ĐẠI HỌC QUỐC GIA TP. HCM TRƢỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA KHOA MÔI TRƢỜNG VÀ TÀI NGUYÊN NGUYỄN GIA BẢO ĐÁNH GIÁ TÍNH DỄ TỔN THƢƠNG CỦA CỘNG ĐỒNG VÙNG ĐỚI BỜ TẠI PHAN THIẾT DƢỚI TÁC ĐỘNG CỦA BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU VULNERABILITY ASSESSMENT FOR COASTAL COMMUNITY IN PHAN THIET CITY UNDER THE EFFECT OF CLIMATE CHANGE NGÀNH: QUẢN LÝ TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƢỜNG MÃ SỐ: 60.01 LUẬN VĂN THẠC SĨ Tp. Hồ Chí Minh, tháng 12 năm 2018 Công trình đƣợc hoàn thành tại: Trƣờng Đại học Bách Khoa – ĐHQG-HCM Cán bộ hƣớng dẫn khoa học : PGS.TS Võ Lê Phú Cán bộ chấm nhận xét 1: PGS.TS Châu Nguyễn Xuân Quang Cán bộ chấm nhận xét 2: TS. Lê Ngọc Tuấn Luận văn thạc sĩ đƣợc bảo vệ tại Trƣờng Đại học Bách Khoa, ĐHQG Tp.
HCM ngày 17 tháng 01 năm 2019. Thành phần Hội đồng đánh giá luận văn thạc sĩ gồm: 1. Chủ tịch: PGS.TS Lê Văn Khoa 2. Ủy viên: TS.
Phan Thu Nga 3. Phản biện 1: TS.Lê Ngọc Tuấn 4. Phản biện 2: PGS. Châu Nguyễn Xuân Quang 5.
Lâm Văn Giang Xác nhận của Chủ tịch Hội đồng đánh giá LV và Trƣởng Khoa quản lý chuyên ngành sau khi luận văn đã đƣợc sửa chữa (nếu có). CHỦ TỊCH HỘI ĐỒNG TRƢỞNG KHOA i ĐẠI HỌC QUỐC GIA TP.HCM CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM TRƢỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA Độc lập - Tự do - Hạnh phúc ----------o0o---------- ----------o0o---------- NHIỆM VỤ LUẬN VĂN THẠC SĨ Họ tên học viên: NGUYỄN GIA BẢO MSHV: 1670385 Ngày, tháng, năm sinh: 31/07/1991 Nơi sinh: Bình Thuận Chuyên ngành: Quản lý Tài Nguyên và Môi Trƣờng Mã số : 60850101 I. TÊN ĐỀ TÀI: ĐÁNH GIÁ TÍNH DỄ TỔN THƢƠNG CỦA CỘNG ĐỒNG VÙNG ĐỚI BỜ TẠI PHAN THIẾT DƢỚI TÁC ĐỘNG CỦA BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU II. NHIỆM VỤ VÀ NỘI DUNG: Luận văn đƣợc thực hiện nhằm đánh giá tính dễ tổn thƣơng của vùng bờ thành phố Phan Thiết và đề xuất giải pháp thích ứng, thể hiện thông qua các nội dung sau: 1.
Đánh giá các tác động của BĐKH đối với cộng đồng vùng ven biển tại Phan Thiết thông qua tổng quan tài liệu và khảo sát thực tế. Đánh giá tính dễ tổn thƣơng dƣới tác động tiềm tàng của BĐKH đối với cộng đồng vùng ven biển tại Phan Thiết. Đề xuất các giải pháp thích ứng các tác động của BĐKH tại vùng ven biển thành phố Phan Thiết. NGÀY GIAO NHIỆM VỤ : III.
NGÀY HOÀN THÀNH NHIỆM VỤ: IV.CÁN BỘ HƢỚNG DẪN: PGS.TS VÕ LÊ PHÚ Tp. CÁN BỘ HƢỚNG DẪN CHỦ NHIỆM BỘ MÔN ĐÀO TẠO (Họ tên và chữ ký) (Họ tên và chữ ký) TRƢỞNG KHOA (Họ tên và chữ ký) ii LỜI CẢM ƠN Luận văn này đƣợc hoàn thành là cách để tôi tri ân và đóng góp tri thức của mình đến mảnh đất tôi sinh ra, lớn lên và trƣởng thành trƣớc khi vào Tp.HCM học tập. Luận văn đƣợc hoàn thành không chỉ bằng ý chí của tôi mà còn nhờ vào sự hỗ trợ vô cùng lớn từ rất nhiều ngƣời. Lời đầu tiên, tôi xin cảm ơn các Thầy, Cô đã giảng dạy trong suốt chƣơng trình học, những ngƣời đã vun đắp những nền tảng kiến thức đầu tiên để em định hình đƣợc hƣớng nghiên cứu.
