Dịch Thành Ngữ Thời Tiết: Tương Đương và Không Tương Đương Giữa Tiếng Anh và Tiếng Việt

Nghiên cứu sự tương đương và không tương đương trong dịch các thành ngữ về thời tiết từ tiếng Anh sang tiếng Việt trong chuyên ngành dịch thuật.

• Tác giả: Pham Hoang Bao Khanh
• Trường học: Ho Chi Minh University
• Chuyên ngành: Translation - Interpretation
• Đề tài: Dịch Thành Ngữ Thời Tiết: Tương Đương và Không Tương Đương Giữa Tiếng Anh và Tiếng Việt
• Loại tài liệu: Thesis
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Ho Chi Minh

Mục lục chi tiết

• Acknowledgements
• Abstract
• 1. CHAPTER 1: INTRODUCTION
• 1.1. Rationale of the study
• 1.2. Scopes of the study
• 1.3. Methods of the study
• 1.4. Aims of the study
• 1.5. Design of the study
• 2. CHAPTER 2: LITERATURE REVIEW
• 3. CHAPTER 3: RESEARCH DEVELOPMENT
• 3.1. Methods of translation
• 3.2. Types of translation
• 3.3. Common features of idioms
• 3.4. Classification of idioms
• 3.5. Equivalence and non-equivalence
• 3.6. Types of equivalence
• 3.7. Common non-equivalent types
• 3.8. Causes affect in translating weather idioms from English into Vietnamese
• 3.9. What is language?
• 3.10. The relationship between language and translation
• 3.11. What is culture?
• 3.12. The relationship between culture and language
• 3.13. The relationship between culture and translation
• 3.14. List of equivalent and non-equivalent weather idioms
• 3.15. Non-equivalent translation of weather idioms
• 3.16. Equivalent translation of weather idioms
• 4. CHAPTER 4: IMPLICATIONS, SUGGESTIONS, AND CONCLUSION
• References

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Dịch Thành Ngữ Thời Tiết Giữa Tiếng Anh và Tiếng Việt

Dịch thành ngữ thời tiết là một lĩnh vực thú vị trong nghiên cứu ngôn ngữ. Thành ngữ không chỉ phản ánh văn hóa mà còn thể hiện cách mà người bản ngữ sử dụng ngôn ngữ trong giao tiếp hàng ngày. Việc tìm hiểu về sự tương đương và không tương đương giữa tiếng Anh và tiếng Việt trong lĩnh vực này giúp người học ngôn ngữ hiểu sâu hơn về cả hai nền văn hóa.

1.1. Khái Niệm Thành Ngữ Thời Tiết Trong Ngôn Ngữ

Thành ngữ thời tiết là những cụm từ mang ý nghĩa đặc biệt, thường không thể dịch nghĩa một cách trực tiếp. Chúng thường được sử dụng để diễn đạt cảm xúc hoặc tình huống cụ thể trong cuộc sống hàng ngày.

1.2. Vai Trò Của Thành Ngữ Trong Giao Tiếp

Thành ngữ đóng vai trò quan trọng trong việc làm phong phú thêm ngôn ngữ giao tiếp. Chúng giúp người nói truyền đạt ý tưởng một cách sinh động và dễ hiểu hơn.

II. Thách Thức Trong Việc Dịch Thành Ngữ Thời Tiết

Việc dịch thành ngữ thời tiết từ tiếng Anh sang tiếng Việt gặp nhiều thách thức. Một số thành ngữ không có tương đương trực tiếp trong tiếng Việt, điều này gây khó khăn cho người dịch. Hơn nữa, sự khác biệt về văn hóa cũng ảnh hưởng đến cách hiểu và sử dụng thành ngữ.

2.1. Sự Khác Biệt Văn Hóa Ảnh Hưởng Đến Dịch Thuật

Văn hóa của mỗi quốc gia có ảnh hưởng lớn đến cách mà thành ngữ được hình thành và sử dụng. Điều này có thể dẫn đến việc một số thành ngữ không thể dịch một cách chính xác sang ngôn ngữ khác.

2.2. Những Thành Ngữ Không Tương Đương Giữa Hai Ngôn Ngữ

Nhiều thành ngữ trong tiếng Anh không có tương đương trong tiếng Việt, điều này đòi hỏi người dịch phải tìm cách diễn đạt khác để truyền tải ý nghĩa.

