Bà GIÁO DĀC VÀ ĐÀO T¾O VIÆN KHOA HâC GIÁO DĀC VIÆT NAM NGUYÄN TI¾N ĐÀ D¾Y HâC GIÀI TÍCH æ TR¯äNG TRUNG HâC PHä THÔNG THEO TI¾P C¾N GIÁO DĀC TOÁN THĀC (REALISTIC MATHEMATICS EDUCATION) LU¾N ÁN TI¾N S) KHOA HâC GIÁO DĀC Hà Nội, tháng 01 năm 2024 Bà GIÁO DĀC VÀ ĐÀO T¾O VIÆN KHOA HâC GIÁO DĀC VIÆT NAM NGUYÄN TI¾N ĐÀ D¾Y HâC GIÀI TÍCH æ TR¯äNG TRUNG HâC PHä THÔNG THEO TI¾P C¾N GIÁO DĀC TOÁN THĀC (REALISTIC MATHEMATICS EDUCATION) CHUYÊN NGÀNH: LÍ LU¾N VÀ PH¯¡NG PHÁP D¾Y HâC Bà MÔN Mà Sà: 9.11 CÁN Bà H¯âNG DÈN: 1. CHU CÆM TH¡ 2. NGUYÄN TI¾N TRUNG Hà Nội, tháng 01 năm 2024 i LäI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cąu căa riêng tôi, đ°ÿc hoàn thành d°ßi sā h°ßng d¿n và giúp đỡ tÁn tình căa nhiÅu nhà khoa hãc. Các kÃt quÁ nêu trong luÁn án là trung thāc.
Nhÿng kÃt luÁn khoa hãc căa luÁn án ch°a tćng đ°ÿc ai công bá trong bÃt kì công trình nào khác. Tác giÁ lu¿n án NguyÅn Ti¿n Đà ii LäI CÀM ¡N LuÁn án <D¿y hãc GiÁi tích ã tr°áng trung hãc phå thông theo tiÃp cÁn Giáo dāc Toán thāc (Realistic mathematics education)= hoàn thành là kÃt quÁ căa quá trình hãc tÁp, nghiên cąu căa ng°ái thāc hiËn cùng vßi sā h°ßng d¿n tÁn tình căa quý thÅy, cô và sā giúp đỡ căa gia đình, b¿n bè, đãng nghiËp. Tr°ßc tiên, tôi xin bày tß lòng biÃt ¢n sâu sÃc tßi PGS. Chu Cẩm Th¢, PGS.
NguyÉn TiÃn Trung - nhÿng ng°ái đã tÁn tình h°ßng d¿n và hÃt lòng giúp đỡ tôi trong suát quá trình nghiên cąu và hoàn thành luÁn án. Tôi xin trân trãng cÁm ¢n các ThÅy, Cô trong và ngoài ViËn Khoa hãc Giáo dāc ViËt Nam đã hÃt lòng d¿y bÁo và đóng góp nhÿng ý kiÃn quý báu đÇ tôi hoàn thành LuÁn án. Đặc biËt, tôi xin gửi lái cÁm ¢n chân thành tßi các ThÅy: GS. NguyÉn Hÿu Châu, PGS.
TrÅn KiÅu, PGS. Đào Thái Lai, TS. Lê TuÃn Anh, TS. Đặng Thá Thu HuË đã luôn giúp đỡ, đóng góp nhÿng ý kiÃn quý báu và chân thành đÇ tôi sßm hoàn thành luÁn án.
