Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn cho việc xây dựng điểm, tuyến du lịch Chương 2: Các nhân tố ảnh hưởng đến việc xây dựng các điểm, tuyến du lịch và thực trạng hoạt động du lịch ở tỉnh Đồng Tháp Chương 3: Xây dựng một số điểm, tuyến du lịch ở tỉnh Đồng Tháp và các giải pháp nhằm khai thác có hiệu quả các điểm, tuyến du lịch. 15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chƣơng 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CHO VIỆC XÂY DỰNG ĐIỂM, TUYẾN DU LỊCH 1. Các khái niệm có liên quan 1. Du lịch Ngày nay, du lịch đã trở thành một trong những ngành kinh tế quan trọng của hầu hết các quốc gia, trong đó có Việt Nam.
Tuy nhiên, khái niệm về du lịch vẫn chưa được thống nhất và không giống nhau tại các quốc gia khác nhau; ở mỗi góc độ nghiên cứu cũng như theo từng lĩnh vực khác nhau thì khái niệm du lịch cũng được hiểu với những nghĩa khác nhau. Dưới đây là một số quan niệm, định nghĩa về du lịch đã được các tổ chức, các nhà nghiên cứu trên thế giới và Việt Nam đưa ra. Một số học giả cho rằng thuật ngữ ―du lịch” trong ngôn ngữ của nhiều nước bắt nguồn từ tiếng Hy Lạp “Tornos” nghĩa là ―Đi một vòng‖ thuật ngữ này được La tinh hóa thành ―Tornus‖ và sau đó thành ―Tourisme‖ (tiếng Pháp), ―Tourism‖ (tiếng Anh) [25]. Một số học giả khác lại cho rằng thuật ngữ ―du lịch‖ bắt nguồn từ gốc tiếng Pháp là ―le tourisme” nhưng bản thân từ này lại bắt nguồn từ gốc ―le tour” nghĩa là một cuộc hành trành đến nơi nào đó và quay trở lại sau đó chuyển thành ―tourism” trong tiếng Anh [13].
Như vậy, mặc dù chưa có sự thống nhất về nguồn gốc hình thành thuật ngữ ―Du lịch‖, nhưng các học giả đã đưa ra điểm chung của thuật ngữ này là đều chỉ về một cuộc hành trình đi theo một vòng từ nơi này đến nơi khác và có quay trở lại nơi ban đầu. Với tư cách là một thuật ngữ khoa học, du lịch đã được định nghĩa theo nhiều cách khác nhau tùy theo góc độ, phạm vi và lĩnh vực nghiên cứu của các nhà khoa học. Cụ thể như: Theo I.I Pirojnik: ―Du lịch là một dạng hoạt động của dân cư trong thời gian rỗi liên quan với sự di chuyển và lưu trú tạm thời bên ngoài nơi cư trú thường xuyên 16 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com nhằm nghỉ ngơi, chữa bệnh, phát triển thể chất và tinh thần, nâng cao trình độ nhận thức văn hóa hoặc thể thao kèm theo việc tiêu thụ những giá trị về tự nhiên, kinh tế và văn hóa”. Ở Việt Nam, định nghĩa du lịch của I.I Pirojnik đã và đang được sử dụng rộng rãi khi nghiên cứu các vấn đề chuyên sâu cũng như những vấn đề có liên quan đến du lịch.
Tại Hội nghị Liên Hiệp quốc về du lịch họp tại Roma – Italia (21/8 – 5/9/1963), các chuyên gia đưa ra định nghĩa về du lịch: “Du lịch là tổng hợp các mối quan hệ, hiện tượng và các hoạt động kinh tế bắt nguồn từ các cuộc hành trình và lưu trú cá nhân hay tập thể ở bên ngoài nơi thường xuyên của họ hay ngoài nước họ với mục đích hòa bình. Nơi họ đến lưu trú không phải là nơi làm việc của họ”. [18] Tổ chức Du lịch thế giới (UNWTO) đã đưa ra định nghĩa: “Du lịch là hoạt động về chuyến đi đến một nơi khác với môi trường sống thường xuyên của con người và ở lại đó tham quan, nghỉ ngơi, vui chơi giải trí hay các mục đích khác ngoài các hoạt động để có thù lao ở nơi đến với thời gian liên tục ít hơn một năm”. [18] Theo Điều 4, Luật Du lịch Việt Nam: “Du lịch là các hoạt động có liên quan đến chuyến đi của con người ngoài nơi cư trú thường xuyên của mình nhằm đáp ứng nhu cầu tham quan, tìm hiểu, giải trí, nghỉ dưỡng trong một khoảng thời gian nhất định”.
