MỞ ĐẦU I 1.Lý do chọn đề tài 1 2.Tình hình nghiên cứu 2 3.Phạm vi nghiên cứu 5Š 4.Ý nghĩa của việc nghiên cứu 5 5.Bé cuc 5 NOI DUNG 6 CHGJONG 1: NHUNG DIEU KIEN VA TIEN DE HINH THANH DAO ĐỨC HỌC KANT 6 1. Bối cảnh lịch sử 6 1. Tổng quan về t tởng đạo đức trớc Kant 10 CHGJONG 2: NHUNG NOI DUNG CO BAN CUA DAO BUC HQC KANT TRONG TAC PHAM PHE PHAN LY TINH THUC HANH 36 2.Quan niém ctia Kant về hành vi đạo đức 36 2. Mệnh lệnh tuyệt đối — nguyên tắc cơ bản của đạo đức học Kant 46 2.
“Tự do” — phạm trò trung tâm trong đạo đức học Kant 49 24. Ý nghĩa đạo đức học Kant 57 KẾT LUẬN 61 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 64 1.Lý do chọn đề tài Đã là con ngời, dò đang tôn tại nh một cá thê độc lập hay trong một quân, một tổ chức xã hội thì cũng đều có nhu cầu hạnh phúc, về cả vật chất và tinh thần. Đó là nhu cầu chánh đáng lý tởng mà không một ai có quyền phản đối hay chối bỏ nó. Nhng bản chất thật sự của hạnh phúc là gì? Và để đạt đợc nhu cầu ấy con ngời phải làm gì? Hay nói khác hơn là dựa trên những phơng pháp hành động nào thì con ngời mới đạt đên mục tiêu đó? Lịch sử loài ngời đã chứng kiến rất nhiều sự kiện trải nghiệm lộ trình đi tìm hạnh phúc vĩnh cửu.
Nhng con ngời vẫn hoài khổ đau, vẫn chìm ngập trong nớc mắt. Chính vì muốn đạt mục đích này mà một số cá nhân và tô chức đã tìm đủ mọi thủ đoạn nhằm gieo rắc tang thơng cho ngời khác. Kết quả, họ vẫn không đạt đợc mục đích. Trái lại, giấc hoè muôn màu đã biến thành nỗi ác mộng muôn đời.
Điểm sai lầm ở đây là ngời ta đã ngộ nhận rằng bản thân mình đợc hạnh phúc khi và chỉ khi những kẻ khác không còn hạnh phúc. Vì thế, họ đã làm cho bao quốc gia, bao dân tộc, bao cá nhân đã vĩnh biệt đời sống dới ma bom bão đạn, dới những luận điệu đấu tranh vì ý thức hệ mà thực chất là hai chữ danh- lợi. Họ dòng tắm vải nhung đạo đức bọc lấy mục đích bẩn thiu của cá nhân mình để làm mù loà kẻ khác. Đó chính là những kẻ đã đánh đồng giữa hạnh phúc và vật chất, xem vật chất chính là chìa khoá, là điều kiện lý tởng đa đến hạnh phúc, họ đã hạ thấp phẩm tính con ngời ngang đồng với động vật, nhng họ đã thất bại trong quan quai don dau.
Trái lại, một số cá nhân nhìn thấy hình ảnh này nên đã tìm đến hạnh phúc thông qua cuộc sống ấn mình. Họ bỏ quên tiếng kêu xé lòng của đồng loại để đi tìm hạnh phúc nơi sơn lâm cùng cốc. Đấy phải chăng là hạnh phúc? Đấy phải chăng là đạo đức? Xét cho cùng, đó có thể là hạnh phúc nhng chỉ trong phạm trò quan niệm cá nhân. Còn về phơng điện đạo đức xã hội thì đó là đậm chất ích ki, cực đoan và vô đạo đức.
