Đánh Giá Tác Động Của Người Dân Vùng Đệm Đến Tài Nguyên Rừng Ngập Mặn Vườn Quốc Gia Xuân Thủy

Chuyên khảo phân tích Đánh giá tác động của người dân vùng đệm đến tài nguyên rừng mặn vườn quốc gia xuân thủy huyện giao, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên

• Trường học: Trường Đại Học Khoa Học Tự Nhiên
• Chuyên ngành: Khoa Học Môi Trường
• Đề tài: Đánh Giá Tác Động Của Người Dân Đến Tài Nguyên Rừng Ngập Mặn Vườn Quốc Gia Xuân Thủy
• Loại tài liệu: Luận Văn
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI NÓI ĐẦU
• 1. PHẦN 1: TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Khái niệm VQG và các vấn đề liên quan
• 1.2. Các chính sách liên quan đến hoạt động bảo tồn tài nguyên thiên nhiên ven biển
• 1.3. Một số nghiên cứu đến tác động của người dân đến bảo tồn tài nguyên thiên nhiên
• 1.4. Một số lý thuyết liên quan đến nuôi trồng thủy sản (NTTS) và khai thác thủy sản (KTTS)
• 1.5. Các chính sách liên quan đến nuôi trồng và khai thác thủy sản
• 2. PHẦN 2: MỤC TIÊU, NỘI DUNG, PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Mục tiêu nghiên cứu
• 2.1.1. Mục tiêu tổng quát
• 2.1.2. Mục tiêu cụ thể
• 2.2. Nội dung nghiên cứu
• 2.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 2.3.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.3.2. Phạm vi và thời gian nghiên cứu
• 2.4. Phương pháp nghiên cứu
• 2.4.1. Thu thập số liệu thứ cấp bằng phương pháp kế thừa
• 2.4.2. Phương pháp ngoại nghiệp
• 2.4.3. Phương pháp chọn mẫu
• 3. PHẦN 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Đặc điểm cơ bản của VQG Xuân Thủy
• 3.1.1. Vị trí địa lý
• 3.1.2. Khí hậu, thủy văn
• 3.1.3. Đặc điểm xã hội
• 3.1.4. Đặc điểm về kinh tế
• 3.2. Thực trạng và công tác bảo tồn tài nguyên thiên nhiên của VQG Xuân Thủy
• 3.2.1. Thực trạng tài nguyên thiên nhiên của VQG Xuân Thủy
• 3.2.2. Thực trạng công tác bảo tồn tài nguyên thiên nhiên của VQG Xuân Thủy
• 3.2.3. Ảnh hưởng của hoạt động nuôi trồng thủy sản
• 3.2.4. Ảnh hưởng của hoạt động khai thác thủy sản
• 3.2.5. Nhận thức của người dân về vai trò của rừng ngập mặn và ảnh hưởng của nuôi trồng và khai thác thủy sản đến rừng ngập mặn
• 3.2.6. Một số giải pháp nhằm hạn chế tác động tiêu cực của việc nuôi trồng và khai thác thủy sản tới việc quản lý và bảo tồn nguồn tài nguyên thiên nhiên của VQG Xuân Thủy
• 4. PHẦN 4: KẾT LUẬN, TỒN TẠI VÀ KIẾN NGHỊ
• 4.1. Đối với người dân địa phương
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC
• Bảng 4.1. Diện tích, dân số và mật độ dân số vùng đệm
• Bảng 4.2. Diện tích gieo trồng và sản lượng cây lương thực năm 2012
• Bảng 4.3. Số lượng gia súc, gia cầm trong các xã vùng đệm
• Bảng 4.4. Đặc điểm đa dạng sinh học VQG Xuân Thủy
• Bảng 4.5. Quan điểm của người dân về các hoạt động ảnh hưởng đến công tác bảo tồn tài nguyên thiên nhiên tại VQG
• Bảng 4.6. Thực trạng về hình thức và diện tích nuôi trồng thủy sản hiện tại so với năm trước
• Bảng 4.7. Loại hình khai thác thủy sản của người dân xã Giao Xuân
• Bảng 4.8. Địa điểm khai thác thủy hải sản của người dân
• Bảng 4.9. Kết quả phân tích SWOT về nuôi trồng, khai thác thủy hải sản của địa phương