[12] Như vậy, có khá nhiều khái niệm và định nghĩa khác nhau về du lịch, nhưng nhìn chung đều nêu lên những điểm chung nhất về du lịch, đó là: - Du lịch là một lĩnh vực có liên quan đến rất nhiều lĩnh vực khác, trong đó có kinh tế và xã hội. - Là sự di chuyển và lưu trú tạm thời ở bên ngoài nơi cư trú thường xuyên. - Du lịch không nhằm mục đích kinh tế mà nhằm nghỉ ngơi, chữa bệnh, nâng cao nhận thức, thể thao, khám phá. và hướng đến hòa bình, hữu nghị giữa các quốc gia.
17 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Sản phẩm du lịch Theo định nghĩa của WTO: “Sản phẩm du lịch là một tổng thể phức tạp gồm nhiều thành phần không đồng nhất cấu tạo thành đó là tài nguyên tự nhiên, tài nguyên nhân văn, cơ sở vật chất kỹ thuật, cơ sở hạ tầng dịch vụ du lịch và đội ngũ cán bộ nhân viên du lịch”. tr 40, 41] Điều 4, chương I, Luật Du lịch Việt Nam đã giải thích ―Sản phẩm du lịch là tập hợp các dịch vụ cần thiết để thoả mãn nhu cầu của khách du lịch trong chuyến đi du lịch‖ [12] 1. Chương trình du lịch Theo những quy định về du lịch lữ hành trọn gói của các nước Liên minh châu Âu (EU) và Hiệp hội các hàng lữ hành Vương quốc Anh trong cuốn ―Kinh doanh du lịch lữ hành” thì: ―Chương trình du lịch là sự kết hợp được sắp xếp từ trước của ít nhất hai trong số các dịch vụ: nơi ăn ở, các dịch vụ khác sinh ra từ dịch vụ giao thông hoặc nơi ăn ở và nó được bán với mức giá gộp và thời gian của chương trình phải nhiều hơn 24 giờ”.
Theo Điều 4, Luật Du lịch Việt Nam: “Chương trình du lịch là lịch trình, các dịch vụ và giá bán chương trình được định trước cho chuyến đi của khách du lịch từ nơi xuất phát đến điểm kết thúc chuyến đi‖. Khái niệm về điểm, tuyến du lịch 1. Điểm du lịch a. Khái niệm Theo Điều 4, luật Du lịch Việt Nam: ―Điểm du lịch là nơi có tài nguyên du lịch hấp dẫn, phục vụ nhu cầu tham quan của khách du lịch”.
[12] Về mặt lãnh thổ, điểm du lịch có quy mô nhỏ và là cấp thấp nhất trong hệ thống phân vị lãnh thổ. Trên bản đồ, khi thể hiện các vùng du lịch, người ta thường ký hiệu điểm du lịch thành từng điểm nhỏ riêng biệt và tương đồng nhau về diện tích. Tuy nhiên, trên thực tế dù quy mô nhỏ thì mỗi điểm du lịch cũng chiếm một diện tích không 18 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com gian nhất định và giữa các điểm du lịch có sự chênh lệch nhau khá lớn về khoảng không gian này. Phân loại điểm du lịch Có thể chia điểm du lịch thành hai loại: điểm tài nguyên và điểm chức năng (điểm du lịch).
