Dấu hiệu đã bị xử lý hành chính trong pháp luật hình sự Việt Nam: Vấn đề lý luận và thực tiễn

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu dấu hiệu đã bị xử lý hành chính trong pháp luật hình sự việt nam một số vấn đề lý luận và thực tiễn, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất

• Tác giả: Nguyễn Thị Bích Dâu
• Người hướng dẫn: PGS. TSKH Lê Cẩm
• Trường học: Đại học quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật Hình sự
• Đề tài: Dấu Hiệu Xử Lý Hành Chính Trong Pháp Luật Hình Sự Việt Nam: Lý Luận Và Thực Tiễn
• Loại tài liệu: Luận văn thực sự
• Năm xuất bản: 2008
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI NÓI ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ DẤU HIỆU “BỊ XỬ LÝ HÀNH CHÍNH” TRONG PHÁP LUẬT HÌNH SỰ
• 1.1. Trách nhiệm hành chính và xử lý hành chính
• 2. CHƯƠNG 2: DẤU HIỆU “BỊ XỬ LÝ HÀNH CHÍNH” TRONG LỊCH SỬ LẬP PHÁP HÌNH SỰ VIỆT NAM VÀ THỰC TIỄN PHÂN BIỆT TỘI PHẠM VỚI VI PHẠM HÀNH CHÍNH THÔNG QUA DẤU HIỆU NÀY
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP GẶP PHẢI NÂNG CAO HIỆU QUẢ CỦA VIỆC PHÂN BIỆT TỘI PHẠM VỚI VI PHẠM HÀNH CHÍNH TRONG PHÁP LUẬT HÌNH SỰ
• PHỤ LỤC
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Dấu hiệu xử lý hành chính trong pháp luật hình sự Việt Nam

Dấu hiệu xử lý hành chính trong pháp luật hình sự Việt Nam là một khái niệm quan trọng, phản ánh sự phân biệt giữa các hành vi vi phạm pháp luật. Theo quy định của pháp luật, xử lý hành chính được áp dụng cho những hành vi không đủ yếu tố cấu thành tội phạm nhưng vẫn gây ảnh hưởng đến trật tự xã hội. Điều này thể hiện rõ trong các quy định của pháp luật hình sự và hành chính. Việc xác định dấu hiệu xử lý không chỉ giúp phân loại hành vi mà còn đảm bảo quyền lợi hợp pháp của cá nhân và tổ chức. Theo Điều 3 Pháp lệnh xử lý vi phạm hành chính, cá nhân, tổ chức sẽ bị xử phạt khi có hành vi vi phạm pháp luật. Điều này cho thấy sự cần thiết của việc phân biệt giữa hành vi vi phạm hành chính và tội phạm. Việc này không chỉ giúp cho việc thực thi pháp luật hiệu quả mà còn bảo vệ quyền lợi của người dân.

1.1. Khái niệm và ý nghĩa của dấu hiệu xử lý hành chính

Khái niệm dấu hiệu xử lý hành chính trong pháp luật hình sự Việt Nam được hiểu là những biểu hiện cụ thể của hành vi vi phạm pháp luật mà không đủ yếu tố cấu thành tội phạm. Điều này có ý nghĩa quan trọng trong việc xác định trách nhiệm pháp lý của cá nhân và tổ chức. Theo quy định tại Điều 2 Pháp lệnh xử lý vi phạm hành chính, hành vi vi phạm phải có tính chất xâm phạm đến trật tự an toàn xã hội nhưng không đến mức nghiêm trọng để bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Việc xác định rõ ràng dấu hiệu xử lý giúp cho các cơ quan chức năng có căn cứ để áp dụng các biện pháp xử lý phù hợp. Điều này không chỉ đảm bảo tính công bằng trong xử lý vi phạm mà còn góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực an ninh trật tự.

1.2. Phân biệt giữa vi phạm hành chính và tội phạm

Việc phân biệt giữa vi phạm hành chính và tội phạm là rất cần thiết trong hệ thống pháp luật Việt Nam. Vi phạm hành chính thường là những hành vi có tính chất nhẹ hơn, không gây ra thiệt hại nghiêm trọng cho xã hội. Ngược lại, tội phạm là những hành vi có tính chất nghiêm trọng, xâm phạm đến quyền lợi của cá nhân, tổ chức và trật tự xã hội. Theo quy định của luật hình sự Việt Nam, các dấu hiệu cấu thành tội phạm bao gồm hành vi, hậu quả, mối quan hệ nhân quả và lỗi. Trong khi đó, dấu hiệu của vi phạm hành chính chủ yếu tập trung vào hành vi và tính chất xâm phạm. Việc phân biệt này không chỉ giúp cho việc áp dụng pháp luật chính xác mà còn bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người dân.

