Điều Dưỡng Cơ Bản II: Hướng Dẫn Toàn Diện

Cẩm Nang Điều Dưỡng Cơ Bản II là tài liệu quan trọng trong chương trình đào tạo cử nhân điều dưỡng. 359 trang · Đại học Y Dược thành phố Hồ Chí Minh · 2007.

• Tác giả: ThS. Trần Thị Thuận
• Người hướng dẫn: ThS. Phí Văn Thắm
• Trường học: Đại học Y Dược thành phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Điều dưỡng
• Đề tài: Cẩm Nang Điều Dưỡng Cơ Bản II
• Loại tài liệu: sách giáo khoa
• Năm xuất bản: 2007
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI GIỚI THIỆU
• LỜI NÓI ĐẦU
• 5. CHƯƠNG V: CHĂM SÓC TIÊU HÓA VÀ BÀI TIẾT
• 5.35. NHU CẦU VỀ DINH DƯỠNG – KHẨU PHẦN ĂN – ĐIỀU DƯỠNG CÁC RỐI LOẠN VỀ CHỨC NĂNG TIÊU HÓA
• 6. CHƯƠNG VI: CHĂM SÓC VẾT THƯƠNG
• 6.49. CHĂM SÓC VẾT THƯƠNG
• 6.50. KỸ THUẬT THAY BĂNG VẾT THƯƠNG THƯỜNG
• 6.51. BĂNG CUỐN
• 7. CHƯƠNG VII: ĐIỀU TRỊ – ĐIỀU DƯỠNG
• 7.53. CHUẨN BỊ BỆNH NHÂN LÀM XÉT NGHIỆM CẦN LÂM SÀNG
• 7.54. KỸ THUẬT LẤY MẪU ĐỐ THỬ XÉT NGHIỆM
• 7.55. KỸ THUẬT KÉO MÁU TRÊN PHIẾN KÍNH
• 7.56. KỸ THUẬT LẤY ĐÊM, PHÂN, MẪU ĐỐ THỬ NGHIỆM
• 7.57. KỸ THUẬT LẤY NƯỚC TIỂU ĐỐ THỬ XÉT NGHIỆM
• 7.58. CHÈM NẮNG – CHÈM LẠNH
• 7.59. KỸ THUẬT CHÈM NẮNG – CHÈM LẠNH
• 7.60. OXY TRỊ LIỆU
• 7.61. KỸ THUẬT CHO THỞ DÙNG KHÍ
• 7.62. KỸ THUẬT SỬ DỤNG LÒU DÙNG KHÍ
• 7.63. NHỮNG NGUYÊN TẮC DÙNG THUỐC
• 7.65. CHO NGƯỜI BỆNH UỐNG THUỐC
• 7.66. KỸ THUẬT TIÊM THUỐC
• 7.67. QUẢN LÝ LIỆU PHÁP DÙNG THUỐC QUA LÒNG MẠCH
• 7.68. KỸ THUẬT TIÊM TRUYỀN DUNG DỊCH
• 7.69. QUẢN LÝ NGƯỜI BỆNH TRUYỀN MÁU
• 7.70. KỸ THUẬT TRUYỀN MÁU
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về Cẩm Nang Điều Dưỡng Cơ Bản II

Cẩm Nang Điều Dưỡng Cơ Bản II là tài liệu quan trọng trong chương trình đào tạo cử nhân điều dưỡng. Tài liệu này cung cấp kiến thức và kỹ năng cần thiết cho sinh viên trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe. Được biên soạn bởi các chuyên gia hàng đầu, sách không chỉ giúp sinh viên nắm vững lý thuyết mà còn áp dụng vào thực tiễn. Nội dung sách được cập nhật theo các tiêu chuẩn mới nhất trong ngành y tế.

1.1. Mục tiêu của Cẩm Nang Điều Dưỡng Cơ Bản II

Mục tiêu chính của tài liệu là cung cấp kiến thức cơ bản về điều dưỡng, giúp sinh viên phát triển kỹ năng chăm sóc bệnh nhân. Tài liệu cũng hướng dẫn quy trình điều dưỡng và các phương pháp chăm sóc hiệu quả.

1.2. Đối tượng sử dụng Cẩm Nang Điều Dưỡng Cơ Bản II

Tài liệu này chủ yếu dành cho sinh viên ngành điều dưỡng, giảng viên và các chuyên gia y tế. Nó cũng có thể được sử dụng như một tài liệu tham khảo cho các nhân viên y tế trong quá trình thực hành.

II. Những thách thức trong điều dưỡng hiện đại

Ngành điều dưỡng hiện đại đối mặt với nhiều thách thức, từ việc cập nhật kiến thức đến áp dụng công nghệ mới. Các điều dưỡng viên cần phải liên tục học hỏi và thích nghi với những thay đổi trong quy trình chăm sóc bệnh nhân. Sự gia tăng số lượng bệnh nhân và yêu cầu cao về chất lượng dịch vụ cũng tạo ra áp lực lớn cho các điều dưỡng viên.

2.1. Áp lực công việc trong ngành điều dưỡng

Điều dưỡng viên thường phải làm việc trong môi trường căng thẳng, với khối lượng công việc lớn. Điều này có thể dẫn đến tình trạng kiệt sức và ảnh hưởng đến chất lượng chăm sóc bệnh nhân.

2.2. Cần thiết phải cập nhật kiến thức

Với sự phát triển nhanh chóng của y học, việc cập nhật kiến thức là rất quan trọng. Điều dưỡng viên cần tham gia các khóa đào tạo và hội thảo để nâng cao kỹ năng và kiến thức chuyên môn.

III. Phương pháp chăm sóc bệnh nhân hiệu quả

Để đảm bảo chất lượng chăm sóc bệnh nhân, các phương pháp điều dưỡng cần được áp dụng một cách hiệu quả. Từ việc đánh giá tình trạng sức khỏe đến lập kế hoạch chăm sóc, mỗi bước đều quan trọng. Các phương pháp này không chỉ giúp cải thiện sức khỏe của bệnh nhân mà còn tạo ra sự hài lòng trong quá trình điều trị.

