Hoạt động dạy nghề cho người cai nghiện ma túy tại Trung tâm Chữa bệnh, Giáo dục Lao động xã hội ...

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu hoạt động dạy nghề cho người cai nghiện ma túy tại trung tâm chữa bệnh giáo dục lao động xã hội số IV Hà Nội.

• Tác giả: Phùng Thị Hường
• Người hướng dẫn: PGS.TS Hoàng Thu Hương
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Công tác xã hội
• Đề tài: Hoạt động dạy nghề cho người cai nghiện ma túy tại trung tâm Chữa bệnh, Giáo dục lao động xã hội số IV- Hà Nội
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỞ ĐẦU
• 0.1. Lý do chọn đề tài
• 0.2. Tổng quan nghiên cứu
• 0.3. Ý nghĩa của nghiên cứu
• 0.4. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
• 0.5. Đối tượng, khách thể, phạm vi nghiên cứu
• 0.6. Câu hỏi nghiên cứu
• 0.7. Giả thuyết nghiên cứu
• 0.8. Phương pháp nghiên cứu
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI
• 1.1. Các khái niệm công cụ
• 1.2. Ma túy, Người nghiện ma túy, Người cai nghiện ma túy, người sau cai nghiện ma túy
• 1.3. Nghề, hoạt động dạy nghề, hoạt động dạy nghề cho người cai nghiện ma túy
• 1.4. Nhân viên công tác xã hội, Vai trò của nhân viên CTXH
• 1.5. Lý thuyết ứng dụng trong nghiên cứu
• 1.5.1. Lý thuyết nhu cầu
• 1.5.2. Lý thuyết Hệ thống sinh thái
• 1.5.3. Lý thuyết Vai trò
• 1.6. Đặc điểm của Trung tâm Chữa bệnh, Giáo dục lao động xã hội số IV - Hà Nội
• 1.6.1. Quá trình hình thành Trung tâm
• 1.6.2. Chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và hệ thống tổ chức bộ máy của TTCBGDLĐXH số IV – Hà Nội
• 1.7. Tiểu kết
• 2. CHƯƠNG 2: ĐẶC ĐIỂM HOẠT ĐỘNG DẠY NGHỀ CHO NGƯỜI CAI NGHIỆN MA TÚY TẠI TRUNG TÂM CBGDLĐXH SỐ IV- HÀ NỘI
• 2.1. Những điều kiện cơ bản của hoạt động dạy nghề cho người sau cai nghiện tại Trung tâm CBGDLĐXH số IV- Hà Nội
• 2.2. Quy trình tiếp nhận và phân loại học viên
• 2.3. Đặc điểm của học viên sau cai nghiện và đang học nghề tại Trung tâm CBGDLĐXH số IV- Hà Nội
• 2.4. Đặc điểm của giáo viên dạy nghề tại trung tâm
• 2.5. Điều kiện cơ sở vật chất cho hoạt động dạy nghề
• 2.6. Thực trạng học nghề của học viên sau cai nghiện
• 2.7. Nhu cầu học nghề của học viên sau cai nghiện
• 2.8. Cách thức tổ chức các hoạt động dạy nghề
• 2.9. Tiểu kết
• 3. CHƯƠNG 3: NHẬN DIỆN NHỮNG KHÓ KHĂN VÀ GIẢI PHÁP HỖ TRỢ HOẠT ĐỘNG DẠY NGHỀ CHO HỌC VIÊN SAU CAI NGHIỆN MA TÚY TẠI TRUNG TÂM CBGDLĐXH SỐ IV- HÀ NỘI
• 3.1. Các khó khăn trong hoạt động dạy nghề cho người sau cai nghiện ma túy
• 3.2. Thái độ của học viên đối với việc học nghề
• 3.3. Những khó khăn từ phía học viên
• 3.4. Những khó khăn từ phía giáo viên
• 3.5. Giải pháp hỗ trợ hoạt động dạy nghề cho người cai nghiện ma túy
• 3.6. Cơ sở cho việc đề xuất giải pháp
• 3.7. Liên kết đào tạo giữa trung tâm CBGDLĐXH số IV và doanh nghiệp: một giải pháp hỗ trợ hoạt động dạy nghề cho học viên sau cai nghiện
• 3.8. Tiểu kết
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về dạy nghề cho người cai nghiện ma túy tại Hà Nội

Dạy nghề cho người cai nghiện ma túy tại Hà Nội là một hoạt động quan trọng nhằm giúp họ tái hòa nhập cộng đồng. Trung tâm Chữa bệnh, Giáo dục Lao động xã hội số IV là một trong những cơ sở thực hiện nhiệm vụ này. Hoạt động dạy nghề không chỉ giúp người cai nghiện có kỹ năng mà còn tạo cơ hội việc làm, giảm tỷ lệ tái nghiện.

