HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM KIỀU TUẤN ANH ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG TÍCH TỤ RUỘNG ĐẤT Ở HUYỆN NHO QUAN, TỈNH NINH BÌNH Chuyên ngành: Quản lý đất đai Mã số: 8850103 Người hướng dẫn khoa học: PGS. Cao Việt Hà NHÀ XUẤT BẢN HỌC VİỆN NÔNG NGHİỆP - 2018 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của tôi. Các kết quả nghiên cứu trong luận văn là trung thực và chưa được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác. Mọi sự giúp đỡ đã được cảm ơn và các thông tin trích dẫn đã được nêu rõ nguồn gốc.
Hà Nội, ngày tháng 09 năm 2018 Tác giả Luận văn Kiều Tuấn Anh i LỜI CẢM ƠN Để hoàn thành luận văn, tôi đã nhận được sự giúp đỡ tận tình, sự đóng góp quý báu của nhiều cá nhân và tập thể. Tôi xin trân trọng cảm ơn các thầy giáo, cô giáo Khoa Quản lý đất đai - Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và nhiệt tình giảng dậy, hướng dẫn tôi trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu luận văn này. Đặc biệt, tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành và lời biết ơn sâu sắc tới PGS. Cao Việt Hà là người đã trực tiếp giúp đỡ và chỉ bảo tận tình cho tôi trong suốt thời gian thực hiện đề tài.
Tôi xin chân thành cảm ơn Ủy ban nhân dân huyện Nho Quan, Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Nho Quan, Phòng Nông nghiệp và phát triển nông thôn huyện Nho Quan, chi cục thống kê huyện Nho Quan, Uỷ ban nhân dân các xã, thị trấn và cán bộ địa chính các xã, thị trấn trên địa bàn huyện Nho Quan đã giúp đỡ tận tình, tạo điều kiện để tôi hoàn thành luận văn này. Tôi cũng xin gửi lời cảm ơn tới người thân, bạn bè và đồng nghiệp đã tạo điều kiện giúp đỡ và động viên tôi trong quá trình học tập, nghiên cứu để hoàn thành luận văn này. Một lần nữa tôi xin chân thành cảm ơn ! Hà Nội, ngày tháng 09 năm 2018 Tác giả Luận văn Kiều Tuấn Anh. ii DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt BNN&PTNT Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn BVTV Bảo vệ thực vật HTX Hợp tác xã TT Thị trấn QM1 Quy mô 1 QM2 Quy mô 2 QM3 Quy mô 3 QM4 Quy mô 4 QSDĐ Quyền sử dụng đất TNMT Tài nguyên môi trường NTTS Nuôi trồng thủy sản UBND Ủy ban nhân dân iii MỤC LỤC Lời cam đoan.
ii Mục lục. iii Danh mục bảng. vii Danh mục hình. viii Trích yếu luận văn.
ix Thesis abstract. Tính cấp thiết của đề tài. Mục đích nghiên cứu của đề tài. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn.
Tổng quan tài liệu. Khái niệm về tích tụ ruộng đất. Khái niệm về tích tụ ruộng đất. Sự cần thiết phải tích tụ đất nông nghiệp.
Hình thức tích tụ đất nông nghiệp. Các yếu tố hạn chế quá trình thực hiện tích tụ đất nông nghiệp. Ảnh hưởng của tích tụ ruộng đất đến sử dụng đất. Tích tụ đất nông nghiệp tại một số nước trên thế giới.
Tích tụ đất nông nghiệp tại Việt Nam. Chính sách pháp luật đất đai liên quan đến tích tụ đất nông nghiệp. Kết quả tích tụ đất nông nghiệp ở Việt Nam. Nội dung và phương pháp nghiên cứu.
Thời gian nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu. Khái quát điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của huyện Nho Quan.
Đánh giá tình hình sử dụng đất trên địa bàn huyện Nho Quan giai đoạn 2014 – 2017. Đánh giá về tích tụ ruộng đất trên địa bàn huyện Nho Quan. Một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng đất cho các hộ nông dân tích tụ đất nông nghiệp tại huyện Nho Quan. Phương pháp nghiên cứu.
