Đạo Đức Doanh Nhân Trong Nền Kinh Tế Thị Trường Việt Nam

Luận án tiến sĩ khám phá đạo đức doanh nhân trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa tại Việt Nam, góp phần phát triển bền vững.

• Tác giả: Võ Thị Dương
• Người hướng dẫn: PGS.TS Nguyễn Ngọc Hà
• Trường học: Đại Học Quốc Gia Hà Nội
• Chuyên ngành: CNDVBC & CNDVLS
• Đề tài: Đạo Đức Doanh Nhân Trong Nền Kinh Tế Thị Trường Việt Nam
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ triết học
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Đạo Đức Doanh Nhân Trong Kinh Tế Thị Trường

Kinh tế thị trường đã mang lại nhiều thay đổi cho xã hội Việt Nam, đặc biệt là trong lĩnh vực đạo đức. Đạo đức doanh nhân (hay đạo đức trong kinh doanh) ngày càng được quan tâm. Nền kinh tế thị trường tạo ra cả cơ hội và thách thức cho doanh nghiệp. Lợi nhuận và cạnh tranh là động lực chính. Tuy nhiên, việc theo đuổi lợi nhuận đôi khi đi ngược lại các chuẩn mực đạo đức xã hội. Doanh nhân cần sự khôn ngoan và nghệ thuật kinh doanh để tồn tại, nhưng đồng thời cũng phải đảm bảo tính minh bạch và trách nhiệm xã hội cúa doanh nghiệp (CSR) tạii Việt Nam. Tiền bạc và vị thế có thể làm suy đồi đạo đức. Vì vậy, đạo đức doanh nhân là vấn đề cần được nghiên cứu và xây dựng để đội ngũ doanh nhân có đủ đức và tài, đảm bảo thành công của chủ nghĩa xã hội.

1.1. Khái niệm và vai trò của đạo đức trong kinh doanh

Đạo đức trong kinh doanh không chỉ là tuân thủ pháp luật. Nó còn bao gồm các giá trị và nguyên tắc định hướng hành vi của doanh nhân. Vai trò của đạo đức rất quan trọng trong việc xây dựng uy tín doanh nghiệp và tạo dựng niềm tin của khách hàng. Các doanh nghiệp cần xác định giá trị cốt lõi và xây dựng văn hóa kinh doanh dựa trên các giá trị đó. Vi phạm đạo đức có thể dẫn đến mất mát về tài chính, danh tiếng và thậm chí là pháp lý.

1.2. Mối quan hệ giữa lợi nhuận và đạo đức trong kinh doanh

Lợi nhuận là mục tiêu quan trọng của doanh nghiệp, nhưng không phải là mục tiêu duy nhất. Doanh nghiệp cần tìm kiếm sự cân bằng giữa lợi nhuận và đạo đức. Đạo đức và lợi nhuận không nhất thiết phải loại trừ lẫn nhau. Các doanh nghiệp có đạo đức có thể thu hút và giữ chân nhân tài, xây dựng mối quan hệ tốt với khách hàng và cộng đồng, và đạt được lợi nhuận bền vững.

II. Thách Thức Đạo Đức Kinh Doanh Trong Bối Cảnh Việt Nam Hiện Nay

Việc chuyển đổi sang kinh tế thị trường đã tạo ra những biến đổi trong đời sống xã hội, xuất hiện nhiều hiện tượng phản đạo đức, phi nhân tính. Cụ thể, trong lĩnh vực kinh doanh đã xảy ra những hành vi trái đạo đức (như làm hàng giả, gian lận, trốn thuế, bóc lột quá mức sức lao động của người làm công, khai thác bừa bãi nguồn tài nguyên, gây ô nhiễm môi trường, xem thường trách nhiệm xã hội...). Điều đó gây thiệt hại không nhỏ cho nền kinh tế, cản trở tiến trình đổi mới, xây dựng đất nước, đang trở thành mối quan ngại của cả cộng đồng. Theo Nguyễn Ái Quốc, chúng ta thiếu 'tổ chức' và 'người tổ chức', chính là doanh nghiệp và doanh nhân.