1.1. Khái niệm và vai trò của dạy nghề cho người cai nghiện

Dạy nghề cho người cai nghiện ma túy là quá trình đào tạo kỹ năng nghề nghiệp cho những người đã trải qua quá trình cai nghiện. Vai trò của hoạt động này là rất lớn, giúp họ có thể tự lập và hòa nhập với xã hội.

1.2. Lịch sử và phát triển của dạy nghề tại Hà Nội

Hoạt động dạy nghề cho người cai nghiện tại Hà Nội đã có lịch sử phát triển từ nhiều năm trước. Các trung tâm đã được thành lập nhằm đáp ứng nhu cầu học nghề cho người sau cai nghiện, góp phần giảm thiểu tệ nạn xã hội.

II. Những thách thức trong dạy nghề cho người cai nghiện ma túy

Mặc dù có nhiều nỗ lực trong việc dạy nghề cho người cai nghiện, nhưng vẫn tồn tại nhiều thách thức. Tỷ lệ tái nghiện cao, sự kỳ thị từ xã hội và thiếu cơ hội việc làm là những vấn đề cần được giải quyết.

2.1. Tỷ lệ tái nghiện và nguyên nhân

Tỷ lệ tái nghiện sau khi ra khỏi trung tâm rất cao, lên đến 90%. Nguyên nhân chủ yếu là do thiếu việc làm và sự hỗ trợ từ gia đình và xã hội.

2.2. Sự kỳ thị xã hội đối với người cai nghiện

Người cai nghiện thường phải đối mặt với sự kỳ thị từ cộng đồng. Điều này khiến họ khó khăn trong việc tìm kiếm việc làm và tái hòa nhập xã hội.

III. Phương pháp dạy nghề hiệu quả cho người cai nghiện ma túy

Để nâng cao hiệu quả dạy nghề cho người cai nghiện, cần áp dụng các phương pháp phù hợp. Việc kết hợp giữa lý thuyết và thực hành là rất quan trọng.

3.1. Các chương trình dạy nghề phù hợp

Các chương trình dạy nghề cần được thiết kế phù hợp với nhu cầu của người cai nghiện. Những nghề như may mặc, nấu ăn, và thủ công mỹ nghệ là những lựa chọn khả thi.

3.2. Vai trò của nhân viên công tác xã hội

Nhân viên công tác xã hội đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ người cai nghiện. Họ giúp định hướng nghề nghiệp và tạo điều kiện cho người học tiếp cận với việc làm.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về dạy nghề

Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng dạy nghề cho người cai nghiện có thể giảm tỷ lệ tái nghiện. Các trung tâm đã áp dụng nhiều mô hình dạy nghề khác nhau và đạt được những kết quả tích cực.

4.1. Mô hình dạy nghề thành công tại Hà Nội

Một số mô hình dạy nghề tại Hà Nội đã thành công trong việc giúp người cai nghiện tìm được việc làm ổn định. Những mô hình này cần được nhân rộng.

4.2. Kết quả từ các nghiên cứu thực tiễn

Các nghiên cứu cho thấy rằng người cai nghiện sau khi học nghề có khả năng tái hòa nhập cao hơn. Họ có thể tự lập và giảm thiểu nguy cơ tái nghiện.

V. Kết luận và hướng phát triển tương lai cho dạy nghề

Dạy nghề cho người cai nghiện ma túy tại Hà Nội cần được chú trọng hơn nữa. Cần có các chính sách hỗ trợ và tạo điều kiện cho người cai nghiện có cơ hội học nghề và tìm việc làm.

5.1. Đề xuất chính sách hỗ trợ dạy nghề

Cần có các chính sách hỗ trợ tài chính và tạo điều kiện cho người cai nghiện tham gia các khóa học nghề. Điều này sẽ giúp họ có cơ hội tái hòa nhập tốt hơn.