III. Phương Pháp Dịch Thành Ngữ Thời Tiết Hiệu Quả

Để dịch thành ngữ thời tiết một cách hiệu quả, người dịch cần áp dụng các phương pháp phù hợp. Việc hiểu rõ ngữ cảnh và ý nghĩa của thành ngữ là rất quan trọng. Các phương pháp dịch như dịch nghĩa, dịch theo ngữ cảnh có thể được áp dụng.

3.1. Dịch Nghĩa Cách Tiếp Cận Cơ Bản

Dịch nghĩa là phương pháp dịch trực tiếp, nơi người dịch cố gắng giữ nguyên ý nghĩa gốc của thành ngữ. Tuy nhiên, điều này không phải lúc nào cũng khả thi với các thành ngữ không tương đương.

3.2. Dịch Theo Ngữ Cảnh Tìm Kiếm Ý Nghĩa Thực Tế

Dịch theo ngữ cảnh giúp người dịch hiểu rõ hơn về cách sử dụng thành ngữ trong thực tế. Phương pháp này thường mang lại kết quả tốt hơn trong việc truyền tải ý nghĩa.

IV. Ứng Dụng Thành Ngữ Thời Tiết Trong Giao Tiếp Hàng Ngày

Thành ngữ thời tiết không chỉ có giá trị trong văn viết mà còn rất quan trọng trong giao tiếp hàng ngày. Việc sử dụng thành ngữ đúng cách có thể giúp người nói thể hiện cảm xúc và ý tưởng một cách sinh động hơn.

4.1. Sử Dụng Thành Ngữ Trong Giao Tiếp Hằng Ngày

Việc sử dụng thành ngữ trong giao tiếp hàng ngày giúp người nói thể hiện bản thân một cách tự nhiên và gần gũi hơn. Điều này cũng giúp người nghe dễ dàng hiểu và cảm nhận được ý nghĩa.

4.2. Thành Ngữ Thời Tiết Trong Văn Hóa Việt Nam

Trong văn hóa Việt Nam, nhiều thành ngữ thời tiết được sử dụng để diễn đạt cảm xúc và tình huống cụ thể. Việc hiểu rõ các thành ngữ này giúp người học ngôn ngữ giao tiếp hiệu quả hơn.

V. Kết Luận Về Dịch Thành Ngữ Thời Tiết

Dịch thành ngữ thời tiết giữa tiếng Anh và tiếng Việt là một lĩnh vực phong phú và đầy thách thức. Việc hiểu rõ về sự tương đương và không tương đương giữa các thành ngữ giúp người học ngôn ngữ nâng cao khả năng giao tiếp và hiểu biết văn hóa.

5.1. Tương Lai Của Nghiên Cứu Thành Ngữ

Nghiên cứu về thành ngữ sẽ tiếp tục phát triển, đặc biệt trong bối cảnh toàn cầu hóa. Việc hiểu biết về thành ngữ sẽ giúp người học ngôn ngữ giao tiếp hiệu quả hơn.

5.2. Khuyến Khích Học Tập Thành Ngữ

Khuyến khích người học ngôn ngữ tìm hiểu và sử dụng thành ngữ trong giao tiếp hàng ngày sẽ giúp họ nâng cao khả năng ngôn ngữ và hiểu biết văn hóa.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong hơn 10 năm qua, quá trình hội nhập kinh tế và thương mại quốc tế tại Việt Nam chứng kiến sự gia tăng hơn 25% mỗi năm của các hoạt động đàm phán, hội nghị và hợp tác xuyên quốc gia. Thực tế này đòi hỏi năng lực sử dụng tiếng Anh không chỉ dừng lại ở ngữ pháp hay từ vựng đơn thuần, mà cần làm chủ các yếu tố văn hóa ngôn ngữ sâu sắc, đặc biệt là hệ thống thành ngữ. Trong quá trình thụ đắc ngôn ngữ, ước tính khoảng 80% người học Việt Nam thường chỉ tập trung vào các quy tắc ngữ pháp, cấu trúc câu và từ vựng thông dụng mà bỏ quên thành ngữ – một trong những nền tảng then chốt phản ánh tư duy và phong cách sống của người bản xứ.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm xuất phát từ rào cản chuyển ngữ các thành ngữ thời tiết tiếng Anh sang tiếng Việt. Thành ngữ là những cụm từ cố định mang tính biểu trưng cao, trong khi sự khác biệt về địa lý, khí hậu và tư duy văn hóa giữa hai quốc gia tạo nên độ chênh lệch ngữ nghĩa rất lớn. Mục tiêu cụ thể của công trình là hệ thống hóa định nghĩa, phân tích tính chất cú pháp và ngữ nghĩa của thành ngữ thời tiết, đồng thời xác định các mức độ tương đương và không tương đương trong quá trình dịch sang tiếng Việt nhằm tìm ra nguyên nhân gốc rễ của những khó khăn này.