3.1. Quy trình điều dưỡng cơ bản

Quy trình điều dưỡng bao gồm các bước như đánh giá, chẩn đoán, lập kế hoạch, thực hiện và đánh giá lại. Mỗi bước đều cần được thực hiện một cách cẩn thận để đảm bảo hiệu quả chăm sóc.

3.2. Kỹ năng giao tiếp trong điều dưỡng

Giao tiếp hiệu quả là một phần quan trọng trong chăm sóc bệnh nhân. Điều dưỡng viên cần biết cách lắng nghe và truyền đạt thông tin một cách rõ ràng để tạo sự tin tưởng và thoải mái cho bệnh nhân.

IV. Ứng dụng thực tiễn của Cẩm Nang Điều Dưỡng Cơ Bản II

Cẩm Nang Điều Dưỡng Cơ Bản II không chỉ là tài liệu lý thuyết mà còn có nhiều ứng dụng thực tiễn trong công việc hàng ngày của điều dưỡng viên. Từ việc chăm sóc bệnh nhân đến quản lý hồ sơ y tế, tài liệu này cung cấp hướng dẫn chi tiết và cụ thể.

4.1. Chăm sóc bệnh nhân trong thực tế

Việc áp dụng kiến thức từ Cẩm Nang Điều Dưỡng Cơ Bản II vào thực tế giúp điều dưỡng viên nâng cao chất lượng chăm sóc. Các tình huống thực tế được mô phỏng trong tài liệu giúp sinh viên dễ dàng hình dung và thực hành.

4.2. Quản lý hồ sơ y tế hiệu quả

Quản lý hồ sơ y tế là một phần quan trọng trong công việc của điều dưỡng viên. Tài liệu cung cấp hướng dẫn chi tiết về cách ghi chép và quản lý thông tin bệnh nhân một cách hiệu quả.

V. Kết luận và tương lai của ngành điều dưỡng

Ngành điều dưỡng đang phát triển mạnh mẽ với nhiều cơ hội và thách thức. Cẩm Nang Điều Dưỡng Cơ Bản II sẽ tiếp tục là tài liệu quan trọng trong việc đào tạo và phát triển nguồn nhân lực y tế. Tương lai của ngành điều dưỡng phụ thuộc vào sự đổi mới và cải tiến trong quy trình chăm sóc bệnh nhân.

5.1. Định hướng phát triển ngành điều dưỡng

Ngành điều dưỡng cần có những định hướng rõ ràng để phát triển bền vững. Việc đầu tư vào đào tạo và phát triển kỹ năng cho điều dưỡng viên là rất cần thiết.

5.2. Tầm quan trọng của công nghệ trong điều dưỡng

Công nghệ đang đóng vai trò ngày càng quan trọng trong ngành điều dưỡng. Việc áp dụng công nghệ mới sẽ giúp nâng cao hiệu quả chăm sóc và quản lý bệnh nhân.

Nội dung chính

MÔ TẢ VÀ PHÂN TÍCH NỘI DUNG GIÁO TRÌNH ĐIỀU DƯỠNG CƠ BẢN II

Tổng quan về giáo trình (250-300 từ)

Giáo trình Điều Dưỡng Cơ Bản II (Mã số: Đ.02) là tài liệu dạy – học chính thức thuộc hệ thống giáo trình đào tạo Cử nhân Điều dưỡng, được Nhà xuất bản Y học phát hành năm 2007 tại Hà Nội. Cuốn sách do Vụ Khoa học và Đào tạo – Bộ Y tế chỉ đạo biên soạn và ban hành theo khung chương trình giáo dục đại học của Đại học Y Dược Thành phố Hồ Chí Minh. Ban biên soạn do ThS. Trần Thị Thuận (Trưởng Bộ môn Điều dưỡng, Khoa Điều dưỡng – Kỹ thuật, Đại học Y Dược TP.HCM) làm chủ biên, cùng sự tham gia của các tác giả: ThS. Đoàn Thị Anh Lê, CNĐD. Phạm Thị Yến, ThS. Nguyễn Thị Sương, ThS. Lương Văn Hoan, CNĐD. Trần Thị Sanh và CNĐD. Huỳnh Trương Lệ Hồng; với sự phản biện chuyên môn từ ThS. Lê Thị Bình và ThS. Phạm Đức Mục.

Về vị trí môn học, Điều Dưỡng Cơ Bản II là phần tiếp nối trực tiếp của Điều Dưỡng Cơ Bản I, đóng vai trò làm nền tảng chuyên môn trước khi sinh viên bước vào học tập các môn điều dưỡng chuyên biệt như: chăm sóc nội khoa, chăm sóc ngoại khoa và chăm sóc nhi khoa. Mục tiêu học tập cốt lõi của giáo trình là trang bị cho người học hệ thống lý thuyết sinh lý - bệnh học cơ bản và các kỹ năng thực hành kỹ thuật can thiệp điều dưỡng chuẩn xác trên người bệnh. Cấu trúc giáo trình gồm 3 chương chuyên môn (từ Chương V đến Chương VII), tiếp nối 4 chương đầu của Quyển I. Cách tiếp cận nội dung tuân thủ quy chuẩn biên soạn sách giáo khoa y tế của Bộ Y tế, phân nhóm chủ đề kỹ thuật dựa trên các tài liệu điều dưỡng của các nước phát triển, bảo đảm sự tương thích với điều kiện lâm sàng thực tế tại Việt Nam.