2.1. Thực trạng gian lận thương mại và hàng giả

Gian lận thương mại và hàng giả là một vấn đề nhức nhối trong nền kinh tế Việt Nam. Các hành vi này gây thiệt hại lớn cho người tiêu dùng, doanh nghiệp chân chính và nền kinh tế. Nguyên nhân của tình trạng này bao gồm: sự yếu kém trong quản lý nhà nước, sự thiếu ý thức đạo đức của một số doanh nghiệp, và sự dễ dãi của người tiêu dùng đối với hàng rẻ tiền. Cần phải có những giải pháp đồng bộ để giải quyết vấn đề này, từ việc tăng cường kiểm tra, xử phạt đến nâng cao nhận thức của cộng đồng.

2.2. Vấn đề tham nhũng và hối lộ trong môi trường kinh doanh

Tham nhũng trong kinh doanh làm suy giảm tính cạnh tranh, gia tăng chi phí kinh doanh và làm mất lòng tin của nhà đầu tư. Tham nhũng thường xảy ra trong các lĩnh vực như đấu thầu, cấp phép và thanh tra. Để giảm thiểu tham nhũng, cần tăng cường tính minh bạch, trách nhiệm giải trình và thượng tôn pháp luật. Cần có cơ chế bảo vệ người tố cáo tham nhũng và xử lý nghiêm các hành vi tham nhũng.

2.3. Ảnh hưởng của văn hóa kinh doanh truyền thống đến đạo đức doanh nhân

Văn hóa kinh doanh truyền thống Việt Nam có những giá trị tích cực như tinh thần cộng đồng, chữ tín, và sự tôn trọng. Tuy nhiên, cũng có những yếu tố tiêu cực như tư duy ngắn hạn, thiếu tính chuyên nghiệp, và xu hướng né tránh rủi ro. Doanh nhân cần kế thừa và phát huy những giá trị tích cực, đồng thời khắc phục những hạn chế của văn hóa kinh doanh truyền thống. Cần xây dựng một nền văn hóa kinh doanh Việt Nam hiện đại, hội nhập và dựa trên các chuẩn mực đạo đức toàn cầu.

III. Giải Pháp Nâng Cao Đạo Đức Doanh Nhân Hướng Đi Mới

Để giải pháp nâng cao đạo đức doanh nhân ở Việt Nam hiện nay, cần có sự phối hợp của nhiều bên liên quan. Đảng và Nhà nước đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật, tăng cường kiểm tra, giám sát và xử lý vi phạm. Cộng đồng xã hội có vai trò quan trọng trong việc tạo ra môi trường đạo đức, lên án các hành vi phi đạo đức và tôn vinh các doanh nghiệp có đạo đức. Đội ngũ doanh nhân cần tự nâng cao ý thức đạo đức, xây dựng văn hóa doanh nghiệp dựa trên các giá trị đạo đức, và tuân thủ pháp luật.

3.1. Vai trò của pháp luật và chính sách nhà nước

Pháp luật và chính sách nhà nước là công cụ quan trọng để điều chỉnh hành vi của doanh nghiệp và bảo vệ quyền lợi của các bên liên quan. Cần xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật về đạo đức kinh doanh, bao gồm các quy định về cạnh tranh lành mạnh, bảo vệ người tiêu dùng, bảo vệ môi trường và trách nhiệm xã hội. Cần tăng cường kiểm tra, giám sát và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật.

3.2. Giáo dục và đào tạo về đạo đức kinh doanh

Giáo dục và đào tạo về đạo đức kinh doanh đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao nhận thức và ý thức đạo đức của doanh nhân. Cần đưa các nội dung về đạo đức kinh doanh vào chương trình đào tạo của các trường đại học, cao đẳng và các khóa đào tạo quản lý. Cần tổ chức các khóa đào tạo, hội thảo, diễn đàn về đạo đức kinh doanh cho doanh nhân và các bên liên quan.

3.3. Xây dựng văn hóa doanh nghiệp dựa trên giá trị đạo đức

Xây dựng văn hóa doanh nghiệp dựa trên giá trị đạo đức là yếu tố then chốt để đảm bảo sự phát triển bền vững của doanh nghiệp. Doanh nghiệp cần xác định các giá trị đạo đức cốt lõi và truyền tải các giá trị này đến tất cả các thành viên trong tổ chức. Cần tạo ra một môi trường làm việc nơi mà các hành vi đạo đức được khuyến khích và các hành vi phi đạo đức bị lên án.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Đạo Đức Kinh Doanh Case Study Thành Công

Nghiên cứu các case study đạo đức kinh doanh tại Việt Nam cho thấy, các doanh nghiệp thành công thường có một nền tảng đạo đức vững chắc. Họ xây dựng được uy tín doanh nghiệp, tạo dựng được niềm tin của khách hàng và xây dựng được mối quan hệ tốt với cộng đồng. Những doanh nghiệp này không chỉ tập trung vào lợi nhuận mà còn quan tâm đến các vấn đề xã hội và môi trường. Họ coi đạo đức là một lợi thế cạnh tranh và là yếu tố quyết định sự thành công bền vững.