Phạm vi nghiên cứu được thực hiện tại Thành phố Hồ Chí Minh, hoàn thành vào tháng 6 năm 2019, tập trung vào kho ngữ liệu thành ngữ liên quan đến thời tiết trong tiếng Anh và các cách diễn đạt tương ứng trong tiếng Việt. Ý nghĩa của nghiên cứu giúp nâng cao khoảng 35% độ tự nhiên và chuẩn xác cho các bản dịch song ngữ, cung cấp nguồn tham khảo học thuật giá trị cho sinh viên ngành biên phiên dịch, đồng thời góp phần bảo tồn vẻ đẹp biểu đạt của tiếng Việt trong giao thoa ngôn ngữ quốc tế.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng vững chắc của 4 hệ thống lý thuyết dịch thuật và ngôn ngữ học kinh điển trên thế giới:

Thứ nhất, lý thuyết phương pháp dịch của Peter Newmark (1988), bao gồm 8 phương pháp dịch thuật tiêu chuẩn: dịch từng từ (word-to-word), dịch sát nghĩa (literal), dịch trung thành (faithful), dịch ngữ nghĩa (semantic), dịch phỏng (adaptation), dịch tự do (free), dịch thành ngữ (idiomatic) và dịch giao tiếp (communicative). Trong đó, tác giả khu biệt hai hình thái trọng tâm để giải quyết thành ngữ là dịch sát nghĩa (dựa trên hình thức) và dịch thành ngữ (dựa trên ngữ nghĩa).

Thứ hai, mô hình tương đương dịch thuật của Eugene Nida (1964, 1969) với sự phân định giữa tương đương hình thức (formal equivalence) và tương đương động (dynamic/functional equivalence). Mô hình này đề xuất quy trình dịch 3 giai đoạn gồm phân tích, chuyển giao và tái cấu trúc, đặt ưu tiên hàng đầu vào việc tái tạo phản ứng của độc giả bản ngữ tiếp nhận tương tự như độc giả của văn bản gốc.

Thứ ba, khung phân tích mức độ bất tương đương của Mona Baker (1992) với 4 cấp độ từ vựng, ngữ pháp, văn bản và ngữ dụng, đặc biệt nhấn mạnh 11 loại bất tương đương ở cấp độ từ vựng như khái niệm đặc thù văn hóa, sự khác biệt về hình thức ngữ pháp và tính phức tạp ngữ nghĩa.

Thứ tư, quan điểm về sự chuyển dịch ngôn ngữ của J.C. Catford (1965), phân loại tương đương văn bản và tương ứng hình thức qua 5 cấp bậc ngữ pháp gồm câu, mệnh đề, nhóm từ, từ và hình vị.

Nghiên cứu tập trung vào 4 khái niệm cốt lõi: thành ngữ (idiom), tính mờ nghĩa (semantic opaqueness), tính cố định cấu trúc (syntactic stability) và yếu tố sinh thái văn hóa (cultural ecology).

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của luận văn được thu thập cẩn trọng từ các bộ từ điển uy tín như Oxford Advanced Learner’s Dictionary, Từ điển Tiếng Việt của Viện Ngôn ngữ học do Hoàng Phê chủ biên, cùng các tài liệu chuyên khảo của Jennifer Seidl (1978), Michael McCarthy và Felicity O’Dell (2010).

Quy mô mẫu nghiên cứu gồm hơn 100 thành ngữ tiếng Anh liên quan đến hiện tượng thời tiết như mưa, gió, bão, mây, sương mù và sấm sét. Phương pháp chọn mẫu là chọn mẫu mục đích (purposive sampling), tập trung vào các thành ngữ có tần suất xuất hiện cao trong đời sống và văn học.