Tóm tắt

I. Phân Tích Tổng Quan Tác Động Của Người Dân Lên Rừng VQG

Vườn Quốc gia (VQG) Xuân Thủy là vùng đất ngập nước đầu tiên của Việt Nam tham gia Công ước Ramsar, giữ vai trò quan trọng trong việc bảo tồn đa dạng sinh học toàn cầu. Tuy nhiên, khu vực này đang đối mặt với những thách thức lớn từ sự tác động kinh tế xã hội của cộng đồng dân cư địa phương. Bài viết này tiến hành đánh giá chi tiết các tác động của người dân vùng đệm đến tài nguyên rừng ngập mặn tại VQG Xuân Thủy, dựa trên các dữ liệu nghiên cứu thực địa. Mục tiêu là làm rõ mối quan hệ giữa các hoạt động sinh kế và hiện trạng tài nguyên, từ đó đề xuất các giải pháp quản lý bền vững. Nghiên cứu tập trung vào xã Giao Xuân, một địa phương có hoạt động kinh tế biển phát triển mạnh, để cung cấp một cái nhìn sâu sắc về mâu thuẫn cố hữu giữa bảo tồn và phát triển. Sự tồn tại và phát triển của hệ sinh thái rừng ngập mặn không chỉ là yếu tố đảm bảo tính bền vững của môi trường mà còn là nền tảng cho chính hoạt động nuôi trồng thủy sản bền vững của người dân. Vì vậy, việc nhận thức và đánh giá đúng các tác động này là yêu cầu cấp thiết để bảo vệ tài nguyên cho tương lai.

1.1. Vị thế Khu dự trữ sinh quyển thế giới của VQG Xuân Thủy

VQG Xuân Thủy, nằm ở huyện Giao Thủy, tỉnh Nam Định, là một khu dự trữ sinh quyển thế giới được công nhận với tổng diện tích tự nhiên 7.100 ha. Khu vực này có địa hình bãi triều bồi tụ bằng phẳng, là nơi giao thoa của sông Hồng và biển Đông, tạo nên một hệ sinh thái đất ngập nước độc đáo. Với tính đa dạng sinh học cao, đây là nơi cư trú của hàng trăm loài động thực vật, đặc biệt là các loài chim di trú quý hiếm được ghi trong sách đỏ thế giới. Vai trò của VQG Xuân Thủy không chỉ dừng lại ở bảo tồn đa dạng sinh học mà còn là lá chắn xanh phòng hộ, giảm thiểu tác động của bão lũ và biến đổi khí hậu và rừng ngập mặn.

1.2. Đặc điểm sinh kế cộng đồng địa phương vùng đệm VQG

Dân số tại 5 xã vùng đệm VQG Xuân Thủy là hơn 40.000 người, với các hoạt động kinh tế chủ yếu phụ thuộc vào tài nguyên ven biển. Nông nghiệp và thủy sản là hai ngành kinh tế mũi nhọn, trong đó khai thác tài nguyên thủy sản và nuôi trồng chiếm tỷ trọng lớn. Tại xã Giao Xuân, kinh tế biển chiếm tới 64,4% cơ cấu lao động. Điều này tạo ra một sức ép khổng lồ lên tài nguyên thiên nhiên, khi nhu cầu mưu sinh của hàng chục ngàn người trực tiếp gắn liền với việc khai thác các nguồn lợi từ hệ sinh thái rừng ngập mặn.