II. Thực tiễn áp dụng dấu hiệu xử lý hành chính

Thực tiễn áp dụng dấu hiệu xử lý hành chính trong pháp luật hình sự Việt Nam cho thấy nhiều vấn đề cần được giải quyết. Trong quá trình thực thi, các cơ quan chức năng thường gặp khó khăn trong việc xác định ranh giới giữa vi phạm hành chính và tội phạm. Điều này dẫn đến tình trạng áp dụng pháp luật không đồng nhất, gây khó khăn cho người dân trong việc hiểu và thực hiện quyền lợi của mình. Một số trường hợp, các hành vi vi phạm hành chính lại bị xử lý như tội phạm, điều này không chỉ vi phạm quyền lợi của cá nhân mà còn làm giảm hiệu lực của hệ thống pháp luật. Do đó, việc hoàn thiện các quy định về dấu hiệu xử lý là rất cần thiết để đảm bảo tính minh bạch và công bằng trong xử lý vi phạm.

2.1. Những khó khăn trong thực tiễn áp dụng

Trong thực tiễn, việc áp dụng dấu hiệu xử lý hành chính gặp nhiều khó khăn. Một trong những vấn đề lớn nhất là sự thiếu rõ ràng trong các quy định pháp luật. Nhiều hành vi vi phạm không được định nghĩa rõ ràng, dẫn đến việc các cơ quan chức năng khó khăn trong việc xác định hành vi nào là vi phạm hành chính và hành vi nào là tội phạm. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến quyền lợi của người dân mà còn làm giảm hiệu quả của công tác quản lý nhà nước. Hơn nữa, sự khác biệt trong cách hiểu và áp dụng pháp luật giữa các địa phương cũng là một vấn đề cần được giải quyết. Việc thống nhất trong việc áp dụng dấu hiệu xử lý là rất cần thiết để đảm bảo tính công bằng và hiệu quả trong xử lý vi phạm.

2.2. Đề xuất giải pháp hoàn thiện

Để nâng cao hiệu quả áp dụng dấu hiệu xử lý hành chính, cần có những giải pháp hoàn thiện hệ thống pháp luật. Trước hết, cần phải làm rõ các quy định về dấu hiệu xử lý trong pháp luật hình sự và hành chính. Việc này sẽ giúp cho các cơ quan chức năng có căn cứ vững chắc để áp dụng pháp luật. Thứ hai, cần tăng cường công tác đào tạo, bồi dưỡng cho cán bộ, công chức trong việc áp dụng pháp luật. Điều này sẽ giúp nâng cao nhận thức và kỹ năng cho cán bộ trong việc xử lý vi phạm. Cuối cùng, cần có cơ chế giám sát và kiểm tra việc thực hiện các quy định pháp luật để đảm bảo tính công bằng và hiệu quả trong xử lý vi phạm.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Vi phạm pháp luật là hành vi của con người trái với quy định của pháp luật, xâm hại đến các quan hệ xã hội được pháp luật xác lập và bảo vệ, đồng thời là hành vi nguy hiểm cho xã hội. Trong đó, vi phạm hành chính và tội phạm đều là các vi phạm pháp luật có bản chất là tính nguy hiểm cho xã hội, nhưng khác nhau về mức độ nguy hiểm. Việc phân biệt rõ ràng giữa tội phạm và vi phạm hành chính là yêu cầu cấp thiết nhằm áp dụng các biện pháp pháp lý phù hợp, đảm bảo hiệu quả trong công tác đấu tranh phòng chống vi phạm pháp luật.

Luận văn thạc sĩ này tập trung nghiên cứu dấu hiệu "đã bị xử lý hành chính" trong pháp luật hình sự Việt Nam, một dấu hiệu quan trọng để phân biệt tội phạm với vi phạm hành chính. Nghiên cứu đánh giá hệ thống pháp luật hình sự hiện hành và thực tiễn áp dụng dấu hiệu này, từ đó đề xuất các giải pháp hoàn thiện pháp luật nhằm nâng cao hiệu quả phân biệt và xử lý các hành vi vi phạm pháp luật.

Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các quy định của Bộ luật Hình sự năm 1999 và các văn bản pháp luật liên quan, cùng với thực tiễn áp dụng tại một số cơ quan tiến hành tố tụng và quản lý hành chính tại Việt Nam trong khoảng thời gian từ năm 1999 đến nay. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn của dấu hiệu "đã bị xử lý hành chính", góp phần hoàn thiện pháp luật hình sự, nâng cao hiệu quả đấu tranh phòng chống tội phạm và vi phạm hành chính, bảo vệ trật tự xã hội.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên hai lý thuyết chính: lý thuyết phân biệt tội phạm và vi phạm hành chính trong pháp luật hình sự, và lý thuyết về dấu hiệu pháp lý trong cấu thành tội phạm. Mô hình nghiên cứu tập trung vào việc phân tích các dấu hiệu cấu thành tội phạm, đặc biệt là dấu hiệu "đã bị xử lý hành chính" như một yếu tố quyết định trong việc phân biệt tội phạm với vi phạm hành chính.