4.1. Phân tích case study về trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp

Một số doanh nghiệp Việt Nam đã triển khai thành công các chương trình trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp (CSR) tại Việt Nam. Các chương trình này tập trung vào các lĩnh vực như bảo vệ môi trường, hỗ trợ cộng đồng nghèo, và phát triển giáo dục. Các doanh nghiệp này không chỉ đóng góp vào sự phát triển của xã hội mà còn nâng cao uy tín và thương hiệu của mình. Cần học hỏi và nhân rộng các mô hình CSR thành công.

4.2. Bài học kinh nghiệm từ các doanh nghiệp đạo đức

Các doanh nghiệp đạo đức thường có những đặc điểm chung như: tầm nhìn dài hạn, sự trung thực và minh bạch, tinh thần trách nhiệm, và sự tôn trọng đối với các bên liên quan. Họ coi trọng chữ tín và luôn giữ lời hứa. Họ tạo ra một môi trường làm việc nơi mà nhân viên được tôn trọng và phát triển. Những bài học kinh nghiệm này có giá trị tham khảo cho các doanh nghiệp khác trong quá trình xây dựng và phát triển.

V. Đạo Đức Doanh Nhân Triển Vọng và Phát Triển Bền Vững Việt Nam

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế, tầm quan trọng của đạo đức kinh doanh ngày càng được khẳng định. Các doanh nghiệp Việt Nam cần nâng cao ý thức đạo đức, xây dựng văn hóa doanh nghiệp dựa trên các giá trị đạo đức, và tuân thủ các chuẩn mực đạo đức toàn cầu. Phát triển bền vững không chỉ là mục tiêu kinh tế mà còn là mục tiêu xã hội và môi trường. Doanh nghiệp cần đóng góp vào sự phát triển bền vững của đất nước thông qua các hoạt động kinh doanh có trách nhiệm.

5.1. Vai trò của đạo đức trong xây dựng thương hiệu quốc gia

Đạo đức đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng thương hiệu quốc gia. Một quốc gia có nhiều doanh nghiệp đạo đức sẽ được đánh giá cao về uy tín và sự tin cậy. Điều này sẽ thu hút đầu tư nước ngoài, thúc đẩy xuất khẩu và nâng cao vị thế của quốc gia trên trường quốc tế. Cần xây dựng một hình ảnh Việt Nam là một quốc gia có nền kinh tế đạo đức và bền vững.

5.2. Định hướng phát triển đạo đức doanh nhân trong tương lai

Trong tương lai, cần tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật về đạo đức kinh doanh, tăng cường giáo dục và đào tạo về đạo đức kinh doanh, và khuyến khích các doanh nghiệp xây dựng văn hóa doanh nghiệp dựa trên các giá trị đạo đức. Cần tạo ra một môi trường kinh doanh minh bạch, công bằng và cạnh tranh lành mạnh. Cần xây dựng một cộng đồng doanh nghiệp có trách nhiệm và đóng góp vào sự phát triển bền vững của đất nước.

VI. Bí quyết xây dựng chuẩn mực đạo đức doanh nhân vững chắc

Xây dựng chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp trong kinh doanh là một quá trình liên tục và đòi hỏi sự cam kết từ tất cả các cấp trong tổ chức. Bắt đầu từ việc xác định các giá trị cốt lõi, doanh nghiệp cần xây dựng một bộ quy tắc ứng xử rõ ràng, tạo điều kiện để nhân viên báo cáo các hành vi sai trái và không ngừng cải thiện quy trình quản lý để giảm thiểu rủi ro đạo đức.

