Hiện Trạng Sâu Đầu Đen Opisina Arenosella Hại Dừa Tại Bến Tre

Khóa luận phân tích tình trạng sâu đầu đen opisina arenosella hại dừa tại Bến Tre và tác động của thuốc bảo vệ thực vật đến ong ký sinh bracon hebetor.

• Tác giả: Nguyen Hong Son
• Người hướng dẫn: TS. Le Khac Hoang
• Trường học: Trường Đại Học Nông Lâm Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Bảo Vệ Thực Vật
• Đề tài: Đánh Giá Tác Động Của Thuốc Bảo Vệ Thực Vật Đến Sâu Đầu Đen Hại Dừa Tại Bến Tre
• Loại tài liệu: Khóa Luận Tốt Nghiệp
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• TÓM TẮT
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Giới thiệu sơ lược về cây dừa
• 1.2. Nguồn gốc và phân loại cây dừa
• 1.3. Tình hình sản xuất và tiêu thụ dừa trên thế giới và Việt Nam
• 1.4. Sâu đầu đen hại dừa (Opisina arenosella Walker)
• 1.4.1. Đặc điểm hình thái, sinh học và gây hại của sâu đầu đen hại dừa
• 1.4.2. Biện pháp sinh học trừ sâu đầu đen hại dừa
• 1.4.2.1. Kiểm soát sâu đầu đen bằng vi khuẩn
• 1.4.2.2. Kiểm soát sâu đầu đen bằng ong ký sinh
• 1.4.3. Giới thiệu ong ký sinh Bracon hebetor (Hymenoptera: Braconidae)
• 1.4.4. Trừ sâu đầu đen bằng thuốc bảo vệ thực vật
• 1.4.5. Ảnh hưởng của thuốc bảo vệ thực vật lên ong ký sinh Bracon hebetor
• 2. CHƯƠNG 2: VẬT LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Thời gian và địa điểm nghiên cứu
• 2.2. Phương pháp nghiên cứu
• 2.2.1. Điều tra hiện trạng sâu đầu đen hại dừa tại Bến Tre
• 2.2.2. Nhân nguồn ấu trùng sâu đầu đen Opisina arenosella tuổi 5, 6 và ong ký sinh ấu trùng
• 2.2.3. Thí nghiệm xác định ảnh hưởng của phương pháp xử lý thuốc bảo vệ thực vật đến ong ký sinh
• 2.2.4. Phương pháp xử lý số liệu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Điều tra thành phần, đánh giá hiện trạng tình hình gây hại của sâu đầu đen hại dừa
• 3.2. Thí nghiệm tác động thuốc bảo vệ thực vật lên lá dừa
• 3.3. Thí nghiệm xông hơi thuốc bảo vệ thực vật trên lá dừa
• 3.4. Thí nghiệm phun trực tiếp thuốc bảo vệ thực vật lên ong ký sinh
• KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• DANH SÁCH CHỮ CÁI VIẾT TẮT
• DANH SÁCH CÁC BẢNG
• DANH SÁCH CÁC HÌNH

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Tác Động Của Thuốc Bảo Vệ Thực Vật Đến Sâu Đầu Đen

Sâu đầu đen (Opisina arenosella) là một trong những loài gây hại chính cho cây dừa tại Bến Tre. Việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật để kiểm soát loài sâu này đã trở thành một vấn đề quan trọng trong nông nghiệp. Nghiên cứu này nhằm đánh giá tác động của các loại thuốc bảo vệ thực vật đến sự phát triển của sâu đầu đen và các loài thiên địch như ong ký sinh Bracon hebetor.

1.1. Tình Hình Sâu Đầu Đen Hại Dừa Tại Bến Tre

Sâu đầu đen đã xuất hiện tại Bến Tre từ năm 2020 và gây hại nghiêm trọng đến năng suất dừa. Theo thống kê, tỷ lệ cây bị hại có thể lên đến 100% trong một số vườn. Việc hiểu rõ tình hình này là cần thiết để có biện pháp phòng ngừa hiệu quả.

1.2. Tác Động Của Thuốc Bảo Vệ Thực Vật Đến Hệ Sinh Thái

Sử dụng thuốc bảo vệ thực vật không chỉ ảnh hưởng đến sâu đầu đen mà còn tác động đến các loài thiên địch như ong ký sinh. Việc đánh giá tác động này giúp nông dân lựa chọn phương pháp kiểm soát hiệu quả mà không làm tổn hại đến hệ sinh thái.

II. Vấn Đề Gây Hại Của Sâu Đầu Đen Đến Cây Dừa

Sâu đầu đen gây ra nhiều thiệt hại cho cây dừa, ảnh hưởng đến năng suất và chất lượng sản phẩm. Việc xác định mức độ gây hại của sâu đầu đen là rất quan trọng để có biện pháp xử lý kịp thời.

2.1. Đặc Điểm Sinh Học Của Sâu Đầu Đen

Sâu đầu đen có khả năng sinh sản nhanh chóng và phát triển mạnh trong điều kiện khí hậu ẩm ướt. Điều này làm cho việc kiểm soát chúng trở nên khó khăn hơn.

2.2. Mức Độ Gây Hại Của Sâu Đầu Đen

Theo nghiên cứu, mức độ gây hại của sâu đầu đen có thể dao động từ 20% đến 80% tùy thuộc vào điều kiện môi trường và biện pháp can thiệp. Việc theo dõi thường xuyên là cần thiết để đánh giá tình hình.

III. Phương Pháp Kiểm Soát Sâu Đầu Đen Hiệu Quả

Để kiểm soát sâu đầu đen, nông dân có thể áp dụng nhiều phương pháp khác nhau, bao gồm biện pháp sinh học và hóa học. Việc lựa chọn phương pháp phù hợp sẽ giúp giảm thiểu thiệt hại cho cây dừa.

3.1. Biện Pháp Sinh Học Trong Kiểm Soát Sâu Đầu Đen

Sử dụng các loài thiên địch như ong ký sinh Bracon hebetor là một trong những biện pháp sinh học hiệu quả. Chúng giúp kiểm soát số lượng sâu đầu đen mà không gây hại cho môi trường.

3.2. Sử Dụng Thuốc Bảo Vệ Thực Vật

Việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật như Emamectin benzoate và Flubendiamide đã cho thấy hiệu quả trong việc tiêu diệt sâu đầu đen. Tuy nhiên, cần phải cân nhắc đến tác động của chúng đến các loài thiên địch.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Về Tác Động Của Thuốc Bảo Vệ Thực Vật

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng thuốc bảo vệ thực vật có tác động mạnh đến ong ký sinh Bracon hebetor. Kết quả cho thấy Emamectin benzoate gây chết nhanh hơn Flubendiamide, điều này cần được xem xét trong việc lựa chọn thuốc.

4.1. Kết Quả Thí Nghiệm Đánh Giá Tác Động

Kết quả thí nghiệm cho thấy tỷ lệ chết của ong ký sinh khi tiếp xúc với thuốc bảo vệ thực vật là rất cao. Điều này cho thấy cần có biện pháp điều chỉnh trong việc sử dụng thuốc.

