Điều Trị Gãy Hai Xương Cẳng Tay: Phương Pháp và Biến Chứng

Đánh giá hiệu quả điều trị chậm liền xương và khớp giả ở người lớn bằng phương pháp kết hợp xương nẹp vít và ghép xương mào chậu tự thân.

• Trường học: Bệnh viện Việt Đức
• Chuyên ngành: Y học
• Đề tài: Điều Trị Gãy Hai Xương Cẳng Tay: Phương Pháp và Kết Quả
• Loại tài liệu: Nghiên cứu
• Năm xuất bản: 2004
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
• 1.1. Một số nét chính về giải phẫu và sinh lý vùng cẳng tay
• 1.2. Đặc điểm về xương
• 1.3. Đặc điểm về phần mềm
• 1.4. Mạch máu - thần kinh vùng cẳng tay
• 1.5. Màng liên cốt
• 1.6. Chức năng sấp ngửa cẳng tay
• 1.7. Quá trình liền xương
• 1.7.1. Sinh lý quá trình liền xương
• 1.7.2. Các giai đoạn của sự liền xương tại ổ gãy
• 1.7.2.1. Giai đoạn đầu còn gọi là pha viêm
• 1.7.2.2. Giai đoạn tạo can xương
• 1.7.2.2.1. Hình thành can xương mềm
• 1.7.2.2.2. Hình thành can xương cứng
• 1.7.2.3. Giai đoạn sửa chữa hình thể can
• 1.7.2.4. Giai đoạn hồi phục hình thể xương như ban đầu
• 1.7.3. Các yếu tố tham gia trong quá trình liền xương

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Điều Trị Gãy Hai Xương Cẳng Tay

Gãy hai xương cẳng tay là một trong những chấn thương phổ biến, thường xảy ra do tai nạn giao thông, lao động hoặc thể thao. Việc điều trị gãy xương cẳng tay không chỉ đơn thuần là làm liền xương mà còn phải phục hồi chức năng vận động của khớp cổ tay và khớp khuỷu. Các phương pháp điều trị hiện nay rất đa dạng, từ nắn chỉnh bó bột đến phẫu thuật kết hợp xương. Mục tiêu chính là đảm bảo sự hồi phục tốt nhất cho bệnh nhân.

1.1. Nguyên Nhân Gây Gãy Hai Xương Cẳng Tay

Gãy hai xương cẳng tay thường xảy ra do nhiều nguyên nhân khác nhau. Tai nạn giao thông, tai nạn lao động và tai nạn thể thao là những nguyên nhân chính. Theo thống kê, tỷ lệ gãy xương cẳng tay chiếm khoảng 14,37% trong tổng số các trường hợp gãy xương.

1.2. Tầm Quan Trọng Của Việc Điều Trị Kịp Thời

Việc điều trị kịp thời gãy hai xương cẳng tay rất quan trọng để tránh các biến chứng như chậm liền xương và khớp giả. Nếu không được điều trị đúng cách, bệnh nhân có thể gặp phải những khó khăn trong việc phục hồi chức năng vận động sau này.

II. Các Phương Pháp Điều Trị Gãy Hai Xương Cẳng Tay Hiện Nay

Có nhiều phương pháp điều trị gãy hai xương cẳng tay, mỗi phương pháp có những ưu nhược điểm riêng. Phương pháp nắn chỉnh bó bột thường được áp dụng cho các trường hợp gãy xương không di lệch, trong khi phẫu thuật kết hợp xương bằng đinh nội tủy và nẹp vít là lựa chọn phổ biến cho các trường hợp gãy xương di lệch lớn. Việc lựa chọn phương pháp điều trị phụ thuộc vào tình trạng cụ thể của bệnh nhân.

2.1. Nắn Chỉnh Bó Bột Phương Pháp Truyền Thống

Nắn chỉnh bó bột là phương pháp điều trị phổ biến cho các trường hợp gãy xương không di lệch. Phương pháp này giúp giữ cho xương ở vị trí đúng trong quá trình hồi phục. Tuy nhiên, nó chỉ hiệu quả với những trường hợp gãy nhẹ.

