CHƯƠNG I CƠ SỞ NHẬN THỨC ĐỐI VỚI TỔNG GIÁ TRỊ KINH TẾ CỦA RỪNG DẺ - XÃ HOÀNG HOA THÁM - CHÍ LINH - HẢI DƯƠNG. CƠ SỞ NHẬN THỨC, ĐÁNH GIÁ GIÁ TRỊ KINH TẾ CỦA RỪNG DẺ - XÃ HOÀNG HOA THÁM - CHÍ LINH - HẢI DƯƠNG. Cơ sở sinh thái học trong đánh giá giá trị kinh tế của rừng Dẻ. Theo quan điểm sinh thái học, rừng là một hệ thống đồng nhất gồm nhiều phân hệ là các thành phần của môi trường như : đất, nước, hệ động vật, thực vật… Quần xã sinh học có quan hệ với môi trường vật lý tạo thành một hệ sinh thái.
Hệ sinh thái là một đơn vị cấu trúc, chức năng của sinh quyển và gồm các quần xã thực vật, các quần xã động vật, các quần xã vi sinh vật, thổ nhưỡng (đất) và các yếu tố khí hậu. Một quần xã có sự biến động sẽ gây biến động dây truyền. Vì vậy phải đánh giá tổng thể, lượng hoá hết giá trị của hệ sinh thái nhằm định giá chuẩn xác đầu ra của hệ thống chống thất bại thị trường, xây dựng mô hình quản lý thích hợp tác động vào hệ thống một cách hiệu quả, giữ cân bằng sinh thái cho rừng nhằm quản lý phát triển bền vững. Quan điểm sinh thái học đánh giá giá trị kinh tế của rừng nói chung và rừng Dẻ nói riêng dựa vào chức năng của rừng và sản phẩm của rừng.
* Chức năng của rừng + Chống xói mòn, cải tạo đất + Hạn chế lũ lụt + Điều hoà không khí + Hấp thụ tro, khói, bụi. + Giữ nước, điều tiết dòng chảy + Bảo vệ ĐDSH. * Sản phẩm của rừng : Hạt Dẻ, gỗ, dược liệu,… 1. Cơ sở kinh tế học để đánh giá giá trị kinh tế rừng Dẻ.
Nguyễn Thị Ngọc Ánh Kinh tế Môi trường K42 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chuyên đề thực tập tốt nghiệp Hệ sinh thái rừng cung cấp hàng hoá, dịch vụ môi trường cho con người. Vì vậy đánh giá giá trị kinh tế của nó phải phản ánh đúng giá trị kinh tế của nó để định giá các hàng hoá , dịch vụ môi trường. Cần lượng hoá được cả các ngoại ứng tích cực và tiêu cực để phản ánh vào trong giá của hàng hoá vì nó là nhân tố hay bị bỏ qua trong quá trình định giá hàng hoá môi trường. Nếu định giá sai các hàng hoá môi trường của rừng sẽ dẫn đến không khai thác ở điểm tối ưu.
Hậu quả là tài nguyên bị cạn kiệt, môi trường bị ô nhiễm. Đánh giá giá trị kinh tế của rừng ta phải nhận thức được rừng là một hệ sinh thái động, là tài nguyên thiên nhiên có thể tái sinh. Việc khai thác hợp lí sẽ đạt hiệu quả kinh tế và đảm bảo cân bằng sinh thái. Để nghiên cứu vấn đề này người ta dựa vào mô hình tổng quát về sử dụng tài nguyên có thể tái sinh sau.
Đây là mô hình dựa trên cơ sở nhìn nhận sinh học trong mối quan hệ thay đổi về sinh thái. Hình 1: Sự thay đổi về khối lượng nguồn tài nguyên có khả năng tái sinh - Qui mô : là trữ lượng tài nguyên của rừng. - Sản lượng khai thác : là số lượng tài nguyên rừng được khai thác, sử dụng. Thông qua mô hình ta thấy rằng mức đạt sinh khối cao nhất là mức khả năng tái sinh OB.