Phương pháp điều tra thu thập số liệu thứ cấp. Phương pháp phân vùng nghiên cứu. Phương pháp đánh giá mức độ tích tụ ruộng đất. Phương pháp điều tra thu thập số liệu sơ cấp.
Phương pháp thống kê và tổng hợp số liệu. Phương pháp tổng hợp số liệu, tài liệu. Kết quả nghiên cứu. Khái quát điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của huyện Nho Quan.
Điều kiện tự nhiên. Điều kiện kinh tế - xã hội. Đánh giá chung về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của huyện Nho Quan. Đánh giá tình hình quản lý sử dụng đất trên địa bàn huyện Nho Quan giai đoạn 2014 – 2017.
Tình hình quản lý sử dụng đất trên địa bàn huyện Nho Quan. Hiện trạng sử dụng đất trên địa bàn huyện. Đánh giá về tích tụ ruộng đất trên địa bàn huyện Nho Quan. Quy mô tích tụ đất nông nghiệp.
Hiện trạng sử dụng đất của các hộ tích tụ ruộng đất của huyện Nho quan. Hình thức tích tụ đất nông nghiệp. Hình thức thanh toán trong thuê đất nông nghiệp của các hộ tích tụ. Đánh giá của người dân về những khó khăn, thuận lợi trong quá trình tích tụ đất nông nghiệp.
Đánh giá của các cán bộ địa phương về tích tụ đất nông nghiệp. Một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng đất cho các hộ nông dân tích tụ đất nông nghiệp tại huyện Nho Quan. Một số hạn chế trong thực hiện tích tụ đất nông nghiệp tại huyện Nho Quan. Một số gıảı pháp nhằm nâng cao hıệu quả sử dụng đất cho các hộ nông dân tích tụ đất nông nghıệp.
Kết luận và kiến nghị. 71 Tài liệu tham khảo. 75 vi DANH MỤC BẢNG Bảng 2. Quy mô bình quân trang trại của một số nước.
Một số chỉ tiêu sản xuất nông nghiệp của các nước trên thế giới. Số lượng trang trại ở Việt Nam từ năm 2011 - 2014. Số trang trại phân theo lĩnh vực sản xuất và phân theo địa phương năm 2015 của Việt nam. Số trang trại phân theo lĩnh vực sản xuất và phân theo tỉnh ở vùng Đồng bằng sông Hồng năm 2015 .1 Cơ cấu kinh tế huyện Nho Quan năm 2017.
Hiện trạng dân số và lao động huyện Nho Quan năm 2017. Hiện trạng sử dụng đất năm 2017 huyện Nho Quan, tỉnh Ninh Bình. Số hộ có tích tụ đất nông nghiệp phân theo quy mô diện tích ở huyện Nho Quan. Diện tích đất nông nghiệp của các nhóm hộ phân theo quy mô tích tụ tại huyện Nho Quan, tỉnh Ninh bình.
Hiện trạng sử dụng đất của các hộ tích tụ ruộng đất của huyện Nho quan. Hình thức tích tụ đất nông nghiệp của các hộ tại huyện Nho Quan. Thời gian thực hiện thuê quyền sử dụng đất nông nghiệp đối với từng loại hình sử dụng đất tại huyện Nho Quan. Hình thức và số lần thanh toán trong thuê đất của các hộ tích tụ đất nông nghiệp.
Ý kiến của các hộ về hình thức tích tụ bằng cách thuê đất nông nghiệp sử dụng vào mục đích công ích của xã (n=90). Đánh giá của các hộ về hình thức tích tụ bằng cách thuê đất nông nghiệp của các hộ dân cùng địa phương (n=90). Đánh giá của các hộ về khó khăn trong quá trình tích tụ ruộng đất bằng hình thức nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất. Đánh giá của các cán bộ địa phương về quá trình tích tụ đất nông nghiệp.