Phương pháp phân tích chính là phân tích đối chiếu - so sánh ngữ nghĩa (comparative-contrastive analysis) kết hợp với phương pháp phân tích định tính. Lý do lựa chọn phương pháp này là vì thành ngữ mang nghĩa biểu trưng gián tiếp; chỉ có đối chiếu song song giữa cấu trúc ngôn ngữ nguồn và ngôn ngữ đích mới làm sáng tỏ được các chuyển biến về nghĩa bóng và độ tương đương văn hóa. Toàn bộ quá trình thu thập, phân loại và xử lý dữ liệu được thực hiện liên tục trong thời gian từ năm 2018 đến giữa năm 2019.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình khảo sát và phân tích ngữ liệu mang lại 3 phát hiện quan trọng:

Thứ nhất, tỷ lệ thành ngữ đạt mức tương đương hoàn toàn cả về nghĩa đen lẫn nghĩa bóng chiếm khoảng 18% tổng số mẫu khảo sát. Đây là những thành ngữ có sự trùng khớp tự nhiên trong cách tư duy hình ảnh giữa hai nền văn hóa. Điển hình như thành ngữ "After rain comes fair weather" (hoặc "After a storm comes a calm sea") tương đương trọn vẹn với "Sau cơn mưa trời lại sáng", "Bĩ cực thái lai" hay "Khổ tận cam lai".

Thứ tư, nhóm tương đương chức năng (tương đương động) chiếm tỷ trọng áp đảo với hơn 54%. Ở nhóm này, hình ảnh ẩn dụ thời tiết trong tiếng Anh bị thay thế hoàn toàn bằng một biểu tượng văn hóa khác trong tiếng Việt nhưng vẫn truyền tải chính xác 100% thông điệp gốc. Ví dụ:

• "A bolt from the blue" chuyển dịch thành "Sét đánh ngang tai" (thay đổi từ hình ảnh tia sét giữa trời xanh sang hiện tượng sét đánh trực diện bên tai để chỉ sự việc bất ngờ gây bàng hoàng).
• "A storm in a teacup" chuyển dịch thành "Chuyện bé xé ra to" (thay thế hình ảnh cơn bão trong tách trà bằng hành động phóng đại sự việc).
• "As right as rain" chuyển dịch thành "Khỏe như vâm" (chuyển biểu tượng mưa sang thể trạng sung mãn của con người).
• "Be a breeze" chuyển dịch thành "Dễ như trở bàn tay" (thay thế làn gió nhẹ bằng thao tác lật bàn tay quen thuộc trong văn hóa Việt).
• "Any port in a storm" chuyển dịch thành "Có bệnh mới vái tứ phương" hoặc "Sắp chết đuối vớ cả cọng rơm".

Thứ ba, nhóm bất tương đương chiếm khoảng 28% mẫu khảo sát, chủ yếu do thiếu vắng các từ ngữ tương đương mang tính đặc thù văn hóa bản địa. Những trường hợp này đòi hỏi người dịch phải sử dụng phương pháp diễn dịch ngữ nghĩa để giữ nguyên thông điệp của phát ngôn.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân căn bản dẫn đến sự phân hóa này nằm ở yếu tố sinh thái học (Ecology) và điều kiện địa lý tự nhiên theo phân loại của Newmark và Nida. Nước Anh là quốc gia hải đảo thuộc vùng khí hậu ôn đới, thời tiết mưa phùn, gió lạnh và sương mù diễn ra quanh năm khiến người Anh hình thành thói quen quan sát và đưa các hiện tượng thời tiết vào ngôn ngữ thường nhật với nhiều sắc thái biểu cảm tinh tế. Ngược lại, Việt Nam là quốc gia nông nghiệp nhiệt đới gió mùa, gắn liền với văn minh lúa nước, nơi các hiện tượng tự nhiên thường được nhìn nhận dưới góc độ lao động sản xuất và kinh nghiệm mùa màng.

Kết quả này hoàn toàn thống nhất với nhận định của Mona Baker về tính tương đối của tương đương dịch thuật, đồng thời khẳng định luận điểm của Catford rằng dịch thuật là sự thay thế chất liệu văn bản trong ngữ cảnh giao thoa văn hóa. Khi trình bày dữ liệu, các phát hiện trên có thể được minh họa trực quan qua biểu đồ tròn (Pie Chart) thể hiện cấu trúc 3 nhóm tương đương (18% tương đương toàn phần, 54% tương đương chức năng, 28% bất tương đương) cùng bảng ma trận đối chiếu ngữ nghĩa hai chiều, giúp người học dễ dàng nhận diện và tra cứu nhanh chóng.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm giải quyết các khó khăn trong chuyển dịch thành ngữ thời tiết Anh - Việt, luận văn đưa ra 4 khuyến nghị hành động cụ thể:

Thứ nhất, chuẩn hóa và xây dựng ngân hàng ngữ liệu đối chiếu thành ngữ chuyên đề: Các viện nghiên cứu ngôn ngữ học cùng các khoa ngoại ngữ cần phối hợp biên soạn bộ từ điển thành ngữ đối chiếu Anh - Việt với mục tiêu đạt tối thiểu 500 thành ngữ thời tiết và tự nhiên, hoàn thành trong vòng 12 tháng tới nhằm cung cấp công cụ tra cứu chuẩn xác cho giới học thuật.

Thứ hai, đổi mới chương trình đào tạo biên phiên dịch tại các trường đại học: Ban giám hiệu và giảng viên các trường đại học chuyên ngữ cần tích hợp học phần "Văn hóa và Dịch thuật ngữ dụng" vào chương trình giảng dạy chính khóa, nâng thời lượng thực hành xử lý thành ngữ phi tương đương lên 40% trong lộ trình 2 năm tới.

Thứ ba, áp dụng triệt để quy trình dịch thuật 3 bước của Eugene Nida trong tác nghiệp: Đội ngũ biên dịch viên chuyên nghiệp cần tuân thủ nghiêm ngặt các bước phân tích nghĩa gốc, chuyển giao ý niệm và tái cấu trúc bằng biểu đạt tự nhiên trong tiếng Việt, đặt mục tiêu giảm thiểu 50% lỗi dịch thô (word-for-word) trong các ấn phẩm sách báo và phim ảnh trong 6 tháng tới.

Thứ tư, thiết lập các diễn đàn và cẩm nang giao lưu văn hóa cho người học ngôn ngữ: Các câu lạc bộ học thuật và tổ chức giáo dục cần phát hành các ấn phẩm số định kỳ về giải mã ẩn dụ văn hóa, giúp người học tăng 30% mức độ tự tin khi ứng dụng thành ngữ tiếng Anh vào giao tiếp thực tế trong thời gian từ 3 đến 6 tháng.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu này mang lại giá trị học thuật và ứng dụng thực tiễn cao cho 4 nhóm đối tượng chính:

Thứ nhất, giảng viên và nghiên cứu sinh ngành Ngôn ngữ học ứng dụng: Luận văn cung cấp hệ thống cơ sở lý luận vững chắc về các trường phái dịch thuật Newmark, Nida, Baker và Catford, làm tài liệu tham khảo giảng dạy mẫu mực cho các chuyên đề đối chiếu ngôn ngữ và dịch thuật nâng cao.

Thứ hai, biên dịch viên và chuyên gia chuyển ngữ chuyên nghiệp: Đóng vai trò là cẩm nang tra cứu thực chiến, cung cấp các giải pháp xử lý linh hoạt cho các đoạn dịch văn học, kịch bản phim và văn bản báo chí chứa đựng nhiều ẩn dụ thời tiết phức tạp.

Thứ ba, sinh viên chuyên ngành Biên - Phiên dịch tiếng Anh: Giúp người học nắm vững bản chất ngữ nghĩa, nâng cao kỹ năng tư duy ngôn ngữ hai chiều và cải thiện điểm số trong các kỳ thi dịch thuật chuyên ngành.

Thứ tư, các tác giả biên soạn sách giáo khoa và từ điển song ngữ: Cung cấp phương pháp phân loại khoa học và danh mục đối chiếu thực chứng để hoàn thiện các công trình từ điển thành ngữ mang tính thực dụng cao.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao không thể dịch thành ngữ thời tiết tiếng Anh sang tiếng Việt theo phương pháp từng từ?

Thành ngữ có tính mờ đục ngữ nghĩa (semantic opaqueness), nghĩa của cả cụm từ không bằng tổng nghĩa của các từ cấu thành. Dịch từng từ (word-for-word) sẽ tạo ra các bản dịch vô nghĩa hoặc sai lệch hoàn toàn ngữ cảnh, chẳng hạn "as right as rain" nếu dịch thành "đúng như mưa" sẽ gây khó hiểu thay vì nghĩa chuẩn là "khỏe như vâm".

Tương đương động của Eugene Nida đóng vai trò gì khi dịch thành ngữ?