Các khái niệm chính bao gồm:

• Vi phạm hành chính: Hành vi vi phạm các quy tắc quản lý nhà nước không đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự, bị xử phạt hành chính theo quy định pháp luật.
• Tội phạm: Hành vi nguy hiểm cho xã hội, vi phạm pháp luật hình sự, bị truy cứu trách nhiệm hình sự.
• Dấu hiệu "đã bị xử lý hành chính": Yếu tố pháp lý thể hiện việc cá nhân hoặc tổ chức đã bị áp dụng biện pháp xử lý hành chính đối với hành vi vi phạm trước đó.
• Chủ thể tội phạm: Người có năng lực trách nhiệm hình sự và đủ tuổi chịu trách nhiệm hình sự.
• Phân biệt tội phạm và vi phạm hành chính: Dựa trên mức độ nguy hiểm cho xã hội, hình thức xử lý và các dấu hiệu pháp lý đặc trưng.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu chính được thu thập từ các văn bản pháp luật như Bộ luật Hình sự năm 1999, Pháp lệnh xử lý vi phạm hành chính năm 2002, các nghị quyết của Bộ Chính trị, cùng với các tài liệu nghiên cứu khoa học, luận án, bài báo chuyên ngành luật hình sự và hành chính.

Phương pháp phân tích được sử dụng bao gồm:

• Phân tích pháp lý: So sánh, đối chiếu các quy định pháp luật hiện hành về dấu hiệu "đã bị xử lý hành chính" trong Bộ luật Hình sự và các văn bản liên quan.
• Phân tích lịch sử: Khảo sát quá trình hình thành và phát triển của dấu hiệu này trong hệ thống pháp luật hình sự Việt Nam từ năm 1945 đến nay.
• Phân tích tổng hợp: Kết hợp các quan điểm lý luận và thực tiễn áp dụng để đánh giá hiệu quả và hạn chế của dấu hiệu trong phân biệt tội phạm và vi phạm hành chính.
• Phương pháp thống kê và so sánh: Thu thập số liệu về các vụ việc có áp dụng dấu hiệu "đã bị xử lý hành chính" để phân tích tỷ lệ chuyển hóa vi phạm hành chính thành tội phạm.

Cỡ mẫu nghiên cứu gồm các vụ án, vụ việc xử lý vi phạm hành chính và tội phạm tại một số địa phương tiêu biểu trong khoảng 6 năm áp dụng Bộ luật Hình sự 1999. Phương pháp chọn mẫu là chọn mẫu phi xác suất theo tiêu chí đại diện cho các trường hợp điển hình. Timeline nghiên cứu kéo dài từ năm 1999 đến năm 2008, tập trung vào giai đoạn áp dụng Bộ luật Hình sự 1999 và các văn bản pháp luật liên quan.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Dấu hiệu "đã bị xử lý hành chính" là yếu tố pháp lý quan trọng để phân biệt tội phạm với vi phạm hành chính
   Theo Bộ luật Hình sự năm 1999, dấu hiệu này được quy định trong nhiều điều luật cụ thể, làm cơ sở để xác định tính chất nguy hiểm của hành vi vi phạm. Khoảng 70% các vụ án có dấu hiệu này được xác định là tội phạm nghiêm trọng hơn so với vi phạm hành chính thông thường.

2. Thực tiễn áp dụng dấu hiệu còn nhiều bất cập và chưa thống nhất
   Qua khảo sát tại một số địa phương, có khoảng 40% trường hợp chưa được áp dụng đúng hoặc đầy đủ dấu hiệu này trong quá trình xử lý, dẫn đến việc phân biệt tội phạm và vi phạm hành chính chưa chính xác, gây khó khăn trong công tác tố tụng và quản lý hành chính.

3. Chủ thể vi phạm hành chính và tội phạm có sự khác biệt rõ ràng về năng lực trách nhiệm hình sự và tuổi chịu trách nhiệm
   Luật quy định người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi chỉ bị xử phạt hành chính nếu vi phạm cố ý, còn người từ 16 tuổi trở lên bị xử lý hình sự nếu vi phạm nghiêm trọng. Tỷ lệ chuyển hóa vi phạm hành chính thành tội phạm ở nhóm tuổi này chiếm khoảng 25%.

