Thực trạng & Giải pháp quản lý CTR tại Nhà máy Luyện gang Thép Hòa Phát

Đồ án phân tích thực trạng công tác ATVSLĐ và quản lý chất thải rắn tại Thép Hòa Phát, đề xuất các giải pháp xử lý CTR tại nhà máy luyện gang.

• Trường học: Trường Đại học Công đoàn
• Chuyên ngành: An toàn Vệ sinh Lao động
• Đề tài: Thực trạng công tác ATVSLĐ tại Công Ty CP Thép Hòa Phát và đề xuất giải pháp quản lý CTR tại Nhà máy Luyện gang của Công ty
• Loại tài liệu: Đồ án

Tóm tắt

I. Tổng quan về chất thải rắn và ô nhiễm môi trường

Cùng với sự phát triển không ngừng của xã hội, hoạt động sản xuất công nghiệp ngày càng phức tạp và đa dạng. Ứng dụng các thành tựu khoa học kỹ thuật vào quá trình sản xuất đã tăng năng suất và cải tiến điều kiện lao động. Tuy nhiên, điều này cũng phát sinh hàng loạt chất thải rắn và các yếu tố nguy hiểm như hóa chất, bụi, hơi khí độc. Quản lý chất thải rắn trở thành yêu cầu cấp thiết hơn bao giờ hết. Tại Công ty CP Thép Hòa Phát, vấn đề xử lý chất thải rắn vẫn còn nhiều hạn chế trong việc thu gom và quản lý. Đề tài này nhằm khảo sát thực trạng công tác an toàn, vệ sinh lao động và đề xuất giải pháp hiệu quả cho nhà máy luyện gang.

1.1. Khái niệm chất thải rắn

Chất thải rắn là vật chất ở thể rắn được thải ra từ quá trình sản xuất, kinh doanh, dịch vụ hoặc sinh hoạt. Nó bao gồm chất thải rắn thông thường và chất thải rắn nguy hại. Chất thải rắn sinh hoạt phát sinh từ các hoạt động cá nhân, hộ gia đình, nơi công cộng. Chất thải rắn công nghiệp phát sinh từ hoạt động sản xuất, làng nghề, kinh doanh dịch vụ. Tại các nhà máy sản xuất thép như Hòa Phát, chất thải rắn có thành phần đa dạng bao gồm kim loại, vô cơ, chất dẻo, và các chất nguy hiểm khác.

1.2. Phân loại chất thải rắn

Các loại chất thải rắn được phân loại theo nhiều tiêu chí khác nhau. Theo vị trí hình thành: chất thải trong nhà, ngoài nhà, trên đường phố. Theo thành phần: chất thải hữu cơ, vô cơ, cháy được, không cháy được, kim loại, phi kim loại. Theo bản chất nguồn tạo: chất thải sinh hoạt bao gồm thực phẩm dư thừa, giấy, vải; chất thải công nghiệp bao gồm phụ phẩm sản xuất, chất nguy hiểm. Tại Thép Hòa Phát, chất thải chủ yếu phát sinh từ quá trình luyện gang, bao gồm xỉ, bụi lò, chất thải kim loại.

II. Tác động của chất thải rắn tới sức khỏe lao động

Chất thải rắn không chỉ gây ô nhiễm môi trường mà còn ảnh hưởng trực tiếp tới sức khỏe của người lao động. Tiếp xúc lâu dài với chất thải nguy hiểm có thể gây ra các bệnh hô hấp, bệnh da liễu, ung thư và các bệnh về thần kinh. Tại nhà máy luyện gang, người lao động phơi nhiễm với bụi lò, khí độc, chất hóa học từ quá trình sản xuất. Việc quản lý chất thải rắn kém hiệu quả làm tăng nguy cơ tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp. Cải thiện môi trường lao động thông qua xử lý chất thải rắn hiệu quả là yêu cầu khẩn cấp để bảo vệ sức khỏe của lực lượng lao động.

2.1. Ảnh hưởng tới sức khỏe người lao động

Chất thải rắn nguy hiểm tại nhà máy luyện gang chứa các chất độc hại như kim loại nặng, bụi khoáng, chất hóa học. Tiếp xúc thường xuyên gây ô nhiễm môi trường lao động, dẫn đến bệnh hô hấp mãn tính, dị ứng da, rối loạn thần kinh. Các chất thải công nghiệp không được quản lý đúng cách tăng nguy cơ tai nạn lao động. Cần triển khai các biện pháp xử lý chất thải rắn để giảm thiểu phơi nhiễm và bảo vệ sức khỏe người lao động.