+-------------------------------------------------------------------------------+
|                       CẤU TRÚC BỘ SÁCH ĐIỀU DƯỠNG CƠ BẢN                      |
+-------------------------------------------------------------------------------+
| QUYỂN I:                                                                      |
| - Chương I: Cơ sở chung về nghề nghiệp điều dưỡng                             |
| - Chương II: Phát triển thực hành điều dưỡng                                  |
| - Chương III: Khoa học cơ bản trong thực hành điều dưỡng                      |
| - Chương IV: Đáp ứng nhu cầu cơ bản trong sinh hoạt và vệ sinh tại giường      |
+-------------------------------------------------------------------------------+
| QUYỂN II (MÃ SỐ Đ.02):                                                        |
| - Chương V: Chăm sóc tiêu hoá – bài tiết (Bài 35 - 48)                        |
| - Chương VI: Chăm sóc vết thương băng cuộn (Bài 49 - 51)                      |
| - Chương VII: Điều trị – điều dưỡng (Bài 53 - 70)                              |
+-------------------------------------------------------------------------------+

Nội dung kiến thức cốt lõi (500-600 từ)

Các chương/chủ đề chính

Điều Dưỡng Cơ Bản II phân bổ nội dung qua 3 chương lớn với 33 bài học chuyên sâu (được đánh số thứ tự từ Bài 35 đến Bài 70):

• Chương V: Chăm sóc tiêu hoá – bài tiết (Bài 35 đến Bài 48): Phân tích các nguyên lý chuyển hóa, nhu cầu 5 nhóm dưỡng chất (glucid, lipid, protein, vitamin, khoáng chất); quy trình xây dựng khẩu phần ăn theo cân nặng và hệ số lao động; các phương pháp can thiệp dinh dưỡng (qua đường miệng, qua ống thông mũi – dạ dày tube Levin, mở dạ dày ra da, nuôi ăn tĩnh mạch, nhỏ giọt trực tràng); quy trình chăm sóc và kỹ thuật can thiệp hệ tiêu hóa - bài tiết (hút dịch vị - tá tràng, thụt tháo, thông tiểu thường, thông tiểu liên tục, rửa bàng quang và đo lượng dịch xuất nhập).
• Chương VI: Chăm sóc vết thương băng cuộn (Bài 49 đến Bài 51): Cung cấp nguyên tắc phân loại và đánh giá tổn thương mô, quy trình vô khuẩn trong kỹ thuật thay băng vết thương thường, cùng các nguyên tắc kỹ thuật cố định vết thương bằng băng cuộn.
• Chương VII: Điều trị – điều dưỡng (Bài 53 đến Bài 70): Trình bày kỹ thuật chuẩn bị người bệnh làm cận lâm sàng; quy trình thu thập mẫu bệnh phẩm xét nghiệm (lấy máu tĩnh mạch, kéo máu trên phiến kính, lấy đờm, phân, mủ, nước tiểu); các liệu pháp vật lý và hô hấp (chườm nóng, chườm lạnh, oxy trị liệu, kỹ thuật sử dụng lều dưỡng khí); nguyên tắc an toàn dùng thuốc (uống thuốc, tiêm thuốc, quản lý liệu pháp qua lòng mạch, tiêm truyền dung dịch và kỹ thuật truyền máu).

Progression logic của giáo trình đi từ đánh giá nhu cầu sinh học nền tảng (dinh dưỡng, đào thải) đến các can thiệp hỗ trợ chức năng, kỹ thuật xử lý tổn thương mô và nâng cao đến các can thiệp dùng thuốc, xét nghiệm, hồi sức hô hấp - tuần hoàn.

Chăm sóc Tiêu hóa & Dinh dưỡng (Chương V)
Chăm sóc Vết thương & Băng bó (Chương VI)
Kỹ thuật Điều trị, Tiêm truyền & Cận lâm sàng (Chương VII)

Kiến thức nền tảng được xây dựng

Giáo trình thiết lập hệ thống lý thuyết khoa học thực nghiệm thông qua các nguyên lý:

• Nguyên lý chuyển hóa và cân bằng năng lượng: Xác lập cơ chế đồng hóa và dị hóa; định lượng năng lượng chuyển hóa cơ bản ở người trưởng thành (1400–1600 Kcal/ngày) cùng các yếu tố chi phối (tuổi, giới tính, nhiệt độ môi trường, thân nhiệt tăng 1°C làm tăng 13% chuyển hóa cơ bản); công thức tính năng lượng theo cân nặng và hệ số lao động (Bảng 35.1 và 35.2).
• Nguyên lý phân bổ chất dinh dưỡng: Xác định tỷ lệ năng lượng tiêu chuẩn từ Protein (15%, cung cấp 4 Kcal/g, nhu cầu 1–1,5 g/kg/ngày), Lipid (20%, cung cấp 9 Kcal/g, nhu cầu 0,7–2 g/kg/ngày) và Glucid (65%, cung cấp 4 Kcal/g, nhu cầu 5–7 g/kg/ngày); chức năng sinh hóa của nước (nhu cầu 2,5–3 lít/ngày) và các nguyên tố khoáng (Na, K, Ca, Fe, I, Zn, P), cùng hai nhóm vitamin tan trong nước (C, B1, B2, B6, B12) và vitamin tan trong dầu (A, D, E, K).
• Nguyên tắc dinh dưỡng bệnh lý: Phân kỳ dinh dưỡng qua 3 giai đoạn bệnh (ủ bệnh: 1500 Kcal/ngày; toàn phát: 1500–2000 Kcal/ngày; hồi phục: 2000–3000 Kcal/ngày, tăng protein 1,5–2 g/kg/ngày); các chế độ ăn trị liệu đặc hiệu (hạn chế xơ tuyệt đối/tương đối, hạn chế lipid trong bệnh gan mật/tim mạch, chế độ ăn cho hội chứng thận hư: đạm ăn vào = đạm niệu + 0,8g/kg/ngày, hạn chế muối tuyệt đối 2–3g/ngày hoặc tương đối 4g/ngày, hạn chế glucid ở mức 30 Kcal/kg/ngày và 100g gạo/ngày cho bệnh nhân đái tháo đường).

