Đặt vấn đề Chăn nuôi ngày càng có vị trí hết sức quan trọng trong cơ cấu ngành nông nghiệp. Sản phẩm của ngành chăn nuôi là nguồn thực phẩm không thể thiếu đối với nhu cầu đời sống của con người. Nhà nước ta hiện nay đã có những chủ trương để phát triển ngành chăn nuôi cả số lượng lẫn chấ t lươ ̣ng để tạo ra sản phẩm có chất lượng cao, phục vụ cho nhu cầu tiêu thụ trong nước và xuất khẩu. Trong đó, chăn nuôi lợn chiế m một vị trí quan trọng và đóng góp không nhỏ cho sự phát triển của ngành chăn nuôi nước ta.
Thịt lợn là thức ăn có nguồn gố c protein động vật chính trong bữa ăn hàng ngày của người dân nước ta. Thịt lợn có thể chế biến thành nhiều món ăn ngon phù hợp với khẩu vị của nhiều người. Nó không chỉ cung cấp thực phẩm có giá trị dinh dưỡng cao, đáp ứng nhu cầu thực phẩm cho xã hội mà còn là nguồn thu nhập đáng kể cho người chăn nuôi. Ngoài ra, chăn nuôi lợn còn cung cấp một lượng lớn phân bón cho trồng trọt và thủy sản.
Có thể nói ngành chăn nuôi lợn đã đóng góp một phần đáng kể vào công tác xóa đói giảm nghèo, ổn định đời sống xã hội và thúc đẩy phát triển kinh tế chung của đất nước. Sự phát triển của xã hội, cùng với khoa học kỹ thuật làm cho đời sống vâ ̣t chấ t tinh thầ n của con người ngày một nâng cao, nhu cầu thực phẩm không chỉ còn là số lượng mà còn cả chất lượng ngày càng khắt khe hơn, đầy đủ về dinh dưỡng, an toàn về dịch bệnh. Để đáp ứng yêu cầu đó thì các hộ chăn nuôi phải nâng cao được năng suất, chất lượng sản phẩm. Muốn thực hiện tốt được điều đó thì ngoài những e 2 yếu tố về con giống, thức ăn, chế độ chăm sóc quản lý thì một yếu tố quan trọng quyết định đến sự thành bại trong chăn nuôi là công tác thú y.
Trong chăn nuôi lợn theo hướng gia trại, trang trại theo quy mô công nghiệp hiện này, hầu hết các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm đã được khống chế nhờ làm tốt công tác vệ sinh thú y và tiêm vắc-xin phòng bệnh triệt để, nhưng những bệnh bề đường hô hấp có chiều hướng gia tăng do mật độ nuôi và tính chất đa dạng, phức tạp của nguyên nhân gây bệnh. Bệnh đường hô hấp ở lợn do nhiề u nguyên nhân gây nên, không gây chế t lơ ̣n , nhưng làm lợn châ ̣m lớn , còi cọc, hê ̣ số chuyể n hóa thức ăn thấ p, gây thiê ̣t ha ̣i trong chăn nuôi lơ ̣n công nghiê ̣p. Để góp phần hạn chế tác hại của bệnh đối với chăn nuôi lợn và nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm, hạn chế tối đa thiệt hại kinh tế là một việc làm có ý nghĩa khoa học và thực tiễn. Xuất phát từ thực tế đó, để tìm hiểu rõ hơn về tình hình nhiễm bệnh đường hô hấp ở lợn và tìm ra biện pháp phòng trị hiê ̣u quả tốt, hạn chế đến mức thấp nhất tác hại của bệnh gây ra cho đàn lợn, nâng cao hiệu quả kinh tế trong chăn nuôi lợn, chúng tôi tiến hành đề tài: “Đánh giá tình hình mắ c bê ̣nh đường hô hấ p ở lợn thiṭ và biê ̣n pháp phòng tritại ̣ trại lợn Khánh Lan, xã Linh Sơn, huyê ̣n Đồ ng Hy,̉ tỉnh Thái Nguyên”.