II. Thách Thức Giữa Sinh Kế Và Bảo Tồn Rừng Ngập Mặn VQG

Mâu thuẫn giữa nhu cầu sinh kế cộng đồng địa phương và mục tiêu bảo tồn là thách thức lớn nhất tại VQG Xuân Thủy. Các hoạt động kinh tế, dù mang lại thu nhập cho người dân, lại đang trực tiếp hoặc gián tiếp gây ra tình trạng suy thoái rừng ngập mặn. Việc chuyển đổi đất rừng sang đầm nuôi thủy sản, khai thác quá mức và sử dụng các phương pháp hủy diệt đã làm suy giảm nghiêm trọng diện tích và chất lượng rừng. Theo khảo sát, 60% người dân thừa nhận nguồn lợi thủy sản đã giảm sút trong 5 năm qua, và 33,33% cho rằng diện tích rừng ngập mặn cũng bị thu hẹp (Bảng 4.12). Tình trạng này tạo ra một vòng luẩn quẩn: tài nguyên suy giảm khiến người dân càng phải tăng cường khai thác, dẫn đến cạn kiệt nhanh hơn. Xung đột lợi ích giữa các nhóm khai thác và giữa người dân với Ban quản lý Vườn Quốc gia Xuân Thủy cũng ngày càng trở nên phức tạp, đòi hỏi một cơ chế quản lý hài hòa và hiệu quả hơn.

2.1. Phân tích áp lực từ hoạt động nuôi trồng thủy sản

Hoạt động nuôi trồng thủy sản (NTTS), đặc biệt là nuôi ngao và tôm, đã phát triển mạnh mẽ tại vùng đệm. Theo nghiên cứu, diện tích NTTS có xu hướng tăng, với 46,67% hộ gia đình xác nhận điều này (Bảng 4.12). Tuy nhiên, việc mở rộng diện tích nuôi thường đi kèm với hành vi chặt phá rừng ngập mặn. 60% người dân được hỏi cho rằng việc chặt phá rừng làm ao nuôi là 'nguy hại' (Bảng 4.14). Thêm vào đó, việc sử dụng hóa chất, kháng sinh và thức ăn công nghiệp trong NTTS mật độ cao gây ra ô nhiễm môi trường nước. Hoạt động kiểm soát chất thải bị 80% người dân đánh giá là 'chưa tốt', cho thấy sự thiếu quản lý chặt chẽ từ các cơ quan chức năng.

2.2. Đánh giá tác động từ khai thác tài nguyên thủy sản

Khai thác tài nguyên thủy sản quá mức và thiếu bền vững là một nguyên nhân chính gây suy giảm đa dạng sinh học. Nghiên cứu chỉ ra rằng có tới 37,5% hộ dân tham gia đánh bắt thủy sản ngay trong khu vực rừng ngập mặn của VQG (Bảng 4.11). Nguy hiểm hơn, việc sử dụng các phương tiện hủy diệt như kích điện, lưới mắt dày vẫn còn tồn tại, làm cạn kiệt nguồn lợi và phá hủy môi trường sống của các loài thủy sinh. Các hoạt động này không chỉ làm giảm số lượng sinh vật mà còn gây xáo trộn, ảnh hưởng đến tập tính của các loài chim di trú, đi ngược lại mục tiêu cốt lõi của khu Ramsar.

III. Phương Pháp Hài Hòa Sinh Kế Và Bảo Tồn Rừng Ngập Mặn VQG

Để giải quyết mâu thuẫn giữa bảo tồn và phát triển, cần áp dụng đồng bộ các giải pháp nhằm hài hòa lợi ích kinh tế của người dân với mục tiêu bảo vệ tài nguyên. Trọng tâm của các giải pháp này là nâng cao nhận thức của người dân và tăng cường vai trò của cộng đồng trong quản lý. Thay vì cách tiếp cận áp đặt từ trên xuống, việc xây dựng các mô hình đồng quản lý, nơi người dân trực tiếp tham gia vào quá trình ra quyết định và giám sát, đã được chứng minh là hiệu quả. Các đề án thí điểm như 'đồng quản lý sử dụng bền vững nguồn lợi Ngao giống' và 'cộng đồng quản lý rừng ngập mặn' tại Giao An là những ví dụ điển hình. Các chương trình này không chỉ giúp bảo vệ tài nguyên tốt hơn mà còn đảm bảo chia sẻ lợi ích một cách công bằng, tạo động lực cho cộng đồng tham gia bảo tồn.