Kỹ năng phát triển

• Kỹ thuật can thiệp lâm sàng: Thành thạo các bước thao tác kỹ thuật có bảng kiểm (đo chiều dài ống thông mũi - dạ dày từ cánh mũi đến dái tai, từ dái tai đến mũi ức; xác định vị trí ống trong dạ dày bằng giấy quỳ hoặc bơm khí 10–30ml nghe vùng thượng vị; thao tác thay băng vô khuẩn; đặt thông tiểu; truyền máu và tiêm truyền tĩnh mạch theo y lệnh).
• Kỹ năng nhận định và phân tích: Đánh giá các dấu hiệu rối loạn tiêu hóa (táo bón, tiêu chảy, tiêu không tự chủ, trướng bụng), đo đạc và ghi nhận lượng dịch xuất nhập, kiểm tra thể tích dịch tồn lưu dạ dày (ngưỡng can thiệp >100ml phải báo bác sĩ), nhận diện tai biến tiêm truyền và phản ứng truyền máu.
• Năng lực lập và thực thi kế hoạch điều dưỡng: Thu thập tiền sử bệnh, thăm khám thực thể hệ tiêu hóa (nhìn hình dạng, nghe nhu động 12–15 lần/phút, gõ bóng hơi, sờ khối u), chuẩn bị tâm lý và tư thế người bệnh (nâng đầu 30–45 độ), dọn dẹp khử khuẩn dụng cụ và ghi chép hồ sơ bệnh án chuẩn xác.

Phương pháp giảng dạy và học tập (300-350 từ)

Phương pháp sư phạm của giáo trình được cấu trúc hóa chặt chẽ theo hướng tiếp cận chuẩn năng lực thực hành y khoa. Mỗi bài học bắt đầu bằng mục tiêu học tập định lượng rõ ràng, đi qua phần lý thuyết cơ sở giải phẫu – sinh lý, chỉ định/chống chỉ định, các bước kỹ thuật chi tiết, và kết thúc bằng hệ thống bảng kiểm hướng dẫn học kỹ năng cùng bảng kiểm lượng giá.

Điểm trọng tâm trong phương pháp giảng dạy là việc tích hợp các bảng kiểm kỹ năng (Skill Checklists) chuẩn hóa. Điển hình như ở Bài 38 (Kỹ thuật cho ăn bằng ống), giáo trình phân tách quy trình thực hành thành các bảng công cụ cụ thể:

1. Bảng 38.1: Bảng kiểm hướng dẫn kỹ năng soạn khay dụng cụ cho ăn qua ống thông mũi – dạ dày (quy định rõ tiêu chuẩn phân loại dụng cụ trong khăn vô khuẩn và ngoài khăn).
2. Bảng 38.2: Bảng kiểm lượng giá kỹ năng soạn mâm dụng cụ theo thang điểm 3 mức độ (0 - 1 - 2 điểm).
3. Bảng 38.3: Bảng kiểm hướng dẫn học và lượng giá kỹ năng thực hành 25 bước can thiệp lâm sàng (từ giải thích bệnh nhân, đo ống, kiểm tra độ acid bằng giấy quỳ, kiểm soát áp lực thức ăn ở khoảng cách phễu 15–20cm, đến ghi hồ sơ bệnh án).

+-------------------------------------------------------------------------------+
|                      QUY TRÌNH TIẾP CẬN BÀI HỌC THỰC HÀNH                     |
+-------------------------------------------------------------------------------+
| 1. Xác định Mục tiêu học tập (Kiến thức, Thái độ, Kỹ năng)                    |
| 2. Nghiên cứu Lý thuyết bệnh học, Chỉ định & Chống chỉ định                   |
| 3. Soạn dụng cụ theo Bảng kiểm (Tiêu chuẩn trong khăn / ngoài khăn)           |
| 4. Thao tác kỹ thuật từng bước theo Bảng kiểm quy trình (Thang điểm 0 - 1 - 2)|
| 5. Lượng giá kết quả bằng hệ thống câu hỏi cuối bài (Tự luận, Đ/S, Trắc nghiệm)|
+-------------------------------------------------------------------------------+

Đối với công tác tự học và lượng giá, cuối mỗi bài đều có hệ thống bài tập đa dạng gồm: câu hỏi trả lời ngắn, câu hỏi phân biệt Đúng/Sai (Đ/S), và câu hỏi trắc nghiệm chọn câu trả lời đúng nhất (MCQ) có kèm đáp án chuẩn ở cuối chương. Cấu trúc này giúp người học tự đối chiếu mức độ đạt được so với mục tiêu ban đầu, đồng thời hỗ trợ giảng viên thống nhất thang đo đánh giá kỹ năng lâm sàng tại phòng thực tập tiền lâm sàng và bệnh viện thực hành.

Điểm nổi bật và cập nhật (250-300 từ)

So với các tài liệu giảng dạy điều dưỡng trước đây, giáo trình Điều Dưỡng Cơ Bản II (xuất bản năm 2007) thể hiện sự chuẩn hóa toàn diện theo khung đào tạo Cử nhân Điều dưỡng quốc gia do Bộ Giáo dục & Đào tạo và Bộ Y tế ban hành. Nội dung sách cập nhật các bước tiến về khoa học chăm sóc từ tài liệu điều dưỡng của các nước phát triển, đồng thời tinh chỉnh để phù hợp với thực tiễn cơ sở vật chất của mạng lưới bệnh viện Việt Nam.

Tính cập nhật và giá trị thực chứng của tài liệu được thể hiện qua các điểm cụ thể:

• Số liệu hóa chính xác các thông số can thiệp lâm sàng: Định lượng chi tiết từng bước kỹ thuật, ví dụ như công thức chuyển hóa cơ bản chia theo nhóm tuổi và giới tính (Bảng 35.1); thể tích khí bơm kiểm tra ống thông (10–30ml ở người lớn, tối đa 10ml ở trẻ sơ sinh); áp lực đưa thức ăn qua sonde (cách dạ dày 15–20cm); nhiệt độ thức ăn lỏng (37–40°C); giới hạn thể tích cữ ăn qua sonde (không quá 300ml/lần, 6–8 lần/ngày); và thời gian lưu túi thức ăn tối đa (3 giờ/lần).
• Chuẩn hóa an toàn và kiểm soát nhiễm khuẩn: Tích hợp quy trình xử lý dụng cụ theo chu trình khử khuẩn - tiệt khuẩn y tế; nguyên tắc vô khuẩn tuyệt đối khi tiêm truyền tĩnh mạch; các mốc thời gian thay ống thông mũi - dạ dày định kỳ (5–7 ngày/lần) và thay đổi vị trí lỗ mũi để phòng ngừa loét tì đè niêm mạc cánh mũi.
• Liên kết chặt chẽ giữa bệnh học và điều dưỡng: Cung cấp giải pháp can thiệp khẩu phần theo bệnh lý cụ thể (chế độ ăn giảm muối trong suy tim, viêm cầu thận cấp; kiểm soát tỷ lệ P:L:G trong hội chứng thận hư, loét dạ dày - tá tràng, tiêu chảy và chuẩn bị dinh dưỡng giai đoạn trước/sau phẫu thuật ngoại khoa).