4.2. Ứng Dụng Kết Quả Nghiên Cứu Vào Thực Tiễn

Kết quả nghiên cứu có thể được áp dụng để xây dựng các chương trình quản lý dịch hại hiệu quả hơn, giúp bảo vệ cây dừa và duy trì sự cân bằng sinh thái.

V. Kết Luận Về Tác Động Của Thuốc Bảo Vệ Thực Vật Đến Sâu Đầu Đen

Việc đánh giá tác động của thuốc bảo vệ thực vật đến sâu đầu đen và các loài thiên địch là rất cần thiết. Nghiên cứu này cung cấp thông tin quan trọng để nông dân có thể đưa ra quyết định đúng đắn trong việc quản lý dịch hại.

5.1. Tương Lai Của Nghiên Cứu Về Sâu Đầu Đen

Nghiên cứu cần tiếp tục để tìm ra các biện pháp kiểm soát hiệu quả hơn, đồng thời bảo vệ các loài thiên địch trong hệ sinh thái.

5.2. Đề Xuất Các Giải Pháp Bền Vững

Cần phát triển các giải pháp bền vững trong quản lý sâu đầu đen, bao gồm việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật một cách hợp lý và áp dụng các biện pháp sinh học.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Cây dừa (Cocos nucifera) giữ vai trò kinh tế trọng điểm trong cơ cấu nông nghiệp Việt Nam với diện tích trên 170.000 ha, tập trung chủ yếu tại vùng Đồng bằng sông Cửu Long (chiếm gần 80% với hơn 130.000 ha). Trong đó, tỉnh Bến Tre là vùng trồng dừa lớn nhất cả nước với diện tích 77.232 ha (chiếm 40% diện tích toàn vùng), sản lượng thu hoạch đạt 672.000 tấn trái mỗi năm. Vào tháng 07 năm 2020, loài sâu đầu đen (Opisina arenosella Walker) – dịch hại nguy hiểm có nguồn gốc từ Nam Á – được ghi nhận xuất hiện lần đầu tiên tại Việt Nam ở ấp Giồng Tre, xã Phú Long, huyện Bình Đại, tỉnh Bến Tre với diện tích nhiễm ban đầu 2,4 ha. Sâu đầu đen nhanh chóng bùng phát thành dịch, lây lan ra nhiều huyện tại Bến Tre và sang các tỉnh lân cận. Sâu non ăn biểu bì mặt dưới lá chét và nhả tơ kết phân thành đường ống trú ẩn, làm toàn bộ tàu lá bị cháy khô, rụng quả non và suy giảm nghiêm trọng năng suất dừa.

Do là đối tượng dịch hại ngoại lai mới xâm nhập, chưa có thuốc bảo vệ thực vật chính thức đăng ký phòng trừ chuyên biệt trong danh mục, các biện pháp hóa học tạm thời thường được áp dụng tự phát. Thân dừa cao gây trở ngại lớn cho việc phun xịt, đồng thời việc lạm dụng các hoạt chất hóa học phổ rộng không chọn lọc gây tổn hại nghiêm trọng đến hệ sinh thái vườn dừa, làm suy giảm các loài thiên địch tự nhiên, đặc biệt là ong ký sinh ấu trùng Bracon hebetor. Từ thực tiễn đó, khóa luận tốt nghiệp ngành Bảo vệ Thực vật của tác giả Nguyễn Hồng Sơn được thực hiện nhằm giải quyết các nhiệm vụ khoa học cụ thể.

Mục tiêu nghiên cứu của đề tài gồm:

1. Xác định hiện trạng và mức độ gây hại của sâu đầu đen Opisina arenosella tại 3 xã Thới Lai, Định Trung, Phú Long thuộc huyện Bình Đại, tỉnh Bến Tre.
2. Đánh giá tác động của hai hoạt chất thuốc bảo vệ thực vật trừ sâu đầu đen đến khả năng sống sót của ong ký sinh ấu trùng Bracon hebetor trong điều kiện phòng thí nghiệm.

Nhiệm vụ và yêu cầu nghiên cứu:

1. Thực hiện điều tra hiện trạng sâu đầu đen và đánh giá cấp độ theo tiêu chuẩn 5 cấp hại của Cục Bảo vệ thực vật (2020) tại 3 xã của huyện Bình Đại, tỉnh Bến Tre.
2. Thực hiện thí nghiệm đánh giá tác động của hai hoạt chất Emamectin benzoate 5% (liều lượng 0,5 g/L) và Flubendiamide 20% (liều lượng 0,4 g/L) đến ong ký sinh B. hebetor trong điều kiện phòng thí nghiệm được kiểm soát (nhiệt độ 28 ± 2°C, ẩm độ 70 ± 5%, thời gian chiếu sáng 12 giờ).

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng: Sâu đầu đen hại dừa Opisina arenosella Walker (giai đoạn ấu trùng tuổi 5, 6) và ong ký sinh ấu trùng Bracon hebetor Say (Hymenoptera: Braconidae).
• Phạm vi không gian: Khảo sát đồng ruộng tại 30 vườn dừa (mỗi xã 10 vườn) tại xã Thới Lai, xã Định Trung và xã Phú Long thuộc huyện Bình Đại, tỉnh Bến Tre; các thí nghiệm độc học được thực hiện tại phòng thí nghiệm Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ Thực vật tỉnh Bến Tre.
• Phạm vi thời gian: Đề tài tiến hành từ tháng 05/2022 đến tháng 10/2022; trong đó số liệu điều tra thực địa được thu thập tập trung trong tháng 06/2022 và thí nghiệm phòng thí nghiệm tiến hành từ tháng 07/2022 đến tháng 09/2022.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng trên nền tảng sinh thái học nông nghiệp và quản lý dịch hại tổng hợp (IPM), kết hợp giữa dịch tễ học côn trùng trên đồng ruộng và độc học thực nghiệm trong phòng thí nghiệm.