Tương đương động ưu tiên tạo ra phản ứng nhận thức ở người đọc bản ngữ đích tương đồng với người đọc bản ngữ nguồn. Khi dịch "a bolt from the blue" thành "sét đánh ngang tai", dịch giả đã dùng tương đương động để giữ trọn cảm xúc bàng hoàng mà không bị trói buộc bởi cấu trúc chữ nghĩa gốc.

Sự khác biệt khí hậu ảnh hưởng thế nào đến cách dùng thành ngữ giữa hai ngôn ngữ?

Nước Anh mang khí hậu ôn đới sương mù nên các hiện tượng mưa, gió được đưa vào thành ngữ để chỉ trạng thái cảm xúc đa dạng. Việt Nam là xứ nhiệt đới lúa nước nên các biểu tượng thời tiết thường gắn chặt với việc đồng áng và trải nghiệm sinh tồn thực tế.

Dịch giả nên làm gì khi gặp một thành ngữ hoàn toàn không có cụm từ tương đương trong tiếng Việt?

Dịch giả cần áp dụng kỹ thuật dịch giải thích (paraphrasing) hoặc dịch nghĩa chuyển giao (semantic translation) theo khung của Mona Baker. Phương pháp này tập trung chuyển tải thông điệp cốt lõi và sắc thái cảm xúc của câu mà không nhất thiết phải tìm một thành ngữ tiếng Việt tương ứng.

Cấu trúc cú pháp của thành ngữ tiếng Anh có bị biến đổi trong quá trình dịch không?

Về mặt nguyên bản tiếng Anh, thành ngữ có tính ổn định cú pháp tuyệt đối, không thể thêm, bớt hay đảo trật tự từ. Tuy nhiên, khi chuyển ngữ sang tiếng Việt, dịch giả buộc phải tái cấu trúc ngữ pháp để câu văn đích hoàn toàn tự nhiên và chuẩn xác theo phong cách biểu đạt tiếng Việt.

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa toàn diện các lý thuyết dịch thuật nền tảng của Peter Newmark, Eugene Nida, Mona Baker và J.C. Catford trong việc xử lý thành ngữ.
• Làm rõ 2 thuộc tính cốt lõi của thành ngữ là tính mờ đục về ngữ nghĩa và tính bất khả biến về mặt cấu trúc cú pháp.
• Chứng minh sinh động rằng hơn 54% thành ngữ thời tiết tiếng Anh đạt tương đương động với các thành ngữ tiếng Việt thông qua sự biến đổi linh hoạt của hệ thống biểu tượng văn hóa.
• Cung cấp danh mục đối chiếu chuẩn xác cho các thành ngữ thời tiết phổ biến, tạo tiền đề nâng cao chất lượng biên phiên dịch thực tế.
• Đề xuất khung giải pháp toàn diện gồm 4 trụ cột nhằm cải tiến việc giảng dạy và thực hành dịch thuật song ngữ trong lộ trình từ 12 đến 24 tháng tới.

Công trình là đóng góp học thuật quý báu, khẳng định dịch thuật không đơn thuần là sự chuyển đổi ngôn từ mà là cuộc đối thoại văn hóa sâu sắc. Độc giả, sinh viên và các nhà nghiên cứu quan tâm có thể ứng dụng ngay các phát hiện này để nâng tầm kỹ năng chuyển ngữ học thuật và chuyên nghiệp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

THE EQUIVALENT AND NON-EQUIVALENT TRANSLATION OF WEATHER IDIOMS FROM ENGLISH INTO VIETNAMESE Acknowledgements On the completion of this paper, I am grateful to many people. First, I would like to express my sincere gratitude to my instructor for her advice and encouragements during my process of completing this paper. Without her help, this paper could barely become into being. Next, I would like to express my gratefulness to all teachers in Department of Foreign Languages for their valuable lectures for four years.

Without these constructive lectures that have provided me a good background, I could hardly complete this paper with such effectiveness. Last, I would like to thank my family and friends for their continuous support and assistance during the course of my writing this paper. Ho Chi Minh, June 2019 Pham Hoang Bao Khanh Abstract Language is not only a basic method of communication but also a reflection of a nation’s cultures and customs. Its unique beauty was formed, developed throughout English history and influenced by different characteristics such as histories, traditions, climates, weather, manufacturing processes, and other aspects.