6.1. Xác định và truyền đạt giá trị cốt lõi của doanh nghiệp

Giá trị cốt lõi là nền tảng của văn hóa doanh nghiệp. Doanh nghiệp cần xác định rõ những giá trị quan trọng nhất (ví dụ: trung thực, tôn trọng, trách nhiệm) và truyền đạt chúng một cách rõ ràng đến tất cả nhân viên. Đảm bảo rằng các giá trị này được thể hiện trong mọi quyết định và hành động của doanh nghiệp.

6.2. Thiết lập cơ chế báo cáo và bảo vệ người tố cáo

Tạo ra một hệ thống an toàn và bảo mật để nhân viên có thể báo cáo các hành vi vi phạm đạo đức mà không sợ bị trả thù. Đảm bảo rằng tất cả các báo cáo đều được điều tra kỹ lưỡng và có hành động thích hợp. Xây dựng một tính minh bạch trong kinh doanh sẽ tạo dựng niềm tin trong nội bộ doanh nghiệp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, nội dung luận án được chia thành 4 chương, 10 tiết 7 (LUAN.nam TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Chƣơng 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN Sự tác động của nền kinh tế thị trường mà nước ta thực hiện gần 30 năm qua đã làm cho đời sống xã hội có nhiều biến đổi, trong đó có đạo đức. Chính vì vậy, vấn đề về sự biến đổi đạo đức từ khi nước ta thực hiện công cuộc đổi mới đã và đang lôi cuốn sự quan tâm của nhiều nhà nghiên cứu, là đối tượng của nhiều công trình khoa học thuộc các lĩnh vực, ngành nghề khác nhau. Đạo đức doanh nhân (là cách gọi tắt của đạo đức doanh nhân trong kinh doanh) cũng có được sự quan tâm như vậy. Nghiên cứu về doanh nhân, đạo đức doanh nhân, chuẩn mực đạo đức doanh nhân 1.

Những nghiên cứu về doanh nhân, đạo đức doanh nhân Doanh nhân và đạo đức doanh nhân không phải là một vấn đề mới xuất hiện trong thế giới hiện nay, mà những tư tưởng của nó đã có từ rất lâu trong lịch sử phát triển của xã hội loài người. Những nghiên cứu về doanh nhân: Trong cuốn bài giảng: “Văn hóa kinh doanh”, tác giả Dương Thị Liễu đã làm rõ lịch sử ra đời của doanh nhân, bản chất doanh nhân, phong cách doanh nhân. Trong lịch sử ra đời của doanh nhân, tác giả cho rằng: Khi lực lượng sản xuất còn thấp kém, phân công lao động chưa phát triển, trao đổi sản phẩm mới chỉ là bột phát do nhu cầu sinh tồn của các thành viên trong thị tộc, bộ lạc và nguyên tắc cùng làm cùng hưởng vẫn được mọi người thực hiện một cách tự nhiên thì doanh nhân chưa xuất hiện. Cũng theo tác giả Dương Thị Liễu: chữ doanh nhân trong tiếng Việt dịch ra tiếng Anh là businessman, đó là người chủ doanh nghiệp.

Trong lịch sử, từ 8 (LUAN.nam TIEU LUAN MOI download : [e-mail] businessman xuất hiện khá sớm trên thế giới. Năm 1700, Richard Cantitlon đã xây dựng lý thuyết doanh nghiệp, theo ông, kinh doanh là hoạt động chứa đựng nhiều rủi ro. Vì thế, chủ doanh nghiệp/doanh nhân là những người thường đối mặt với rủi ro và phải biết chấp nhận rủi ro ấy. Do đặc điểm phát triển kinh tế của mình, trong quan niệm của các nước phương Đông, doanh nhân chủ yếu vẫn là các thương gia, thương nhân – những người hoạt động trong lĩnh vực buôn bán.

Theo nghiên cứu của tác giả Dương Thị Liễu, đến thế kỷ 20, nhận thức về doanh nhân có nhiều thay đổi. Doanh nhân hay chủ doanh nghiệp thường được xem như là những người tổ chức và điều hành một doanh nghiệp, thực hiện các hoạt động kinh doanh để kiếm lời. Với sự phát triển không ngừng của hoạt động kinh doanh, doanh nhân được thừa nhận là tầng lớp thường xuyên đóng góp phần sáng kiến, kỹ năng và sự khéo léo trong việc hoạch định, tổ chức và quản trị doanh nghiệp. Trong cuốn “Nhân cách doanh nhân và văn hóa kinh doanh ở Việt Nam trong thời kỳ đổi mới và hội nhập quốc tế” của tập thể nhiều tác giả do Phùng Xuân Nhạ chủ biên, đã định nghĩa rằng: “Doanh nhân Việt Nam hiện nay là một cộng đồng xã hội bao gồm những người làm nghề kinh doanh dám chịu rủi ro và có mục tiêu vì lợi”.