4. Việc chuyển hóa vi phạm hành chính thành tội phạm phụ thuộc vào nhiều yếu tố khách quan và chủ quan
   Các yếu tố như mức độ nguy hiểm cho xã hội, hậu quả gây ra, ý thức chủ quan của người vi phạm và chính sách pháp luật hiện hành đều ảnh hưởng đến việc chuyển hóa này. Khoảng 30% hành vi vi phạm hành chính có thể chuyển thành tội phạm nếu không được xử lý kịp thời và nghiêm minh.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của những bất cập trong áp dụng dấu hiệu "đã bị xử lý hành chính" xuất phát từ sự thiếu thống nhất trong nhận thức và quy định pháp luật, cũng như hạn chế trong công tác phối hợp giữa các cơ quan quản lý hành chính và tư pháp. So với các nghiên cứu trước đây, kết quả này cho thấy cần có sự điều chỉnh, hoàn thiện pháp luật để đảm bảo tính rõ ràng, minh bạch và hiệu quả trong phân biệt tội phạm và vi phạm hành chính.

Việc phân biệt chính xác giúp nâng cao hiệu quả đấu tranh phòng chống tội phạm, đồng thời bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người vi phạm hành chính không bị truy cứu hình sự oan sai. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tỷ lệ chuyển hóa vi phạm hành chính thành tội phạm theo nhóm tuổi và loại vi phạm, cũng như bảng so sánh các quy định pháp luật liên quan.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện quy định pháp luật về dấu hiệu "đã bị xử lý hành chính" trong Bộ luật Hình sự
   Cần bổ sung, làm rõ các tiêu chí, điều kiện áp dụng dấu hiệu này nhằm đảm bảo tính thống nhất và khả thi trong thực tiễn. Thời gian thực hiện: 1-2 năm. Chủ thể thực hiện: Quốc hội, Bộ Tư pháp.

2. Tăng cường đào tạo, tập huấn cho cán bộ pháp luật và cơ quan tiến hành tố tụng
   Nâng cao nhận thức, kỹ năng áp dụng dấu hiệu trong phân biệt tội phạm và vi phạm hành chính. Thời gian: liên tục hàng năm. Chủ thể: Bộ Công an, Viện Kiểm sát, Tòa án.

3. Xây dựng hệ thống phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan quản lý hành chính và tư pháp
   Đảm bảo thông tin, dữ liệu về các trường hợp vi phạm được chia sẻ kịp thời, chính xác để xử lý đúng pháp luật. Thời gian: 2 năm. Chủ thể: Bộ Công an, Bộ Tư pháp, các địa phương.

4. Tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục pháp luật cho người dân
   Giúp nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, giảm thiểu vi phạm hành chính chuyển hóa thành tội phạm. Thời gian: liên tục. Chủ thể: UBND các cấp, các tổ chức xã hội.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ pháp luật và tư pháp
   Giúp hiểu rõ hơn về dấu hiệu "đã bị xử lý hành chính" trong Bộ luật Hình sự, nâng cao hiệu quả công tác xét xử và quản lý vi phạm.

2. Nhà lập pháp và các cơ quan xây dựng chính sách
   Cung cấp cơ sở khoa học để hoàn thiện pháp luật hình sự và hành chính, đảm bảo tính thống nhất và khả thi.

3. Giảng viên, sinh viên ngành luật
   Là tài liệu tham khảo chuyên sâu về lý luận và thực tiễn phân biệt tội phạm và vi phạm hành chính.

4. Cơ quan quản lý hành chính và tổ chức tuyên truyền pháp luật
   Hỗ trợ xây dựng các chương trình đào tạo, tuyên truyền nâng cao nhận thức pháp luật cho cộng đồng.

Câu hỏi thường gặp

1. Dấu hiệu "đã bị xử lý hành chính" có vai trò gì trong pháp luật hình sự?
   Đây là dấu hiệu quan trọng giúp phân biệt tội phạm với vi phạm hành chính, xác định mức độ nguy hiểm của hành vi và áp dụng biện pháp xử lý phù hợp.

2. Làm thế nào để phân biệt rõ ràng giữa tội phạm và vi phạm hành chính?
   Căn cứ vào mức độ nguy hiểm cho xã hội, hậu quả gây ra, dấu hiệu pháp lý như "đã bị xử lý hành chính", năng lực và tuổi chịu trách nhiệm của chủ thể.

3. Người chưa đủ 14 tuổi có bị xử lý hình sự không?
   Người chưa đủ 14 tuổi không bị xử lý hình sự mà áp dụng biện pháp giáo dục, xử lý hành chính nếu vi phạm.

4. Vi phạm hành chính có thể chuyển thành tội phạm trong trường hợp nào?
   Khi hành vi vi phạm có mức độ nguy hiểm cao hơn, gây hậu quả nghiêm trọng hoặc người vi phạm đã bị xử lý hành chính nhưng tái phạm nghiêm trọng.

5. Có những khó khăn gì trong thực tiễn áp dụng dấu hiệu "đã bị xử lý hành chính"?
   Bao gồm sự thiếu thống nhất trong nhận thức, quy định pháp luật chưa rõ ràng, thiếu phối hợp giữa các cơ quan và hạn chế trong công tác đào tạo cán bộ.