2.2. Phẫu Thuật Kết Hợp Xương Giải Pháp Hiện Đại

Phẫu thuật kết hợp xương bằng đinh nội tủy và nẹp vít là phương pháp hiện đại, thường được áp dụng cho các trường hợp gãy xương di lệch lớn. Phương pháp này giúp ổn định xương và thúc đẩy quá trình liền xương nhanh chóng hơn.

2.3. Các Biến Chứng Có Thể Gặp Phải

Trong quá trình điều trị gãy hai xương cẳng tay, có thể gặp phải các biến chứng như chậm liền xương và khớp giả. Những biến chứng này có thể ảnh hưởng đến khả năng vận động của bệnh nhân, do đó cần được theo dõi và điều trị kịp thời.

III. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Các Phương Pháp Điều Trị

Việc áp dụng các phương pháp điều trị gãy hai xương cẳng tay cần dựa trên tình trạng cụ thể của từng bệnh nhân. Các nghiên cứu cho thấy, phương pháp phẫu thuật kết hợp xương có tỷ lệ thành công cao hơn trong việc phục hồi chức năng vận động. Tuy nhiên, việc chăm sóc sau phẫu thuật cũng rất quan trọng để đảm bảo quá trình hồi phục diễn ra thuận lợi.

3.1. Kết Quả Nghiên Cứu Về Phương Pháp Phẫu Thuật

Theo thống kê, phương pháp phẫu thuật kết hợp xương bằng nẹp vít có tỷ lệ thành công cao trong việc điều trị gãy hai xương cẳng tay. Nghiên cứu cho thấy, bệnh nhân phục hồi nhanh chóng và có khả năng vận động tốt hơn sau khi áp dụng phương pháp này.

3.2. Chăm Sóc Sau Phẫu Thuật Yếu Tố Quyết Định

Chăm sóc sau phẫu thuật là yếu tố quyết định đến sự hồi phục của bệnh nhân. Việc theo dõi tình trạng vết thương, thực hiện các bài tập phục hồi chức năng sẽ giúp bệnh nhân nhanh chóng trở lại cuộc sống bình thường.

IV. Kết Luận Về Điều Trị Gãy Hai Xương Cẳng Tay

Điều trị gãy hai xương cẳng tay là một quá trình phức tạp, đòi hỏi sự can thiệp kịp thời và chính xác. Các phương pháp điều trị hiện nay đã được cải tiến đáng kể, giúp bệnh nhân phục hồi nhanh chóng và hiệu quả hơn. Tuy nhiên, việc theo dõi và chăm sóc sau điều trị cũng rất quan trọng để đảm bảo không xảy ra biến chứng.

4.1. Tương Lai Của Các Phương Pháp Điều Trị

Tương lai của các phương pháp điều trị gãy hai xương cẳng tay hứa hẹn sẽ có nhiều cải tiến hơn nữa. Các nghiên cứu mới về công nghệ và vật liệu sẽ giúp nâng cao hiệu quả điều trị và giảm thiểu biến chứng.

4.2. Đánh Giá Tổng Quan Về Kết Quả Điều Trị

Đánh giá tổng quan về kết quả điều trị gãy hai xương cẳng tay cho thấy, việc lựa chọn phương pháp phù hợp và chăm sóc đúng cách sẽ giúp bệnh nhân phục hồi tốt hơn. Các nghiên cứu cần tiếp tục được thực hiện để cải thiện hơn nữa quy trình điều trị.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Theo thống kê lâm sàng của Boyd, biến chứng khớp giả ở thân hai xương cẳng tay chiếm khoảng 14,37% trong tổng số các ca khớp giả thân xương dài, đứng thứ tư sau xương chày (35%), xương đùi (19%) và xương cánh tay (17,5%). Tại Việt Nam, các báo cáo chuyên khoa chấn thương chỉnh hình ghi nhận tỷ lệ chậm liền xương và khớp giả cẳng tay chiếm khoảng 14,39% tổng số bệnh nhân điều trị biến chứng xương dài. Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ tai nạn giao thông (chiếm trên 60%) và tai nạn lao động (khoảng 25%), đặc biệt thường gặp ở người trong độ tuổi lao động từ 20 đến 50 tuổi.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm xuất phát từ đặc thù giải phẫu kép của cẳng tay: điều trị không chỉ đòi hỏi liền xương vững chắc mà còn phải bảo tồn toàn vẹn trục quay sinh lý để phục hồi chức năng sấp ngửa của cẳng tay cùng biên độ vận động của khớp khuỷu và cổ tay. Luận văn tập trung vào hai mục tiêu cụ thể: (1) Phân tích các yếu tố căn nguyên và đặc điểm giải phẫu bệnh dẫn đến chậm liền xương và khớp giả sau gãy hai xương cẳng tay; (2) Đánh giá hiệu quả lâm sàng và chức năng của phương pháp kết hợp xương nẹp vít nén ép kết hợp ghép xương mào chậu tự thân.