Với định nghĩa này, các tác giả thừa nhận, hiểu về doanh nhân như vậy thực sự chưa đầy đủ, toàn diện, song nó đã khắc phục được một số thiếu sót và bổ sung nhiều điểm mới của trong quan điểm của nhiều tác giả đi trước. Theo đó, có thể khẳng định doanh nhân là khái niệm rất rộng, bao gồm: những chủ thể kinh doanh thuộc hộ gia đình không lập doanh nghiệp; những doanh nhân người Việt đang kinh doanh ở nước ngoài; lãnh đạo và nhân viên trong doanh nghiệp nhà nước làm kinh doanh hoặc vừa kinh doanh vừa làm công ích.nam TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Trong bài viết về “Văn hóa kinh doanh - Cách tiếp cận và những vấn đề đặt ra”, tác giả Lê Hữu Ái đã chỉ ra doanh nhân là ai. Theo tác giả: “Doanh nhân là cá nhân có ý chí và khát vọng làm giầu, là thuyền trưởng của doanh nghiệp vượt qua thác ghềnh”,[ tr. Cũng theo tác giả những yếu tố tạo thành nhân cách doanh nhân thành đạt đó là: có tri thức làm giàu (hiểu biết về kinh doanh), có khát vọng làm giàu (có ý chí nghị lực cá nhân mạnh mẽ), biết cách làm giàu (kỹ năng và nghệ thuật kinh doanh) Theo kết quả khảo cứu nhiều tài liệu khác nhau trong lịch sử xã hội loài người, có thể thấy rằng: Sự phát triển của lực lượng sản xuất dẫn tới phân công lao động phát triển tạo ra ba nghề trong xã hội: chăn nuôi, thủ công, buôn bán thương mại.

Trao đổi sản phẩm trở thành tất yếu, sản phẩm do lao động làm ra trở thành hàng hóa, doanh nhân xuất hiện. Đồng thời với nó, đạo đức doanh nhân cũng ra đời. Đây cũng là thời kỳ mới của nhân loại, có mâu thuẫn đối kháng giai cấp, có bộ máy nhà nước, con người không sống “ngây thơ thuần phác” nữa, quan hệ giữa con người với con người tự nhiên dẫn tới yêu cầu đạo đức: không được trộm cắp, phải sòng phẳng trong giao thiệp “tiền trao cháo múc”, phải có chữ tín, biết tôn trọng các cam kết, thỏa thuận,v. Trong cuốn bài giảng “Văn hóa kinh doanh”, khi nói về lịch sử doanh nhân, tác giả Dương Thị Liễu đã khẳng định rằng: tầng lớp doanh nhân xuất hiện từ rất sớm trong lịch sử loài người, sự ra đời của nền sản xuất hàng hóa kéo theo sự hình thành tầng lớp doanh nhân, họ là những người buôn bán, sản xuất và trao đổi hàng hóa.

Nghiên cứu về đạo đức doanh nhân trong kinh doanh: Đạo đức doanh nhân được ra đời cùng với doanh nhân và hoạt động kinh doanh của họ, tức là nó chỉ ra đời khi sản xuất đã phát triển đến một trình độ nhất định. Cụ thể là, 10 (LUAN.nam TIEU LUAN MOI download : [e-mail] khi xã hội có sản xuất hàng hóa và trao đổi buôn bán các loại hàng hóa trên thị trường, đặc biệt trong xã hội đã xuất hiện và tồn tại tầng lớp doanh nhân mà trước hết là những nhà buôn (thương nhân) với nghề nghiệp chính là buôn bán. Bởi vậy, sự hình thành và phát triển các hoạt động buôn bán hay hoạt động thương nghiệp cũng chính là một nguồn gốc tạo ra khái niệm đạo đức doanh nhân trong kinh doanh. Với kết quả khảo cứu ở nhiều công trình nghiên cứu, theo tác giả muốn xác định rõ được lịch sử của sự ra đời đạo đức doanh nhân ở Việt Nam, cần phải lần theo dấu vết lịch sử phát triển hoạt động thương nghiệp (nay gọi là thương mại) của Việt Nam.