Có nghĩa là nếu như xem xét xu hướng phát triển của sinh khối thì khả năng cho phép đối với tài nguyên này nằm trong mức giới hạn về qui mô giữa đoạn OA và OC. Như vậy mức giữa OA và OC là mức chúng ta phải duy trì vì : Nguyễn Thị Ngọc Ánh Kinh tế Môi trường K42 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chuyên đề thực tập tốt nghiệp Nếu khai thác OY thì trữ lượng tài nguyên là OB. Đây là mức tối ưu tức là tại mức khai thác này tài nguyên không những được duy trì mà còn có thể sinh sôi nảy nở. Khi tài nguyên tiếp cận về OA thì có nguy cơ cạn kiệt là tất yếu và A là mức cuối cùng của cạn kiệt, OD là mức bắt đầu cạn kiệt.
Do đó DB là mức tốt nhất duy trì khả năng tái sinh của tài nguyên. Nếu khai thác vượt quá ngưỡng thì chi phí cơ hội cho một đơn vị tài nguyên sẽ tăng nhanh do sự cạn kiệt. TIẾP CẬN NHỮNG ĐÁNH GIÁ KINH TẾ ĐỐI VỚI RỪNG DẺ. Tổng giá trị kinh tế (TEV) Trên thị trường, mỗi cá nhân đều có những thông tin khá rõ ràng để dùng làm cơ sở cho sự đánh giá và lựa chọn của họ.
Sản phẩm có khuynh hướng khả kiến, các đặc tính của nó nói chung được nhận biết và đều có giá trên thị trường. Mỗi cá nhân, trên cơ sở các thông tin sẵn có sẽ cân nhắc đánh giá số lượng, chất lượng và giá cả của sản phẩm được chào bán. Nhưng như chúng ta đã biết, đối với hàng hoá và dịch vụ môi trường thường không có giá thị trường và khó lòng xác định rõ giá trị đích thực và tầm quan trọng của chúng. Nhiều tài sản môi trường là tài sản công cộng và đây là một đặc tính gây khó khăn cho việc vận dụng thị trường để đánh giá các tài sản đó.
Để đánh giá giá trị hàng hoá, dịch vụ môi trường trước hết phải biết một vài khái niệm về giá trị kinh tế của tài sản môi trường. Tuy các nhà kinh tế học đã làm được rất nhiều khi phân loại giá trị kinh tế trong mối quan hệ của chúng với môi trường thiên nhiên nhưng vấn đề thuật ngữ vẫn chưa được thống nhất hoàn toàn. Trên nguyên tắc, để đo lường tổng giá trị kinh tế, các nhà kinh tế học bắt đầu bằng việc phân biệt giữa giá trị sử dụng và giá trị không sử dụng. Theo định nghĩa, giá trị sử dụng hình thành từ việc thực sự sử dụng môi trường.
Vấn đề trở nên hơi phức tạp hơn khi chúng ta đề cập tới giá trị thể hiện bằng việc chọn lựa các cách sử dụng môi trường trong tương lai ( các giá trị nhiệm ý). Thực ra chúng là cách thể hiện ý thích ( giá sẵn lòng chi trả) đối với Nguyễn Thị Ngọc Ánh Kinh tế Môi trường K42 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chuyên đề thực tập tốt nghiệp việc bảo vệ hệ thống môi trường hoặc các thành phần của hệ thống dựa trên xác suất là vào một ngày nào đó sau này cá nhân sẽ sử dụng chúng. Một dạng khác của giá trị là giá trị kế thừa, tức là giá sẵn lòng trả để bảo tồn môi trường vì lợi ích của các thế hệ sau. Nó không có giá trị sử dụng đối với một cá nhân trong hiện tại nhưng nó có giá trị tiềm năng sử dụng hoặc không sử dụng trong tương lai.