Nền kinh tế phát triển hơn theo thời gian nhng đi cùng với nó nền đạo đức lại ngày một suy đồi.Chính vì vậy,trong lúc này đây,việc nghiên cứu đạo đức học và nhất là đạo đức học của Kant-một trong những nhà triết học vĩ đại nhất lịch sử lại càng cấp thiết.Tình hình nghiên cứu Ộ ; ; Kant là ngời đâu tiên đặt nên móng và có ảnh hong to lớn đên sự phát triên chung của dòng chảy triết học nhân loại đó là triết học cô điển Đức - một trong những tiền đề lý luận ảnh hởng đến triết học Mác. Ông là nhà đạo đức học t sản bởi những quan điểm về đạo đức của ông đã phản ánh những giá trị nhân bản nhất của con ngời. Đã 200 năm kể từ ngày Kant mat, ngời ta vẫn có thể khai thác từ hệ thống triết học Kant nhiều t tởng quý giá về các lĩnh vực khác nhau nh nhận thức, đạo đức, pháp quyền, lịch sử. Tuy nhiên, vì những lý do khách quan và chủ quan mà trong một thời gian dai ở Việt Nam, những t tong triết học của Kant nhất là đạo đức học cha đợc nghiên cứu đầy đủ và nó vẫn là đề tài sâu sắc, hấp dẫn với một loạt các nhà nghiên cứu tên tuổi lớn.Ở Việt Nam, việc giảng dạy triết học của Kant đã đợc đa vào chơng trình từ bậc đại học và sau đại học, do đó, có khá nhiều nhà nghiên cứu viết về triết học của ông.
Nghiên cứu di sản triết học đồ sộ mà ông để lại cho chúng ta, đòi hỏi một sự kiện kiên nhẫn và thời gian dài lâu. Vì triết học của Kant đợc trình bày và diễn đạt bằng một ngôn ngữ đặc trng, nghĩa là rất khó hiểu ngay cả với những ngời chuyên sâu vào nghiên cứu triết học. Thêm một khó khăn nữa cho công việc nghiên cứu triết học Kant nói chung và nhận thức luận Kant nói riêng là ở Việt Nam còn ít các tác phẩm triết học của ông đợc dịch ra tiếng Việt và các công trình lớn về Kant không nhiều. Về phơng diện lịch sử, ngời đề cập đến triết học Kant sớm nhất là giáo s Trần Đức Thảo trong tác phâm: “Lịch sử t tởng trớc Mác”.
Tuy nhiên sự trình bày còn khá sơ lợc và cha đợc sâu sắc, song, đó là một quan điểm đánh giá khá đúng đắn, khách quan đối với những t tỏng triết học của Kant. Năm 1962, nhà xuất bản Sự Thật (Hà Nội) đã cho dịch cuốn “Giáo trình lịch sử triết học — Giai đoạn triết học cổ điển Đức” do Viện triết học thuộc Viện Hàn Lâm khoa học Liên Xô biên soạn. Bản dịch đã đem đến cho ngời đọc những nét khái quát về triết học cô điển Đức, trong đó triết học Kant chiếm một vị trí quan trọng. Trần Thái Đinh, trong cuốn “Triết học Kant” đã nêu một cách khá toàn điện các vấn đề trong triết học Kant, đây là một tác phâm đợc nhiều học giả đánh giá cao về sự chỉ tiết cũng nh cách đánh giá tiếp cận triết học Kant.
Tác phẩm đã trình bày toàn bộ hệ thống triết học Kant từ triết học tự nhiên đến triết học đạo đức, giải thích khá rõ ràng các thuật ngữ, các tiền đề rồi từ đó đa ra những nhận xét, đúc kết khá xác đáng cho triết học Kant. Năm 1996 nhà xuất bản Khoa Học Xã Hội đã xuất bản cuốn “Triết học Immanuel Kant” của Nguyễn Văn Huyên. Trong tác phẩm này tác giả đã trình bày những nét tổng quát về triết học nhận thức và triết học thực tiễn của Kant. Năm 197, Viện triết học và nhà xuất bản Khoa học xã hội đã cho xuất bản cuốn sách “[.Kant — ngời sáng lập triết học cô điển Đức”, công trình ý nghĩa này đã tập hợp 29 bài viết của 14 tác giả nghiên cứu các lĩnh vực khác nhau của triết học Kant, đặc biệt là về đạo đức học đợc trình bày khá chỉ tiết.