Đối tượng sử dụng giáo trình (200-250 từ)

Điều Dưỡng Cơ Bản II được thiết kế cho các nhóm đối tượng cụ thể trong hệ thống đào tạo y tế:

• Sinh viên Cử nhân Điều dưỡng: Tài liệu học tập bắt buộc trong chương trình đào tạo đại học chính quy ngành Điều dưỡng, thường được giảng dạy vào năm thứ hai hoặc năm thứ ba sau khi đã hoàn thành các học phần khoa học cơ bản.
• Sinh viên ngành Y học (Bác sĩ đa khoa, Y học dự phòng): Sử dụng làm tài liệu tham khảo chính thức để nắm vững nguyên tắc vô khuẩn, quy trình điều dưỡng cơ sở, các bước chuẩn bị bệnh nhân làm xét nghiệm cận lâm sàng và kỹ thuật tiêm truyền, truyền máu.
• Giảng viên các trường Đại học, Cao đẳng Y tế: Làm cơ sở chuẩn mực để soạn bài giảng lý thuyết, xây dựng giáo án thực hành tiền lâm sàng (Skillslab) và chuẩn hóa bảng kiểm chấm thi chạy trạm (OSCE) đánh giá tay nghề sinh viên.
• Điều dưỡng viên lâm sàng tại các bệnh viện: Sử dụng làm tài liệu tra cứu, chuẩn hóa lại các quy trình kỹ thuật chăm sóc người bệnh tại các khoa lâm sàng (Nội, Ngoại, Hồi sức, Nhi).

Điều kiện tiên quyết (Prerequisites): Người học cần hoàn thành khối kiến thức về Giải phẫu học, Sinh lý học, Vi sinh - Ký sinh trùng, và học phần Điều Dưỡng Cơ Bản I (nắm vững cơ sở nghề nghiệp, khoa học cơ bản và các kỹ năng đáp ứng nhu cầu vệ sinh cơ bản của người bệnh).

Câu hỏi thường gặp (250-300 từ)

1. Giáo trình này phù hợp với ai?

Sách được biên soạn cho sinh viên đại học ngành Cử nhân Điều dưỡng, sinh viên y khoa cần học môn điều dưỡng cơ sở, giảng viên giảng dạy thực hành lâm sàng và điều dưỡng viên tại các bệnh viện cần tài liệu chuẩn hóa quy trình chăm sóc.

2. Cần kiến thức nền nào để học giáo trình này?

Người học cần tích lũy kiến thức nền tảng về Giải phẫu - Sinh lý người, Hóa sinh, Vệ sinh phòng dịch và đã hoàn thành học phần Điều Dưỡng Cơ Bản I (nội dung về lịch sử ngành, y đức, kỹ thuật vô khuẩn và chăm sóc vệ sinh cá nhân tại giường).

3. Điểm khác biệt với các giáo trình khác là gì?

Giáo trình có hệ thống bảng kiểm hướng dẫn kỹ năng và bảng kiểm lượng giá kỹ thuật chi tiết theo thang điểm khách quan (0 - 1 - 2) cho từng bước thao tác, gắn liền với các thông số định lượng lâm sàng chuẩn xác đã được Hội đồng chuyên môn của Bộ Y tế thẩm định.

4. Làm sao để tự học hiệu quả với giáo trình?

Người học nên đọc kỹ mục tiêu bài học, nắm vững lý thuyết bệnh học và cơ chế sinh lý, học thuộc các bước trong bảng kiểm kỹ năng, luyện tập thao tác mô phỏng trên mô hình theo đúng tiêu chuẩn kỹ thuật, và giải toàn bộ câu hỏi lượng giá ở cuối bài để đối chiếu đáp án.

5. Có tài liệu bổ trợ nào kèm theo không?

Tài liệu liên kết trực tiếp gồm tập 1 (Điều Dưỡng Cơ Bản I - Chương I đến IV), danh mục tài liệu tham khảo chuyên ngành trang 366 của giáo trình, cùng các bảng kiểm thực hành kỹ năng lâm sàng tại phòng thực tập điều dưỡng.

Kết luận (150 từ)

Giáo trình Điều Dưỡng Cơ Bản II (Mã số: Đ.02) là văn bản học thuật chuẩn mực của Bộ Y tế, cung cấp hệ thống kiến thức toàn diện về dinh dưỡng học điều trị, can thiệp chức năng tiêu hóa - bài tiết, chăm sóc vết thương và các kỹ thuật điều trị tiêm truyền, cận lâm sàng. Giá trị cốt lõi của tài liệu nằm ở tính chính xác khoa học, tính chuẩn hóa quy trình thao tác lâm sàng thông qua hệ thống bảng kiểm chi tiết và phương pháp lượng giá rõ ràng.

Lộ trình học tập đề xuất là hoàn thành tuần tự từ nhận định lý thuyết chuyển hóa, thực hành can thiệp dinh dưỡng - bài tiết, tiến tới các kỹ thuật chăm sóc vết thương và kỹ thuật dùng thuốc phức tạp. Người học nên kết hợp nghiên cứu song song với Điều Dưỡng Cơ Bản I và danh mục tài liệu tham khảo y học chuyên sâu để củng cố năng lực thực hành nghề nghiệp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Bé Y TÕ ĐIỀU DƯỠNG CƠ BẢN II S¸CH §µO T¹O CỬ NHÂN ĐIỀU DƯỠNG M· sè: §.02 Chñ biªn: ThS. TrÇn ThÞ ThuËn Nhµ xuÊt b¶n y häc Hµ Néi - 2007 chØ ®¹o biªn so¹n: Vô Khoa häc & §µo t¹o, Bé Y tÕ ThS. TrÇn ThÞ ThuËn Chñ biªn: Tham gia biªn so¹n: ThS. TrÇn ThÞ ThuËn ThS.