Về cơ sở lý thuyết sinh học:

• Cây dừa (Cocos nucifera L.) thuộc họ Cau (Arecaceae), bộ Arecales, bộ gen lưỡng bội 2n = 32, phân bố chính ở hai nhóm dừa cao (thụ phấn chéo) và dừa lùn (tự thụ phấn). Cây sinh trưởng tối ưu ở nhiệt độ 27 - 29°C, ẩm độ 60 - 90%, vũ lượng 1300 - 2300 mm/năm.
• Sâu đầu đen (Opisina arenosella Walker): Vòng đời kéo dài 45 - 60 ngày. Trứng hình bầu dục màu vàng kem sang nâu đỏ, nở sau 4 - 5 ngày. Giai đoạn ấu trùng kéo dài 30 - 45 ngày qua các tuổi, đẫy sức có 3 sọc nâu dọc thân; ấu trùng ăn lớp biểu bì dưới mặt lá chét và tạo vỏ bọc bằng tơ lẫn phân. Giai đoạn nhộng kéo dài 8 ngày. Thành trùng ngài màu xám nhạt, con cái đẻ trung bình từ 83,4 đến 273,63 trứng tùy thuộc nhiệt độ môi trường.
• Ong ký sinh ấu trùng Bracon hebetor (Hymenoptera: Braconidae): Loài ký sinh ngoài đơn độc hoặc tập đoàn, có phổ ký chủ rộng trên 39 loài côn trùng hại nông nghiệp và kho tàng. Con cái chích nọc gây tê liệt ấu trùng vật chủ (ưa thích tuổi 3 đến tuổi 6) rồi đẻ từ 2 - 8 trứng trên mỗi cơ thể sâu non (tối đa 82 trứng/con cái). Vòng đời hoàn thành rất nhanh trong 8,67 ngày (dao động 7 - 12 ngày), là tác nhân kiểm soát sinh học tiềm năng đối với sâu đầu đen.
• Hoạt chất thuốc bảo vệ thực vật khảo sát:
  • Emamectin benzoate (EMB): Hoạt chất bán tổng hợp chiết xuất từ xạ khuẩn Streptomyces avermitilis, công thức hóa học C49H75NO13, tác động kích hoạt kênh chloride và thụ thể GABA trong hệ thần kinh, ngăn chặn xung động thần kinh khiến côn trùng ngừng ăn và chết đói sau 72 - 96 giờ.
  • Flubendiamide: Thuộc nhóm diamide, kích thích mở thụ thể ryanodine nhạy cảm nội bào làm giải phóng ion Ca2+ liên tục từ mạng lưới cơ tương, dẫn đến co cứng cơ vân, ngừng ăn, tê liệt hoàn toàn và tử vong.

Phương pháp nghiên cứu cụ thể:

• Phương pháp điều tra hiện trạng đồng ruộng: Thực hiện trên 30 vườn dừa tại 3 xã (Thới Lai: ấp Chợ, ấp Giồng Hồ; Định Trung: ấp Tân Định, ấp Cá Đuối; Phú Long: ấp Giồng Tre). Mỗi vườn có diện tích tối thiểu 5.000 m². Tại mỗi vườn, chọn ngẫu nhiên 5 điểm theo 2 đường chéo góc, mỗi điểm kiểm tra 10 cây (tổng số 50 cây/vườn). Tại mỗi điểm, chọn ngẫu nhiên 1 cây để lấy 30 lá chét ở tầng giữa tàu dừa, soi dưới kính lúp soi nổi cầm tay nhằm đếm mật số sâu non và nhộng. Mức độ hại được phân cấp theo tiêu chuẩn của Cục Bảo vệ thực vật (2020) gồm 5 cấp (từ C0: không hại, C1: <20% lá chét bị hại, đến C5: >80% lá chét bị hại). Các chỉ tiêu tính toán gồm: Tỷ lệ cây bị hại (%), Tỷ lệ tàu lá bị hại (%), Chỉ số hại (%), Mật độ sâu non (con/30 lá chét) và Mật độ nhộng (nhộng/30 lá chét).
• Phương pháp nhân nuôi côn trùng thí nghiệm: Sâu đầu đen và ong ký sinh thu thập ngoài tự nhiên tại Bến Tre (10.351043 N). Sâu đầu đen được nhân nuôi trên lá dừa tươi trong lồng lưới 50 x 50 x 50 cm, 2 ngày thay lá 1 lần để thu ấu trùng tuổi 5, 6 thế hệ F1. Ong ký sinh B. hebetor được nhân nuôi trong hộp nhựa 25 x 15 x 8,5 cm chứa 50 ấu trùng sâu đầu đen tuổi 6 và 50 thành trùng ong (35 cái, 15 đực), nuôi dưỡng bằng mật ong tự nhiên 30% để thu thế hệ F2 phục vụ thí nghiệm.
• Bố trí thí nghiệm độc học: Thí nghiệm đơn yếu tố theo kiểu hoàn toàn ngẫu nhiên (CRD) với 3 nghiệm thức và 3 lần lặp lại:
  • Nghiệm thức 1 (NT1): Emamectin benzoate 5% (liều lượng 0,5 g/L nước).
  • Nghiệm thức 2 (NT2): Flubendiamide 20% (liều lượng 0,4 g/L nước).
  • Nghiệm thức 3 (NT3): Nước cất (Đối chứng). Thực hiện qua 3 phương thức tiếp xúc: (1) Tẩm thuốc lên lá dừa (nhúng đoạn lá 10 - 13 cm vào dung dịch thuốc trong 3 giây, để ráo 15 - 25 phút, xếp 7 lá/hộp); (2) Xông hơi thuốc (đặt miếng bông gòn 2 cm tẩm dung dịch thuốc vào hộp kín); (3) Phun trực tiếp dung dịch thuốc lên ong và sâu non. Mỗi đơn vị thí nghiệm theo dõi 20 ấu trùng sâu đầu đen tuổi 5 - 6 và 50 cá thể ong ký sinh trưởng thành.
• Xử lý số liệu: Theo dõi tỷ lệ chết ở các mốc 12, 24, 48, 72, 96, 120, 144, 168, 192, 216 và 240 giờ sau xử lý. Tính toán tỷ lệ chết hiệu chỉnh theo công thức Abbott. Ghi nhận số lượng ong ký sinh vũ hóa thế hệ con (F3) và thời gian hoàn thành vòng đời (ngày). Số liệu được xử lý bằng phần mềm Microsoft Excel 2010; tỷ lệ phần trăm được chuyển đổi dạng arcsin(sqrt(x)) trước khi phân tích phương sai ANOVA và trắc nghiệm phân hạng LSD (α = 0,05) trên phần mềm RStudio.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan tài liệu

Chương này tổng thuật toàn diện các nghiên cứu về cây dừa, sâu đầu đen và ong ký sinh Bracon hebetor:

• Khái quát tình hình sản xuất dừa: Thế giới có 12,3 triệu ha dừa với sản lượng 61,4 triệu tấn (năm 2020), đứng đầu là Indonesia (16,84 triệu tấn), Ấn Độ (14,69 triệu tấn) và Philippines (14,49 triệu tấn). Việt Nam xếp thứ 6 thế giới về sản lượng dừa. Bến Tre là địa phương dẫn đầu cả nước với hơn 77.000 ha dừa, đạt giá trị sản xuất chế biến 3.500 tỷ đồng (chiếm gần 10% giá trị sản xuất công nghiệp toàn tỉnh) và đang mở rộng diện tích canh tác hữu cơ đạt 16.014 ha.
• Đặc điểm hình thái, tập tính và tác hại của Opisina arenosella: Hệ thống hóa 150 loài dịch hại trên dừa, khẳng định sâu đầu đen là loài gây hại nguy hiểm bậc nhất do tập tính ăn biểu bì mặt dưới lá chét của các tàu lá già và bánh tẻ, tạo mạng tơ che chắn làm suy giảm diện tích quang hợp, khiến cây kiệt quệ và rụng trái.
• Các biện pháp kiểm soát sinh học: Tổng quan các nhóm nấm ký sinh (Aspergillus flavus gây chết sâu non tới 90%), ong ký sinh trứng, ký sinh ấu trùng và ký sinh nhộng. Nêu bật vị trí của ong ký sinh Bracon hebetor (họ Braconidae), loài thiên địch có khả năng hạn chế mật số sâu đầu đen tới 71,86% trên đồng ruộng tại Thái Lan.
• Tác động của thuốc bảo vệ thực vật đến sâu hại và thiên địch: Dẫn chứng các nghiên cứu độc học trước đây (Trần Khánh Duy 2021; Kumara 2015; Muslim 2018; Khan 2009; Reddy 1997; Ebeid 2017). Các nghiên cứu khẳng định Emamectin benzoate và Flubendiamide có hiệu lực tiêu diệt sâu non sâu đầu đen rất cao (đạt 98 - 100% sau 72 giờ trong phòng thí nghiệm), nhưng mức độ ảnh hưởng tiêu cực của từng hoạt chất lên sự sống sót và sinh sản của ong ký sinh B. hebetor vẫn cần được thực nghiệm kiểm chứng.

Chương 2: Vật liệu và phương pháp nghiên cứu

Chương 2 mô tả chi tiết quy trình thực nghiệm và phương tiện nghiên cứu:

• Thiết bị và vật liệu: Lồng mica (30 x 30 x 25 cm), lồng nuôi lưới (50 x 50 x 50 cm), hộp nhựa nhân nuôi các kích thước (25 x 15 x 8,5 cm; 17 x 11,6 x 5,6 cm), cân tiểu ly điện tử (220 g, độ chính xác 0,001 g), bình xịt áp lực, kính lúp soi nổi và đầu cắt cành lưỡi liềm trên cao.
• Quy trình chuẩn hóa nhân nuôi ấu trùng sâu đầu đen tuổi 5, 6 và ong ký sinh B. hebetor thế hệ F2 nhằm đảm bảo tính đồng nhất sinh học trước khi đưa vào bố trí các công thức thí nghiệm.
• Thiết kế chi tiết 3 mô hình đánh giá độc học của Emamectin benzoate 5% (0,5 g/L) và Flubendiamide 20% (0,4 g/L): phương pháp tẩm lá dừa tươi, phương pháp xông hơi thuốc qua bông gòn trong không gian kín, và phương pháp phun tiếp xúc trực tiếp.
• Thiết lập quy chuẩn tính toán chỉ số hại theo 5 cấp của Cục Bảo vệ thực vật, công thức hiệu chỉnh tỷ lệ chết Abbott và quy trình phân tích thống kê phương sai ANOVA với trắc nghiệm LSD trên phần mềm RStudio.

Chương 3: Kết quả và thảo luận

Chương 3 công bố các dữ liệu thực nghiệm nguyên gốc thu được từ khảo sát thực địa và thử nghiệm trong phòng thí nghiệm:

1. Hiện trạng và mức độ gây hại của sâu đầu đen tại 3 xã thuộc huyện Bình Đại: Tổng diện tích dừa bị sâu đầu đen gây hại tại 30 vườn điều tra là 19,52 ha. Mức độ gây hại biểu hiện sự khác biệt rõ rệt giữa các địa bàn:

Xã điều tra	Tỷ lệ cây bị hại (%) (TB ± SD)	Tỷ lệ tàu lá bị hại (%) (TB ± SD)	Chỉ số hại (%) (TB ± SD)	Mật độ sâu non (con/30 lá chét) (TB ± SD)	Mật độ nhộng (nhộng/30 lá chét) (TB ± SD)	Biện pháp canh tác / quản lý chính
Thới Lai	95,2 ± 6,9	48,7 ± 30,2	24,3 ± 20,5	8,7 ± 8,3	2,4 ± 2,6	Chủ yếu phun thuốc bảo vệ thực vật hóa học
Định Trung	94,0 ± 8,5	50,9 ± 28,4	28,5 ± 23,7	9,4 ± 6,5	0,5 ± 0,3	6/10 vườn dùng hóa học định kỳ, 4 vườn không xử lý
Phú Long	100,0 ± 0,0	46,4 ± 14,7	20,9 ± 10,9	1,6 ± 0,5	0,0 ± 0,0	100% vườn dùng biện pháp sinh học từ tháng 7/2021
Trung bình	96,4 ± 5,1	49,2 ± 25,2	24,9 ± 19,0	6,6 ± 5,1	1,0 ± 1,0	--

• Tại xã Định Trung: Chỉ số hại trung bình cao nhất đạt 28,5 ± 23,7% (bảng 3.1 tổng hợp ghi nhận 29,4 ± 25,7%), mật độ sâu non đạt 9,4 ± 6,5 con/30 lá chét; vườn số 1 có chỉ số hại lên tới 69,2% và vườn số 2 đạt 54,2%.
• Tại xã Thới Lai: Chỉ số hại trung bình là 24,3 ± 20,5%, mật độ sâu non 8,7 ± 8,3 con/30 lá chét, mật độ nhộng đạt cao nhất với 2,4 ± 2,6 nhộng/30 lá chét (vườn số 10 có chỉ số hại 55,6% và mật độ sâu non 22,2 con/30 lá chét).
• Tại xã Phú Long: Mặc dù tỷ lệ cây ghi nhận triệu chứng nhiễm đạt 100%, nhưng chỉ số hại thấp nhất (20,9 ± 10,9%), mật độ sâu non giảm xuống chỉ còn 1,6 ± 0,5 con/30 lá chét và mật độ nhộng hoàn toàn bằng 0. So sánh với số liệu năm 2021 của tác giả Lê Văn Trí Tâm (khi chỉ số hại tại Phú Long > 70%, mật độ sâu non 33,6 - 48,08 con/30 lá chét, nhộng 0,6 - 10,4 con/30 lá chét khiến dừa rụng lá trơ trụi), việc áp dụng liên tục biện pháp sinh học (ong mắt đỏ và chế phẩm sinh học) từ tháng 7/2021 đã giúp các vườn dừa tại Phú Long phục hồi rõ rệt.

