CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ QUẢN TRỊ NGUỒN NHÂN LỰC VÀ THỰC TRẠNG QUẢN TRỊ NGUỒN NHÂN LỰC TẠI NGÂN HÀNG TMCP NGOẠI THƯƠNG VIỆT NAM.1 Tổng quan về Quản trị nguồn nhân lực 1.1 Khái niệm Nguồn nhân lực Nhân lực được hiểu là nguồn lực của mỗi con người, bao gồm trí lực và thể lực. Trí lực thể hiện ở sự suy nghĩ, hiểu biết, sự tiếp thu kiến thức, tài năng, năng khiếu cũng như quan điểm, niềm tin, nhân cách của từng con người. Thể lực là sức khỏe, khả năng làm việc bằng cơ bắp, chân tay. Nhân lực là nguồn lực phản ánh khả năng lao động của từng con người và là điều kiện cần thiết của quá trình lao động sản xuất.
Nguồn nhân lực của một tổ chức chính là tập hợp những người lao động làm việc trong tổ chức đó. Nó được hình thành trên cơ sở của các cá nhân có các vai trò khác nhau và được liên kết với nhau theo những mục tiêu nhất định. Nguồn nhân lực khác với các các nguồn lực khác của doanh nghiệp. Nguồn nhân lực do chính bản chất của con người, do chính giá trị sức lao động của con người tạo ra.
Để nâng cao vai trò của con người, của nguồn nhân lực trong tổ chức thì việc quan tâm đến công tác quản trị nguồn nhân lực là một yếu tố cần thiết và quan trọng đối với mọi hoạt động sản xuất kinh doanh.2 Khái niệm Quản trị nguồn nhân lực Quản trị nguồn nhân lực là hệ thống các triết lý, chính sách và hoạt động chức năng về thu hút, đào tạo, phát triển và duy trì con người của một tổ chức nhằm đạt được kết quả tối ưu cho cả tổ chức và nhân viên. Nghiên cứu quản trị nguồn nhân lực giúp các nhà quản trị học được cách đối thoại với nhân viên, biết tìm ra ngôn ngữ chung và biết cách nhạy cảm với nhu cầu của nhân viên, biết cách đánh giá nhân viên chính xác, biết lôi kéo nhân viên say mê với công việc, tránh được những sai lầm trong việc tuyển chọn, sử dụng nhân viên, biết cách phối hợp thực hiện mục tiêu của tổ chức và mục tiêu của cá nhân. Nguyễn Thị Nhung – Lớp HTTTA – K11 Trang 3 Khóa luận tốt nghiệp Ứng dụng CNTT trong Quản trị nguồn nhân lực tại Vietcombank Như vậy, về mặt kinh tế, quản trị nguồn nhân lực giúp cho doanh nghiệp khai thác khả năng tiềm tàng nâng cao năng suất lao động và lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp về nguồn nhân lực. Về mặt xã hội, quản trị nguồn nhân lực thể hiện quan điểm rất nhân bản về quyền lợi của người lao động, chú trọng giải quyết hài hòa mối quan hệ lợi ích giữa tổ chức, doanh nghiệp và người lao động, góp phần làm giảm bớt mâu thuẫn tư bản – lao động trong các doanh nghiệp.3 Các chức năng cơ bản của Quản trị Nguồn nhân lực Các hoạt động chính của Quản trị nguồn nhân lực tập trung vào 3 nhóm chức năng sau đây: 1.1 Chức năng thu hút, tuyển chọn và bố trí nhân sự Chức năng này nhằm đảm bảo đủ số lượng nhân viên với trình độ, kỹ năng, phẩm chất phù hợp với công việc và bố trí họ vào đúng công việc để đạt được hiệu quả cao nhất.