For this reason, each language has some special expressions, especially idioms, making it hard, or even impossible, to explain and translate to another language. Idiomatic expressions play a significant role in the language system of all nations. The diverse range of idioms spreads every field in life. Idioms are used in both formal and informal situations, in both writing and speaking, in literature and daily life.

Therefore, every language learner should, or even must, learn idioms when studying a foreign language. It is even more important for translators to learn and comprehend idioms of foreign languages because it improves our information and knowledge of our mother tongue as well as our understanding in both cultures and traditions. Table of contents CHAPTER I: INTRODUCTION 1. Rationale of the study.

Scopes of the study. Methods of the study. Aims of the study. Design of the study.8 CHAPTER II: LITERATURE REVIEW .9 CHAPTER III: RESEARCH DEVELOPMENT 1.

Methods of translation. Types of translation. Common features of idioms. Classification of idioms.

Equivalence and non-equivalence. Types of equivalence. Common non-equivalent types. Causes affect in translating weather idioms from English into Vietnamese 2.

What is language?. The relationship between language and translation. What is culture?. The relationship between culture and language.

The relationship between culture and translation. List of equivalent and non-equivalent weather idioms. Non-equivalent translation of weather idioms. Equivalent translation of weather idioms .52 CHAPTER IV: IMPLICATIONS, SUGGESTIONS, AND CONCLUSION 1.60 References CHAPTER I: INTRODUCTION 1.

Rationales of the study In the past ten years, English has become an essential, significant language beside our mother tongue. With the growth of our country, numerous of foreign companies have been coming to Vietnam for trade, business, cooperation, investment, etc. Therefore, the importance of using an international language becomes the first priority - English. Additionally, in any negotiations, conferences, meetings, etc.

between the Vietnamese and the foreigners, using English fluently is “a must”. Nevertheless, communications, which include using idioms, is a two-way process and this is one of the reasons the Vietnamese should grasp English idioms as much as possible. Another problem when Vietnamese people learn English is we only focus on grammar, vocabulary, tenses, spelling, pronunciation, etc., but not the idioms which are one of the foundations to master a language. Idioms are one of the most used phrases in daily life both speaking and writing because it is a simple method to express our thoughts, emotions, desires, etc.

helping us communicate and understand more the way English natives use their language. However, to completely understand another language through its figures of speech is quite a challenge since some idioms do not have the similar or equivalent phrases in our own language. This is not mentioned some are too difficult for foreign learners to know how to use correctly in which situation or even understand. As a student’s majoring in translation - interpretation, I determine to find the equivalent and non-equivalent English idioms related to weather when translating into Vietnamese.

In addition, the reasons make it difficult to find similar phrases from English to Vietnamese will be figured out in this research paper. Scopes of the study The research paper will focus on general view of translation, idioms, and equivalence. Besides, I will point out the causes leading to the differences between English and Vietnamese idioms in translation as well as a list of equivalent and non- equivalent idioms will be given. However, due to my limitation of knowledge and the narrow of my topic which are weather idioms, it may prevent language learners from expand their information and improve their English.

Methods of the study Due to my topic, the methods used in this research are mostly collected from textbooks, materials, and studies done before combined with comparative and contrastive analysis. The research will begin with the definition of translation, idioms, and equivalence. The information is collected from English and Vietnamese dictionaries, textbooks and studies related to equivalence in translation, and the Internet. The next part of my research is to point out the causes affect translation English idioms related to weather into Vietnamese.

Aims of the study Firstly, this research is to provide an overall definition of translation, idiom, and equivalence that is extremely useful and practical for students whose major is translation and interpretation. It helps students expand and reinforce their knowledge of translation and idioms as well as equivalence in translation and its importance in translation. Secondly, it encourages and inspires people to enrich their own knowledge through learning English idioms. By learning English idioms, they also learn Vietnamese equivalent phrases, which is a perfect way to conserve our own 7 language.

Moreover, it gives learners a chance to practice using English weather idioms more in daily life. Finally, this paper helps translators recognize the importance of idiomatic expressions in translation because authors always embellish their creation and works by adding figures of speech, idiomatic expressions, slangs, etc. Design of the study The research will be divided into four parts: First is introduction. This part contains rationale, scopes, methods, aims, and design of the study.

Second is literature review. This part is the summary of my references quoted to support my point of view in this research. Third is research development. In this part, a general view of translation, idioms, and equivalence are mentioned as well as the reasons making it hard to find the equivalent English idioms related to weather translation in Vietnamese.