Tiếp theo, tôi xin dành lời cảm ơn chân thành đến Thầy hƣớng dẫn luận văn của mình, PGS.TS Võ Lê Phú cùng các Thầy và chuyên gia trong lĩnh vực chuyên môn của đề tài, gồm GS.TS Tsung-Yi Lin và PGS.TS Nguyễn Danh Thảo, những ngƣời Thầy đã gợi ý những định hƣớng đầu tiên cho tôi trong chuyến thực địa vào tháng 07 và tháng 08/2017. Suốt chặng đƣờng thực hiện Luận văn này, tôi còn nhận đƣợc rất nhiều lời góp ý từ các Thầy từ các trƣờng, các trung tâm và các đơn vị khác đối với nội dung luận văn trong quá trình tham vấn ý kiến chuyên gia. Về các cơ quan quản lý tại Phan Thiết, tôi xin cảm ơn tập thể các cô chú, anh chị tại Phòng Môi Trƣờng và Tài Nguyên thuộc UBND Thành phố Phan Thiết, Chi cục Biển và Hải Đảo, Sở Tài nguyên và Môi Trƣờng, Cục thống kê tỉnh Bình Thuận và bác Mai Chí, nguyên Phó Giám Đốc Sở Nông Nghiệp và Phát triển Nông thôn. Ngoài ra, không thể không kể đến những sự giúp đỡ nhiệt tình từ các ông bà, cô chú, anh chị em và bạn bè tại thành phố Phan Thiết đã giúp đỡ tôi rất nhiểu trong quá trình khảo sát thực tế ở địa phƣơng.
Tôi cũng xin cảm ơn những ngƣời bạn cùng lớp Quản lý Tài nguyên Môi trƣờng, K2016, cảm ơn các anh chị và các bạn đã luôn đồng hành và hỗ trợ kỹ thuật trong quá trình xây dựng bản đồ GIS. Ngoài ra, tôi mong muốn đƣợc gửi lời cảm ơn đến các anh chị quản lý và đồng nghiệp ở Công ty Ajinomoto Việt Nam và Công ty TNHH Bodynits đã luôn động viên, hỗ trợ tôi trong công việc và quá trình học tập. Cuối cùng, tôi xin dành lời cảm ơn đến gia đình đã luôn là nguồn động viên vô biên và sát cánh để tôi có thể vƣợt qua những những giai đoạn khó khăn nhất. TPHCM, ngày 31 tháng 12 năm 2018 NGUYỄN GIA BẢO iii TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ Phan Thiết là trung tâm hành chính, kinh tế - xã hội của tỉnh Bình Thuận và là một trong những địa điểm du lịch nổi bật trong khu vực Duyên hải Nam Trung Bộ.
Phan Thiết mang đặc trƣng của kiểu khí hậu nhiệt đới gió mùa, nhiều nắng, ít mƣa cùng địa hình trải dài ven biển với nhiều bãi tắm đẹp và các kiểu địa hình độc đáo khác. Thành phố biển này đang phát triển mạnh mẽ qua mỗi năm theo định hƣớng phát triển các ngành kinh tế mũi nhọn dựa trên lợi thế về tài nguyên biển. Tuy vậy, với tình hình hệ thống khí hậu toàn cầu có nhiều biến đổi đáng kể trong những năm gần đây, sự phát triển của Phan Thiết đứng trƣớc nhiều áp lực từ các rủi ro thiên nhiên, bao gồm thiên tai hạn hán kéo dài, sự xuất hiện thƣờng xuyên hơn của các hiện tƣợng thời tiết cực đoan và đặc biệt là mối nguy nƣớc biển dâng gây xói lở ven biển. Những rủi ro này ảnh hƣởng toàn diện lên cả cấu trúc tự nhiên lẫn hoạt động kinh tế - xã hội của vùng bờ Phan Thiết, đặc biệt là các phƣờng xã ven biển.