Nghiên cứu được triển khai tại Khoa Chấn thương Chỉnh hình, Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức trong giai đoạn 2005 - 2011. Đề tài mang ý nghĩa khoa học và thực tiễn sâu sắc, góp phần hoàn thiện phác đồ can thiệp ngoại khoa chuẩn mực, giúp nâng tỷ lệ liền xương lên trên 95% và phục hồi biên độ sấp ngửa đạt mức tốt trở lên trên 80%, giảm thiểu tối đa nguy cơ tàn phế vận động cho người bệnh.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên hệ thống cơ sở lý thuyết giải phẫu - cơ sinh học cẳng tay của Đỗ Xuân Hợp kết hợp với nguyên lý kết xương vững sinh học của hiệp hội AO/ASIF.

Về mặt giải phẫu học, xương quay và xương trụ tiếp khớp song song tạo nên đơn vị vận động xoay phức tạp. Góc cổ thân xương quay ở người Việt Nam có giá trị trung bình là 162 độ (dao động từ 157 đến 170 độ), mỏm trâm quay nằm thấp hơn mỏm trâm trụ khoảng 1,5 cm. Bất kỳ sự lệch lạc nào về chiều dài tương đối hoặc độ cong sinh lý đều làm co kéo màng liên cốt và cản trở trực tiếp đến động tác sấp ngửa.

Quá trình liền xương được phân tích dựa trên mô hình sinh học của Lucarotti và Schenk - Willenegger với hai phương thức chính:

• Liền xương trực tiếp (kỳ đầu): Diễn ra khi ổ gãy được cố định vững chắc tuyệt đối dưới lực nén ép của nẹp vít, giúp các tế bào xương phát triển trực tiếp qua khe gãy mà không cần tạo tổ chức sụn trung gian.
• Liền xương gián tiếp (kỳ hai): Hình thành can xương thông qua tổ chức sụn khi ổ gãy còn cử động vi thể.

Bên cạnh đó, nghiên cứu áp dụng hệ thống phân loại khớp giả của Weber - Cech (chia thành khớp giả phì đại giàu mạch máu và khớp giả xơ teo vô mạch) cùng khái niệm kinh điển của Merle d'Aubigné: chậm liền xương là tình trạng quá thời gian liền xương thông thường (3 đến 4 tháng) mà ổ gãy chưa có can xương vững chắc; khớp giả là tình trạng quá gấp 2 lần thời gian liền xương bình thường (trên 6 đến 8 tháng) xuất hiện khe khớp xơ sợi hoặc bao hoạt dịch bất thường.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng thiết kế can thiệp lâm sàng không có nhóm đối chứng, kết hợp giữa phương pháp hồi cứu và tiến cứu trên các bệnh nhân điều trị tại Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức.

Tiêu chuẩn lựa chọn mẫu bao gồm:

• Bệnh nhân từ 17 tuổi trở lên được chẩn đoán chậm liền xương hoặc khớp giả vô khuẩn thân xương cẳng tay (hoặc nhiễm khuẩn đã liền sẹo ổn định trên 6 tháng).
• Hồ sơ bệnh án đầy đủ thông tin theo dõi lâm sàng và phim chụp X-quang trước, sau mổ ở các mốc thời gian 3 tháng, 6 tháng, 12 tháng.
• Loại trừ các trường hợp khớp giả bẩm sinh, gãy xương bệnh lý hoặc phần mềm tại chỗ bị xơ dính sẹo xấu trầm trọng.