Mục đích đề tài - Xác định được tình hình mắc bệnh đường hô hấp ở lợn thịt tại trại lợn Khánh Lan, xã Linh Sơn, huyê ̣n Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên - So sánh hiệu lực điều trị bệnh đường hô hấp của hai loại thuốc Florfenicol và Cefanew. Ý nghĩa của đề tài 1. Ý nghĩa khoa học Các kết quả nghiên cứu bệnh đường hô hấp ở lợn là những tư liệu khoa học phục vụ cho việc nghiên cứu tiếp theo của trại chăn nuôi lơ ̣n Khánh Lan, xã Linh Sơn, huyê ̣n Đồ ng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên. Ý nghĩa thực tiễn - Đánh giá hiệu quả điều trị bệnh của phác đồ từ đó áp dụng rộng rãi trong chăn nuôi.
- Nâng cao kiến thức thực tiễn, tăng khả năng tiếp xúc với thực tế chăn nuôi, nâng cao kiến thức của bản thân. - Làm quen với phương pháp nghiên cứu khoa học. e 4 Phầ n 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Cơ sở khoa học của đề tài 2.
Đại cương về cơ quan hô hấp và sinh lý hô hấp ở lợn 2. Cấu tạo bộ máy hô hấp của lợn * Xoang mũi Xoang mũi nhỏ, ở vùng đầu được giới hạn phía trước là hai lỗ mũi, sau có hai lỗ thông với yết hầu, trên là xương mũi, dưới là vòm khẩu cái ngăn cách với xoang miệng. Ở chính giữa có một vách sụn và xương lá mía chia xoang mũi thành hai phần giống nhau là xoang mũi phải và trái. - Lỗ mũi: là hai hốc tròn hoặc hình trứng, là nơi cho không khí đi vào xoang mũi.
Cấu tạo bởi một sụn giống neo tàu thủy làm chỗ bám cho các cơ mũi. Bên ngoài phủ bởi lớp da. - Cấu tạo xoang mũi: + Xoang mũi được cấu tạo khung xương gồm các xương: xương mũi, xương hàm trên, liên hàm, khẩu cái, lá mía. Trong xoang mũi từ thành bên đi vào trong có 3 đôi xương ống cuộn là ống cuộn mũi (ở trên), ống cuộn hàm (ở dưới), ống cuộn sàng (ở sau).
Đây là các xương sát mỏng cuộn lại và được phủ bởi niêm mạc nhằm tăng diện tích tiếp xúc không khí với niêm mạc mũi. + Niêm mạc: Niêm mạc bao phủ toàn bộ mặt trong xoang mũi chia làm hai khu: Khu niêm mạc hô hấp: bao phủ 2/3 phía trước mặt trong xoang mũi. Niêm mạc màu hồng, có các lông để cản bụi, tế bào biểu mô phủ có lông rung, dưới là các tuyến tiết dịch nhầy và mạng lưới mao mạch dày đặc. Chức e 5 năng là cản bụi, lọc sạch, tẩm ướt và sưởi không khí trước khi đưa vào phổi trên niêm mạc khứu giác.
Khu niêm mạc khứu giác: nằm ở phía sau có màu vàng nâu. Trên niêm mạc chứa các tế bào thần kinh khứu giác (nhận cảm giác mùi) sợi trục của chúng tập trung lại thành dây thần kinh khứu giác về đầu trước mặt dưới hai bán cầu đại não. Yết hầu là bộ phận chung của đường hô hấp và tiêu hóa, cùng phối hợp với màng khẩu cái và sụn tiểu thiệt thanh quản trong động tác nuốt và thở. Yết hầu là một xoang ngắn, hẹp nằm sau xoang miệng và màng khẩu cái, trước thực quản và thanh quản, dưới hai lỗ thông lên mũi.
Yết hầu là nơi giao nhau (ngã tư) giữa đường tiêu hóa và đường hô hấp. Nó có nhiệm vụ dẫn khí từ xoang mũi xuống thanh quản, dẫn thức ăn từ miệng xuống thực quản. Ngoài ra từ yết hầu còn có hai lỗ thông lên xoang nhĩ (bên trong màng nhĩ tai) nhờ hai ống nhĩ hầu. * Thanh quản Là một xoang ngắn, hẹp nằm sau yết hầu và màng khẩu cái, trước khí quản, dưới thực quản.