Tôi xin trân trãng cÁm ¢n Ban lãnh đ¿o, các nhà khoa hãc và đãng nghiËp thuác ViËn Khoa hãc Giáo dāc ViËt Nam đã quan tâm, t¿o mãi điÅu kiËn cho tôi hãc tÁp và nghiên cąu. Đãng thái tôi xin tß lòng biÃt ¢n tßi các tác giÁ căa nhÿng công trình khoa hãc mà tôi đã dùng làm tài liËu tham khÁo và các nhà khoa hãc đã có nhÿng ý kiÃn quý báu góp ý cho luÁn án căa tôi. Trân trãng cÁm ¢n các thÅy, cô giáo, các em hãc sinh căa các tr°áng: tr°áng THPT Nông Cáng 1, tr°áng THPT Nông Cáng 2, huyËn Nông Cáng, tßnh Thanh Hóa; tr°áng THPT NguyÉn Văn Cć, BÃc Ninh; tr°áng THPT Kim BÁng B, Hà Nam; tr°áng THPT BÃc Đông Quan, Thái Bình; tr°áng THPT chuyên Amsterdam, Hà Nái; tr°áng THPT chuyên S° Ph¿m, Hà Nái; tr°áng THPT TrÅn Phú, Hà Nái; tr°áng THPT Lê Quý Đôn, Hà Nái; tr°áng THCS-THPT Lê Lÿi, Bình ThuÁn đã giúp đỡ tôi trong viËc triÇn khai thāc nghiËm s° ph¿m nhÿng kÃt quÁ căa luÁn án. Cuái cùng, tôi xin chân thành cÁm ¢n nhÿng ng°ái thân trong gia đình, b¿n bè đã luôn đáng viên, t¿o điÅu kiËn tát nhÃt đÇ tôi có thÇ hoàn thành luÁn án căa mình.
Trân trãng cÁm ¢n! Hà Nội, ngày 05 tháng 01 năm 2024 Tác giả Nguyễn Tiến Đà iii MĀC LĀC DANH MĀC CÁC CĀM TĆ VIÂT TÂT. vii DANH MĀC CÁC BÀNG. viii DANH MĀC CÁC BIÆU Đâ. ix DANH MĀC CÁC HÌNH VÀ.
Lí do chãn đÅ tài. Tång quan vÅ vÃn đÅ nghiên cąu. Khách thÇ, đái t°ÿng nghiên cąu, ph¿m vi nghiên cąu. GiÁ thuyÃt khoa hãc.
Ph°¢ng pháp nghiên cąu. Nhÿng đóng góp mßi căa luÁn án. Nái dung đ°a ra bÁo vË. C¡ Sâ LÍ LUÀN VÀ THĀC TIÈN.
Các khái niËm, thuÁt ngÿ đ°ÿc dùng trong luÁn án. Cách hiÇu vÅ nghĩa căa tć <Realistic= và thuÁt ngÿ <Realistic Mathematics Education=. VÃn đÅ gÃn vßi bái cÁnh, bài toán gÃn vßi bái cÁnh. Mát sá quan niËm vÅ RME.
Đặc tr°ng c¢ bÁn căa RME. Khám phá có h°ßng d¿n (Guided-reinvention). Mô hình tā phát triÇn (Self-developed model). Toán hãc hóa trong RME.
Quan niËm vÅ toán hãc hóa. THH theo chiÅu ngang và THH theo chiÅu dãc. Phân biËt bán lo¿i tiÃp cÁn Giáo dāc toán hãc liên quan đÃn toán hãc hóa. VÃn đÅ d¿y và hãc theo RME.
Sáu nguyên tÃc d¿y và hãc theo RME. Mát sá đặc điÇm tć lßp hãc RME. Cách tiÃp cÁn RME đ°ÿc hiÇu trong luÁn án. Sử dāng CNTT trong d¿y hãc môn Toán theo tiÃp cÁn RME.
Quan niËm vÅ viËc sử dāng CNTT trong d¿y hãc toán theo RME. VÃn đÅ sử dāng phÅn mÅm đáng GeoGebra trong d¿y hãc môn Toán theo tiÃp cÁn RME. Vài nét vÅ lách sử hình thành và vai trò căa GiÁi tích. Quan điÇm vÅ GiÁi tích và vá trí căa GiÁi tích ã tr°áng THPT.
