BÁO CÁO KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU, ỨNG DỤNG SÁNG KIẾN 1. LỜI GIỚI THIỆU: Lòng yêu nước là một nét đặc sắc trong văn hóa lâu đời của nước ta, nó được thể hiện từ xưa đến nay và đi sâu vào từng hành động, ý nghĩ của mỗi con người. “Lòng yêu nước là yêu tất cả những gì tốt đẹp, yêu thiên nhiên muôn hình vạn trạng, yêu bầu trời trong xanh, yêu đàn chim bay lượn, yêu cả những dòng sông thân thương hay gần gũi nữa là yêu những chiếc lá mỏng manh. Nói cho cùng thì tinh thần yêu nước nó xuất phát từ ý chí, sự quyết tâm phấn đấu, xây dựng Tổ quốc, tình yêu thương và cả niềm hi vọng.
Tinh thần yêu nước bao gồm cả nhiều tình yêu khác: tình yêu gia đình, quê hương, tình yêu con người”[1]. Nó được bộc lộ ở mọi lúc mọi nơi, mọi cá nhân, bất cứ nơi nào có người dân Việt Nam sống thì đó sẽ mãi là ngọn lửa, là chồi non của tinh thần yêu nước Việt Nam. Qua hàng nghìn năm dựng nước và giữ nước, tinh thần yêu nước đã trở thành một trong những tài sản quý, một giá trị thiêng liêng góp phần làm nên truyền thống dân tộc Việt Nam. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nói: “.
Dân ta có một lòng nồng nàn yêu nước. Đó là truyền thống quý báu của ta. Từ xưa đến nay, mỗi khi Tổ quốc bị xâm lăng, thì tinh thần ấy lại sôi nổi, nó kết thành một làn sóng vô cùng mạnh mẽ, to lớn, nó lướt qua mọi sự nguy hiểm, khó khăn, nó nhấn chìm tất cả lũ bán nước và lũ cướp nước. Trong chương trình phổ thông, văn học yêu nước chiếm vị trí quan trong trong số lượng các tác phẩm văn học.
Tinh thần yêu nước được thể hiện lòng căm thù giặc sâu sắc, ý thức độc lập tự chủ, tự hào dân tộc, tình yêu thiên nhiên đất nước. Chương trình Giáo dục phổ thông mới đã đề ra những phẩm chất cần hình thành cho học sinh. Một trong những phẩm chất không thể thiếu đó là phẩm chất yêu nước. Trong khi, học sinh hiện nay còn rất mơ hồ về lòng yêu nước và hình thành lòng yêu nước, tự hào dân tộc còn rất ít.
Vì thế, việc giảng dạy lòng yêu nước thông qua các tác phẩm văn học không chỉ làm cho học sinh hiểu và cảm nhận được nội dung của tác phẩm, mà 1 skkn còn có khả năng cảm nhận về đất nước, lịch sử dân tộc ngàn đời của cha ông ta. Điều này cũng phù hợp với quan điểm của Đảng và Nhà nước về việc giáo dục nhân cách, phẩm chất đạo đức cho thế hệ trẻ: vừa hồng vừa chuyên như lời Bác hằng mong ước. Trong chương trình Ngữ văn lớp 10, tôi thấy có rất nhiều văn bản để tích hợp giáo dục lòng yêu nước cho học sinh. Nhưng với nhiều năm giảng dạy bộ môn Ngữ văn lớp 10, bản thân tôi nhận thấy dạy tác phẩm “Bình Ngô đại cáo” (Nguyễn Trãi) là rất hay nhưng lại rất khó.
Từ tác phẩm “Bình Ngô đại cáo” của Nguyễn Trãi, học sinh có thể hiểu sâu sắc hơn về cuộc kháng chiến chống quân Minh vĩ đại của nước ta, thấy được tình yêu nước của những bậc anh hùng dân tộc từ xưa. Tác phẩm hướng đến giúp cho học sinh-thế hệ thanh niên thời đại ngày nay, có những hành động cụ thể biểu lộ lòng yêu nước của mình đồng thời nhận thức được trách nhiệm của bản thân đối với gia đình và xã hội qua các hoạt động thực tế như: Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp và hoạt động ngoại khóa. Bên cạnh đó, tác phẩm còn giúp học sinh vận dụng kiến thức, kĩ năng của các môn học như: Ngữ văn, Địa lý, Giáo dục công dân và giáo dục kỹ năng sống. Từ thực tế dạy học ở chương trình Ngữ Văn lớp 10, tôi thực hiện sáng kiến kinh nghiệm với đề tài: Dạy học dự án theo chủ đề: “Từ tác phẩm Bình Ngô đại cáo của Nguyễn Trãi hướng đến giáo dục lòng yêu nước cho tuổi trẻ hiện nay”.