Nhóm chức năng tuyển dụng thường có các hoạt động như: dự báo và hoạch định nguồn nhân lực, phân tích công việc, phỏng vấn, trắc nghiệm, thu thập, lưu trữ và xử lý thông tin về nguồn nhân lực của doanh nghiệp.2 Chức năng đào tạo và phát triển Nhóm chức năng này nhằm nâng cao trình độ lành nghề, các kỹ năng và các nhận thức mới cho nhân viên. Đào tạo, phát triển hướng đến nâng cao các giá trị của tài sản nhân lực cho doanh nghiệp nhằm tăng khả năng cạnh tranh cũng như tăng khả năng thích ứng với môi trường đầy thay đổi. Nhóm chức năng đào tạo, phát triển thường thực hiện các hoạt động như: hướng nghiệp, huấn luyện, đào tạo kĩ năng, bồi dưỡng nâng cao trình độ lành nghề, cập nhật các kiến thức quản lý, kỹ thuật công nghệ cho cán bộ quản lý và cán bộ chuyên môn nghiệp vụ.3 Chức năng duy trì nguồn nhân lực Chức năng này nhằm vào việc duy trì và sử dụng có hiệu quả nguồn nhân lực. Các nhà quản trị phải đưa ra được các chính sách và các hoạt động nhằm khuyến khích, động viên nhân viên hăng say, tận tình, có ý thức trách nhiệm và hoàn thành công việc với chất lượng cao.
Xây dựng và quản lý hệ thống thang bảng lương, thiết Nguyễn Thị Nhung – Lớp HTTTA – K11 Trang 4 Khóa luận tốt nghiệp Ứng dụng CNTT trong Quản trị nguồn nhân lực tại Vietcombank lập và áp dụng các chính sách lương bổng, thăng tiến, kỉ luật, tiền thưởng, phúc lợi, phụ cấp, đánh giá năng lực thực hiện công việc của nhân viên là những hoạt động quan trọng nhất để kích thích, động viên nhân viên. Chức năng này còn bao gồm các hoạt động liên quan tới hoàn thiện môi trường làm việc và các mối quan hệ trong công việc như: kí kết hợp đồng lao động, giải quyết khiếu nại, tranh chấp lao động, bảo hiểm và an toàn lao động.4 Nhiệm vụ của Quản trị nguồn nhân lực Để thực hiện các chức năng trên, nhiệm vụ của quản trị nguồn nhân lực bao gồm: Hoạch định nguồn nhân lực Phân tích công việc Mô tả công việc Phỏng vấn Trắc nghiệm Lưu trữ hồ sơ nhân viên Định hướng công việc Đào tạo, huấn luyện cán bộ Bình bầu, đánh giá thi đua Bồi dưỡng, nâng cao trình ðộ cho cán bộ chuyên môn và cán bộ quản lý Quản trị tiền lương Quản trị tiền thưởng Quản trị các vấn đề phúc lợi Thu hút cán bộ quản lý doanh nghiệp Định giá công việc Ký kết hợp đồng lao động Giải quyết khiếu nại lao động Nguyễn Thị Nhung – Lớp HTTTA – K11 Trang 5 Khóa luận tốt nghiệp Ứng dụng CNTT trong Quản trị nguồn nhân lực tại Vietcombank Thực hiện các thủ tục cho cán bộ Thuyên chuyển, nghỉ việc, nghỉ hưu Thủ tục cho nhân viên nghỉ phép, nghỉ không ăn lương Kỷ luật nhân viên Công đoàn Các chương trình thúc đẩy sang kiến, cải tiến kỹ thuật Chương trình chăm sóc sức khỏe, y tế Điều tra về quan điểm của nhân viên 1.5 Vai trò của Quản trị Nguồn nhân lực 1.1 Thiết lập hoặc tham gia thiết lập các chính sách nguồn nhân lực Các chính sách nguồn nhân lực trong các doanh nghiệp thể hiện tính đặc thù cho doanh nghiệp và rất khác nhau, phụ thuộc và ngành hoạt động, quy mô, đặc điểm, tính chất của doanh nghiệp, trình độ, năng lực và quan điểm của cán bộ lãnh đạo Các chính sách về quyền hạn, trách nhiệm, quy chế hoạt động và làm việc chung của các phòng ban, nhân viên. Các chính sách về cơ chế tuyển dụng Các chính sách về chế độ lương bổng, phụ cấp, khen thưởng, thăng tiến. Các chính sách về đào tạo Các quy chế về kỷ luật lao động, phúc lợi, y tế, an toàn vệ sinh lao động.2 Thực hiện hoặc phối hợp cùng các lãnh đạo hoặc các phòng ban khác thực hiện các chức năng, hoạt động quản trị nguồn nhân lực trong doanh nghiệp.