Quan điÇm vÅ GiÁi tích ã tr°áng THPT. Vá trí và mái quan hË giÿa các tri thąc GiÁi tích ã tr°áng THPT. Cách tiÃp cÁn các khái niËm GiÁi tích trong SGK (xét cÁ CT 2006 và CT 2018). Mát sá vÃn đÅ vÅ d¿y hãc GiÁi tích ã tr°áng THPT.
KhÁo sát thāc tr¿ng căa viËc d¿y hãc GiÁi tích căa GV t¿i mát sá tr°áng THPT hiËn nay. Thāc tr¿ng vÅ nhÿng khó khăn căa HS THPT trong viËc hãc GiÁi tích. 60 KÂT LUÀN CĂA CH¯¡NG 1. ĐÄ XUÂT CÁC BIÊN PHÁP D¾Y HâC GIÀI TÍCH â TR¯àNG TRUNG HâC PHä THÔNG THEO TIÂP CÀN GIÁO DĀC TOÁN THĀC.
Đánh h°ßng xây dāng biËn pháp. BiËn pháp 1: Sử dāng các vÃn đÅ gÃn vßi bái cÁnh theo tiÃp cÁn Giáo dāc Toán thāc đÇ HS khám phá l¿i tri thąc GiÁi tích. C¢ sã đÅ xuÃt biËn pháp. Māc đích căa biËn pháp.
Đánh h°ßng thāc hiËn biËn pháp. Sử dāng các bài toán gÃn vßi bái cÁnh trong d¿y hãc GiÁi tích theo tiÃp cÁn Giáo dāc Toán thāc nhằm nâng cao sā hiÇu biÃt toán hãc, đãng thái phát triÇn năng lāc THH theo chiÅu ngang và THH theo chiÅu dãc cho HS THPT. C¢ sã đÅ xuÃt biËn pháp. Māc đích căa biËn pháp.
Đánh h°ßng thāc hiËn biËn pháp. BiËn pháp 3: Sử dāng phÅn mÅm đáng GeoGebra vào d¿y hãc các khái niËm trong GiÁi tích theo tiÃp cÁn Giáo dāc Toán thāc nhằm nâng cao hiÇu biÃt toán hãc và hąng thú hãc tÁp cho HS THPT. C¢ sã căa viËc đÅ xuÃt biËn pháp. Māc đích căa biËn pháp.
Đánh h°ßng thāc hiËn biËn pháp. 106 KÂT LUÀN CĂA CH¯¡NG 2. THĀC NGHIÊM S¯ PH¾M. Māc đích thāc nghiËm và nhiËm vā thāc nghiËm.
Māc đích thāc nghiËm. NhiËm vā thāc nghiËm. Đái t°ÿng thāc nghiËm. Nái dung thāc nghiËm.
Tå chąc thāc nghiËm. KÃt quÁ thāc nghiËm. Đánh giá đánh tính. Đánh giá đánh l°ÿng.
171 KÂT LUÀN CĂA CH¯¡NG 3. 180 KÂT LUÀN VÀ KIÂN NGHà. 181 CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HâC LIÊN QUAN ĐÂN LUÀN ÁN. 184 TÀI LIÊU THAM KHÀO.
PhiÃu khÁo sát ý kiÃn GV (lÅn 1). PhiÃu khÁo sát ý kiÃn HS THPT-Sá 1. PhiÃu tham khÁo ý kiÃn HS THPT-Sá 2. PhiÃu tham khÁo ý kiÃn HS THPT-Sà 3.
PhiÃu tham khÁo ý kiÃn HS THPT-Sà 4. PhiÃu tham khÁo ý kiÃn HS THPT-Sá 5. PhiÃu khÁo sát dành cho HS THPT- Sá 6. Giáo án bài d¿y: Giá trá lßn nhÃt, giá trá nhß nhÃt căa hàm sá.
Giáo án bài d¿y: Tích phân. Giáo án bài d¿y: Ąng dāng căa tích phân trong hình hãc. Các sÁn phẩm căa HS lßp thāc nghiËm. Mát sá hình Ánh thÁo luÁn và trao đåi nhóm.