Trong điều kiện đó, sự thiếu hụt các cơ sơ khoa học để thực hiện quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội nói chung và quy hoạch vùng bờ nói riêng tại Phan Thiết đặt ra sự cấp thiết của các cuộc đánh giá rủi ro từ BĐKH. Dựa trên cơ sở tổng quan tài liệu, số liệu cũng nhƣ khảo sát thực tế, tính dễ tổn thƣơng của từng phƣờng xã vùng bờ thành phố Phan Thiết đƣợc đánh giá chi tiết thông qua ba tiêu chí: mức độ phơi nhiễm về xói lở; mức độ nhạy cảm của đối tƣợng dân số, kinh tế-xã hội, sinh kế; khả năng thích ứng của cấp chính quyền và cộng đồng. Các kết quả đánh giá đƣợc thể hiện dƣới dạng bản đồ để mang tính trực quan, dễ dàng phù hợp với nhiều đối tƣợng tiếp cận. Bộ tiêu chí để đánh giá tính dễ tổn thƣơng đƣợc xây dựng trên cơ sở đáng tin cậy để phù hợp với điều kiện hiện tại của Phan Thiết, đồng thời, xây dựng bộ trọng số theo phép phân tích cấp bậc AHP.
Kết quả nghiên cứu cho thấy các phƣờng xã vùng bờ tại Phan Thiết có mức độ dễ tổn thƣơng khác nhau và phản ánh đúng với hiện trạng đƣợc ghi nhận qua truyền thông cũng nhƣ qua các kết quả nghiên cứu có liên quan khác. Từ kết quả đánh giá chi tiết, các giải pháp phù hợp đƣợc đề xuất để làm giảm tính dễ tổn thƣơng cho từng khu vực. Các giải pháp này bao gồm nhóm giải pháp kỹ thuật công trình, kỹ thuật phi công trình và giải pháp quản lý cùng với những đề xuất phối hợp các giải pháp với nhau nhằm quản lý vùng bờ và ứng phó với BĐKH một cách bền vững. iv ABSTRACT Phan Thiet is well-known as Binh Thuan Province’s capital, which is center of administration, economy and social, as well as one of the most valuable coastal tourism cities in Central Region of Vietnam.
Phan Thiet has a tropical monsoon climate with a marked long dry, hot season and less rain in year. This city also owns a long coastline with remarkable beaches and other extraordinary types of terrain such as sand dunes. Phan Thiet’s economy has grown significantly in recent years with sea-based orientation, which aims to take advantage of coastal resources. However, in global climate-changed background resulted in many significantly negative phenomenon, Phan Thiet's develop is threaten by pressure of natural risks, such as long-term drought, appearance of abnormal tropical storm, especially sea level rising led to coastal erosion.
These risks have influence comprehensively to natural structure as well as socio- economy activities in coastal region of Phan Thiet. In this circumstance, the lack of scientific database for overall urban planning required a suitable climate-change risk analysis such as vulnerability assessment. Based on literature overviews as well as field observation, vulnerability assessment was processed by three basic components: exposures of erosion, sensitive of population/socio-economy/livelihood, adapt capacity of authority as well as coastal community. The assessment result is illustrated by color- ranged map in order to reflect the data visually to many kinds of audience.
The index used for assessment is composed based on trusted information to be suitable with current situation of Phan Thiet. In addition, weightage of index is indicated by AHP (Analytic hierarchy process), which includes pair of index comparing and importance considering with study objective. The assessment resulted that every coastal ward has different vulnerable level that be conforming to current issues in Phan Thiet, which is reported by communication as well as related research. Regarding to analyzed results, various method is proposed in order to mitigate vulnerability in Phan Thiet’s coastal region.
These methods include structural countermeasure, non-structural countermeasure and management technique. Some combination of methods is also discussed aims to strengthen coastal management sustainably in Phan Thiet. v LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận văn thạc sĩ “Đánh giá tính dễ tổn thương của cộng đồng vùng đới bờ tại Phan Thiết dưới tác động của biến đổi khí hậu” là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Tất cả những thông tin, số liệu đều đƣợc trích dẫn và tham chiếu tài liệu tham khảo đầy đủ.
Những hình ảnh và dữ liệu phục vụ cho đánh giá kết quả đều do chính tôi thực hiện.HCM, ngày 31 tháng 12 năm 2018 Học viên Nguyễn Gia Bảo vi MỤC LỤC CHƢƠNG 1: GIỚI THIỆU CHUNG. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI. MỤC TIÊU VÀ NỘI DUNG NGHIÊN CỨU. PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.
Phƣơng pháp luận. Phƣơng pháp nghiên cứu. PHẠM VI VÀ ĐỐI TƢỢNG NGHIÊN CỨU. Ý NGHĨA CỦA ĐỀ TÀI.
BỐ CỤC LUẬN VĂN. 14 CHƢƠNG 2: TỔNG QUAN CƠ SỞ VỀ VÙNG BỜ, BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU VÀ CÁC TÁC ĐỘNG CỦA BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU ĐẾN VÙNG BỜ .