§oµn ThÞ Anh Lª CN§D. Ph¹m ThÞ YÕn ThS. NguyÔn ThÞ S−¬ng ThS. L−¬ng V¨n Hoan CN§D.

TrÇn ThÞ Sanh CN§D. Huúnh Tr−¬ng LÖ Hång tHAM GIA Tæ CHøC B¶N TH¶O: ThS. PhÝ V¨n Th©m TS. NguyÔn M¹nh Pha © B¶n quyÒn thuéc Bé Y tÕ (Vô Khoa häc vµ §µo t¹o) 2 LêI GIíI THIÖU Thùc hiÖn mét sè ®iÒu cña LuËt Gi¸o dôc, Bé Gi¸o dôc & §µo t¹o vµ Bé Y tÕ ®· ban hµnh ch−¬ng tr×nh khung ®µo t¹o cö nh©n ®iÒu d−ìng.

Bé Y tÕ tæ chøc biªn so¹n tµi liÖu d¹y – häc c¸c m«n häc chuyªn m«n, c¬ b¶n chuyªn ngµnh theo ch−¬ng tr×nh trªn nh»m tõng b−íc x©y dùng bé tµi liÖu d¹y – häc chuÈn vÒ chuyªn m«n ®Ó ®¶m b¶o chÊt l−îng ®µo t¹o nh©n lùc y tÕ. S¸ch “§iÒu d−ìng c¬ b¶n II” ®−îc biªn so¹n dùa trªn ch−¬ng tr×nh gi¸o dôc ®¹i häc cña §¹i häc Y D−îc thµnh phè Hå ChÝ Minh trªn c¬ së ch−¬ng tr×nh khung ®· ®−îc phª duyÖt víi ph−¬ng ch©m: kiÕn thøc c¬ b¶n, hÖ thèng; néi dung chÝnh x¸c, khoa häc, cËp nhËt c¸c tiÕn bé khoa häc, kü thuËt hiÖn ®¹i vµ thùc tiÔn ViÖt Nam. S¸ch “§iÒu d−ìng c¬ b¶n II” ®· ®−îc biªn so¹n bëi c¸c nhµ gi¸o giµu kinh nghiÖm vµ t©m huyÕt cña bé m«n §iÒu d−ìng §¹i häc Y D−îc thµnh phè Hå ChÝ Minh. S¸ch “§iÒu d−ìng c¬ b¶n II” ®· ®−îc héi ®ång chuyªn m«n thÈm ®Þnh s¸ch vµ tµi liÖu d¹y – häc chuyªn ngµnh cö nh©n ®iÒu d−ìng cña Bé Y tÕ thÈm ®Þnh vµo n¨m 2007.

Bé Y tÕ ban hµnh lµ tµi liÖu d¹y – häc ®¹t chuÈn chuyªn m«n cña ngµnh y tÕ trong giai ®o¹n hiÖn nay. Trong qu¸ tr×nh sö dông, s¸ch ph¶i ®−îc chØnh lý, bæ sung vµ cËp nhËt. Bé Y tÕ xin ch©n thµnh c¶m ¬n c¸c Nhµ gi¸o, c¸c chuyªn gia cña §¹i häc Y D−îc thµnh phè Hå ChÝ Minh ®· dµnh nhiÒu c«ng søc hoµn thµnh cuèn s¸ch, c¶m ¬n ThS. Lª ThÞ B×nh, ThS.

Ph¹m §øc Môc ®· ®äc vµ ph¶n biÖn ®Ó cuèn s¸ch sím hoµn thµnh, kÞp thêi phôc vô cho c«ng t¸c ®µo t¹o nh©n lùc y tÕ. V× lµ lÇn ®Çu xuÊt b¶n, chóng t«i mong nhËn ®−îc ý kiÕn ®ãng gãp cña ®ång nghiÖp, c¸c b¹n sinh viªn vµ c¸c ®éc gi¶ ®Ó lÇn xuÊt b¶n sau ®−îc hoµn thiÖn h¬n. vô khoa häc vµ ®µo t¹o bé y tÕ 3 LỜI NãI §ÇU §iÒu d−ìng c¬ b¶n gåm nh÷ng kiÕn thøc, kü n¨ng c¬ b¶n lµ nÒn t¶ng liªn quan ®Õn c¸c qu¸ tr×nh ch¨m sãc ng−êi bÖnh còng nh− ng−êi khoÎ m¹nh vµ øng dông, ph¸t triÓn trong viÖc ch¨m sãc ®iÒu d−ìng chuyªn biÖt nh− ch¨m sãc néi khoa, ch¨m sãc ngo¹i khoa, ch¨m sãc nhi khoa. Tµi liÖu nµy ®−îc biªn so¹n gåm c¸c chñ ®Ò néi dung b¸m s¸t môc tiªu m«n §iÒu d−ìng c¬ b¶n cña ch−¬ng tr×nh ®µo t¹o Cö nh©n ®iÒu d−ìng do Bé Y tÕ vµ Bé Gi¸o dôc ®µo t¹o ban hµnh, s¸ch ®−îc ph©n lµm 2 quyÓn ®iÒu d−ìng c¬ b¶n I gåm 4 ch−¬ng vµ ®iÒu d−ìng c¬ b¶n II gåm 3 ch−¬ng.

Ch−¬ng I nªu c¸c vÊn ®Ò c¬ së chung vÒ nghÒ nghiÖp cña ®iÒu d−ìng. Ch−¬ng II gåm nh÷ng néi dung ®Ó ph¸t triÓn thùc hµnh ®iÒu d−ìng. Ch−¬ng III nªu c¸c vÊn ®Ò khoa häc c¬ b¶n liªn quan trong thùc hµnh ®iÒu d−ìng. Ch−¬ng IV gåm nh÷ng vÊn ®Ò cÇn ®¸p øng nhu cÇu c¬ b¶n trong sinh ho¹t h»ng ngµy cña con ng−êi, ®Æc biÖt lµ viÖc ch¨m sãc vÖ sinh t¹i gi−êng cho ng−êi bÖnh.