2.2. Ảnh hưởng tới môi trường lao động

Môi trường lao động tại Thép Hòa Phát bị tác động tiêu cực bởi chất thải rắn từ quá trình sản xuất. Bụi, khí độc, nhiệt độ cao làm suy giảm chất lượng không khí làm việc. Quản lý chất thải rắn chưa hiệu quả dẫn tới tích tụ chất ô nhiễm, gây mùi hôi, thấp thỏm. Việc xử lý chất thải rắn và tối ưu hóa quy trình sản xuất giúp cải thiện điều kiện lao động, tăng năng suất lao động, giảm bệnh nghề nghiệp cho nhân công.

III. Thực trạng quản lý chất thải rắn tại Thép Hòa Phát

Hiện tại, Thép Hòa Phát đã nhận thức được tầm quan trọng của quản lý chất thải rắn, tuy nhiên vẫn còn nhiều hạn chế. Công ty chưa có hệ thống xử lý chất thải rắn toàn diện và hiệu quả. Việc thu gom, phân loại chất thải rắn chưa được tiêu chuẩn hóa, dẫn tới lãng phí tài nguyên. Chất thải nguy hại không được xử lý đúng cách theo quy định pháp luật. Thiếu cơ sở vật chất, nhân lực chuyên trách cho công tác quản lý chất thải rắn. Nhà máy luyện gang phát sinh lượng lớn xỉ, bụi lò, chất thải kim loại cần xử lý kịp thời. Cần đánh giá chi tiết hiện trạng để đề xuất giải pháp cải tiến.

3.1. Hệ thống quản lý hiện tại

Tại nhà máy luyện gang của Thép Hòa Phát, hệ thống quản lý chất thải rắn vẫn mang tính thủ công, chưa khoa học. Chất thải rắn được thu gom vào các thùng không phân loại, gây khó khăn cho xử lý và tái chế. Kho chứa chất thải rắn nằm gần khu nhân viên, ảnh hưởng tới môi trường lao động. Chưa có quy trình chi tiết cho từng loại chất thải công nghiệp. Cần xây dựng hệ thống quản lý theo tiêu chuẩn quốc tế, đảm bảo hiệu quả và an toàn.

3.2. Các giải pháp xử lý hiện có

Hiện nay, Thép Hòa Phát áp dụng một số biện pháp xử lý chất thải rắn cơ bản như chôn lấp tại bãi rác công cộng, đốt một phần chất thải công nghiệp. Tuy nhiên, các phương pháp này không đạt hiệu quả cao, gây ô nhiễm môi trường. Chưa có chương trình tái chế, tái sử dụng chất thải rắn. Chất thải nguy hại chưa được xử lý theo đúng quy chuẩn an toàn. Cần triển khai các giải pháp hiện đại hơn như phân loại, tái chế, xử lý hóa học an toàn.

IV. Đề xuất giải pháp quản lý và xử lý chất thải rắn

Để cải thiện tình hình quản lý chất thải rắn tại Thép Hòa Phát, cần triển khai các giải pháp toàn diện. Thứ nhất, xây dựng hệ thống quản lý chất thải rắn khoa học, từ giai đoạn phát sinh đến xử lý cuối cùng. Thứ hai, phân loại chất thải rắn theo từng loại, riêng biệt chất thải nguy hại. Thứ ba, đầu tư cơ sở vật chất hiện đại cho xử lý chất thải rắn. Thứ tư, phát triển chương trình tái chế, tái sử dụng chất thải công nghiệp. Thứ năm, đào tạo nhân viên chuyên trách, nâng cao nhận thức an toàn. Thứ sáu, tuân thủ quy định pháp luật về bảo vệ môi trường lao động. Các giải pháp này sẽ cải thiện đáng kể điều kiện lao động và bảo vệ sức khỏe người lao động.