Giá trị không sử dụng có nhiều vấn đề hơn. Nó thể hiện các giá trị phi phương tiện nằm trong bản chất thật của sự vật, nhưng nó không liên quan đến việc sử dụng thực tế hoặc thậm chí việc chọn lựa sử dụng sự vật này. Thay vào đó các giá trị này được coi như những yếu tố phản ánh sự lựa chọn của con người, những sự lựa chọn này có kể đến cả sự quan tâm đồng cảm và trân trọng đối với quyền lợi hoặc phúc lợi của các sinh vật không phải là con người. Các giá trị này vẫn tập trung chú trọng nhiều đến con người nhưng nó có thể bao hàm cả nhận thức về các giá trị tồn tại của các giống loài khác nữa hoặc của cả quần thể sinh thái.
Như vậy, tổng giá trị kinh tế được hình thành từ giá trị sử dụng thực tế cộng với giá trị nhiệm ý cộng với giá trị tồn tại TEV của một khu rừng Giá trị sử Giá trị không dụng sử dụng Giá trị Giá trị Giá trị Giá trị Giá trị sử dụng sử dụng nhiệm ý lưu tồn tại trực tiếp gián tiếp truyền ( Sơ đồ tổng giá trị kinh tế) Một vài nhà khoa học tranh cãi rằng sự đóng góp đầy đủ của các giống loài và các quá trình vào dịch vụ hỗ trợ sự sống cung cấp bởi hệ sinh thái đã Nguyễn Thị Ngọc Ánh Kinh tế Môi trường K42 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chuyên đề thực tập tốt nghiệp không được đưa vào trong giá trị kinh tế. Có lẽ các nhà khoa học đã đúng khi phê bình cách đánh giá về kinh tế là mang tính thiên vị, không phải trong mối tương quan với các giống loài và quá trình riêng lẻ mà là đối với giá trị trên hết của tổng cấu trúc hệ sinh thái và khả năng hỗ trợ sự sống của nó. Như vậy, có thể nói rằng tổng hệ sinh thái có giá trị nguyên thuỷ. Sự tồn tại trên hết của một hệ sinh thái “lành mạnh” là cần thiết trước khi giá trị sử dụng và không sử dụng có liên quan đến cấu trúc và chức năng của hệ sinh thái có thể được con người đem ra dùng.
Do đó chúng ta có thể gọi tất cả các giá trị sử dụng và không sử dụng là giá trị thứ cấp. Giá trị sử dụng và giá trị không sử dụng bao gồm trong tổng giá trị kinh tế (TEV) nhưng giá trị nguyên thuỷ của tổng hệ thống thì không bao hàm trong TEV. TEV có thể không thể hiện được đầy đủ tổng giá trị thứ cấp do việc phân tích khoa học cũng như định giá bằng tiền tệ của một vài quá trình, chức năng hệ sinh thái thường gặp phải khó khăn. Việc phân biệt giữa giá trị sử dụng gián tiếp và giá trị không sử dụng còn mơ hồ, không được rõ ràng.
Do đó gần đây các nhà kinh tế học đã gọi giá trị không sử dụng là giá trị sử dụng thụ động. Giá trị sử dụng trực tiếp : Được hiểu là giá trị hàng hoá, dịch vụ môi trường phục vụ trực tiếp cho con người hoặc hoạt động kinh tế mà có thể nhìn thấy, cảm nhận được và thông thường có giá trên thị trường. Những giá trị này thường được tính toán qua sự điều tra những hoạt động của một nhóm người đại diện thông qua sự giám sát việc thu lượm các sản phẩm tự nhiên và hoạt động xuất nhập khẩu. Giá trị sử dụng trực tiếp bao gồm : - Giá trị tiêu thụ: Được đánh giá dựa trên các sản phẩm được sử dụng hàng ngày trong cuộc sống của con người như củi đun,động thực vật rừng và các sản phẩm khác sử dụng tại địa phương.