Phương pháp phẫu thuật áp dụng kỹ thuật mở ổ khớp giả, cắt lọc tổ chức xơ sẹo, đục thông ống tủy, nắn chỉnh phục hồi giải phẫu, cố định nẹp vít nén ép 6 đến 8 lỗ theo chuẩn AO (sử dụng vít vỏ xương 3,5 mm) và ghép xương xốp - vỏ mào chậu tự thân theo phương pháp Phemister - Matti. Dữ liệu nghiên cứu được thu thập, mã hóa và xử lý bằng phần mềm thống kê y học SPSS phiên bản 16.0 nhằm đảm bảo tính chuẩn xác và khách quan khi phân tích tương quan giữa các biến số.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích số liệu lâm sàng và X-quang trong quá trình nghiên cứu đã chỉ ra các phát hiện nổi bật sau:

Thứ nhất, về nguyên nhân thất bại ban đầu: Phương pháp điều trị gãy mới thiếu vững chắc là căn nguyên hàng đầu dẫn đến chậm liền xương và khớp giả. Cụ thể, điều trị bằng đinh nội tủy đơn thuần chiếm 32,4% do không khống chế được lực xoay cẳng tay; phương pháp bó bột không đủ thời gian hoặc nắn chỉnh không đạt chiếm 28,6%; kết hợp xương nẹp vít không đạt chuẩn kỹ thuật (lỏng vít, nẹp ngắn) chiếm 18,2%.

Thứ hai, về đặc điểm giải phẫu bệnh: Tỷ lệ khớp giả xơ teo vô mạch chiếm ưu thế với 64,8% tổng số ca, đòi hỏi bắt buộc phải kết hợp ghép xương tự thân để kích thích tạo xương. Vị trí tổn thương tập trung nhiều nhất ở 1/3 giữa cẳng tay (chiếm 52,8%), tiếp theo là 1/3 dưới (28,3%) và 1/3 trên (18,9%).

Thứ ba, về kết quả liền xương và phục hồi chức năng: Sau thời gian theo dõi trung bình trên 12 tháng, tỷ lệ liền xương hoàn toàn đạt 96,5% với thời gian liền xương trung bình từ 4,2 đến 6,8 tháng. Đánh giá kết quả xa theo thang điểm Anderson cho thấy:

• Kết quả rất tốt và tốt đạt 82,5%.
• Kết quả trung bình chiếm 12,5%.
• Kết quả kém chỉ chiếm 5,0% (chủ yếu do biến chứng dính bao khớp màng liên cốt ở các ca gãy phức tạp cũ).

Thảo luận kết quả

Cơ chế sinh lý học giải thích cho tỷ lệ thành công cao của phương pháp xuất phát từ sự kết hợp hoàn hảo giữa độ vững chắc cơ học của nẹp nén ép và tiềm năng sinh học của mảnh ghép mào chậu. Ống tủy xương quay và xương trụ có đặc điểm thu hẹp ở 1/4 dưới, do đó kỹ thuật đóng đinh nội tủy đơn thuần rất dễ làm xoay vặn diện gãy. Khi áp dụng nẹp vít nén ép chuẩn AO kết hợp đục thông ống tủy và ghép 3 đến 4 thanh xương mào chậu tự thân (kích thước 5 đến 6 cm), các yếu tố tăng trưởng sinh xương như TGF-beta1, FGFs và PDGF được kích hoạt mạnh mẽ tại chỗ tiếp giáp, thúc đẩy chuyển đổi can xương mềm thành can xương cứng vững chắc.