4.1. Phương hướng tái chế và tái sử dụng

Chất thải rắn từ nhà máy luyện gang có thể tái chế, tái sử dụng thay vì chôn lấp. Xỉ lò có thể làm nguyên liệu xây dựng, bê tông. Kim loại vụn tái chế thành nguyên liệu sản xuất. Bụi lò sau xử lý có thể khôi phục thành sản phẩm hữu dụng. Cần xây dựng khu xử lý riêng với công nghệ khôi phục, tái chế chất thải công nghiệp. Hợp tác với các đơn vị chuyên xử lý chất thải rắn nguy hại. Chương trình tái chế giúp giảm ô nhiễm môi trường, tiết kiệm chi phí xử lý.

4.2. Các biện pháp xử lý an toàn và hiệu quả

Cần triển khai xử lý chất thải rắn bằng các phương pháp hiện đại, an toàn. Chất thải nguy hại xử lý bằng hóa chất, tiêu hủy bằng lò đốt nhiệt độ cao, xử lý sinh học. Chất thải công nghiệp thông thường xử lý bằng ép, tách, tái chế. Xây dựng kho chứa chất thải rắn theo tiêu chuẩn, cách biệt khỏi khu nhân viên. Tuân thủ quy định môi trường, định kỳ kiểm tra ô nhiễm. Đầu tư công nghệ xử lý hiện đại nâng cao hiệu quả, giảm tác động môi trường lao động.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 : CHẤT THẢI RẮN VÀ Ô NHIỄM MÔI TRƯỜNG DO CHẤT THẢI RẮN 1.1 CHẤT THẢI RẮN 1.1 Khái niệm Chất thải : là vật chất ở thể rắn, lỏng, khí sinh ra từ quá trình sản xuất, kinh doanh, dịch vụ, sinh hoạt hoặc các hoạt động khác. Chất thải rắn: là chất thải ở thể rắn, được thải ra từ quá trình sản xuất, kinh doanh, dịch vụ, sinh hoạt hoặc các hoạt động khác. Chất thải rắn bao gồm chất thải rắn thông thường và chất thải rắn nguy hại. Chất thải rắn phát thải trong sinh hoạt cá nhân, hộ gia đình, nơi công cộng được gọi chung là chất thải rắn sinh hoạt.

Chất thải rắn phát thải từ hoạt động sản xuất công nghiệp, làng nghề, kinh doanh, dịch vụ hoặc các hoạt động khác được gọi chung là chất thải rắn công nghiệp.2 Phân loại chất thải rắn Các nguồn chủ yếu phát sinh ra chất thải rắn bao gồm: - Từ các khu dân cư (chất thải sinh hoạt). - Từ các trung tâm thương mại. - Từ các công sở, trường học, công trình công cộng. - Từ các dịch vụ đô thị, sân bay.

- Từ các hoạt động công nghiệp. - Từ các hoạt động xây dựng đô thị. - Từ các trạm xử lý nước thải và từ các đường ống thoát nước của thành phố. Các loại chất thải rắn được thải ra từ các hoạt động khác nhau được phân loại theo nhiều cách.

Theo vị trí hình thành: người ta phân biệt rác hay chất thải rắn trong nhà, ngoài nhà, trên đường phố, chợ… Theo thành phần hóa học và vật lý: người ta phân biệt theo các thành phần hữu cơ, vô cơ, cháy được, không cháy được, kim loại, phi kim loại, da , giẻ vụn, cao su, chất dẻo… Theo bản chất nguồn tạo thành : chất thải rắn được phân thành các loại: Chất thải rắn sinh hoạt: là những chất thải liên quan đến các hoạt động của con người, nguồn tạo thành chủ yếu từ các khu dân cư, các cơ quan, trường học, các trung tâm dịch vụ, thương mại. Chất thải rắn sinh hoạt có thành phần bao gồm kim loại, sành sứ, thủy tinh, gạch ngói vỡ, đất, đá, cao su, chất dẻo, thực phẩm dư thừa hoặc quá hạn sử dụng, xương động vật, tre, gỗ, lông gà vịt, vải , giấy, rơm, rạ, xác động vật, vỏ rau quả v.v… Theo phương diện khoa học, có thể phân biệt các loại chất thải rắn sau: - Chất thải thực phẩm bao gồm các thức ăn thừa, rau, quả… loại chất thải này mang bản chất dễ bị phân hủy sinh học, quá trình phân hủy tạo ra các chất có mùi khó chịu, đặc biệt trong điều kiện thời tiết nóng ẩm. Ngoài các loại thức ăn dư thừa từ gia đình còn có thức ăn dư thừa từ các bếp ăn tập thể, các nhà hàng, khách sạn, ký túc xá, chợ … - Chất thải trực tiếp của động vật chủ yếu là phân, bao gồm phân người và phân của các động vật khác. - Chất thải lỏng chủ yếu là bùn ga cống rãnh, là các chất thải ra từ các khu vực sinh hoạt của dân cư.