Tôi hi vọng rằng đề tài này sẽ giúp các em có cách nhìn mới về nội dung tác phẩm và hình thành thêm về lòng yêu nước, niềm tự hào dân tộc. TÊN SÁNG KIẾN: Dạy học dự án theo chủ đề: “Từ tác phẩm Bình Ngô đại cáo của Nguyễn Trãi hướng đến giáo dục lòng yêu nước cho tuổi trẻ hiện nay”. TÁC GIẢ SÁNG KIẾN: - Họ và tên: Nguyễn Thị Ngọc Lan. - Địa chỉ tác giả sáng kiến: Trung tâm GDNN - GDTX Yên Lạc, huyện Yên Lạc, tỉnh Vĩnh Phúc.
- Số điện thoại: 0968 401 468; E-mail: ngoclan. CHỦ ĐẦU TƯ TẠO RA SÁNG KIẾN: Tác giả cùng với sự giúp đỡ, hỗ trợ của Trung tâm GDNN - GDTX Yên Lạc về kinh phí, đầu tư cơ sở vật chất - kỹ thuật trong quá trình viết sáng kiến và dạy thực ngiệm sáng kiến. LĨNH VỰC ÁP DỤNG SÁNG KIẾN: * Đối với giáo viên: - Xuất phát từ thực tế dạy học chúng tôi nhận thấy việc kết hợp kiến thức liên môn vào tìm hiểu một bài học cụ thể là vô cùng cần thiết. Vì đó là điều kiện để giáo viên và học sinh cùng tiếp cận bài học từ nhiều góc độ, cấp độ khác nhau, khắc phục được tình trạng diễn giải khô cứng, xuôi chiều đang xảy ra trong nhiều giờ học Ngữ văn.
Điều đó đòi hỏi người giáo viên không chỉ nắm chắc bộ môn mình dạy mà còn phải không ngừng học hỏi, trau dồi kiến thức các môn học khác để tổ chức, hướng dẫn các em giải quyết các tình huống, các vấn đề đặt ra trong môn học một cách nhanh nhất, hiệu quả nhất. Thông qua dự án: Dạy học dự án theo chủ đề: “Từ tác phẩm Bình Ngô đại cáo của Nguyễn Trãi hướng đến giáo dục lòng yêu nước cho tuổi trẻ hiện nay”, chúng tôi muốn vận dụng kiến thức bộ môn Lịch sử, Địa Lý, Giáo dục công dân, Tin học và những hiểu biết về tình yêu nước của thanh niên ngày nay để hướng dẫn học sinh tìm hiểu bài thơ từ ngọn nguồn cảm hứng, giá trị nội dung - nghệ thuật cho đến ý nghĩa của nó trong thực tế đời sống. - Mặt khác, dạy học theo dự án tạo điều kiện cho giáo viên nâng cao tính chuyên nghiệp và hợp tác giữa các đồng nghiệp cũng như cơ hội để xây dựng mối quan hệ tốt với học sinh. Dự án sẽ phần nào giúp cho học thích thú, yêu mến môn học hơn.
* Đối với học sinh: - Thông qua dự án: Dạy học dự án theo chủ đề: “Từ tác phẩm Bình Ngô đại cáo của Nguyễn Trãi hướng đến giáo dục lòng yêu nước cho tuổi trẻ hiện nay”. Học sinh thể hiểu sâu sắc hơn về tấm lòng, tình yêu nước cháy bỏng nơi tâm hồn Nguyễn Trãi. Hơn thế nữa, học sinh học tập theo tấm gương của 3 skkn Nguyễn Trãi, Lê Lợi, sống có ý chí, có hoài bão, khát vọng, sống có ích cho bản thân, gia đình, xã hội. - Khi học theo dự án học sinh có cơ hội thể hiện những điểm mạnh của bản thân, tự tin thể hiện mình để giúp nhóm hoàn thiện dự án.