Hội thảo khoa học “Triết học cô điển Đức: nhận thức luận và đạo đức học” (do trờng Đại học Khoa Học Xã Hội và Nhân Văn thuộc Đại học Quốc Gia Hà Nội tô chức tháng 12 năm 2004) là một tập hợp rất nhiều các bài viết, những bài nghiên cứu của các học giả về triết học Kant, trong đó đạo đức học là mảng nghiên cứu chiếm đa số các bài tham luận trong hội thảo này. Nồi bật trong hội thảo khoa học này là hàng loạt các bài tham luận về đạo đức học Kant trong đó phải kể đến các bài viết sau đây:Bài tham luận của Nguyễn Trọng Chuẩn “Đạo đức học Kant và 3 ý nghĩa thời đại của nó” với những đánh giá xác đáng về đạo đức học Kant và tác giả bài viết cho rằng triết học Kant thắm đợm tính nhân văn và tính nhân văn đó đợc biểu hiện sâu sắc nhất trong học thuyết của ông về đạo đức. Bài tham luận của Trần Văn Đoàn “Trả lời nh là bổn phận — Suy t và trách nhiệm” đã có những đánh giá hết sức khách quan và sâu sắc khi nhìn nhận triết học đạo đức của Kant về các phạm trò, quan niệm về bổn phận và trách nhiệm với t cách là một nghĩa vụ đạo đức. Một số bài tham luận của B.Baudot- Hoa Kỳ, PGS.TS Nguyễn Quang Hng, TS Vũ Thị Thu Lan.
cũng nhấn mạnh tính thời sự và giá trị nhân đạo trong t tởng của Kant hớng tới một nền hòa bình vĩnh cữu, phù hợp với quan điểm về mối quan hệ giữa bản chất con ngời với tự nhiên và nguồn tri thức tiên nghiệm. Nguyễn Hữu Vui, Nguyễn Quang Hng với tác phẩm Lịch sử triết học (1998), tập bài giảng Triết học Đức từ I. đã nghiên cứu sâu về đạo đức học Kant. Ngoài ra còn kế đến hàng loạt các nghiên cứu của Nguyễn Huy Hoàng trong tác phâm Chân dung triết gia Đức (2000).
Lê Công Sự với tác phẩm Triết học cô điển Đức (2006) của Nxb Thế giới. Hàng loạt các bài viết của các nhà triết học nghiên cứu trong kỷ yếu hội thảo quốc tế về triết học cô điền Đức đã nhìn nhận sâu sắc về đạo đức học của Kant. Những năm đầu thế kỷ XXI, nhiều tác phâm về đề tài lịch sử triết học của các tác giả phơng Tây cũng gây đợc sự chú ý nhất định khi bàn về triết học đặc biệt trong đó có vấn đề đạo đức. Chúng ta còn hàng loạt tác phẩm nh Nhập môn triết học phơng Tây (2004) của Samuel Enoch Stumf và Donald C.Abel, tac pham Lịch sử triết học và các luận đề (2002) của Samuel Enoch Stumf , tác phẩm Hành trình còng triết học (2002) của Ted Honderich, tác phẩm Đạo của vat ly (1999) cua Fritjof Capra.
Nhìn chung các bài viết trên đã có những nghiên cứu, đánh giá khá toàn diện về triết học cổ điển Đức nói chung và đạo đức học Kant nói riêng, đạo đức học của 4 ông đã khơi dậy nhiều vấn đề đạo đức của đời sống cộng đồng, trong đó có Việt Nam chúng ta. Tiếp thu những giá trị sâu sắc của đạo đức học Kant luận văn muốn góp thêm một vài những khía cạnh nhỏ bé trong hiểu biết về đạo đức học Kant.Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu đề tài đợc lựa chọn nhằm làm rõ những vấn đề đạo đức học của Immanuel Kant trong tác phẩm Phê phán lý tính thực hành. Đó là những nội dung khái niệm về: hành vi đạo đức, mệnh lệnh tuyệt đối, phạm trò tự do.