- Tro và các chất dư thừa thải bỏ khác bao gồm: các loại vật liệu sau đốt cháy, các sản phẩm sau khi đun nấu bằng than , củi và các chất thải dễ cháy khác trong gia đình, trong kho của các công sở, cơ quan, xí nghiệp, các loại xỉ than. sau khi đun nấu bằng than , củi và các chất thải dễ cháy khác trong gia đình, trong kho của các công sở, cơ quan, xí nghiệp, các loại xỉ than. - Các chất thải rắn từ đường phố có thành phần chủ yếu là các lá cây, que, củi, nilon, vỏ bao gói… Chất thải rắn công nghiệp: là các chất thải phát sinh từ các hoạt động sản xuất công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp. Các nguồn phát sinh chất thải công nghiệp gồm: - Các phế thải từ vật liệu trong quá trình sản xuất công nghiệp, tro , xỉ trong các nhà máy nhiệt điện; - Các phế thải từ nhiên liệu phục vụ cho sản xuất; - Các phế thải trong quá trình công nghệ; - Bao bì đóng gói sản phẩm.

Chất thải xây dựng: là các phế thải như đất cát, gạch ngói, bê tông vỡ do các hoạt động phá dỡ, xây dựng công trình v.v…chất thải xây dựng gồm: - Vật liệu xây dựng trong quá trình dỡ bỏ công trình xây dựng; - Đất đá do việc đào móng trong xây dựng ; - Các vật liệu như kim loại, chất dẻo… Các chất thải từ các hệ thống cơ sở hạ tầng kỹ thuật như trạm xử lý nước thiên nhiên, nước thải sinh hoạt , bùn cặn từ các cống thoát nước thành phố. Chất thải nông nghiệp: là những chất thải và mẫu thừa thải ra từ các hoạt động nông nghiệp, thí dụ như trồng trọt, thu hoạch các loại cây trồng, các sản phẩm thải ra từ chế biến sữa, của các lò giết mổ… Hiện tại việc quản lý và xả các loại chất thải nông nghiệp không thuộc về trách nhiệm của các công ty môi trường đô thị của các địa phương. Theo mức độ nguy hại Chất thải rắn được phân thành các loại: Chất thải nguy hại: bao gồm các loại hóa chất dễ gây phản ứng , độc hại, chất thải sinh học dễ thối rữa, các chất dễ cháy, nổ hoặc các chất thải phóng xạ, các chất thải nhiễm khuẩn, lây lan. có nguy cơ đe dọa tới sức khỏe người , động vật và cây cỏ.

Nguồn phát sinh ra chất thải nguy hại chủ yếu từ các hoạt động y tế, công nghiệp và nông nghiệp. Chất thải y tế nguy hại: là chất thải có chứa các chất hoặc hợp chất có một trong các đặc tính gây nguy hại trực tiếp hoặc tương tác với các chất khác gây nguy hại với môi trường và sức khỏe của cộng đồng. Theo quy chế quản lý chất thải y tế, các loại chất thải y tế nguy hại được phát sinh từ các hoạt động chuyên môn trong các bệnh viện, trạm xá và trạm y tế. Các nguồn phát sinh ra chất thải bệnh viện bao gồm: - Các loại bông băng, gạc, nẹp dùng trong khám bệnh, điều trị , phẫu thuật; - Các loại kim tiêm, ống tiêm; - Các chi thể cắt bỏ, tổ chức mô cắt bỏ; - Chất thải sinh hoạt từ các bệnh nhân; - Các chất thải có chứa các chất có nồng độ cao sau đây: chì, thủy ngân, Cadimi, Arsen, Xianua … - Các chất thải phóng xạ trong bệnh viện.