Mát sá sÁn phẩm trên PHT căa HS. Danh sách GV tham gia khÁo sát đÿt 1. Danh sách GV tham gia khÁo sát đÿt 2. Danh sách HS tham gia khÁo sát vÅ nhÿng khó khăn khi giÁi quyÃt các bài toán gÃn vßi bái cÁnh.
Danh sách sá l°ÿng HS lßp 12 tham gia khÁo sát vÅ: cÁm nhÁn, hąng thú, mąc đá hiÇu bài, sā ăng há, nhu cÅu hãc tÁp đái vßi các tình huáng đ°ÿc thiÃt kà theo RME. Danh sách HS tham gia khÁo sát vÅ nhÿng khó khăn khi hãc vÅ GiÁi tích. Danh sách GV tham gia đánh giá. PhiÃu khÁo sát ý kiÃn GV (lÅn 2).
PhiÃu khÁo sát ý kiÃn GV (lÅn 2). PhiÃu khÁo sát ý kiÃn GV (lÅn 2). Nái dung các bài kiÇm tra. Mát sá đ°áng link có thÇ truy cÁp.
265 vii DANH MĀC CÁC CĀM TĆ VI¾T TÀT STT VI¾T TÀT VI¾T ĐÄY ĐĂ 1 CNTT Công nghË thông tin 2 CT Ch°¢ng trình 3 ĐC Đái chąng 4 GD Giáo dāc 5 GDPT Giáo dāc phå thông 6 GQVĐ GiÁi quyÃt vÃn đÅ 7 GV Giáo viên 8 HS Hãc sinh 9 MHTH Mô hình toán hãc 10 NL Năng lāc 11 PHT PhiÃu hãc tÁp 12 RME Realistic mathematics education 13 RME-SBG RME đ°ÿc hß trÿ bãi GeoGebra 14 SGK Sách giáo khoa 15 STT Sá thą tā 16 TCĐG Tiêu chí đánh giá 17 THH Toán hãc hóa 18 THHT Tình huáng hãc tÁp 19 THPT Trung hãc phå thông 20 TN Thāc nghiËm 21 tr trang viii DANH MĀC CÁC BÀNG BÁng 1. Bán lo¿i hình Giáo dāc Toán hãc (Freudenthal, H. Mô tÁ mát sá đặc điÇm căa lßp hãc RME. Các ph°¢ng pháp/kĩ thuÁt đ°ÿc GV sử dāng khi d¿y hãc nái dung Gißi h¿n.
Các ph°¢ng pháp/kĩ thuÁt d¿y hãc khái niËm đ¿o hàm căa GV THPT. Mát sá khó khăn căa GV trong d¿y hãc nái dung Gißi h¿n. Mát sá khó khăn căa GV trong d¿y hãc khái niËm Đ¿o hàm. Mát sá khó khăn căa HS THPT trong hãc tÁp khái niËm liên quan đÃn GiÁi tích.
Mát sá khó khăn căa HS THPT trong quá trình giÁi quyÃt bài toán gÃn vßi bái cÁnh. Tháng kê mát sá nguyên nhân d¿n đÃn khó khăn căa HS trong giÁi quyÃt các bài toán gÃn vßi bái cÁnh. Danh sách lßp TN và lßp ĐC. Các nái dung đ°ÿc lāa chãn cho d¿y hãc TN.
BÁng tång hÿp kÃt quÁ khÁo sát thái đá căa HS vÅ THHT đ°ÿc thiÃt kà theo RME. Tháng kê sá HS tham gia các ho¿t đáng thành phÅn. Sá GV tham gia khÁo sát theo sá năm kinh nghiËm. Tång hÿp kÃt quÁ đánh giá căa GV vÅ tính khÁ thi căa vÃn đÅ gÃn vßi bái cÁnh.
Tång hÿp kÃt quÁ đánh giá căa GV vÅ tính hiËu quÁ căa các vÃn đÅ gÃn vßi bái cÁnh. KÃt quÁ đánh giá căa GV vÅ tính khÁ thi căa các bài toán gÃn vßi bái cÁnh.