Làm được điều này thật khó, bởi vì, từ trước tới nay, chưa có một công trình nghiên cứu nào chính thức công bố về thời gian hình thành một cách chính xác nền thương nghiệp Việt Nam. Từ xa xưa, trong dân gian, người Việt Nam đã có câu nói rằng “phi thương bất phú”, tức là “không có buôn bán thì không thể giàu có được”. Song, người xưa vẫn thường không coi trọng nghề buôn bán, thậm chí miệt thị những người làm nghề này với cách gọi “con buôn”. Cũng vì suy nghĩ như vậy mà thời kỳ bao cấp ở nước ta trước đây, trong xã hội, cụm từ “con phe” được dùng khá thông dụng và phổ biến.

Điều này có thể được lý giải rằng, người đời xưa thường trọng đạo đức, coi thường những gì là tiền bạc giả dối, trong khi những người buôn bán thì thường vì tham lợi mà không thành thật. Do đó, trong thời phong kiến kéo dài hàng nghìn năm tại nước ta, con người Việt Nam thường chỉ hướng vào thi phú và quan trường. Ngành nghề duy nhất được coi trọng là nông nghiệp. Trong sự phát triển của mình, bản thân nền sản xuất nông nghiệp cũng tất yếu nảy sinh nhu cầu trao đổi buôn bán, nên nhiều chợ búa cũng được sinh ra từ nhu cầu này.

Tuy nhiên, theo các nhà sử học Việt Nam, do xã hội Việt Nam dựa trên nền tảng của một nền kinh tế tiểu nông gắn với cơ cấu làng xã 11 (LUAN.nam TIEU LUAN MOI download : [e-mail] cùng với chính sách có xu hướng “ức thương” của các nhà nước phong kiến nên khó hình thành một tầng lớp thương nhân lớn, như một thế lực xã hội. Ngay những địa điểm được coi là đô hội và buôn bán trù phú nhất trong lịch sử nước ta như Phố Hiến cũng chỉ là sự bùng phát một thời với những yếu tố ngoại thương của các thương nhân nước ngoài đến tham dự hội chợ theo mùa và cuối cùng tàn lụi. Đến đầu thế kỷ 20, dù có những biến chuyển, nhưng công nghiệp và thương nghiệp nước ta vẫn như chập chững những bước đi đầu tiên. Trong “Bản án chế độ thực dân Pháp” viết năm 1925, Nguyễn Ái Quốc khẳng định: “Ở Đông Dương, chúng ta có đủ tất cả những cái mà một dân tộc có thể mong muốn như: hải cảng, hầm mỏ, đồng ruộng mênh mông, rừng rú bao la; chúng ta có những người lao động khéo léo và cần cù.

Nhưng chúng ta thiếu tổ chức và thiếu người tổ chức! Bởi thế công nghiệp và thương nghiệp của chúng ta là một con số không” [86; tr. Cái “tổ chức” và “người tổ chức” ở đây chính là doanh nghiệp và doanh nhân. Dẫu vậy, cũng không thể phủ nhận rằng, từ đầu thế kỉ 16 thương mại của Việt Nam đã có sự phát triển vượt bậc với việc ra đời của các đô thị thương mại lớn như Phố Hiến, Hội An, Vân Đồn, Thanh Hà, Gia Định. Nhưng khái niệm đạo đức doanh nhân ở thời điểm này còn khá xa vời.

Đăc biệt, khi nói tới người làm nghề thương nghiệp là người ta chỉ nói ngay tới sự tham lam chuộc lợi. Những nguyên nhân trên, chính là một trong những thủ phạm khiến nước ta luôn nghèo và không theo kịp với nhịp độ kinh tế của các nước khác. Đến cuối thế kỉ 19 đầu thế kỉ 20, khi thực dân Pháp hoàn thành xâm chiếm và tăng cường khai thác Việt Nam, xã hội nước ta cũng bị phân hóa mạnh mẽ. Giai cấp tư sản ra đời và tập trung đầu tư vào kinh doanh, buôn bán.

Hàng loạt cuộc vận động cải cách đất nước đều đề cao thương mại.nam TIEU LUAN MOI download : [e-mail] tiêu biểu về khái niệm đạo đức doanh nhân thời kì này được thể hiện trong tư tưởng của Lương Văn Can.