Thanh quản vừa là đường dẫn khí vừa là cơ quan phát âm. - Cấu tạo: gồm một khung sụn, cơ và niêm mạc. + Khung sụn gồm 5 sụn: Sụn tiểu nhiệt giống như nửa lá cây nằm sau yết hầu. Sụn giáp trạng giống như quyển sách mở nằm giữa sụn tiểu thiệt và sụn nhẫn tạo thành đáy thanh quản.
Sụn nhẫn giống cái nhẫn mặt đá nằm sau 3 giáp trạng, 2 sụn phễu và trước các vòng sụn khí quản. Hai sụn phễu giống như hai tam giác nằm trên giáp trạng, hai đầu trên gắn liền nhau cùng với sụn tiểu thiệt làm thành hình vòi ấm. e 6 - Ở giữa nhô vào lòng thanh quản là hai u tiếng. - Hai đầu dưới cùng gắn lên mặt trên sụn giáp trạng.
Hai u tiếng có hai bó dây tiếng (là hai bó sợi đàn hồi cao), cùng đi xuống bám vào đầu dưới hai sụn phễu. + Cơ thanh quản: gồm cơ nội bộ là các cơ nhỏ mỏng liên kết các sụn với nhau, cơ bao xung quanh thanh quản để vận động thanh quản. + Niêm mạc: phủ bề mặt thanh quản chia làm 3 vùng: Vùng trước cửa thanh quản rất nhạy cảm. Vật lạ (hạt cơm, bụi…) rơi xuống sẽ tạo phản xạ ho và bị đẩy ra ngoài.
Vùng giữa cửa thanh quản: ở đó có hai bó dây tiếng tạo nên cửa tiếng (do các cơ nội bộ co rút) sẽ phát ra âm cao thấp khác nhau. Vùng sau của thanh quản: niêm mạc có tuyến nhầy để cản bụi * Khí quản Là ống dẫn khí từ thanh quản đến rốn phổi chia làm hai đoạn là đoạn cổ và đoạn ngực. + Đoạn cổ: 2/3 phía trước đi dưới thực quản, 1/3 phía sau đi song song bên trái thực quản. + Đoạn ngực: đi dưới thực quản.
Khí quản được cấu tạo bởi 50 vòng sụn hình chữ C, hai đầu chữ C quay lên trên, nối với nhau bằng một băng sợi tế bào biểu mô phủ có lông rung, có tuyến nhầy giữa lại làm thành đờm dãi bị cơ trơn co bóp đẩy ra ngoài. * Phổi - Vị trí: gia súc có hai lá phổi hình nón, chiếm gần hết lồng ngực, nằm chùm lên tim, nhưng tim lệch về phía dưới lá phổi trái nhiều hơn. Lá phổi phải thường lớn hơn phổi trái. - Hình thái: mỗi lá phổi có đỉnh ở phía trước, đáy ở phía sau, cong theo chiều cong cơ hoành.
Mặt ngoài cong theo chiều cong của xương sườn. Mặt e 7 trong của hai lá phổi bị ngăn cách nhau bởi động mạch chủ ở trên và thực quản ở dưới. Bề mặt phổi có những mẻ sâu chia mỗi phổi thành các thùy khác nhau, thường thì thùy đỉnh (thùy miệng) ở trước, thùy tim ở giữa, thùy đáy (thùy hoành) ở sau và dưới lá phổi phải đều có thêm một thùy phụ. Ở lợn, phổi trái có 3 thùy: thùy đỉnh, thùy tim, thùy đáy; phổi phải có 4 thùy: thùy đỉnh, thùy tim, thùy đáy và thùy phụ.
- Cấu tạo: + Ngoài cùng là lớp màng phổi bao bọc. + Trong là mô phổi, mỗi lá phổi gồm nhiều thùy phổi. Thùy phổi là tập hợp của các đơn vị cấu tạo bởi tiểu thùy phổi. Mỗi tiểu thùy hình đa giác có thể tích khoảng một cm3 bên trong gồm các chùm phế nang (giống chùm nho) và các túi phế nang (giống quả nho).
Trong mỗi thùy phổi hệ thống phế quản phân nhánh dẫn khí vào đến chùm phế nang và túi phế nang.