Các hoạt động quản trị nguồn nhân lực trong doanh nghiệp rất đa dạng. Đại bộ phận các hoạt động này có thể được thực hiện bởi phòng quản trị nhân lực hoặc phòng quản trị nguồn nhân lực phối hợp với ban lãnh đạo hoặc các phòng ban khác cùng thực hiện.3 Cố vấn cho các lãnh đạo về các kỹ thuật quản trị nguồn nhân lực Nguyễn Thị Nhung – Lớp HTTTA – K11 Trang 6 Khóa luận tốt nghiệp Ứng dụng CNTT trong Quản trị nguồn nhân lực tại Vietcombank Vấn đề quản trị nguồn nhân lực trở nên rất phức tạp trong mấy thập kỉ gần đây. Cán bộ quản trị nguồn nhân lực thường phải giúp các nhà lãnh đạo giải quyết các vấn đề khó khăn như: Sử dụng có hiệu quả nhất các chi phí quản trị nguồn nhân lực Tạo môi trường văn hóa phù hợp với chiến lược kinh doanh của doanh nghiệp. Làm thế nào để khuyến khích nhân viên nâng cao lòng trung thành và gắn bó với doanh nghiệp… 1.4 Kiểm tra đôn đốc việc thực hiện các chính sách và thủ tục về nguồn nhân lực Phòng nguồn nhân lực là bộ phận chịu trách nhiệm chính trong doanh nghiệp nhằm đảm bảo cho các chính sách, thủ tục về nguồn nhân lực của doanh nghiệp được thực hiện đầy đủ, chính xác.
Để làm tốt chức năng này, phòng nguồn lực cần thiết phải: Thu thập thông tin và phân tích tình hình tuyển dụng, chọn lựa, thay thế và đề bạt cán bộ nhằm đảm bảo mọi vấn đề đều được thực hiện đúng quy định. Phân tích kết quả thực hiện công việc của cán bộ nhằm đưa ra những điều chỉnh hoặc kiến nghị cải tiến phù hợp. Phân tích các số liệu thống kê về tình hình vắng mặt, đi trễ, thuyên chuyển, kỷ luật và các khiếu nại, tranh chấp lao động để tìm ra vấn đề tồn tại trong doanh nghiệp và biện pháp khắc phục.2 Thực trạng nguồn nhân lực tại Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam 1.1 Giới thiệu chung về Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam Tên đầy đủ: Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam Mã chứng khoán: VCB Hội sở chính: 198 Trần Quang Khải, Lý Thái Tổ, Hoàn Kiếm, Hà Nội. Telex: 411504/411229 VCB – VT Tel: 84-4-9343137 Fax: 84-4-8269067 Mã số thuế: 0100112437 Nguyễn Thị Nhung – Lớp HTTTA – K11 Trang 7 Khóa luận tốt nghiệp Ứng dụng CNTT trong Quản trị nguồn nhân lực tại Vietcombank Ngân hàng Ngoại thương Việt Nam trước đây, nay là Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam (Vietcombank) được thành lập và chính thức đi vào hoạt động ngày 01/4/1963, với tổ chức tiền thân là Cục Ngoại hối (trực thuộc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam).
Là ngân hàng thương mại nhà nước đầu tiên được Chính phủ lựa chọn thực hiện thí điểm cổ phần hoá, Ngân hàng Ngoại thương Việt Nam chính thức hoạt động với tư cách là một Ngân hàng TMCP vào ngày 02/6/2008 sau khi thực hiện thành công kế hoạch cổ phần hóa thông qua việc phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng. Ngày 30/6/2009, cổ phiếu Vietcombank (mã chứng khoán VCB) chính thức được niêm yết tại Sở Giao dịch Chứng khoán thành phố Hồ Chí Minh.