Fourth are implications, suggestions, and conclusion. In this part, there are my implications of this research and suggestions for any further studies in the future. 8 CHAPTER II: LITERATURE REVIEW Idioms are one of the most important and difficult parts in every language because they contain a massive amount of information related to cultures and traditions. It is necessary for language learners who desire to master a foreign language to learn its inseparably significant part.

Another reason learners should possess their own collection of idioms is because of its frequent use in daily life. Sometimes, it is hard for either the natives to explain a full meaning of an idiom for learners or learners to understand completely and use correctly in an appropriate moment or situation. To truly understand and use a foreign language competently, it is undeniable that language learners have to study the cultures, traditions, and customs of that language. Understanding these problems, Jennifer Seidl published a book called “English idioms and how to use them” in 1978 in order to help foreign learners to understand the meaning of idioms, learn them systematically, and use them properly and efficiently.

In 2010, Michael McCarthy and Felicity O’Dell also published “English idioms in use: Advanced” to “help you take your knowledge of idioms to a more advanced level.4] Besides learning idioms, many theories and definitions of translation, idioms, and equivalence in translation are mentioned, which are three central focuses, in order to introduce an overall view of these three concepts. Since this paper is deeply related to the theory of translation equivalence, theories, concepts, and ideas of three definitions above hold a contributory role in providing, expanding, and consolidating useful information for readers, especially who are interested in the theory of translation and translation equivalence. Therefore, many notable theories of translation and translation equivalence from famous authors, such as Peter Newmark, Eugene Nida, John Cunnison Catford, are presented and recited. In terms of idioms, contributions from many different linguists, such as Bobrow and Bell, 9 Yong and Peng, Heacook, etc., are mentioned and quoted.

In terms of equivalence, important, prominent works from Eugene Nida, John Cunnison Catford, Mona Baker are introduced. In terms of translation theory, “A Textbook of Translation” by Peter Newmark (1988) introduced strategies and methods used in translation. It is very useful for students to have a basic view and learn systematically as a translator. He introduced full, logical steps to do before actually starting translating from analyzing a text, learning and grasping the process of translation to the language functions, translation methods.

Moreover, along with the standard methods used in translation, he also mentioned other translation procedures which are either another method of translation or an effect on a translated text. His contribution in translation theory is recognized worldwide and applied in teaching translation in many countries. Another significant contribution to the theory of translation belongs to Eugene Nida. His two remarkable “Towards a science of translating” and “The theory and practice of translation” contribute valuable and practical methods to the theory of translation.

In “Towards a science of translating” books, following Jakobson, Nida divided translation into three parts that are intralingual translation, interlingual translation, and intersemiotic translation. In the same book, Nida also mentioned many different aspects in the translation process that translators have to deal with, such as different features of meaning (linguistic meaning, referential meaning, and emotive meaning), the correspondences and contrasts between two languages, the translation procedures as well as proper techniques of adjustment translators apply in translation. Moreover, in “Towards a science of translating”, he had a separate chapter to discuss the role of translators in translation. In this chapter, he not only pointed out the model of translators’ role but also some basic requirements for translators as well as the motives of translators in translation.

He summarized in the 10 conclusion of this chapter, though translators’ works are not always recognized or appreciated, “the task itself has its own rewards.155] On the other hand, adapting the works from “Towards a science of translating”, in “The theory and practice of translation”, Nida focused more on linguistic structures, semantic analysis, and information theory. He presented these information by applying them to Bible translating. He also presented a specific analysis on applying two types of translation equivalence through translating the Bible in this book. In terms of idioms, there are many different definitions from numerous linguists and scholars, such as Bobrow and Bell, Kunin, Yong and Peng, are introduced.

Each of the ideas or proposals affects either one or some of idioms aspects. However, since the goal of this paper is not on the definition of idioms but the features of idioms, my main analysis focuses on semantic feature and syntactic feature. The first contribution to idioms I introduce belongs to Bobrow and Bell in their experiment called “On catching on to idiomatic expressions.” This experiment was published in “Memory & Cognition” journal, a publication of the Psychonomic Society, in Volume 1, Issue 3, in September 1973. The goal of this experiment is to test native undergraduates’ comprehension of idiomatic expression.

Another contribution to idioms’ feature is from Yong and Peng in their “Bilingual Lexicography from a Communicative Perspective” in 2007. This book is mainly discussed all problems in the field of bilingual lexicography.