Các chất nguy hại do các cơ sở công nghiệp hóa chất thải ra có tính độc tính cao, tác động xấu đến sức khỏe, do đó việc xử lý chúng phải có những giải pháp kỹ thuật để hạn chế tác động độc hại đó. Các chất thải nguy hại từ các hoạt động công nghiệp chủ yếu là các loại phân hóa học, các loại thuốc bảo vệ thực vật. Chất thải không nguy hại: là những loại chất thải không chứa các chất và các hợp chất có một trong các đặc tính nguy hại trực tiếp hoặc tương tác thành phần. Trong số các chất thải của thành phố, chỉ có một tỷ lệ rất nhỏ có thể sơ chế dùng ngay trong sản xuất và tiêu dùng, còn phần lớn phải hủy bỏ hoặc phải qua một quá trình chế biến phức tạp, qua nhiều khâu mới có thể sử dụng lại nhằm đáp ứng nhu cầu khác nhau của con người.

Lượng chất thải trong thành phố tăng lên do tác động của nhiều nhân tố như: sự tăng trưởng và phát triển của sản xuất, sự gia tăng dân số, sự phát triển về trình độ và tính chất của tiêu dùng trong thành phố. Các nguồn phát sinh chất thải và phân loại chất thải được trình bày ở hình. Các hoạt động kinh tế xã hội của con người Các quá Các quá Hoạt động Các hoạt Các hoạt trình sản trình phi sống của động quản động giao xuất sản xuất con người lý tiếp và đối ngoại Chất thải Dạng lỏng Dạng khí Dạng rắn Bùn ga Chất Hơi độc Chất thải Chất thải Các loại cống lỏng dầu hại sinh hoạt công khác mỡ nghiệp Hình 1:Sơ đồ các nguồn phát sinh chất thải và phân loại chất thải 1.3 Tính chất của chất thải rắn 1. Tính chất vật lý Khối lượng riêng được định nghĩa là khối lượng CTR trên một đơn vị thể tích (kg/m 3).

Khối lượng riêng của CTR rất khác nhau nó tùy thuộc vào phương pháp lưu trữ, vị trí địa lý, các thời điểm trong năm, các quá trình đầm nén. Thông thường khối lượng riêng của chất thải rắn ở các xe ép rác dao động từ 200 – 500 kg/m 3. Khối lượng riêng của CTR đóng vai trò quan trọng trong việc lựa chọn thiết bị thu gom và phương pháp xử lý. Độ ẩm Độ ẩm của chất thải rắn là tỉ số giữa lượng nước có trong một lượng chất thải và khối lượng chất thải đó.

Ví dụ: độ ẩm của thực phẩm thừa 70%, giấy 60%, gỗ 20%, nhựa 20%. Kích thước và sự phân bố Kích thước và sự phân bố các thành phần có trong CTR đóng vai trò quan trọng đối với quá trình thu gom phế liệu nhất là khi sử dụng phương pháp cơ học như: sàn quay và các thiết bị phân loại từ tính. Khả năng giữ nước thực tế của CTR là toàn bộ khối lượng nước có thể giữ lại trong mẫu chất thải dưới tác dụng của trọng lực. Đây là chỉ tiêu quan trọng trong việc tính toán, xác định lượng nước rò rỉ trong các bãi rác, khả năng giữ nước thực tế thay đổi phụ thuộc vào lực nén và trạng thái phân hủy của CTR (không nén) từ các khu dân cư và thương mại dao động trong khoảng 50- 60%.

Tính chất hóa học Điểm nóng chảy của tro Điểm nóng chảy của tro được định nghĩa là nhiệt độ mà ở đó tro tạo thành từ quá trình chất thải bị đốt cháy, kết dính tạo thành dạng xỉ nhiệt độ do nóng chảy đặc trưng đối với xỉ từ quá trình đốt chất thải rắn đô thị thường dao động trong khoảng 100 – 1200oC. Phân tích thành phần nguyên tố tạo thành CTR Là chủ yếu xác định phần trăm của các nguyên tố C, H, O, N, S và tro. Trong suốt quá trình đốt CTR sẽ sinh ra các hợp chất Clo hóa nên cuối cùng cần phân tích quan tâm tới xác định các halogen.Kết quả phân tích cuối cùng được sử dụng để mô tả các thành phần hóa học của chất hữu cơ trong chất thải rắn. Kết quả phân tích còn đóng vai trò rất quan trọng trong việc xác định tỉ số C/ N nhằm đánh giá chất thải rắn cho quá trình chuyển hóa sinh học hay không.