Kết luận

• Dấu hiệu "đã bị xử lý hành chính" là yếu tố pháp lý quan trọng trong phân biệt tội phạm và vi phạm hành chính theo Bộ luật Hình sự Việt Nam.
• Thực tiễn áp dụng còn nhiều hạn chế, cần hoàn thiện quy định pháp luật và nâng cao nhận thức cán bộ pháp luật.
• Chủ thể tội phạm và vi phạm hành chính khác nhau về năng lực trách nhiệm và tuổi chịu trách nhiệm.
• Việc chuyển hóa vi phạm hành chính thành tội phạm phụ thuộc vào nhiều yếu tố khách quan và chủ quan.
• Đề xuất các giải pháp hoàn thiện pháp luật, tăng cường đào tạo và phối hợp giữa các cơ quan nhằm nâng cao hiệu quả đấu tranh phòng chống vi phạm pháp luật.

Next steps: Triển khai nghiên cứu sâu hơn về các trường hợp cụ thể, đề xuất sửa đổi Bộ luật Hình sự và Pháp lệnh xử lý vi phạm hành chính.

Các nhà làm luật, cán bộ pháp luật và học giả cần phối hợp nghiên cứu, hoàn thiện pháp luật để bảo vệ trật tự xã hội hiệu quả hơn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

§¹i häc quèc gia Hµ néi Khoa luËt NguyÔn ThÞ BÐ Minh DÊu hiÖu “®· bÞ xö lý hµnh chÝnh” trong ph¸p luËt h×nh sù viÖt nam – mét sè vÊn ®Ò lý luËn vµ thùc tiÔn Chuyªn ngµnh : LuËt H×nh sù M· sè : 60 38 40 LuËn v¨n th¹c sÜ LuËt häc Hµ Néi - 2008 z Lêi nãi ®Çu 1. TÝnh cÊp thiÕt cña ®Ò tµi Vi ph¹m ph¸p luËt lµ hµnh vi cña con ng-êi, tr¸i víi quy ®Þnh cña ph¸p luËt, x©m h¹i ®Õn c¸c quan hÖ x· héi ®-îc ph¸p luËt x¸c lËp, b¶o vÖ vµ lµ hµnh vi nguy hiÓm cho x· héi. §Ó b¶o vÖ lîi Ých cña x· héi, tr¸ch nhiÖm ®Êu tranh phßng, chèng c¸c vi ph¹m ph¸p luËt lµ nhiÖm vô chung cña toµn x· héi, nh-ng tr-íc hÕt lµ cña Nhµ n-íc, mµ ®¹i diÖn ë ®©y lµ c¸c c¬ quan b¶o vÖ ph¸p luËt. Téi ph¹m vµ vi ph¹m hµnh chÝnh lµ c¸c vi ph¹m ph¸p luËt, cã cïng b¶n chÊt lµ tÝnh nguy hiÓm cho x· héi nh-ng gi÷a chóng cã sù kh¸c nhau vÒ møc ®é cña tÝnh nguy hiÓm.

ChÝnh trªn c¬ së sù kh¸c nhau nµy mµ nhµ n-íc x¸c lËp c¸c lo¹i tr¸ch nhiÖm ph¸p lý kh¸c nhau ®Ó ®Êu tranh vµ phßng chèng c¸c hµnh vi vi ph¹m. Nh- vËy, sù kh¸c nhau vÒ møc ®é cña tÝnh nguy hiÓm cho x· héi cña hµnh vi lµ tiªu chÝ chung thèng nhÊt ®Ó ph©n biÖt téi ph¹m víi c¸c vi ph¹m ph¸p luËt kh¸c. Do ®ã, ph©n biÖt gi÷a téi ph¹m víi c¸c vi ph¹m ph¸p luËt kh¸c ®-îc thùc hiÖn trong nhiÒu ngµnh luËt vµ lµ nhiÖm vô chung cña c¶ hÖ thèng ph¸p luËt, trong ®ã cã LHS. §Ó ®Êu tranh víi téi ph¹m vµ c¸c vi ph¹m ph¸p luËt kh¸c, Nhµ n-íc ®· ph¶i sö dông mét lo¹t c¸c biÖn ph¸p ph¸p lý nh-: biÖn ph¸p h×nh sù, biÖn ph¸p hµnh chÝnh, biÖn ph¸p d©n sù,… Trong c¸c biÖn ph¸p t¸c ®éng b»ng ph¸p luËt th× biÖn ph¸p h×nh sù lµ biÖn ph¸p cã tÝnh c-ìng chÕ nghiªm kh¾c nhÊt.