So sánh với các nghiên cứu trong và ngoài nước, kết quả của đề tài hoàn toàn tương đồng với báo cáo của Bùi Văn Đức (đạt 100% liền xương và 80% phục hồi chức năng tốt trên 65 bệnh nhân) và vượt trội hơn so với các phương pháp kích thích điện đơn thuần của Brighton (chỉ đạt 46% đến 70% liền xương) hay phương pháp nẹp vít không nén ép của Đặng Kim Châu (đạt 83% liền xương). Dữ liệu này chứng minh việc lấy bỏ xơ sẹo, mở rộng diện tích tiếp xúc xương trên 2/3 bề mặt và tăng cường ghép xương tự thân là chìa khóa quyết định thành công. Các dữ liệu này được thể hiện rõ nét qua bảng phân tích tương quan nguyên nhân thất bại ban đầu và biểu đồ phục hồi biên độ vận động sấp ngửa theo từng mốc thời gian hậu phẫu.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Chuẩn hóa kỹ thuật phẫu thuật nẹp nén ép kết hợp ghép xương tự thân: Các bác sĩ phẫu thuật chấn thương chỉnh hình cần tuân thủ nghiêm ngặt kỹ thuật mở thông ống tủy, tạo mặt tiếp xúc xương tối thiểu đạt 2/3 thiết diện ngang thân xương và đặt từ 3 đến 4 mảnh ghép mào chậu xốp - vỏ bao quanh ổ gãy nhằm đạt mục tiêu liền xương vững chắc trên 95% ở các ca khớp giả vô mạch.
2. Loại bỏ chỉ định đóng đinh nội tủy đơn thuần cho gãy thân cẳng tay người lớn: Khuyến cáo các cơ sở y tế tuyến tỉnh và trung ương ưu tiên kết hợp xương nẹp nén ép ngay từ lần can thiệp đầu tiên cho gãy hai xương cẳng tay di lệch, nhằm giảm tỷ lệ biến chứng chậm liền xương và khớp giả từ khoảng 14% xuống dưới mức 3%.
3. Thiết lập phác đồ phục hồi chức năng vận động sớm có kiểm soát: Bệnh nhân sau mổ cần được bất động tăng cường bằng máng bột cánh cẳng bàn tay tư thế khuỷu gấp 95 độ, cẳng tay ngửa hoàn toàn trong 6 đến 8 tuần; đồng thời bắt đầu tập co cơ tĩnh trong bột từ tuần thứ 3 để đạt mục tiêu phục hồi góc sấp ngửa trên 120 độ sau 6 tháng.
4. Xây dựng quy trình theo dõi định kỳ chuẩn hóa tại tuyến y tế cơ sở: Nhân viên y tế tuyến cơ sở cần thực hiện tái khám định kỳ có chụp X-quang kiểm tra ở các mốc 3 tháng, 6 tháng và 12 tháng sau chấn thương ban đầu để phát hiện sớm dấu hiệu chậm liền xương trước tháng thứ 6, kịp thời chuyển tuyến điều trị chuyên sâu.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Bác sĩ chuyên khoa Phẫu thuật Chấn thương Chỉnh hình: Nắm vững quy trình bộc lộ ổ gãy theo các đường mổ an toàn (đường Henry cho 1/3 giữa - dưới xương quay, đường Thompson cho 1/3 trên), kỹ thuật nén ép nẹp vít và kỹ năng lấy xương mào chậu chuẩn xác, hạn chế tối đa tổn thương thần kinh quay và thần kinh trụ.
2. Bác sĩ và Kỹ thuật viên Phục hồi Chức năng: Tham khảo lộ trình tập luyện vận động chủ động và thụ động tương ứng với từng giai đoạn hình thành can xương, giúp tối ưu hóa biên độ vận động của khớp cổ tay, khớp khuỷu và phục hồi động tác sấp ngửa cho người bệnh.
3. Học viên Sau đại học, Bác sĩ Nội trú và Nghiên cứu sinh: Sử dụng luận văn như một công trình mẫu mực về thiết kế nghiên cứu lâm sàng can thiệp, phương pháp phân tích số liệu y học bằng SPSS và khung lý thuyết giải phẫu - cơ sinh học ứng dụng trong ngoại khoa.
4. Lãnh đạo Bệnh viện và Nhà quản lý Y tế: Định hướng chuẩn hóa danh mục trang thiết bị, vật tư kết hợp xương nẹp vít AO và xây dựng quy trình kỹ thuật điều trị chuẩn tại các khoa chấn thương, góp phần nâng cao chất lượng điều trị và giảm gánh nặng chi phí phẫu thuật lại.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao gãy hai xương cẳng tay có nguy cơ chậm liền xương và khớp giả cao hơn nhiều vị trí khác?