2. Thí nghiệm tẩm thuốc bảo vệ thực vật lên lá dừa:

• Tỷ lệ chết của ong ký sinh tăng dần từ 12 đến 240 giờ sau xử lý. Ở thời điểm 240 giờ (10 ngày sau xử lý), hoạt chất Emamectin benzoate 5% (0,5 g/L) gây chết 63,9% ong ký sinh, cao hơn có ý nghĩa thống kê so với Flubendiamide 20% (0,4 g/L) gây chết 49,7% (đối chứng nước 0% chết; F = 673,6; p < 0,01).
• Về khả năng sinh sản của ong thế hệ tiếp theo (F3): Xử lý tẩm lá bằng Emamectin benzoate 5% làm ong ký sinh chết nhanh và triệt tiêu hoàn toàn khả năng sinh sản, số lượng ong con vũ hóa bằng 0 con. Ngược lại, ở nghiệm thức Flubendiamide 20%, ong ký sinh vẫn sinh sản và có thế hệ con vũ hóa biến động từ 11 - 15 con (trung bình 12,3 ± 2,3 con, tổng số 37 con), dù giảm so với đối chứng nước (biến động 26 - 97 con, trung bình 56,3 ± 36,6 con, tổng 169 con, p < 0,05).
• Về thời gian phát triển vòng đời của ong thế hệ con: Nghiệm thức Flubendiamide kéo dài trung bình 11,3 ± 1,5 ngày (dao động 10 - 13 ngày), khác biệt không có ý nghĩa thống kê so với đối chứng nước là 11,0 ± 2,0 ngày (dao động 9 - 13 ngày). Flubendiamide không làm biến đổi thời gian sinh trưởng của ong thế hệ sau.

3. Thí nghiệm xông hơi thuốc bảo vệ thực vật trên lá dừa:

• Hiệu ứng xông hơi trong không gian kín gây độc rất mạnh lên ong ký sinh trưởng thành. Ở thời điểm 240 giờ sau xử lý, nghiệm thức Emamectin benzoate 5% làm chết 95,6% ong ký sinh; nghiệm thức Flubendiamide 20% làm chết 88,9% ong ký sinh (đối chứng nước 0% chết; p < 0,01).
• Khả năng vũ hóa của ong thế hệ con qua xông hơi: Emamectin benzoate đạt trung bình 30,7 ± 9,3 con vũ hóa (tổng 92 con); Flubendiamide đạt 18,7 ± 4,6 con (tổng 56 con); đối chứng nước đạt 48,0 ± 45,1 con (tổng 144 con, p < 0,01).
• Thời gian vũ hóa vòng đời qua xông hơi: Nghiệm thức Emamectin benzoate đạt trung bình 11,7 ± 1,5 ngày (10 - 13 ngày); Flubendiamide đạt 11,0 ± 1,0 ngày (10 - 12 ngày); đối chứng nước đạt 11,7 ± 1,5 ngày (10 - 13 ngày). Sự khác biệt giữa các nghiệm thức không có ý nghĩa thống kê (F = 0,8ns, p > 0,05).

4. Thí nghiệm phun trực tiếp thuốc bảo vệ thực vật lên ong ký sinh: Kết quả khẳng định Emamectin benzoate 5% ở nồng độ 0,5 g/L gây độc tiếp xúc trực tiếp cao hơn và làm chết ong ký sinh Bracon hebetor nhanh hơn so với Flubendiamide 20% ở nồng độ 0,4 g/L.

Kết quả và đóng góp

Kết quả định lượng cụ thể từ nghiên cứu:

• Cung cấp cơ sở dữ liệu định lượng đầy đủ về tình trạng nhiễm sâu đầu đen tại 30 vườn dừa huyện Bình Đại năm 2022: Tỷ lệ cây bị hại trung bình là 96,4 ± 5,1%, tỷ lệ tàu lá bị hại 49,2 ± 25,2%, chỉ số hại trung bình 24,9 ± 19,0%, mật độ sâu non 6,6 ± 5,1 con/30 lá chét và mật độ nhộng 1,0 ± 1,0 nhộng/30 lá chét. Xác lập thực tế phục hồi rõ rệt tại xã Phú Long sau 1 năm kiên trì thả ong mắt đỏ và dùng thuốc sinh học (mật độ sâu non giảm từ trên 33 con xuống 1,6 con/30 lá chét, mật độ nhộng triệt tiêu về 0 con).
• Xác định chính xác sự khác biệt độc học giữa hai hoạt chất phòng trừ sâu đầu đen đối với thiên địch: Hoạt chất Emamectin benzoate 5% (0,5 g/L) thể hiện độc tính tiêu cực mạnh hơn Flubendiamide 20% (0,4 g/L) ở tất cả các phương thức tiếp xúc. Trong thí nghiệm tẩm lá dừa, Emamectin benzoate làm chết 63,9% ong và xóa sổ hoàn toàn thế hệ con (0 con vũ hóa). Flubendiamide 20% có mức độ gây chết thấp hơn (49,7%) và cho phép ong ký sinh duy trì nòi giống với 12,3 con vũ hóa ở thế hệ tiếp theo mà không làm sai lệch chu kỳ vòng đời (11,3 ngày so với 11,0 ngày ở đối chứng). Cả hai hoạt chất đều thể hiện độc tính xông hơi rất cao trong không gian kín (làm chết từ 88,9% đến 95,6% ong ký sinh sau 10 ngày).

Giải pháp và kiến nghị đề xuất:

• Khuyến cáo các cơ quan chuyên môn và người trồng dừa hạn chế tối đa việc lạm dụng hoạt chất Emamectin benzoate trong các đợt phun phòng trừ sâu đầu đen vì hoạt chất này triệt tiêu hoàn toàn khả năng nhân đàn của ong ký sinh Bracon hebetor.
• Trong trường hợp dịch bùng phát nghiêm trọng buộc phải dùng thuốc hóa học để chặn đứng thiệt hại kinh tế, ưu tiên lựa chọn hoạt chất Flubendiamide 20% (liều lượng 0,4 g/L) để giảm thiểu độc tính lên ong ký sinh; đồng thời cần cách ly thời gian hợp lý trước khi phóng thích bổ sung ong thiên địch ra vườn nhằm tránh tác động xông hơi và tiếp xúc ban đầu.
• Nhân rộng mô hình quản lý dịch hại bằng tác nhân sinh học kết hợp chế phẩm thân thiện môi trường từ xã Phú Long sang các vùng trồng dừa khác thuộc huyện Bình Đại và tỉnh Bến Tre.

Đóng góp mới của tác giả: Khóa luận cung cấp các dữ liệu thực nghiệm đầu tiên về mức độ an toàn sinh học của hai hoạt chất trừ sâu đầu đen phổ biến đối với ong ký sinh Bracon hebetor tại Bến Tre; chứng minh thực tiễn khả năng phục hồi của vườn dừa sau can thiệp sinh học, tạo cơ sở khoa học tin cậy để tích hợp biện pháp hóa học có chọn lọc với biện pháp sinh học trong quy trình IPM trừ sâu đầu đen hại dừa.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế của đề tài:

• Điều tra hiện trạng thực địa chỉ tiến hành trong phạm vi 3 xã (Thới Lai, Định Trung, Phú Long) thuộc huyện Bình Đại, tỉnh Bến Tre trong thời gian giới hạn (tháng 06/2022), chưa theo dõi được chu kỳ biến động mật số dịch hại xuyên suốt các mùa khô và mùa mưa trong năm.
• Các thí nghiệm độc học mới thực hiện trong điều kiện phòng thí nghiệm được kiểm soát nghiêm ngặt (28 ± 2°C, ẩm độ 70 ± 5%), chỉ khảo sát trên 2 hoạt chất hóa học ở một mức nồng độ khuyến cáo duy nhất và giới hạn trên ấu trùng sâu đầu đen tuổi 5 - 6; chưa phản ánh đầy đủ tác động của các yếu tố ngoại cảnh tự nhiên (nắng, mưa, sự phân hủy quang hóa và gió) lên mức độ tồn lưu thực tế của thuốc bảo vệ thực vật trên tán lá dừa.