5.2. Tương lai của dạy nghề cho người cai nghiện

Tương lai của dạy nghề cho người cai nghiện tại Hà Nội sẽ phụ thuộc vào sự quan tâm của xã hội và các cơ quan chức năng. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các bên liên quan để đạt được hiệu quả cao nhất.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Tệ nạn ma túy là một vấn đề xã hội nghiêm trọng tại Việt Nam, với số người nghiện ma túy tăng nhanh qua các năm. Theo báo cáo của Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội, tính đến cuối tháng 6 năm 2011, cả nước có khoảng 149.900 người nghiện ma túy, tăng gần 2,7 lần so với năm 1994. Độ tuổi người nghiện có xu hướng trẻ hóa, với gần 70% dưới 30 tuổi vào năm 2010, trong khi năm 1995 chỉ khoảng 42%. Tỷ lệ người nghiện là nam giới chiếm hơn 95%, tuy nhiên nữ giới cũng đang tăng lên. Tỷ lệ tái nghiện sau cai nghiện vẫn rất cao, trên 90%, phần lớn do người nghiện không có việc làm ổn định sau cai.

Trung tâm Chữa bệnh Giáo dục Lao động xã hội số IV (CBGDLĐXH số IV) tại Hà Nội là một trong những cơ sở cai nghiện ma túy có chức năng chữa trị, giáo dục, dạy nghề và tạo việc làm cho người nghiện. Tuy nhiên, hoạt động dạy nghề cho người cai nghiện tại trung tâm còn nhiều khó khăn, ảnh hưởng đến hiệu quả tái hòa nhập cộng đồng.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm làm rõ đặc điểm hoạt động dạy nghề cho người cai nghiện ma túy tại Trung tâm CBGDLĐXH số IV, nhận diện các khó khăn và đề xuất giải pháp hỗ trợ hiệu quả hơn, đặc biệt dưới góc độ công tác xã hội. Nghiên cứu được thực hiện trong khoảng thời gian từ tháng 2 đến tháng 8 năm 2016, tập trung vào nhóm học viên đã hoàn thành hai năm cai nghiện bắt buộc tại trung tâm. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao chất lượng dạy nghề, góp phần giảm tỷ lệ tái nghiện và hỗ trợ người cai nghiện tái hòa nhập xã hội bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên ba lý thuyết chính:

• Lý thuyết nhu cầu của Abraham Maslow: Phân loại nhu cầu con người theo thang bậc từ nhu cầu vật chất cơ bản đến nhu cầu tự khẳng định. Lý thuyết này giúp đánh giá và phân loại nhu cầu thiết yếu của học viên sau cai nghiện, từ đó xây dựng các biện pháp hỗ trợ phù hợp.

• Lý thuyết hệ thống sinh thái: Nhấn mạnh mối quan hệ tương tác giữa cá nhân với các hệ thống xã hội như gia đình, cộng đồng, tổ chức. Lý thuyết này giúp hiểu và cải thiện mối quan hệ giữa học viên với cán bộ, giáo viên và môi trường học nghề tại trung tâm.

• Lý thuyết vai trò: Phân tích các vai trò xã hội của cá nhân và tổ chức trong quá trình dạy nghề, đặc biệt vai trò của nhân viên công tác xã hội trong việc hỗ trợ học viên cai nghiện.

Ba lý thuyết này tạo nền tảng để phân tích thực trạng, nhận diện khó khăn và đề xuất giải pháp trong hoạt động dạy nghề cho người cai nghiện ma túy.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp hỗn hợp kết hợp phân tích tài liệu, quan sát, phỏng vấn sâu và khảo sát trưng cầu ý kiến.

• Nguồn dữ liệu: Bao gồm báo cáo của Trung tâm CBGDLĐXH số IV, các văn bản pháp luật liên quan, tài liệu chuyên ngành, kết quả khảo sát 120 học viên đã hoàn thành hai năm cai nghiện bắt buộc (chiếm khoảng 1/3 tổng số học viên sau cai nghiện tại trung tâm), cùng 12 phỏng vấn sâu với cán bộ quản lý, giáo viên và học viên.

• Phương pháp chọn mẫu: Mẫu được chọn theo phương pháp ngẫu nhiên thuận tiện nhằm đảm bảo tính đại diện cho nhóm học viên sau cai nghiện.

• Phương pháp phân tích: Sử dụng phần mềm SPSS 18 để xử lý số liệu định lượng, kết hợp phân tích nội dung phỏng vấn sâu nhằm khai thác thông tin chiều sâu về nhu cầu, khó khăn và mong muốn của học viên.

• Timeline nghiên cứu: Thực hiện từ tháng 2 đến tháng 8 năm 2016, bao gồm thu thập dữ liệu, phân tích và đề xuất giải pháp.

