Kết quả mô bệnh học của phết tế bào học nhóm III . Kết quả mô bệnh học của phết tế bào học nhóm IVA . Các nhóm phụ của nhóm IVB . Nhóm phụ tân sinh tế bào dạng đáy . Nhóm phụ tân sinh phồng bào/dạng phồng bào . Kết quả mô bệnh học của nhóm V và nhóm VI . Đặc điểm mô đệm, nền phết của bƣớu tuyến đa dạng . Đặc điểm mô đệm, nền phết và đặc điểm nhân của bƣớu Warthin . Đặc điểm nhân của phết carcinôm nhầy bì . Đặc điểm tế bào học của carcinôm tế bào túi tuyến . Đặc điểm tế bào học các loại bƣớu ác tính khác . Đặc điểm giới tính và độ tuổi của các nghiên cứu . Tỷ lệ tân sinh và phân nhóm chẩn đoán của các nghiên cứu. So sánh tỷ lệ phân bố và tỷ lệ ác tính của nhóm I . So sánh tỷ lệ phân bố và tỷ lệ ác tính của nhóm IVB . So sánh tỷ lệ phân bố và tỷ lệ ác tính của nhóm V và VI . Các đặc điểm hình thái tế bào học và tính chất ác tính của bƣớu . Tỷ lệ phân bố của bƣớu tuyến đa dạng trong các nghiên cứu . Tỷ lệ phân bố của bƣớu Warthin trong các nghiên cứu . ii DANH MỤC BIỂU ĐỒ Biểu đồ 3. Phân bố tuổi và giới tính của nhóm nghiên cứu . Tỷ lệ bƣớu ác tính của nghiên cứu . Các đặc điểm tế bào học của mô đệm, nền phết và đặc điểm nhân liên quan đến tỷ lệ ác tính . Hình thái tế bào học của bƣớu tuyến đa dạng . Hình thái tế bào học của bƣớu Warthin . Phân nhóm Milan của các bƣớu ác tính . Các đặc điểm hình thái tế bào học của carcinôm nhầy bì . Tiếp cận chẩn đoán tế bào học tuyến nƣớc bọt theo Hệ thống Milan . DANH MỤC HÌNH ẢNH Hình 1. Vị trí các tuyến nƣớc bọt chính . Mô học tuyến mang tai . Mô học bƣớu tuyến đa dạng . Mô học bƣớu Warthin . Mô học bƣớu tuyến tế bào đáy . Mô học carcinôm nhầy bì. Mô học carcinôm bọc dạng tuyến . Mô học carcinôm tế bào túi tuyến . Mô học carcinôm tuyến đa dạng . Dụng cụ Cameco Syringe Pistol . Quy trình nhuộm Papanicolaou. Nhóm không điển hình ý nghĩa không xác định . Tế bào học bƣớu tuyến đa dạng . Tế bào học bƣớu Warthin. Tế bào học carcinôm tế bào túi tuyến . Tế bào học carcinôm chế tiết . Tế bào học carcinôm ống tuyến nƣớc bọt . Tế bào học carcinôm nhầy bì độ thấp . Tế bào học carcinôm nhầy bì độ cao. Tế bào học carcinôm bọc dạng tuyến. Tế bào học carcinôm cơ biểu mô . Các đặc điểm hình thái tế bào học của tiêu bản bƣớu tuyến nƣớc bọt . Các dạng mô đệm/nền phết trong tế bào học tuyến nƣớc bọt . Nhóm III: Không điển hình ý nghĩa không xác định (phân biệt viêm/lymphôm) . Nhóm IVB: Tân sinh tế bào dạng đáy không mô đệm (bƣớu tuyến tế bào đáy) . Nhóm IVB: Tân sinh tế bào dạng đáy không có mô đệm (carcinôm tuyến tế bào đáy) . Nhóm IVB: Tân sinh với đặc điểm tế bào sáng . Nhóm IVB: Tân sinh có đặc điểm tế bào không điển hình . Nhóm V: Nghi ngờ ác tính (nghĩ carcinôm bọc dạng tuyến). Phân bào trên phết tế bào và mô học tƣơng ứng . Bƣớu tuyến đa dạng có chuyển sản phồng bào . Tế bào học bƣớu Warthin với tế bào không điển hình. Tế bào học bƣớu Warthin với vùng giống mô đệm sợi niêm . Carcinôm nhầy bì độ cao . Carcinôm tế bào túi tuyến (tế bào dạng biểu mô) . Carcinôm bọc dạng tuyến . Carcinôm ống tuyến nƣớc bọt . ĐẶT VẤN ĐỀ Trong các bệnh lý vùng đầu cổ thì bƣớu tuyến nƣớc bọt (TNB) thƣờng ít gặp, chiếm khoảng 6% trên tổng các trƣờng hợp bƣớu và 0,3% tất cả các bƣớu ác tính ở Hoa Kỳ [11]. Tại Việt Nam, theo thống kê của Bệnh viện Ung bƣớu Thành phố Hồ Chí Minh thì ung thƣ TNB chiếm 0,88% các trƣờng hợp ở nam và 0,71% ở nữ [3]. Hiện nay trên thế giới, chọc hút tế bào bằng kim nhỏ (FNA) đã đƣợc chấp nhận là công cụ chẩn đoán bƣớc đầu cho các tổn thƣơng tuyến nƣớc bọt nhờ vào ƣu điểm nhanh chóng, ít xâm lấn, chính xác trong phân biệt các bệnh lý tuyến nƣớc bọt cũng nhƣ hiệu quả về chi phí. Việt Nam cũng không ngoại lệ, phƣơng pháp này cũng nhanh chóng đƣợc áp dụng tại nhiều bệnh viện, cơ sở y tế qua đó đem lại nhiều lợi ích [3]. Các nghiên cứu tổng hợp cho thấy phƣơng pháp xét nghiệm này có độ nhạy khoảng 60-97% và độ đặc hiệu khoảng 81-95% [11],[22]. Khi dùng tế bào học để phân biệt từng loại bƣớu TNB riêng biệt thì độ chính xác của phƣơng pháp này lại dao động từ 48-94% [18]. Theo các nghiên cứu trong và ngoài nƣớc, tỷ lệ tƣơng hợp tế bào học-giải phẫu bệnh (GPB) chỉ đạt 28,6-62,0% [6],[44]. Điều này chứng tỏ chẩn đoán tế bào học TNB không hề dễ dàng do bƣớu ở cơ quan này có phổ mô bệnh học rộng, hình thái học lại chồng lấp giữa các bƣớu lành tính và bƣớu ác tính độ thấp, thậm chí trong cùng một loại bƣớu vẫn có sự đa dạng và không đồng nhất gây nhiều thử thách trong đánh giá khả năng ác tính và mức độ tƣơng ứng hình thái tế bào học với mô bệnh học [25],[26],[42]. Vào năm 2015, một nhóm 47 thành viên gồm các nhà tế bào học, ngoại khoa đầu mặt cổ đã đƣa ra Hệ thống Milan cho báo cáo kết quả tế bào học sau khi nhận thấy sự cần thiết của một hệ thống thuật ngữ nhằm giải quyết các khó khăn trong chẩn đoán tế bào học TNB. Hệ thống này dựa trên các mô hình đã đƣợc áp dụng thành công ở những cơ quan khác nhƣ tuyến giáp, cổ tử cung, v.