Hướng nghiên cứu tiếp theo:

• Mở rộng phạm vi điều tra hiện trạng dịch hại trên toàn bộ các huyện chuyên canh dừa của tỉnh Bến Tre và các tỉnh lân cận thuộc Đồng bằng sông Cửu Long.
• Thực hiện các thí nghiệm bán thực địa và thực địa (semi-field and field bioassays) để đánh giá độ tồn lưu của Flubendiamide trên cây dừa theo thời gian, từ đó xác định khoảng thời gian cách ly an toàn tối ưu cho việc phóng thích ong ký sinh Bracon hebetor sau khi phun thuốc trừ sâu.

Giá trị tham khảo

Giá trị đối với các nhóm đối tượng:

• Sinh viên, học viên và giảng viên ngành Bảo vệ Thực vật, Nông học, Sinh thái học nông nghiệp và Côn trùng học ứng dụng: Tài liệu cung cấp phương pháp luận chuẩn xác trong việc thiết kế thí nghiệm đánh giá độc tính thuốc bảo vệ thực vật lên thiên địch ký sinh, cũng như quy trình thu thập mẫu và phân cấp dịch hại trên đồng ruộng.
• Cán bộ kỹ thuật Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ Thực vật, Trung tâm Khuyến nông các tỉnh trồng dừa (Bến Tre, Trà Vinh, Tiền Giang, Vĩnh Long): Cung cấp số liệu định lượng làm căn cứ xây dựng cẩm nang chỉ đạo phòng trừ sâu đầu đen, tránh việc phun hóa chất triệt hạ các loài thiên địch bản địa.
• Các đơn vị nhân nuôi thiên địch thương mại và trung tâm nông nghiệp công nghệ cao: Tham khảo quy trình nhân nuôi luân phiên ký chủ Opisina arenosella và ong ký sinh Bracon hebetor phục vụ chương trình đấu tranh sinh học.

Các phần nội dung đáng tham khảo nhất:

• Quy trình nhân nuôi ong ký sinh Bracon hebetor trên ấu trùng tuổi 6 của sâu đầu đen với tỷ lệ ghép đôi 35 cái : 15 đực và thức ăn bổ sung mật ong 30%.
• Bảng dữ liệu định lượng so sánh chi tiết tác động của Emamectin benzoate và Flubendiamide đến tỷ lệ sống sót, khả năng sinh sản và thời gian vòng đời thế hệ con của ong ký sinh qua 3 phương thức tiếp xúc.
• Phương pháp điều tra phân 5 cấp hại và cách tính chỉ số hại chuẩn hóa theo tiêu chuẩn của Cục Bảo vệ thực vật ứng dụng trên vườn dừa.

Câu hỏi thường gặp

Sâu đầu đen hại dừa được ghi nhận xuất hiện đầu tiên tại Việt Nam vào thời điểm nào, ở đâu và diện tích ban đầu là bao nhiêu? Theo văn bản, sâu đầu đen (Opisina arenosella) được ghi nhận xuất hiện đầu tiên tại Việt Nam vào tháng 07 năm 2020 tại ấp Giồng Tre, xã Phú Long, huyện Bình Đại, tỉnh Bến Tre với diện tích nhiễm ban đầu là 2,4 ha.

Tại sao xã Phú Long có tỷ lệ cây bị hại đạt 100% nhưng chỉ số hại và mật độ sâu non lại thấp nhất trong ba xã điều tra? Tỷ lệ cây bị hại đạt 100% là do vườn dừa từng bị dịch sâu đầu đen tấn công trước đó để lại sẹo hại trên tán lá; tuy nhiên toàn bộ 10 vườn tại xã Phú Long đã chuyển sang áp dụng biện pháp phòng trừ sinh học (thả ong mắt đỏ kết hợp thuốc sinh học) liên tục từ tháng 7/2021. Biện pháp này giúp khống chế hiệu quả sâu hại, đưa mật độ sâu non giảm xuống chỉ còn 1,6 ± 0,5 con/30 lá chét, mật độ nhộng giảm về 0 và chỉ số hại giảm còn 20,9 ± 10,9%, giúp vườn dừa phục hồi mạnh mẽ so với năm 2021.

Hoạt chất Emamectin benzoate 5% ở liều lượng 0,5 g/L ảnh hưởng như thế nào đến khả năng sinh sản của ong ký sinh Bracon hebetor khi tẩm trên lá dừa? Trong thí nghiệm tẩm lá dừa, hoạt chất Emamectin benzoate 5% (0,5 g/L) gây chết 63,9% ong ký sinh ở 240 giờ sau xử lý và làm số lượng ong ký sinh vũ hóa ở thế hệ con tiếp theo bằng 0 con. Hoạt chất này làm ong chết nhanh trước khi kịp đẻ trứng hoặc ký sinh thành công, triệt tiêu hoàn toàn khả năng nhân đàn của ong ký sinh.

Trong thí nghiệm tẩm lá dừa, hoạt chất Flubendiamide 20% (0,4 g/L) tác động ra sao đến số lượng và thời gian phát triển vòng đời của ong thế hệ con? Ở nghiệm thức Flubendiamide 20%, ong ký sinh vẫn có khả năng đẻ trứng và phát triển thế hệ con với số lượng vũ hóa biến động từ 11 - 15 con (trung bình 12,3 ± 2,3 con). Thời gian hoàn thành vòng đời của ong thế hệ con trung bình là 11,3 ± 1,5 ngày, khác biệt không có ý nghĩa thống kê so với nghiệm thức đối chứng nước (11,0 ± 2,0 ngày).

Hai hoạt chất thuốc bảo vệ thực vật thể hiện độc tính xông hơi như thế nào đối với ong ký sinh B. hebetor sau 240 giờ xử lý trong phòng thí nghiệm? Cả hai hoạt chất đều thể hiện độc tính xông hơi rất mạnh làm chết phần lớn ong ký sinh trong không gian kín: Emamectin benzoate 5% làm chết 95,6% và Flubendiamide 20% làm chết 88,9% ong ký sinh, cả hai đều có sự khác biệt rất có ý nghĩa thống kê (p < 0,01) so với nghiệm thức đối chứng nước (0% chết).