3.1. Mô hình quản lý tài nguyên dựa vào cộng đồng hiệu quả

Quản lý tài nguyên dựa vào cộng đồng là cách tiếp cận trao quyền cho người dân địa phương, kết hợp kiến thức bản địa với khoa học hiện đại. Tại VQG Xuân Thủy, việc thành lập các câu lạc bộ như 'Câu lạc bộ bảo tồn chim', 'Hội nuôi trồng nhuyễn thể' đã phát huy hiệu quả. Các tổ chức này trở thành cầu nối giữa Ban quản lý và người dân, giúp tuyên truyền chính sách bảo tồn và giám sát các hoạt động khai thác. Khi người dân thấy được lợi ích trực tiếp từ việc bảo vệ tài nguyên, họ sẽ trở thành những người bảo vệ tích cực nhất, góp phần giảm thiểu các hành vi xâm hại môi trường.

3.2. Phát triển du lịch sinh thái và các sinh kế thay thế bền vững

Giảm áp lực khai thác trực tiếp lên tài nguyên đòi hỏi phải tạo ra các sinh kế thay thế. Phát triển du lịch sinh thái là một hướng đi đầy tiềm năng, tận dụng cảnh quan độc đáo và sự đa dạng sinh học của VQG. Các mô hình du lịch cộng đồng, homestay, hay các dịch vụ dẫn tour ngắm chim có thể tạo ra nguồn thu nhập ổn định cho người dân. Bên cạnh đó, các nghề mới như trồng nấm, nuôi ong, xử lý rác thải, nuôi giun quế cũng được triển khai. Những sinh kế này không chỉ thân thiện với môi trường mà còn giúp đa dạng hóa nguồn thu nhập, giảm sự phụ thuộc tuyệt đối vào việc khai thác tài nguyên thiên nhiên.

IV. Kết Quả Đánh Giá Nhận Thức Của Người Dân Về Bảo Tồn

Kết quả khảo sát cho thấy nhận thức của người dân về vai trò của rừng ngập mặn và các tác động tiêu cực đã có những chuyển biến nhất định, nhưng vẫn còn nhiều hạn chế. Đa số người dân (khoảng 60%) nhận thức được hậu quả nghiêm trọng khi rừng bị suy giảm, như nguồn nước ngọt bị nhiễm mặn và ruộng đồng bị sạt lở (Bảng 4.13). Tuy nhiên, nhận thức này chưa chuyển hóa thành hành động mạnh mẽ. Vẫn còn một bộ phận không nhỏ người dân vì lợi ích kinh tế trước mắt mà sẵn sàng thực hiện các hành vi gây hại cho môi trường. Ví dụ, dù biết tác hại, việc xả thải trực tiếp từ đầm nuôi vẫn diễn ra phổ biến. Điều này cho thấy công tác tuyên truyền, giáo dục cần được đẩy mạnh hơn nữa, tập trung vào việc chỉ rõ mối liên hệ trực tiếp giữa bảo vệ môi trường và sự bền vững của chính sinh kế của họ. Cần có những chương trình giáo dục môi trường được thiết kế phù hợp với văn hóa bản địa để đạt hiệu quả cao nhất.

4.1. Mức độ nhận biết các hoạt động gây hại tài nguyên

Khi được hỏi về mức độ nguy hại của các hoạt động, người dân đã chỉ ra những vấn đề nhức nhối. Hoạt động chặt phá rừng ngập mặn làm ao nuôi được 60% số hộ đánh giá là 'nguy hại'. Tương tự, 66,67% hộ cho rằng nuôi trồng thủy sản mật độ dày đặc bằng thức ăn công nghiệp là 'nguy hại' (Bảng 4.14). Điều này chứng tỏ người dân đã nhận diện được các mối đe dọa chính đối với hệ sinh thái rừng ngập mặn. Tuy nhiên, việc kiểm soát và ngăn chặn các hoạt động này vẫn là một bài toán khó, đòi hỏi sự vào cuộc quyết liệt của chính quyền địa phương và sự tự giác của cộng đồng.