Phương pháp nghiên cứu đảm bảo tính khoa học, khách quan và toàn diện trong việc đánh giá hoạt động dạy nghề cho người cai nghiện tại trung tâm.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Đặc điểm học viên sau cai nghiện: Tất cả học viên đều là nam giới, độ tuổi chủ yếu từ 18 đến 55 tuổi. Trình độ học vấn thấp, phần lớn chưa tốt nghiệp trung học phổ thông, có khoảng 70-80% có tiền án tiền sự. Sức khỏe ổn định nhưng có 30-40% mắc HIV/AIDS hoặc các bệnh truyền nhiễm khác. Tỷ lệ tái nghiện sau cai rất cao, trên 90%, nhiều học viên đã cai nghiện nhiều lần.

2. Điều kiện dạy nghề tại trung tâm: Trung tâm có cơ sở vật chất tương đối khang trang, có phòng học và các tổ chức lao động sản xuất. Tuy nhiên, số lượng giáo viên dạy nghề còn hạn chế, trình độ chuyên môn chưa đồng đều. Các nghề đào tạo chủ yếu là nghề thủ công, nông nghiệp và cơ khí.

3. Khó khăn trong hoạt động dạy nghề: Học viên gặp nhiều khó khăn về sức khỏe, tâm lý, trình độ học vấn thấp, thiếu động lực học nghề. Giáo viên thiếu kinh nghiệm trong giảng dạy cho đối tượng đặc thù này. Cơ sở vật chất và trang thiết bị phục vụ học nghề còn thiếu thốn. Ngoài ra, sự kỳ thị xã hội và thiếu việc làm sau học nghề làm giảm hiệu quả đào tạo.

4. Vai trò của nhân viên công tác xã hội: Hiện tại trung tâm chưa có nhân viên công tác xã hội chính thức, nhưng cán bộ quản lý và giáo viên đang thực hiện một số nhiệm vụ tương tự. Sự tham gia của nhân viên công tác xã hội được đánh giá có thể nâng cao hiệu quả dạy nghề thông qua tư vấn, hỗ trợ tâm lý, kết nối nguồn lực và tạo điều kiện tái hòa nhập cộng đồng cho học viên.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy hoạt động dạy nghề tại Trung tâm CBGDLĐXH số IV đã có những bước tiến nhất định nhưng vẫn còn nhiều hạn chế. Trình độ học vấn thấp và sức khỏe yếu của học viên là những rào cản lớn ảnh hưởng đến khả năng tiếp thu nghề. Điều này phù hợp với các nghiên cứu trước đây về đặc điểm người nghiện ma túy và khó khăn trong học nghề.

Khó khăn từ phía giáo viên và cơ sở vật chất cũng là nguyên nhân làm giảm hiệu quả đào tạo, tương tự như các báo cáo về đào tạo nghề cho nhóm đối tượng yếu thế. Việc thiếu nhân viên công tác xã hội chuyên nghiệp làm giảm khả năng hỗ trợ toàn diện cho học viên, đặc biệt trong việc giải quyết các vấn đề tâm lý và xã hội.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ phân bố độ tuổi, trình độ học vấn, tỷ lệ mắc bệnh và biểu đồ đánh giá mức độ khó khăn của học viên trong học nghề. Bảng so sánh các nghề đào tạo và tỷ lệ học viên theo học cũng giúp minh họa thực trạng.

Việc áp dụng lý thuyết nhu cầu, hệ thống sinh thái và vai trò giúp giải thích mối quan hệ phức tạp giữa học viên, cán bộ trung tâm và môi trường xã hội, từ đó đề xuất các giải pháp hỗ trợ phù hợp.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường đào tạo và bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên dạy nghề

   • Mục tiêu: Nâng cao kỹ năng giảng dạy và hiểu biết về đặc điểm tâm lý người cai nghiện.
   • Thời gian: Triển khai trong 12 tháng.
   • Chủ thể: Trung tâm phối hợp với các cơ sở đào tạo nghề và chuyên gia công tác xã hội.

2. Xây dựng đội ngũ nhân viên công tác xã hội chuyên nghiệp tại trung tâm

   • Mục tiêu: Hỗ trợ tư vấn tâm lý, kết nối nguồn lực và hỗ trợ học viên trong quá trình học nghề và tái hòa nhập.
   • Thời gian: Tuyển dụng và đào tạo trong 6 tháng.
   • Chủ thể: Sở Lao động Thương binh và Xã hội Hà Nội, Trung tâm CBGDLĐXH số IV.