59 vii DANH MỤC HÌNH Hình 4.1 Sơ đồ vị trí huyện Nho Quan. Số hộ có diện tích đất đạt tiêu chuẩn trang trại nông nghiệp theo Thông tư 27/2011/TT-BNNPTNT tại huyện Nho quan tỉnh Ninh Bình. 44 viii TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Học viên: Kiều Tuấn Anh Tên đề tài: Đánh giá thực trạng tích tụ ruộng đất ở huyện Nho Quan, tỉnh Ninh Bình. Chuyên ngành: Quản lý Đất đai Mã số: 8850103 Cơ sở đào tạo: Học viện Nông nghiệp Việt Nam Mục đích nghiên cứu của đề tài - Đánh giá thực trạng về tích tụ ruộng đất trên địa bàn huyện Nho Quan, tỉnh Ninh Bình.
- Đánh giá ưu điểm và những tồn tại của công tác tích tụ ruộng đất trên địa bàn huyện Nho Quan, tỉnh Ninh Bình. - Đề xuất một số giải pháp nhằm thúc đẩy quá trình tích tụ ruộng đất trên địa bàn huyện Nho Quan, tỉnh Ninh Bình. Phương pháp nghiên cứu - Phương pháp điều tra thu thập số liệu thứ cấp: Thu thập tài liệu, số liệu, thông tin cần thiết cho mục đích nghiên cứu như: các tài liệu về điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội của huyện tại Phòng Tài nguyên và Môi trường, phòng Kinh tế hạ tầng, Phòng Nông nghiệp và phát triển nông thôn và Chi cục Thống kê huyện Nho Quan. - Phương pháp phân vùng nghiên cứu: Địa hình Nho Quan chia thành 3 tiểu vùng khá rõ nét: vùng núi, vùng bán sơn địa, vùng đồng chiêm trũng.
- Phương pháp điều tra thu thập số liệu sơ cấp + Điều tra hộ dân: Điều tra ở mỗi tiểu vùng 30 hộ có tích tụ ruộng đất lớn. + Điều tra 30 cán bộ địa chính xã cán bộ ở phòng TNMT huyện và cán bộ phòng Nông nghiệp huyện về tích tụ ruộng đất - Phương pháp đánh giá mức độ tích tụ ruộng đất: Trên cơ sở tổng hợp và phân nhóm các hộ theo mức độ tích tụ ruộng đất, ta có 05 nhóm sau: + Quy mô 1 (QM1): 0,6-1,0 ha; Quy mô 2 (QM2): từ >1,0 đến <2,1ha (theo Điều 5 Thông tư số 27/2011/TT-BNNPTNT diện tích trang trại phải ≥2,1ha; Quy mô 3 (QM3): : từ > 2,1 ha đến 5 ha; Quy mô 4 (QM4): từ 5-10ha; Quy mô 5 (QM5): : >10ha - Phương pháp thống kê và tổng hợp số liệu - Phương pháp tổng hợp số liệu, tài liệu Kết quả nghiên cứu chính và kết luận 1. Nho Quan nằm ở phía Tây Bắc của tỉnh Ninh Bình, là cửa ngõ quan trọng của ix tỉnh trong việc giao lưu phát triển kinh tế - xã hội với các tỉnh vùng Tây Bắc, vùng đồng bằng Bắc bộ và khu IV cũ. Năm 2017 huyện Nho Quan có giá trị sản xuất đạt 3.828,9 tỷ đồng với tốc độ tăng trưởng đạt 4,1%.
Ngành Nông lâm - Thủy sản chiếm tỷ lệ 41,42 % trong cơ cấu kinh tế, sản xuất công nghiệp chiếm 38,88% và lĩnh vực thương mại – dịch vụ chiếm 19,70%. Năm 2017 tổng diện tích đất tự nhiên của huyện là 45.052,5 ha, trong đó: đất nông nghiệp chiếm 78,9%; đất phi nông nghiệp chiếm 15,9%; đất chưa sử dụng chiếm 5,1%. Trong giai đoạn 2014-2017 huyện đã thực hiện tốt các nội dung quản lý nhà nước về đất đai.