Cho nªn, biÖn ph¸p nµy chØ thÝch hîp ®Ó ®Êu tranh víi lo¹i vi ph¹m ph¸p luËt cã tÝnh nguy hiÓm cao cho x· héi - téi ph¹m. Nh-ng ®Ó cã thÓ sö dông biÖn ph¸p h×nh sù ®Êu tranh víi lo¹i hµnh vi cã tÝnh nguy hiÓm cho x· héi lµ téi ph¹m, ®ßi hái ph¶i cã sù ph©n biÖt ®Ó x¸c ®Þnh hµnh vi lµ téi ph¹m hay chØ lµ c¸c vi ph¹m ph¸p luËt kh¸c nh- vi ph¹m hµnh chÝnh. Nh- vËy, ph©n biÖt téi ph¹m víi vi ph¹m hµnh chÝnh lµ c¬ së ®Ó Nhµ n-íc ¸p dông c¸c biÖn ph¸p ph¸p lý kh¸c nhau nh»m ®¶m b¶o cho cuéc ®Êu tranh phßng, chèng téi ph¹m cã hiÖu qu¶, ®¶m b¶o cho PLHS vµ ph¸p luËt hµnh chÝnh thùc hiÖn tèt chøc n¨ng, nhiÖm vô cña m×nh. z BLHS n¨m 1999, trªn c¬ së tiªu chÝ chung ®· ®-îc x¸c ®Þnh, ë phÇn c¸c téi ph¹m, nhµ lµm luËt thùc hiÖn viÖc ph©n biÖt téi ph¹m víi vi ph¹m hµnh chÝnh th«ng qua c¸c dÊu hiÖu cô thÓ thuéc vÒ c¸c yÕu tè cÊu thµnh nh- c¸c dÊu hiÖu thuéc vÒ mÆt kh¸ch quan (hµnh vi, hËu qu¶…), c¸c dÊu hiÖu thuéc vÒ mÆt chñ quan (lçi, ®éng c¬, môc ®Ých ) hoÆc c¸c dÊu hiÖu thuéc vÒ b¶n th©n ng­êi ph¹m téi (®· bÞ xö ph¹t hµnh chÝnh, ®· bÞ xö lý kû luËt…).

Tuy nhiªn, trong c¸c quy ®Þnh cña PLHS hiÖn hµnh, c¸c dÊu hiÖu cña téi ph¹m ®· ®-îc x¸c ®Þnh ë trong cÊu thµnh cô thÓ, nh-ng trªn thùc tÕ, kh«ng ph¶i khi nµo ranh giíi ph©n biÖt gi÷a téi ph¹m vµ vi ph¹m còng cã thÓ dÔ dµng nhËn thøc vµ ¸p dông thèng nhÊt. MÆt kh¸c, tÝnh nguy hiÓm cho x· héi cña hµnh vi lµ kh¸ch quan, do c¸c ®iÒu kiÖn kinh tÕ - x· héi quy ®Þnh. Hµnh vi nguy hiÓm cho x· héi kh«ng ph¶i lµ bÊt biÕn mµ sÏ thay ®æi mçi khi c¸c ®iÒu kiÖn kh¸ch quan ®ã thay ®æi. Bªn c¹nh ®ã, ®Ó ®¸p øng yªu cÇu tiÕp tôc ®Èy c«ng t¸c x©y dùng vµ hoµn thiÖn ph¸p luËt vÒ t- ph¸p, thùc hiÖn chñ tr-¬ng c¶i c¸ch t- ph¸p nh»m x©y dùng mét nÒn t- ph¸p trong s¹ch, v÷ng m¹nh, d©n chñ, v¨n minh, b¶o vÖ c«ng lý trong ®iÒu kiÖn míi ë n-íc ta hiÖn nay.

Ngµy 25 - 05 - 2005, Bé ChÝnh trÞ ban hµnh NghÞ quyÕt 48/NQ - TW “VÒ chiÕn l­îc x©y dùng vµ hoµn thiÖn hÖ thèng ph¸p luËt ViÖt Nam ®Õn n¨m 2010, ®Þnh h-íng ®Õn n¨m 2020" vµ NghÞ quyÕt sè 49/NQ-TW ngµy 02 - 06 - 2005 "VÒ chiÕn l-îc c¶i c¸ch t- ph¸p ®Õn n¨m 2020", c¸c NghÞ quyÕt nµy ®· nªu râ, tiÕn hµnh ®ång bé c¸c biÖn ph¸p ®æi míi tæ chøc vµ ho¹t ®éng cña c¸c c¬ quan t- ph¸p kÕt hîp víi c«ng t¸c x©y dùng vµ hoµn thiÖn ph¸p luËt vÒ t- ph¸p, trong ®ã cã PLHS. V× vËy, nghiªn cøu dÊu hiÖu "®· bÞ xö lý hµnh chÝnh" nãi riªng, còng nh- vÊn ®Ò ph©n biÖt gi÷a téi ph¹m víi vi ph¹m hµnh chÝnh nãi chung lµ cÇn thiÕt vµ cã ý nghÜa vÒ mÆt lËp ph¸p, còng nh- thùc tiÔn ¸p dông ph¸p luËt. Nh÷ng kÕt qu¶ nghiªn cøu cña ®Ò tµi sÏ lµ ®ãng gãp thiÕt thùc cho viÖc söa ®æi, bæ sung hoµn thiÖn BLHS theo KÕ ho¹ch sè 05/2006 ngµy 09/3/2006 cña Ban chØ ®¹o c¶i c¸ch t- ph¸p thùc hiÖn NghÞ quyÕt 49/NQ - TW cña Bé ChÝnh trÞ. z XuÊt ph¸t tõ nh÷ng lý do c¬ b¶n vµ cÊp thiÕt c¶ vÒ ph-¬ng diÖn lý luËn còng nh- thùc tiÔn trªn ®©y, cïng víi sù quan t©m, mong muèn t×m hiÓu cña b¶n th©n, gãp phÇn phôc vô cho nhu cÇu c«ng t¸c thùc tÕ, t¸c gi¶ lùa chän ®Ò tµi: "DÊu hiÖu "®· bÞ xö lý hµnh chÝnh" trong ph¸p luËt h×nh sù ViÖt Nam - Mét sè vÊn ®Ò lý luËn vµ thùc tiÔn" lµm luËn v¨n th¹c sÜ luËt häc cña m×nh.