Trong đó, điểm tài nguyên là nơi có một hoặc nhiều nguồn tài nguyên có sức hấp dẫn đối với khách du lịch nhưng chưa được khai thác để đưa vào phục vụ khách du lịch. Điểm tài nguyên sẽ có thể trở thành điểm du lịch nếu có hoạt động đầu tư và tổ chức khai thác phù hợp. Bên cạnh đó, một số điểm du lịch sau khi đưa vào khai thác đã đi vào giai đoạn thoái trào, không còn sức hấp hẫn nữa làm cho hoạt động du lịch bị ngừng trệ thì sẽ có thể trở thành điểm tài nguyên. Theo tính chất của tài nguyên du lịch, có thể chia điểm du lịch thành 4 nhóm: điểm du lịch tự nhiên, điểm du lịch văn hóa, điểm du lịch đô thị và điểm du lịch đầu mối giao thông vận tải.
Luật Du lịch Việt Nam chia điểm du lịch thành 2 loại: điểm du lịch quốc gia và điểm du lịch địa phương. Điểm du lịch có đủ các điều kiện sau đây được công nhận là điểm du lịch quốc gia: + Có TNDL đặc biệt hấp dẫn đối với nhu cầu tham quan của khách du lịch; + Có kết cấu hạ tầng và dịch vụ du lịch cần thiết, có khả năng bảo đảm phục vụ ít nhất một trăm nghìn lượt khách tham quan một năm. Điểm du lịch có đủ các điều kiện sau đây được công nhận là điểm du lịch địa phương: + Có TNDL hấp dẫn đối với nhu cầu tham quan của khách du lịch; + Có kết cấu hạ tầng và dịch vụ du lịch cần thiết, có khả năng bảo đảm phục vụ ít nhất mười nghìn lượt khách tham quan một năm. 19 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.
Tuyến du lịch Theo Luật Du lịch Việt Nam thì: “Tuyến du lịch là lộ trình liên kết các khu du lịch, điểm du lịch, cơ sở cung cấp các dịch vụ du lịch, gắn với các tuyến giao thông đường bộ, đường sắt, đường thủy, đường hàng không”. Dựa vào loại hình phương tiện vận chuyển, có thể chia tuyến du lịch thành tuyến du lịch đường bộ, đường sắt, đường thủy và đường hàng không. Căn cứ vào tính đa dạng về chức năng của các điểm du lịch trên một tuyến, tuyến du lịch có thể là tuyến tổng hợp (bao gồm nhiều điểm du lịch có chức năng khác nhau như: du lịch sinh thái, du lịch văn hóa, du lịch thể thao, nghỉ dưỡng …) hoặc tuyến du lịch chuyên đề với các điểm du lịch có cùng chức năng với nhau. Luật Du lịch đã dựa vào các điều kiện cụ thể chia tuyến du lịch thành tuyến du lịch quốc gia và tuyến du lịch địa phương: Tuyến du lịch có đủ các điều kiện sau đây được công nhận là tuyến du lịch quốc gia: + Nối các khu du lịch, điểm du lịch, trong đó có khu du lịch, điểm du lịch quốc gia, có tính chất liên vùng, liên tỉnh, kết nối với các cửa khẩu quốc tế; + Có biện pháp bảo vệ cảnh quan, môi trường và cơ sở dịch vụ phục vụ khách du lịch dọc theo tuyến.
Tuyến du lịch có đủ các điều kiện sau đây được công nhận là tuyến du lịch địa phương: + Nối các khu du lịch, điểm du lịch trong phạm vi địa phương; + Có biện pháp bảo vệ cảnh quan, môi trường và cơ sở dịch vụ phục vụ khách du lịch dọc theo tuyến. 20 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Các nhân tố ảnh hưởng đến việc xây dựng các điểm, tuyến du lịch 1. Vị trí địa lý, phạm vi lãnh thổ Vị trí địa lý (VTĐL), phạm vi lãnh thổ là một trong những điều kiện quan trọng cần được xem xét đầu tiên trong quá trình xây dựng các điểm, tuyến du lịch.
VTĐL bao gồm: VTĐL tự nhiên, VTĐL kinh tế – xã hội và VTĐL địa – chính trị.