Do đặc thù cẳng tay gồm hai xương song song cùng tham gia vào động tác quay sấp ngửa phức tạp. Ống tủy xương quay và xương trụ thu hẹp ở 1/4 dưới nên nếu cố định không vững (như dùng đinh nội tủy đơn thuần), lực xoay vặn sẽ liên tục làm đứt gãy các mao mạch tân tạo, dẫn đến hoại tử vi thể diện gãy và tăng tỷ lệ khớp giả lên tới 14,37%.

Ưu điểm vượt trội của xương mào chậu tự thân so với các loại xương ghép khác là gì?

Xương mào chậu tự thân cung cấp đồng thời cả ba đặc tính quan trọng: tạo xương (chứa tế bào sống sinh xương), cảm ứng sinh xương (giàu các yếu tố tăng trưởng TGF-beta, PDGF) và dẫn truyền sinh xương (cấu trúc khung xốp). Nhờ đó, tỷ lệ liền xương thực tế đạt trên 96%, loại bỏ hoàn toàn nguy cơ thải ghép hay lây nhiễm chéo.

Khi nào bệnh nhân được chẩn đoán chính xác là khớp giả cẳng tay?

Theo tiêu chuẩn y khoa, khớp giả được xác định khi thời gian sau chấn thương vượt quá 6 tháng (gấp đôi thời gian liền xương bình thường) mà trên phim X-quang hai đầu xương đã bị xơ teo, bít tắc ống tủy hoặc bè to phì đại mà không có cầu can xương nối liền, kèm theo cử động bất thường tại thân xương khi khám lâm sàng.

Đường mổ Henry và Thompson được chỉ định trong những trường hợp nào để tránh tổn thương thần kinh?

Đường mổ Henry đi dọc bờ ngoài cẳng tay, rạch giữa cơ gấp cổ tay quay và cơ ngửa dài, áp dụng tối ưu cho tổn thương 1/3 giữa và 1/3 dưới xương quay nhằm bảo vệ bó mạch thần kinh quay. Đường mổ Thompson đi ở vùng cẳng tay sau ngoài, tối ưu cho tổn thương 1/3 trên xương quay để tránh làm tổn thương nhánh vận động sâu của thần kinh quay.

Bệnh nhân cần mang bột tăng cường bao lâu sau mổ và khi nào có thể tháo dụng cụ nẹp vít?

Sau phẫu thuật, bệnh nhân cần mang máng bột cánh cẳng bàn tay từ 6 đến 8 tuần để bảo vệ ổ ghép xương. Bệnh nhân có thể tập co cơ tĩnh từ tuần thứ 3 và bắt đầu tập vận động khớp sau khi tháo bột. Việc tháo bỏ nẹp vít kết hợp xương chỉ được thực hiện sau tối thiểu 12 đến 18 tháng khi phim X-quang xác nhận can xương đã tái tạo cấu trúc hoàn toàn.

Kết luận

• Luận văn đã phân tích toàn diện nguyên nhân gây chậm liền xương và khớp giả hai xương cẳng tay, chỉ ra rằng cố định ban đầu thiếu vững chắc và mất vững xoay chiếm tới trên 50% các trường hợp thất bại.
• Khẳng định giá trị vượt trội của phương pháp kết hợp xương nẹp nén ép chuẩn AO kết hợp ghép xương mào chậu tự thân với tỷ lệ liền xương đạt 96,5% và thời gian liền xương trung bình dưới 7 tháng.
• Khôi phục chức năng vận động sấp ngửa cẳng tay và biên độ khớp lân cận đạt mức rất tốt và tốt trên 82,5% theo thang điểm Anderson.
• Cung cấp cơ sở khoa học xác đáng để chuẩn hóa chỉ định ngoại khoa, loại bỏ các kỹ thuật cố định kém vững chắc trong điều trị gãy mới thân cẳng tay người lớn.
• Đề xuất mở rộng nghiên cứu đa trung tâm và theo dõi dài hạn trong giai đoạn 24 đến 36 tháng tới nhằm đánh giá độ bền sinh học sau khi tháo phương tiện kết xương; khuyến khích các phẫu thuật viên và cơ sở y tế chuyên khoa áp dụng ngay phác đồ điều trị này vào thực tiễn lâm sàng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN 1. Một số nét chính về giải phẫu và sinh lý vùng cẳng tay. Đặc điểm về xương. Cẳng tay có hai xương nằm song song theo trục của cẳng tay.Khi làm động tác sấp cẳng tay, xương quay chuyển sang vị tri nằm bắt chéo ở phía trước xương trụ.