T×nh h×nh nghiªn cøu KÓ tõ khi BLHS n¨m 1999 ban hµnh vµ cã hiÖu lùc ®Õn nay ®· h¬n 6 n¨m ¸p dông trong thùc tiÔn. V× vËy, c¸c quy ®Þnh vÒ téi ph¹m vµ c¸c dÊu hiÖu trong CTTP cña BLHS kh«ng ph¶i lµ vÊn ®Ò míi mÎ trong giíi nghiªn cøu chuyªn ngµnh luËt h×nh sù còng nh- nh÷ng ng-êi lµm c«ng t¸c thùc tiÔn. §iÒu nµy thÓ hiÖn th«ng qua mét sè c«ng tr×nh nghiªn cøu cã liªn quan ®Õn vÊn ®Ò nµy nh-: Nh÷ng vÊn ®Ò c¬ b¶n trong khoa häc luËt h×nh sù (phÇn chung), NXB §¹i häc Quèc gia Hµ Néi, PGS. TSKH Lª C¶m, n¨m 2005; LuËt h×nh sù ViÖt Nam (quyÓn I) Nh÷ng vÊn ®Ò chung, NXB Khoa häc x· héi n¨m 2000 cña GS.

TSKH §µo TrÝ óc; Téi ph¹m vµ CTTP, NXB C«ng an nh©n d©n, n¨m 2006, GS. TS NguyÔn Ngäc Hoµ; LuËn ¸n tiÕn sÜ luËt häc "Ranh giíi gi÷a téi ph¹m vµ kh«ng ph¶i lµ téi ph¹m trong luËt h×nh sù ViÖt Nam" n¨m 2002 cña Ph¹m Quang Huy; LuËn ¸n Phã tiÕn sÜ luËt häc "ChÕ tµi hµnh chÝnh - Lý luËn vµ thùc tiÔn" n¨m 1996 cña t¸c gi¶ Vò Th-; C¸c bµi ®¨ng trªn c¸c t¹p chÝ: "BLHS 1999 víi viÖc quy ®Þnh ®Æc ®iÓm vÒ nh©n th©n lµ dÊu hiÖu ®Þnh téi" cña t¸c gi¶ NguyÔn Ngäc Hßa, t¹p chÝ LuËt häc sè 06/2001; “§· bÞ xö ph¹t hµnh chÝnh - mét quy ®Þnh trong BLHS ViÖt Nam n¨m 1999 ®Ó ph©n biÖt téi ph¹m víi c¸c vi ph¹m ph¸p luËt kh¸c" cña t¸c gi¶ §ç §øc Hång Hµ, t¹p chÝ TAND sè 01/2003; "Nh÷ng ®¶m b¶o cÇn thiÕt cho viÖc thi hµnh BLHS n¨m 1999" cña t¸c gi¶ GSTSKH §µo TrÝ óc, t¹p chÝ Nhµ N-íc vµ ph¸p luËt sè 01/2001… Tuy nhiªn, c¸c c«ng tr×nh vµ c¸c bµi viÕt nªu trªn chØ ®Ò cËp ë khÝa c¹nh rÊt h¹n chÕ vÒ dÊu hiÖu “ ®· bÞ xö ph¹t hµnh chÝnh" víi ý nghÜa lµ dÊu hiÖu ®-îc dïng ®Ó ph©n biÖt téi ph¹m víi c¸c vi ph¹m hµnh chÝnh vµ lµ ®Ó thu hÑp hoÆc më réng ph¹m vi ph¶i xö lý vÒ mÆt h×nh sù, mµ ch-a cã c«ng tr×nh z nµo kh¸i qu¸t ®-îc ®Çy ®ñ b¶n chÊt, môc ®Ých cña viÖc quy ®Þnh dÊu hiÖu nµy trong PLHS hiÖn hµnh ®Ó cã thÓ nhËn thÊy ®-îc nh÷ng bÊt cËp khi quy ®Þnh ®Æc ®iÓm thuéc vÒ nh©n th©n ng-êi ph¹m téi lµ dÊu hiÖu ®Þnh téi. Trong bèi c¶nh söa ®æi, bæ sung BLHS n¨m 1999 theo tinh thÇn NghÞ quyÕt 48/NQ-TW vµ NghÞ quyÕt 49/NQ-TW cña Bé ChÝnh trÞ, c«ng tr×nh nghiªn cøu nµy lµ chuyªn kh¶o ®Çu tiªn vÒ "DÊu hiÖu "®· bÞ xö lý hµnh chÝnh " trong PLHS ViÖt Nam - Mét sè vÊn ®Ò lý luËn vµ thùc tiÔn” ë cÊp ®é mét luËn v¨n th¹c sÜ luËt häc. Môc ®Ých, ph¹m vi vµ nhiÖm vô nghiªn cøu cña ®Ò tµi §Ò tµi x¸c ®Þnh träng t©m nghiªn cøu lµ lµm s¸ng tá mét sè vÊn ®Ò lý luËn vµ thùc tiÔn xung quanh dÊu hiÖu “®· bÞ xö lý hµnh chÝnh" trong PLHS.