- Học theo dự án học sinh phát triển các kỹ năng tư duy bậc cao chẳng hạn như xác định, giải quyết vấn đề, đưa ra quyết định… Ngoài ra, sự tiếp cận nhiều cơ hội học tập đa dạng trong lớp sẽ tạo điều kiện tham gia cho học sinh đến từ nhiều nền văn hóa khác nhau. Đối với nhiều học sinh, tính hấp dẫn của phương pháp dạy học theo dự án xuất phát từ tính xác thực và kinh nghiệm thực tiễn. * Đối với thực tiễn đời sống: Hiện nay, không ít thanh niên đang dần lãng quên đi quá khứ, thậm chí phủ nhận quá khứ hào hùng của dân tộc. Không chỉ vậy, một bộ phận thanh niên dường như đang đi chệch hướng, sống chỉ nghĩ đến lợi ích bản thân mình mà không quan tâm tới vận mệnh dân tộc.
Chính bởi vậy, với mục tiêu hướng tới về giáo dục lòng yêu nước cho thế hệ thanh niên thời đại ngày nay, chúng tôi thực hiện dự án này để mỗi bạn học sinh có những hành trang cần thiết. NGÀY SÁNG KIẾN ĐƯỢC ÁP DỤNG LẦN ĐẦU HOẶC ÁP DỤNG THỬ: Các hoạt động ngoại khóa trong nhà trường được tôi nghiên cứu từ tháng 10 năm 2020 và những giải pháp áp dụng được tiến hành tháng 10 năm 2020 đến tháng 04 năm 2021. MÔ TẢ BẢN CHẤT CỦA SÁNG KIẾN: Về nội dung của sáng kiến: 7. Cơ sở lý luận và thực tiễn của vấn đề nghiên cứu: 7.
Khái niệm yêu nước, biểu hiện của lòng yêu nước: a. Khái niệm: “Yêu nước là trạng thái tình cảm xã hội mang tính phổ biến vốn có ở mọi quốc gia, dân tộc trên thế giới. Chủ nghĩa yêu nước không thuần túy chỉ là tư tưởng yêu nước, tình cảm yêu nước hay lòng yêu nước nói chung. Nó cũng không đồng nhất với tinh thần yêu nước, hay truyền thống yêu nước.
Chủ nghĩa yêu 4 skkn nước chính là sự kết hợp chặt chẽ giữa lý trí yêu nước và tình cảm yêu nước của con người, là sự phát triển ở trình độ cao của tư tưởng yêu nước, là tinh thần yêu nước đạt đến sự tự giác”[3]. Lòng yêu nước là truyền thống vốn có lâu đời nhất của xã hội loài người, là tình yêu đối với quê hương đất nước, nổ lực cố gắng không ngừng để dựng xây và phát triển đất nước ngày càng giàu mạnh hơn. Biểu hiện của lòng yêu nước: Thể hiện ở các hoạt động hướng tới con đường xã hội chủ nghĩa, đem lại cuộc sống no đủ, hạnh phúc cho nhân dân. Thể hiện trong công việc và trong cuộc sống, không ngừng nỗ lực để góp phần đưa đất nước sánh vai với các cường quốc trên thế giới.
Lòng yêu nước còn được thể hiện qua những tình cảm giản dị, gần gũi thân thương. Đó có thể tình yêu gia đình, yêu thiên nhiên quê hương đất nước và tình yêu thương giữa con người với con người. Lòng yêu nước còn là nỗi niềm băn khoăn trăn trở, lo lắng trước những vấn đề của đất nước. Tầm quan trọng của việc giáo dục lòng yêu nước cho tuổi trẻ ngày nay: Việc giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho học sinh, thanh niên có ý nghĩa cực kì quan trọng trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc hiện nay.
Ý nghĩa đầu tiên của việc giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho học sinh, thanh niên là hình thành ở các em lòng yêu quê hương đất nước, lòng tự hào về dân tộc.