3. Cải thiện cơ sở vật chất và trang thiết bị phục vụ dạy nghề

   • Mục tiêu: Đảm bảo môi trường học tập an toàn, hiện đại, phù hợp với các nghề đào tạo.
   • Thời gian: Đầu tư và nâng cấp trong 18 tháng.
   • Chủ thể: Trung tâm phối hợp với các đơn vị tài trợ và chính quyền địa phương.

4. Tăng cường liên kết đào tạo và giới thiệu việc làm với doanh nghiệp

   • Mục tiêu: Tạo cơ hội việc làm ổn định cho học viên sau khi hoàn thành khóa học.
   • Thời gian: Thiết lập quan hệ trong 12 tháng, duy trì và phát triển liên tục.
   • Chủ thể: Trung tâm, doanh nghiệp địa phương, các tổ chức xã hội.

5. Tổ chức các chương trình nâng cao nhận thức và giảm kỳ thị xã hội

   • Mục tiêu: Giúp cộng đồng hiểu và hỗ trợ người sau cai nghiện hòa nhập xã hội.
   • Thời gian: Thực hiện liên tục, tập trung trong 6 tháng đầu.
   • Chủ thể: Trung tâm, các tổ chức xã hội, chính quyền địa phương.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ quản lý và nhân viên các trung tâm cai nghiện

   • Lợi ích: Hiểu rõ đặc điểm học viên, khó khăn trong dạy nghề và các giải pháp hỗ trợ hiệu quả.
   • Use case: Cải thiện chương trình đào tạo nghề và quản lý học viên.

2. Nhân viên công tác xã hội và chuyên gia tư vấn tâm lý

   • Lợi ích: Áp dụng lý thuyết và mô hình trợ giúp trong thực tiễn công tác với người cai nghiện.
   • Use case: Xây dựng chương trình hỗ trợ tâm lý và tư vấn nghề nghiệp.

3. Nhà hoạch định chính sách và cơ quan quản lý lao động, xã hội

   • Lợi ích: Cung cấp cơ sở khoa học để xây dựng chính sách đào tạo nghề và hỗ trợ việc làm cho người cai nghiện.
   • Use case: Thiết kế các chương trình hỗ trợ tái hòa nhập cộng đồng.

4. Các tổ chức phi chính phủ và doanh nghiệp xã hội

   • Lợi ích: Hiểu nhu cầu và khó khăn của người cai nghiện để thiết kế các dự án hỗ trợ phù hợp.
   • Use case: Phối hợp với trung tâm trong việc đào tạo nghề và tạo việc làm.

Câu hỏi thường gặp

1. Hoạt động dạy nghề cho người cai nghiện ma túy tại trung tâm diễn ra như thế nào?
   Hoạt động dạy nghề được tổ chức với các lớp học lý thuyết và thực hành, kết hợp lao động sản xuất. Học viên học một buổi/ngày và lao động một buổi, với các nghề như thủ công, nông nghiệp, cơ khí. Tuy nhiên, còn nhiều khó khăn về sức khỏe và tâm lý ảnh hưởng đến hiệu quả học tập.

2. Những khó khăn chính của học viên khi học nghề là gì?
   Học viên thường có trình độ học vấn thấp, sức khỏe yếu, tâm lý chưa ổn định, thiếu động lực học tập. Ngoài ra, sự kỳ thị xã hội và thiếu việc làm sau học nghề cũng làm giảm hiệu quả đào tạo.

3. Vai trò của nhân viên công tác xã hội trong hoạt động dạy nghề là gì?
   Nhân viên công tác xã hội hỗ trợ tư vấn tâm lý, kết nối nguồn lực, giúp học viên giải quyết các vấn đề cá nhân và xã hội, đồng thời hỗ trợ tái hòa nhập cộng đồng, góp phần nâng cao hiệu quả dạy nghề.

4. Làm thế nào để giảm tỷ lệ tái nghiện sau khi học viên rời trung tâm?
   Cần có chương trình hỗ trợ toàn diện bao gồm đào tạo nghề phù hợp, tư vấn tâm lý, giới thiệu việc làm ổn định và giảm kỳ thị xã hội. Sự tham gia của nhân viên công tác xã hội và liên kết với doanh nghiệp là yếu tố then chốt.

5. Trung tâm có kế hoạch gì để cải thiện hoạt động dạy nghề?
   Trung tâm dự kiến tăng cường đào tạo giáo viên, xây dựng đội ngũ nhân viên công tác xã hội, cải thiện cơ sở vật chất, liên kết với doanh nghiệp và tổ chức các chương trình nâng cao nhận thức cộng đồng.