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nguyễn Hồng Sơn đã phản ánh chi tiết hiện trạng phân bố và mức độ gây hại của sâu đầu đen Opisina arenosella tại 3 xã thuộc huyện Bình Đại, tỉnh Bến Tre, đồng thời ghi nhận sự phục hồi thực tế của các vườn dừa áp dụng biện pháp kiểm soát sinh học. Kết quả thử nghiệm trong phòng thí nghiệm chứng minh hoạt chất Flubendiamide 20% (0,4 g/L) tương đối an toàn hơn đối với ong ký sinh Bracon hebetor so với Emamectin benzoate 5% (0,5 g/L) – hoạt chất làm mất hoàn toàn khả năng sinh sản của ong khi tẩm lá dừa. Công trình cung cấp những luận cứ khoa học thực nghiệm có giá trị thực tiễn cao cho việc định hướng quản lý dịch hại tổng hợp (IPM) bền vững trên cây dừa tại Đồng bằng sông Cửu Long.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TONG QUAN TAI LIEU 1.1 Giới thiệu sơ lược về cây dừa 1.1 Nguồn gốc và phân loại cây dừa 1.1 Nguồn gốc Cây dừa được phân bố ở các vùng nhiệt đới trên toàn thế giới và được phát triển rộng trong khu vực gồm bán đảo Malayan, quần đảo New Guinea và quần đảo Bismarck từ đó lan rộng khắp các vùng nhiệt đới. Ngày nay cây dừa phân bố ở khu vực bao gồm Tây Phi, Đông Phi, Đông Nam Á, các đảo Thái Bình Dương và Bắc Mỹ, Trung My và Nam Mỹ (Prades và ctv, 2016; Xiao và ctv, 2017). Dừa được xem là một trong 10 cây trồng hữu ích trên thế giới (Duke, 1983). La một trong những cây dùng để lấy dầu quan trọng nhất trong sản xuất công nghiệp.

Phân bố từ 20 vĩ độ Bắc đến 20 vĩ độ Nam (ICC, 2020). Được trồng trên 90 quốc gia từ các vùng có khí hậu nhiệt đới và cận nhiệt đới trên thế giới (Laura và ctv, 2016). Đến năm 2020 diện tích trồng dừa trên toàn thế giới là 12,3 triệu ha, hàng năm sản xuất 61,4 triệu tấn trái. Là loại cây trồng thích nghi với mọi loại đất, môi trường sống tự nhiên thường là đất cát nghèo dinh dưỡng ven biển nhưng ngày nay nó được tìm thấy trên các loại đất khác nhau (Ignacio, 2021).2 Phan loai Dừa là loài thực vật thân gỗ, thuộc giới Plantae, thuộc họ Cau (Arecaceae), bộ Arecales, chi Cocos, loài Cocos nucifera.

Dừa sở hữu bộ gen lưỡng bội với 32 nhiễm sắc thé (Sujatha và Chalam, 2009). Phân loại giống dừa dựa vào các tính trạng của hoa, quả và cây. Nhưng sự phân loại theo đặc điểm tinh trạng di truyền bằng cách thụ phan hoa được sử dụng phô biến nhất. Theo cách phân loại này thì dừa được chia làm 2 giống: đừa cao và dừa lùn (Bourdeix và ctv, 1990).

Giống dừa cao: có đặc điểm là thụ phấn chéo, thân to khỏe và ra hoa muộn, số lượng quả ít, kích thước quả trung bình đến to, quả có cơm dày, hàm lượng dầu cao (65 - 70%), chất lượng xơ dừa tốt. Chiều cao cây từ 15 - 30 m, tính chống chịu tốt có thể sống từ 80 đến 90 năm. Giống dừa cao là nhóm phổ biến nhất cho ngành công nghiệp chế biến đầu nên được trồng và phát triển. Giống dia lùn: có đặc điểm là tự thụ phan với chiều cao tối đa từ 10 - 15 m, lá nhiều nhưng tàu lá ngắn.

Cây ra quả rất sớm khoảng 3 - 4 năm, ra nhiều buồng hoa nên cho nhiều quả, quả nhỏ và chín sớm. Quả đừa lùn thường có màu sắc đặc trưng cho từng giống khác nhau như: xanh lục, vàng, đỏ ở khu vực Chau Á (Swaminathan và ctv, 1961). Ngoài các nhóm dừa cao và lùn, một số nhóm dừa trung gian, đôi khi được gọi là nửa cao hoặc nửa lùn cũng được tìm thấy. Các giống dừa lai thường mang nhiều đặc điểm tốt hơn giống cao và lùn là cho quả sớm, năng suất cao chất lượng cơm dừa cao, hàm lượng đầu cao và tính chống chịu tốt đối với điều kiện môi trường khắc nghiệt (Sujatha và Chalam, 2009).2 Yếu cầu sinh thái Dừa là loại cây đa niên nên có thời gian kiến thiết cơ bản từ 1 - 3 năm.

Dừa thích nghi trên những nơi có khí hậu thích hợp từ 27°C đến 29°C, âm độ tương đối từ 60 - 90%. Dừa là cây thích ánh sáng, trung bình trên một năm nhận từ 2000 giờ trở lên, trong điều kiện thiếu ánh sáng cây ít cho quả. Lượng mưa trung bình hàng năm từ 1300 - 2300 mm phân bố đều trên năm thì dừa sinh trưởng tốt (Dương Tan Lợi, 2004). Cây dừa có sức sông mãnh liệt, phân bồ rộng, phát triển tốt ở khu vực Duyên hải Nam Trung Bộ, chủ yếu tập trung ở vùng đồng bang ven biển, dừa cũng cho năng suất cao trên nhiều loại đất và cho năng suất thấp ở những đất nhiễm phèn và nhiễm mặn cao (Nguyễn Bảo Vệ va ctv, 2011).

Dừa chịu được đất kiềm đến pH 8 và đất chua có độ pH dưới 4.5; khoảng pH lý tưởng là 5 - 5,7. Sản xuất bắt đầu 4 - 5 năm đối với giống 4 lai va 6 - 10 năm sau khi trồng đối với giống địa phương. Một cây có thé cho năng suất 70 - 150 quả mỗi năm (Laura và ctv, 2016).3 Tình hình sản xuất và tiêu thụ dừa trên thế giới và Việt Nam 1.1 Tình hình sản xuất và tiêu thụ dừa trên thế giới Ngày nay đừa là mặt hàng cơ ban ở các khu vực nhiệt đới trên toàn thế giới. Ngành sản xuất dừa đang kinh doanh và tăng giá trị của các sản phẩm làm từ diva mỗi năm, cây dừa là nguồn cung cấp các sản phẩm có thé sử dụng được như nước dừa, dầu dừa nguyên chất, cùi dừa và nước cốt dừa, bên cạnh đó cây đừa còn là một trong nguồn nguyên liệu cung cấp cho các ngành công nghiệp chế biến khác nhau.