Ch−¬ng V, VI, VII bao gåm nh÷ng kiÕn thøc vµ kü n¨ng c¬ b¶n nh»m phôc vô cho viÖc ch¨m sãc ®iÒu trÞ, ®iÒu d−ìng nh− ch¨m sãc tiªu ho¸ vµ bµi tiÕt ch¨m sãc vÕt th−¬ng, b¨ng bã vµ viÖc dïng thuèc cho ng−êi bÖnh. Víi c¸ch tr×nh bµy tu©n thñ theo yªu cÇu chung cña Bé Y tÕ vÒ s¸ch gi¸o khoa, viÖc ph©n nhãm néi dung dùa theo c¸c tµi liÖu ®iÒu d−ìng c¬ b¶n hiÖn hµnh cña c¸c n−íc ph¸t triÓn. Tµi liÖu ®−îc biªn so¹n do nhãm Gi¶ng viªn Bé m«n ®iÒu d−ìng, khoa ®iÒu d−ìng – Kü thuËt, §¹i häc Y D−îc thµnh phè Hå ChÝ Minh. S¸ch dïng lµm tµi liÖu cho sinh viªn cö nh©n ®iÒu d−ìng vµ c¸c sinh viªn Y häc cÇn tham kh¶o m«n ®iÒu d−ìng c¬ së.

Trong qu¸ tr×nh biªn so¹n, mÆc dï víi nhiÒu cè g¾ng nh−ng ch¾c ch¾n sÏ kh«ng tr¸nh khái c¸c thiÕu sãt, chóng t«i mong muèn nhËn ®−îc sù ®ãng gãp cña quý ®ång nghiÖp vµ quý b¹n ®äc. TrÇn ThÞ ThuËn Tr−ëng Bé m«n ®iÒu d−ìng §¹i häc Y D−îc thµnh phè Hå ChÝ Minh 4 Môc lôc Trang Ch−¬ng V: Ch¨m sãc tiªu ho¸ – bµi tiÕt 9 Bµi 35. Nhu cÇu vÒ dinh d−ìng – khÈu phÇn ¨n – ®iÒu d−ìng 9 c¸c rèi lo¹n vÒ chøc n¨ng tiªu hãa Bµi 36. Kü thuËt gióp ng−êi bÖnh ¨n 31 Bµi 37.

C¸c ph−¬ng ph¸p ®−a thøc ¨n vµo c¬ thÓ ng−êi bÖnh 34 Bµi 38. Kü thuËt cho ¨n b»ng èng 39 Bµi 39. Dinh d−ìng trong ®iÒu trÞ 48 Bµi 40. Hót dÞch vÞ – t¸ trµng 55 Bµi 41.

Qu¶n lý ng−êi bÖnh thôt th¸o 82 Bµi 43. Kü thuËt thôt th¸o 90 Bµi 44. Ch¨m sãc ng−êi bÖnh th«ng tiÓu – dÉn l−u n−íc tiÓu 98 Bµi 45. Kü thuËt th«ng tiÓu th−êng 110 Bµi 46.

Kü thuËt th«ng tiÓu liªn tôc 116 Bµi 47. Kü thuËt röa bµng quang 127 Bµi 48. Theo dâi vµ ®o l−îng dÞch vµo ra 141 Ch−¬ng VI: Ch¨m sãc vÕt th−¬ng b¨ng cuén 144 Bµi 49. Ch¨m sãc vÕt th−¬ng 144 Bµi 50.

Kü thuËt thay b¨ng vÕt th−¬ng th−êng 178 Bµi 51. B¨ng cuén 188 5 Ch−¬ng VII: §iÒu trÞ – ®iÒu d−ìng 198 Bµi 53. ChuÈn bÞ bÖnh nh©n lµm xÐt nghiÖm cËn l©m sµng 198 Bµi 54. Kü thuËt lÊy m¸u ®Ó thö xÐt nghiÖm 210 Bµi 55.

Kü thuËt kÐo m¸u trªn phiÕn kÝnh 214 Bµi 56. Kü thuËt lÊy ®êm, ph©n, mñ ®Ó thö nghiÖm 217 Bµi 57. Kü thuËt lÊy n−íc tiÓu ®Ó thö xÐt nghiÖm 222 Bµi 58. Ch−êm nãng – ch−êm l¹nh 226 Bµi 59.

Kü thuËt ch−êm nãng – ch−êm l¹nh 229 Bµi 60. Oxy trÞ liÖu 239 Bµi 61. Kü thuËt cho thë d−ìng khÝ 250 Bµi 62. Kü thuËt sö dông lÒu d−ìng khÝ 260 Bµi 63.

Nh÷ng nguyªn t¾c dïng thuèc 274 Bµi 65. Cho ng−êi bÖnh uèng thuèc 293 Bµi 66. Kü thuËt tiªm thuèc 298 Bµi 67. Qu¶n lý liÖu ph¸p dïng thuèc qua lßng m¹ch 316 Bµi 68.

Kü thuËt tiªm truyÒn dung dÞch 335 Bµi 69. Qu¶n lý ng−êi bÖnh truyÒn m¸u 342 Bµi 70. Kü thuËt truyÒn m¸u 357 Tµi liÖu tham kh¶o 366 6 Ch−¬ng V CH¡M SãC TI£U HO¸ Vµ BµI TIÕT Bµi 35 NHU CÇU VÒ DINH D¦ìNG – KHÈU PHÇN ¡N – §IÒU D¦ìNG C¸C RèI LO¹N VÒ CHøC N¡NG TI£U HO¸ Môc Tiªu 1. Tr×nh bµy ®−îc nhu cÇu dinh d−ìng cña con ng−êi vÒ chÊt l−îng vµ vai trß, t¸c dông cña c¸c chÊt sö dông lµm thøc ¨n.

TÝnh ®−îc khÈu phÇn ¨n h»ng ngµy cho mét ng−êi. KÓ ®−îc nh÷ng yªu cÇu gióp ¨n ngon miÖng. KÓ ®−îc c¸c yÕu tè ¶nh h−ëng ®Õn chøc n¨ng tiªu ho¸. KÓ ®−îc c¸c rèi lo¹n vÒ tiªu ho¸ th−êng gÆp.