Kết luận

• Hoạt động dạy nghề cho người cai nghiện ma túy tại Trung tâm CBGDLĐXH số IV đã đạt được một số kết quả tích cực nhưng còn nhiều hạn chế về cơ sở vật chất, trình độ học viên và nguồn nhân lực.
• Tỷ lệ tái nghiện cao chủ yếu do thiếu việc làm ổn định và sự hỗ trợ toàn diện sau cai nghiện.
• Sự tham gia của nhân viên công tác xã hội được xác định là yếu tố quan trọng để nâng cao hiệu quả dạy nghề và hỗ trợ tái hòa nhập cộng đồng.
• Đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm cải thiện chất lượng đào tạo, tăng cường tư vấn, kết nối việc làm và giảm kỳ thị xã hội.
• Nghiên cứu mở ra hướng tiếp cận mới trong công tác xã hội đối với người cai nghiện ma túy, góp phần xây dựng chính sách và thực tiễn hỗ trợ hiệu quả hơn.

Next steps: Triển khai các giải pháp đề xuất, đánh giá hiệu quả sau 12-18 tháng, mở rộng nghiên cứu với quy mô lớn hơn.

Các cơ quan quản lý, trung tâm cai nghiện và tổ chức xã hội cần phối hợp chặt chẽ để thực hiện các giải pháp hỗ trợ người cai nghiện học nghề và tái hòa nhập cộng đồng bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN ------***------ PHÙNG THỊ HƢỜNG HOẠT ĐỘNG DẠY NGHỀ CHO NGƢỜI CAI NGHIỆN MA TÚY TẠI TRUNG TÂM CHỮA BỆNH, GIÁO DỤC LAO ĐỘNG XÃ HỘI SỐ IV- HÀ NỘI LUẬN VĂN THẠC SĨ Chuyên ngành: Công tác xã hội Hà Nội, 2016 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN ------***------ PHÙNG THỊ HƢỜNG HOẠT ĐỘNG DẠY NGHỀ CHO NGƢỜI CAI NGHIỆN MA TÚY TẠI TRUNG TÂM CHỮA BỆNH, GIÁO DỤC LAO ĐỘNG XÃ HỘI SỐ IV- HÀ NỘI Luận văn Thạc sĩ Chuyên ngành: Công tác xã hội Mã số: 60 90 01 01 Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: PGS.TS Hoàng Thu Hƣơng Hà Nội, 2016 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS. Hoàng Thu Hương. Các kết quả trong Luận văn đều có nguồn gốc rõ ràng, tin cậy. Hà Nội, tháng 12 năm 2016 Tác giả Luận văn Phùng Thị Hƣờng TIEU LUAN MOI download : [e-mail] LỜI CẢM ƠN Với lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc, em xin gửi lời cảm ơn đến PGS.TS Hoàng Thu Hương - người đã tận tình hướng dẫn, chỉ bảo và giúp đỡ em trong suốt quá trình thực hiện đề tài. Em xin bày tỏ lòng biết ơn tới các thầy cô giáo trong khoa Xã hội học, cùng với các thầy cô giáo trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn đã quan tâm, giúp đỡ, tạo điều kiện thuận lợi cho em trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu. Em xin gửi lời cảm ơn về sự giúp đỡ của tập thể cán bộ, công chức, viên chức của Trung tâm Chữa bệnh Giáo dục Lao động xã hội số IV - Hà Nội và các giáo viên của Trung tâm Dạy nghề Ba Vì. Luận văn không tránh khỏi những sai sót, vì vậy em rất mong sự đóng góp ý kiến của các thầy cô giáo để luận văn được hoàn thiện hơn. Em xin chân thành cảm ơn! Hà Nội, tháng 12 năm 2016 Tác giả Luận văn Phùng Thị Hƣờng TIEU LUAN MOI download : [e-mail] MỤC LỤC MỞ ĐẦU . Lý do chọn đề tài . Tổng quan nghiên cứu . Ý nghĩa của nghiên cứu. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu . Đối tượng, khách thể, phạm vi nghiên cứu . Câu hỏi nghiên cứu . Giả thuyết nghiên cứu . Phương pháp nghiên cứu. 13 NỘI DUNG CHÍNH . CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI . Các khái niệm công cụ . Ma túy, Người nghiện ma túy, Người cai nghiện ma túy, người sau cai nghiện ma túy. Nghề, hoạt động dạy nghề, hoạt động dạy nghề cho người cai nghiện ma túy . Nhân viên công tác xã hội, Vai trò của nhân viên CTXH. Lý thuyết ứng dụng trong nghiên cứu . Lý thuyết nhu cầu . Lý thuyết Hệ thống sinh thái . Lý thuyết Vai trò . Đặc điểm của Trung tâm Chữa bệnh, Giáo dục lao động xã hội số IV - Hà Nội. Quá trình hình thành Trung tâm . Chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và hệ thống tổ chức bộ máy của TTCBGDLĐXH số IV – Hà Nội. 30 Tiểu kết Chƣơng 1 . 