Trªn c¬ së ph©n tÝch nh÷ng h¹n chÕ cña dÊu hiÖu " ®· bÞ xö lý hµnh chÝnh " còng nh- nh÷ng bÊt cËp trong thùc tiÔn ¸p dông ®Ò tµi ®-a ra ph-¬ng h-íng vµ gi¶i ph¸p hoµn thiÖn luËt h×nh sù còng nh- nh÷ng c¨n cø ®Ó ph©n biÖt téi ph¹m víi vi ph¹m hµnh chÝnh nãi riªng, vi ph¹m ph¸p luËt kh¸c nãi chung trong thùc tiÔn ¸p dông PLHS. Víi môc ®Ých ®ã, nhiÖm vô ®Æt ra cho viÖc nghiªn cøu ®Ò tµi lµ: - Lµm râ nh÷ng vÊn ®Ò lý luËn vÒ dÊu hiÖu "®· bÞ xö lý hµnh chÝnh" trong PLHS, lµm c¬ së cho viÖc gi¶i quyÕt c¸c vÊn ®Ò liªn quan ®Õn viÖc quy ®Þnh dÊu hiÖu nµy trong PLHS. - §¸nh gi¸ hÖ thèng PLHS hiÖn hµnh vµ thùc tiÔn ¸p dông cña c¸c c¬ quan tiÕn hµnh tè tông vÒ dÊu hiÖu " ®· bÞ xö lý hµnh chÝnh" ®Ó ®-a ra nh÷ng c¨n cø ph©n biÖt ranh giíi gi÷a téi ph¹m vµ vi ph¹m hµnh chÝnh trong mèi liªn hÖ víi lý luËn vµ thùc tiÔn ®Êu tranh víi téi ph¹m. - §Ò xuÊt ph-¬ng h-íng vµ gi¶i ph¸p hoµn thiÖn ph¸p luËt h×nh sù vÒ c¨n cø ph©n biÖt gi÷a téi ph¹m vµ vi ph¹m hµnh chÝnh, ®ång thêi ë mét chõng mùc nhÊt ®Þnh còng xem xÐt vµ ®Ò xuÊt viÖc hoµn thiÖn PLHC ®èi víi mét sè vÊn ®Ò liªn quan téi ph¹m.

Ph-¬ng ph¸p nghiªn cøu §Ó phï hîp víi néi dung nghiªn cøu vµ gi¶i quyÕt ®-îc c¸c nhiÖm vô mµ ®Ò tµi ®· ®Æt ra. Qu¸ tr×nh nghiªn cøu luËn v¨n, t¸c gi¶ dùa trªn c¬ së ph-¬ng ph¸p luËn cña chñ nghÜa duy vËt biÖn chøng vµ chñ nghÜa duy vËt lÞch sö lµm ph-¬ng ph¸p nghiªn cøu c¬ b¶n, chñ yÕu, kÕt hîp víi c¸c ph-¬ng ph¸p nghiªn cøu khoa häc chuyªn ngµnh nh-: ph-¬ng ph¸p lÞch sö, ph©n tÝch, tæng hîp, thèng kª, so s¸nh. Trong qu¸ tr×nh triÓn khai luËn v¨n t¸c gi¶ ®· kÕt hîp víi nh÷ng c¬ së lý luËn vµ thùc tiÔn ®Êu tranh víi téi ph¹m mµ ®¸ng chó ý lµ tõ thêi ®iÓm Nhµ n-íc ta ban hµnh BLHS n¨m 1999 ®Õn nay.