Do đó ngành dừa dự kiến có giá tri 11,5 tỷ đô la và dự kiến sẽ đạt 31,5 tỷ đô vào năm 2026 (Ignacio va Miguel, 2021). Theo thống kê của Tổ chức Luong thực va Nông nghiệp Liên Hiệp Quốc (FAO), cây dừa được trồng trên 93 quốc gia và lãnh thô vùng nhiệt đới, với tổng diện tích gần 12 triệu ha vào năm 2019 tập chung tại các nước Châu Á - Thái Bình Dương, tăng 1,27% so với năm 2018, sản lượng đạt 62,45 triệu tấn giảm 2,05%. Trong đó đứng đầu về diện tích trồng dừa là Philippines 3,63 triệu ha, Indonesia với 3,25 triệu ha, An Độ với 2,10 triệu ha, Tanzania 0,80 triệu ha, Sri Lanka 0,46 triệu ha (FAO, 2020). Tổng sản lượng dừa thế giới đứng đầu là Indonesia 16,84 triệu tấn, Ấn Độ là nước có sản lượng dừa đứng thứ hai với 14,69 triệu tấn là ngành sản xuất dừa rất quan trọng đối với nông nghiệp ở Ấn Độ, đặc biệt là ở các vùng nông thôn, đứng vị trí thứ ba la Philippines 14,49 triệu tan (FAO, 2020).

Theo Sở Công Thuong Bến Tre (2020) giá dau dừa thé tăng ở Philippines va Indonesia nhưng giảm thấp ở Sri LanKa. Giá cơm dừa tăng cao ở Philippines và Sri Lanka nhưng thấp ở Indonesia. Trong đó giá com dừa ở Indonesia đạt 569 USD/tan trong tháng 8/2020, cao hơn so với giá tháng trước 553 USD/tan, dầu dừa tại châu Âu trong tháng 8/2020 tăng khoảng 93 USD/tan lên 981 USD/tan từ 888 USD/tan trong tháng 7/2020 cao hơn khoảng 38 USD/tan, com dừa giá bình quân trong tháng 8/2020 đạt 2.195 USD/tan cao hơn 5 USD/tan so với giá tháng 7 và cao hơn 538 USD/tan so với giá cùng kỳ năm trước. Ở Sri Lanka giá cơm dừa ở tháng 8/2020 là 2.548 USD/tan và cao hơn 82 USD/tấn so với giá tháng 7/2020.

Năm 2021 Indonesia đã xuất khẩu 611.448 tan dau dừa ra thị trường toàn cầu, các thị trường chính là Hoa Kỳ, Malaysia, Trung Quốc và Hà Lan sản lượng xuất khẩu chiếm 70%. Trong đó Hoa Kỳ nhập 771.495 tấn dầu dừa, các nước Châu Âu nhập khẩu dầu dừa suy yếu đến 1,2% trong giai đoạn tháng 8 năm 2021 do ảnh hưởng của đại dịch Covid 19 (Hiệp hội Dừa Bến Tre, 2021).2 Tình hình sản xuất và tiêu thụ dừa ở Việt Nam Năm 2020 sản lượng dừa ở Việt Nam đứng thứ 6 thế giới sau các nước Indonesia, Ấn Độ, Philippines, Barazil, Sri Lanka (FAO, 2020). Theo Hiệp hội Dừa Bến Tre tổng hợp, Niên giám thống kê của các tỉnh và Niên giám thống kê của Cộng đồng Dừa Quốc tế (ICC), tổng diện tích trồng dừa năm 2020 trên 170.000 ha, tập trung tại Đồng bằng sông Cửu Long và một số tỉnh duyên hải miền Trung với sản lượng 1,72 triệu tấn quả trong đó có khoảng 3.000 ha trồng dừa đạt chứng nhận hữu cơ, tập trung tại tỉnh Bến Tre. Ở ĐBSCL chiếm gần 80% diện tích dừa cả nước với diện tích trên 130.Trong đó diện tích trồng dừa của tỉnh Bến Tre là 77.232 ha chiếm 40%, Trà Vinh 23.698 ha chiếm 14%, Tiền Giang 20.087 ha chiếm 12%, Vĩnh Long 10.240 ha chiếm 6%, Cà Mau 7.218 ha chiếm 4%, Sóc Trăng 7.

Theo thống kê của Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ Thực vật tỉnh Bến Tre (2021) hiện có 77.232 ha trồng dừa, trong đó diện tích trồng mới là 1.193 ha, hiện đang cho quả 71.181 ha, sản lượng thu hoạch 672. Trong đó ty trọng xuất khâu dừa từ Việt Nam sang Thái Lan chiếm đến 36% tổng sản lượng dừa. Trung Quốc là nước nhập khẩu dừa Việt Nam cao nhất với 30,4%. Tuy nhiên tăng mạnh ở các nước như Tây Ban Nha, Qatar, Úc, Hàn Quốc lần lượt là 93,4%, 57,8%, 29,7%, 28%.

Trong tháng 6 năm 2020 Thái Lan nhập khâu dừa từ Việt Nam đạt 2.280 tấn, trị giá 4,5 triệu USD, tăng 212% về sản lượng và tăng 332% về trị giá. Theo Sở Công Thương Bến Tre (2022) Bến Tre hiện có trên 77.000 ha trồng dừa với sản lượng đạt 600 triệu trái mỗi năm, giá trị sản xuất chế biến đừa dat 3.500 tỷ 6 đồng, chiếm gần 10% so với giá trị sản xuất công nghiệp của tỉnh. Trong 6 tháng đầu năm đạt 1.800 tỷ đồng, tăng 4,05% so với cùng kỳ, chiếm 10,32% so với giá trị sản xuất công nghiệp của toàn tinh. Cụ thé cơm dừa nạo chiếm 11.023 tan, tăng 8,94% so với cùng kỳ năm trước, nước cốt dita 32.767 triệu lít, tăng 1,72% nước dita tươi 19.168 triệu lit, tang 22,86%.

Sản phẩm dừa Bến Tre đã có mặt trên thị trường của hơn 90 quốc gia và vùng lãnh thé. Tỉnh Bến Tre xuất khâu được khoảng 2,7 triệu trái dừa tươi, giảm hơn 2/3 so với cùng kỳ năm 2021. Trong đó giá xuất khẩu cũng giảm 15 - 20%, bên cạnh đó tình hình giá dừa khô hiện đang giảm mạnh do sự cạnh tranh về giá giữa các nước xuất khẩu dừa trên thế giới và phụ thuộc nhiều vào nhiều yếu tố như: cơm dita, vỏ dita, nước dừa trong 6 tháng đầu năm. Trước tình hình đó Bến Tre tập trung vào phát triển dừa hữu cơ phát triển hơn 2.890 ha dừa hữu cơ.

Đến nay tông diện tích sản xuất theo tiêu chuẩn hữu cơ trên địa bàn tỉnh cũng đạt hơn 16.014 ha, chiếm 20,7% trên tổng diện tích dừa toản tỉnh, trong đó diện tích chứng nhận là 9.521 ha tập trung trên địa bản các huyện Giồng Trôm, Mo Cay Nam, Bình Đại, Thanh Phú, Ba Tri, Mỏ Cày Bắc.2 Tình hình sâu hại trên dừa Trên cây dừa nguyên nhân chính làm giảm năng suất đó là các loài sâu hại. Qua đó ghi nhận có hơn 150 loài côn trùng gây hại trên các bộ phận khác nhau trên cây dừa.