36 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] CHƢƠNG 2. ĐẶC ĐIỂM HOẠT ĐỘNG DẠY NGHỀ CHO NGƢỜI CAI NGHIỆN MA TÚY TẠI TRUNG TÂM CBGDLĐXH SỐ IV- HÀ NỘI.Những điều kiện cơ bản của hoạt động dạy nghề cho ngƣời sau cai nghiện tại Trung tâm CBGDLĐXH số IV- Hà Nội.Quy trình tiếp nhận và phân loại học viên . Đặc điểm của học viên sau cai nghiện và đang học nghề tại Trung tâm CBGDLĐXH số IV- Hà Nội. Đặc điểm của giáo viên dạy nghề tại trung tâm . Điều kiện cơ sở vật chất cho hoạt động dạy nghề . Thực trang học nghề của học viên sau cai nghiện. Nhu cầu học nghề của học viên sau cai nghiện . Cách thức tổ chức các hoạt động dạy nghề . 55 Tiểu kết Chƣơng 2 . NHẬN DIỆN NHỮNG KHÓ KHĂN VÀ GIẢI PHÁP HỖ TRỢ HOẠT ĐỘNG DẠY NGHỀ CHO HỌC VIÊN SAU CAI NGHIỆN MA TÚY TẠI TRUNG TÂM CBGDLĐXH SỐ IV- HÀ NỘI. Các khó khăn trong hoạt động dạy nghề cho ngƣời sau cai nghiện ma túy. Thái độ của học viên đối với việc học nghề. Những khó khăn từ phía học viên . Những khó khăn từ phía giáo viên . Giải pháp hỗ trợ hoạt động dạy nghề cho ngƣời cai nghiện ma túy . Cơ sở cho việc đề xuất giải pháp . Liên kết đào tạo giữa trung tâm CBGDLĐXH số IV và doanh nghiệp: một giải pháp hỗ trợ hoạt động dạy nghề cho học viên sau cai nghiện. 67 Tiểu kết Chƣơng 3 . 76 TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC TIEU LUAN MOI download : [e-mail] DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT Trung tâm 1 - Trung tâm chữa bệnh Giáo dục Lao động xã hội CBGDLĐXH 2 CTXH - Công tác xã hội 3 NVCTXH - Nhân viên Công tác xã hội 4 UBND - Ủy ban nhân dân 5 PVS - Phỏng vấn sâu 6 NSCN - Người sau cai nghiện TIEU LUAN MOI download : [e-mail] DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU ĐỒ BẢNG Bảng 2. Nơi ở trước khi vào trung tâm . Trình độ học vấn của học viên cai nghiện . Lý do vào trung tâm của học viên cai nghiện. Đã học nghề trên mấy lần . Trao đổi với giáo viên mấy lần . Những khó khăn của học viên khi học nghề . Số lần vào trung tâm của học viên cai nghiện . Cơ cấu nghề học viên cai nghiện đang theo học . 57 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Ma túy là một vấn nạn nóng bỏng, không chỉ trong nội bộ của một quốc gia mà còn là vấn đề cần được quan tâm của nhiều nước trên thế giới. Toàn cầu hóa đã mang lại nhiều cơ hội cho sự phát triển kinh tế - xã hội song cũng đặt ra nhiều thách thức lớn trong công cuộc đấu tranh với tệ nạn ma túy, đặc biệt ở các nước đang phát triển. Nghiện ma túy gây ra nhiều hậu quả cho cả người nghiện, gia đình và toàn xã hội. Nó làm biến dạng các quan hệ xã hội, thay đổi các định hướng giá trị theo hướng tiêu cực và nhất là sự suy giảm đạo đức, nhân cách của con người, gây ảnh hưởng xấu đến đời sống sinh hoạt, phong tục tập quán của cộng đồng dân tộc Việt Nam, gây rối trật tự an toàn xã hội. Theo số liệu báo cáo của Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội, tính tới cuối tháng 6 năm 2011 cả nước có 149.900 người nghiện ma túy. So với cuối năm 1994,( năm 1994 là 55.445 người) số người nghiện ma túy đã tăng khoảng 2,7 lần với mức tăng