Nếu để hai xương tiếp khớp với nhau ở vị trí giải phẫu và đem so sánh ta thấy xương trụ đầu to ở trên và đầu bé xương trụ ở dưới , còn xương quay thì ngược lại [5], [6] Ở phía trên xương trụ cao hơn xương quay nhưng ở dưới thì mỏm trâm quay xuống thấp hơn mỏm trâm trụ khoảng 1,5cm và mỏm trâm trụ lồi ra phía sau nhiều hơn.Khi khám lâm sàng thấy mỏm trâm quay lên ngang bằng hoặc cao hơn mỏm trâm trụ thì có thể khẳng định là xương quay vừa gãy lại vừa có sai khớp quay trụ dưới [16] 1. Xương trụ nằm ở phía trong của cẳng tay và ngắn hơn xương quay khoảng 1,5cm. Xương trụ gồm đầu trên, đầu dưới và thân xương. Thân xương hình lăng trụ tam giác hơi cong ra phía trước và nghiêng ra phía ngoài ở phần dưới để sát gần xương quay.

4 Xương trụ có ba mặt là mặt trước, mặt sau và mặt trong.Mặt sau và mặt trong xương trụ tương đối phẳng nên có ba bờ là bờ trước, bờ sau và bờ ngoài + Đầu trên xương trụ rất to và có hai mỏm (mỏm vẹt trước, mỏm khuỷu ở sau) và có hai hõm (hõm ròng rọc ở giữa hai chỏm và hõm quay ở phía bên ngoài để tiếp khớp với đài quay). + Đầu dưới xương trụ lồi thành một chỏm gọi là chỏm xương trụ và có diện khớp với hõm trụ của xương quay (khớp quay – trụ dưới). Ở phía trong của hõm trụ có mỏm trâm hay ta thường gọi là mỏm trâm trụ [6]. Cấu trúc của xương trụ bao gồm phần xương đặc ở thân và phần xương xốp ở đầu.

Ống tủy xương trụ ở trên lên đến mỏm vẹt nhưng ở 1/4 dưới thì ống tủy không còn nữa, khi gãy thân xương trụ nếu đóng đinh nội tủy đơn thuần thì không thể chống được di lệch xoay [11], [29]. Hình ảnh xương trụ và xương quay. Xương quay (radius) Xương quay nằm phía ngoài xương trụ và cũng bao gồm đầu trên, đầu dưới và thân xương. + Thân xương quay có cấu tạo hình lăng trụ tam giác gồm hai đoạn có độ cong khác nhau.

Đoạn trên từ chỏm xương quay tới lồi củ nhị đầu (chiếm 1/4 trên xương quay) tương đối song song với xương trụ và khi cẳng tay làm động tác sấp thì đoạn này quay quanh trục cẳng tay [6]. 6 Đầu trên và thân xương quay không cùng nằm trên một đường thẳng, vì ở 1/4 trên hơi cong ra ngoài và 3/4 dưới thân xương cong vào trong tạo thành góc mở ra ngoài (góc cổ thân). Theo Đỗ Xuân Hợp ở người Việt Nam góc cổ thân xương quay trung bình là 1620 (từ 1570 – 1700) [6] Theo Đỗ Xuân Hợp [6], xương quay có thể quay quanh xương trụ được khi sấp ngửa là nhờ có hai yếu tố chính. + Có góc cổ thân.

+ Xương quay có hai đoạn như trên. Thân xương quay gồm ba mặt là mặt trước, mặt sau và mặt trong, có ba bờ là bờ trước, bờ sau và bờ trong.Mặt trước và mặt sau thì tương đối phẳng nên có thể đặt nẹp thuận lợi khi kết hợp xương nẹp vít, mặt ngoài 1/3 giữa hơi gồ ghề và cong lồi ra ngoài nên nếu đặt nẹp ở đây phải uốn nẹp cong theo độ cong của xương quay [31], [35]. Đầu trên xương quay còn gọi là chỏm quay.Chỏm quay trông giống một khúc của ống tròn có đường kính từ 20 – 22mm và cao khoảng 8 đến 10mm.