Tr×nh bµy kÕ ho¹ch ch¨m sãc ng−êi bÖnh cã rèi lo¹n vÒ chøc n¨ng tiªu hãa. §¹i c−¬ng Trong c¬ thÓ con ng−êi cã 2 qu¸ tr×nh tr¸i ng−îc nhau, lu«n lu«n g¾n bã vµ kÕt hîp chÆt chÏ víi nhau: ®ã lµ qu¸ tr×nh ®ång hãa vµ dÞ hãa. Qu¸ tr×nh ®ång hãa Bao gåm c¸c ph¶n øng chuyÓn c¸c ph©n tö h÷u c¬ cã trong thøc ¨n (glucid, protid, lipid) thuéc c¸c nguån gèc kh¸c nhau (®éng vËt vµ thùc vËt) thµnh chÊt h÷u c¬ ®Æc hiÖu cña c¬ thÓ ®Ó tham gia vµo sù t¹o h×nh, t¨ng tr−ëng vµ dù tr÷ cho c¬ thÓ. Muèn thùc hiÖn ph¶n øng nµy cÇn n¨ng l−îng.

Qu¸ tr×nh dÞ hãa Bao gåm c¸c ph¶n øng tho¸i hãa cña c¸c chÊt h÷u c¬ thµnh nh÷ng s¶n phÈm trung gian, th¶i nh÷ng chÊt cÆn b· (CO2, H2O, ure.) mµ c¬ thÓ kh«ng cÇn n÷a th¶i ra ngoµi, ph¶n øng nµy t¹o ra n¨ng l−îng d−íi d¹ng nhiÖt. N¨ng l−îng dïng cho ph¶n øng tæng hîp vµ c¸c ph¶n øng kh¸c cña c¬ thÓ (co c¬, hÊp thu, bµi tiÕt. 7 − ë trÎ nhá qu¸ tr×nh ®ång hãa m¹nh h¬n qu¸ tr×nh dÞ hãa: nÕu dinh d−ìng ®Çy ®ñ c¬ thÓ lín vµ träng l−îng t¨ng. − ë tuæi tr−ëng thµnh: nÕu ¨n uèng qu¸ møc träng l−îng t¨ng, chÊt d− thõa ®−îc dù tr÷ trong c¬ thÓ d−íi d¹ng mì, ®−êng.

− ë ng−êi bÖnh qu¸ tr×nh dÞ hãa t¨ng (do tiªu hao n¨ng l−îng, do sèt, hñy ho¹i mì), nÕu dinh d−ìng kh«ng ®ñ c¬ thÓ sÏ sö dông protid, glucid ®Ó t¹o ra n¨ng l−îng, ng−êi bÖnh sôt c©n vµ kh¶ n¨ng chèng l¹i bÖnh tËt kÐm. − Do ®ã dinh d−ìng rÊt cÇn thiÕt cho c¬ thÓ. VËy dinh d−ìng lµ cung cÊp cho c¬ thÓ nh÷ng thùc phÈm cÇn thiÕt cho sù sèng. Thùc phÈm ph¶i ®¸p øng 3 chøc n¨ng lµ cung cÊp: + Nguyªn liÖu t¹o n¨ng l−îng trong qu¸ tr×nh dÞ hãa.

+ Nguyªn liÖu ®Ó x©y dùng vµ b¶o tån m«. + Nh÷ng chÊt cÇn thiÕt ®Ó ®iÒu hßa qu¸ tr×nh sinh hãa trong c¬ thÓ. Thùc phÈm chóng ta ¨n h»ng ngµy gåm cã 5 lo¹i d−ìng chÊt: ®−êng, ®¹m, mì, vitamin vµ kho¸ng chÊt. §−êng, ®¹m, mì lµ 3 chÊt sinh n¨ng l−îng hay cßn gäi lµ chÊt h÷u c¬.

Sinh tè, chÊt kho¸ng vµ n−íc lµ nh÷ng chÊt kh«ng sinh n¨ng l−îng (chÊt v« c¬). Nhu cÇu dinh d−ìng bao gåm nhu cÇu vÒ n¨ng l−îng vµ nhu cÇu vÒ chÊt: − Nhu cÇu n¨ng l−îng h»ng ngµy bao gåm nhu cÇu n¨ng l−îng cho chuyÓn hãa c¬ b¶n vµ nhu cÇu n¨ng l−îng cÇn thiÕt cho nh÷ng ho¹t ®éng cña c¬ thÓ. Nhu cÇu n¨ng l−îng h»ng ngµy tïy thuéc vµo tõng ng−êi, tõng giai ®o¹n ph¸t triÓn vµ tïy theo møc ®é lao ®éng cña mçi ng−êi. − Nhu cÇu vÒ chÊt bao gåm: + Protein, lipid, glucid.

+ Vitamin: tan trong n−íc vµ tan trong dÇu. + Kho¸ng chÊt: Fe, Ca, Mg, K, P. − KhÈu phÇn lµ l−îng thùc phÈm cÇn dïng cho mét ng−êi trong 24 giê ®Ó ®¶m b¶o nhu cÇu vÒ n¨ng l−îng vµ vËt chÊt cho c¬ thÓ. Nhu cÇu d− trong khÈu phÇn kh«ng thÓ x¸c ®Þnh mét c¸ch tuyÖt ®èi mµ nã tïy thuéc vµo ®èi t−îng, søc lao ®éng, t×nh tr¹ng vµ søc kháe.

CÇn cã tû lÖ c©n ®èi gi÷a chÊt ®¹m, ®−êng, mì, vitamin vµ kho¸ng chÊt trong khÈu phÇn ¨n. Nhu cÇu dinh d−ìng 2. Nhu cÇu vÒ n¨ng l−îng Nhu cÇu n¨ng l−îng gåm cã ®¸p øng nhu cÇu n¨ng l−îng cho chuyÓn hãa c¬ b¶n vµ cung cÊp n¨ng l−îng cho nh÷ng ho¹t ®éng cña c¬ thÓ. N¨ng l−îng cho 8 chuyÓn hãa c¬ b¶n lµ n¨ng l−îng cÇn thiÕt ®Ó duy tr× sù sèng.