xấp xỉ 6.000 người nghiện mỗi năm. Người nghiện ma túy đã có 63/63 tỉnh, thành phố, khoảng 90% quận, huyện, thị xã và gần 60% xã, phường, thị trấn trên cả nước[5]. Độ tuổi của người nghiện ma túy cũng có xu hướng trẻ hóa. Cuối năm 2010, gần 70% người nghiện ma túy ở độ tuổi dưới 30 trong khi năm 1995 tỷ lệ này chỉ khoảng 42%. Hơn 95% người nghiện ma túy ở Việt Nam là nam giới. Tuy nhiên, tỷ lệ người nghiện là nữ giới cũng đang có xu hướng tăng trong những năm qua[5]. Do đó việc cai nghiện có hiệu quả cũng như việc giúp người nghiện sau khi cai nghiện không tái nghiện trở lại là một vấn đề cần phải quan tâm của các cấp các ngành và của toàn xã hội. Kết quả cai nghiện ma túy trong thời gian qua ở nước ta đã đạt được những kết quả nhất định, tuy nhiên vẫn còn rất thấp (tỷ lệ tái nghiện sau cai là rất cao – trên 90%)[ 5], do rất nhiều nguyên 1 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] nhân, trong đó có một nguyên nhân rất căn bản là người nghiện ma túy sau thời gian cai nghiện tại các Trung tâm cai nghiện không có công ăn việc làm ổn định, lâu dài, không có thu nhập nuôi sống bản thân và phụ giúp gia đình. Bên cạnh đó, xã hội Việt Nam vẫn còn rất kì thị đối với những người mắc các tệ nạn xã hội như mại dâm, nghiện ma túy, mặc dù những đối tượng này muốn quay trở về làm lại cuộc đời thì chính sự khinh bỉ, miệt thị của những người xung quanh về những sai lầm mà họ đã từng phạm phải khiến cho họ trở nên chán nản và lại tiếp tục quay trở lại con đường sai lầm trước đó. Vì vậy, muốn người cai nghiện ma túy sau khi ra khỏi trung tâm cai nghiện có thể trở lại cuộc sống bình thường một cách tốt nhất thì ngay từ khi họ còn cai nghiện ở trung tâm đã phải có những định hướng nhất định cho họ về cuộc sống sau khi ra khỏi trung tâm, có những biện pháp can thiệp, giúp đỡ họ kịp thời trước và sau khi cai nghiện xong. Do vậy, dạy nghề, tổ chức lao động sản xuất, tạo việc làm, có thu nhập ổn định không những là một nội dung quan trọng của quy trình cai nghiện mà còn là yêu cầu thiết yếu, tạo điều kiện cho đối tượng tái hoà nhập cộng đồng, phòng chống tái nghiện có hiệu quả. Điều đó đã đặt ra một yêu cầu cấp thiết ở nước ta hiện nay là cần có sự nghiên cứu một cách cơ bản, có hệ thống vấn đề dạy nghề và tạo việc làm cho những người sau cai nghiện ma tuý để giúp họ thực sự tái hoà nhập cộng đồng và có cuộc sống yên ổn, trở thành người có ích cho xã hội. Việt Nam đang có những thay đổi theo hướng tích cực một cách nhất định trong tất cả mọi mặt của đời sống xã hội, đặc biệt Việt Nam đã ra nhập tổ chức thương mại thế giới WTO thì hoạt động công tác xã hội nói chung và hoạt động cai nghiện ma túy, hướng nghiệp cho các đối tượng nghiện nói riêng luôn được quan tâm đúng mức. Trên khắp đất nước ta có biết bao những Trung tâm được mở ra với mục đích nêu cao tinh thần nhân ái, vì cuộc sống lành mạnh, tốt đẹp của con người như các Trung tâm Chữa bệnh Giáo Dục 2 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Lao Động Xã Hôi, Trung tâm Quản Lý Dạy Nghề và Giải Quyết Việc Làm. Những việc làm, sự cưu mang, ủng hộ, sự quan tâm chu đáo đối với những đối tượng nghiện ma tuý luôn là nguồn cổ vũ lớn đối với các đối tượng để họ cai nghiện thành công, vượt qua được chính mình, vượt qua những cám dỗ của cuộc sống, đặc biệt hơn nữa giúp các đối tượng có niềm tin và nghị lực vào cuộc sống để trở thành những công dân có ích cho Đất nước.