4.2. Đề xuất của cộng đồng nhằm hạn chế tác động tiêu cực

Chính người dân địa phương đã đưa ra những đề xuất thiết thực. Các kiến nghị bao gồm: nhà nước cần có quy định cấm triệt để các hình thức khai thác hủy diệt; tạo thêm sinh kế mới để giải quyết lao động nông nhàn; tăng cường tuyên truyền, giáo dục về trách nhiệm bảo vệ môi trường. Đặc biệt, người dân mong muốn có sự phối hợp chặt chẽ hơn giữa các ban ngành và cộng đồng để thực thi hiệu quả công tác quản lý. Những đề xuất này cho thấy người dân sẵn sàng tham gia vào quá trình phục hồi hệ sinh thái nếu có cơ chế và chính sách phù hợp.

V. Định Hướng Quản Lý Bền Vững Tài Nguyên Rừng Ngập Mặn

Để đảm bảo tương lai bền vững cho VQG Xuân Thủy, việc quản lý tài nguyên cần chuyển đổi theo hướng tiếp cận tổng hợp và có sự tham gia của nhiều bên. Chính sách bảo tồn phải gắn liền với chính sách phát triển kinh tế, đảm bảo người dân được hưởng lợi từ việc bảo vệ tài nguyên. Ban quản lý VQG Xuân Thủy cần được tăng cường năng lực và có cơ chế phối hợp rõ ràng với chính quyền địa phương để xử lý các vi phạm một cách hiệu quả. Quy hoạch vùng NTTS và đất sản xuất nông nghiệp cần được thực hiện một cách khoa học, tránh xung đột với các vùng lõi, vùng đệm của khu bảo tồn. Tương lai của hệ sinh thái rừng ngập mặn phụ thuộc vào khả năng xây dựng một mô hình phát triển hài hòa, nơi con người và thiên nhiên cùng tồn tại và phát triển.

5.1. Kiến nghị về chính sách và cơ chế phối hợp quản lý

Cần xây dựng một hành lang pháp lý rõ ràng và đủ mạnh cho công tác bảo tồn, đồng thời có các chính sách bảo tồn hỗ trợ trực tiếp cho người dân sống tại vùng đệm VQG Xuân Thủy. Cần thiết lập một cơ chế phối hợp liên ngành hiệu quả giữa Sở Nông nghiệp, Sở Tài nguyên Môi trường, chính quyền địa phương và Ban quản lý VQG. Cơ chế này phải quy định rõ trách nhiệm của từng bên trong việc giám sát, kiểm tra và xử lý các hoạt động gây hại cho tài nguyên, đặc biệt là các vấn đề liên quan đến ô nhiễm môi trường nước và khai thác hủy diệt.

5.2. Nâng cao vai trò của cộng đồng trong giám sát và bảo vệ

Tương lai của công tác bảo tồn nằm ở việc trao quyền và nâng cao vai trò của cộng đồng. Cần khuyến khích và nhân rộng các mô hình quản lý tài nguyên dựa vào cộng đồng, hỗ trợ họ về kỹ thuật và tài chính. Việc công khai, minh bạch các kế hoạch quản lý, quy hoạch sử dụng đất và chia sẻ lợi ích từ các hoạt động như du lịch sinh thái sẽ tạo dựng niềm tin và khuyến khích người dân tham gia tích cực. Khi cộng đồng trở thành chủ thể thực sự trong việc bảo vệ môi trường, công tác bảo tồn tại VQG Xuân Thủy mới có thể đạt được hiệu quả bền vững lâu dài.

Trích đoạn nội dung tài liệu

TRUONG DAI HOC LAM NGHIEP KHOA LAM HOC KHOA LUAN TOT NGHIEP DANH GIA TAC DONG CUA NGUOI DAN VUNG DEM DEN TAI NGUYEN RUNG NGAP MAN VUON QUOC GIA XUAN THUY, HUYEN GIAO THUY, TINH NAM DINH NGANH: NONG LAM KET HOP Mã số: 305 4 4 ( oe viên hướng dẫn : Phạm Quang Vinh 'À Sinh viên thực hiện : Đỗ Văn Vinh rane tts : 2009 - 2013 Hà Nội, 2013 POA OE 0HVÓ THƯỜNG! ĐẠI HỌC LÂM NGHIỆP KHOA LÂM HỌC KHOÁ LUẬN TÓT NGHIỆP ĐÁNH GIÁ TÁC ĐỘNG CỦA NGƯỜI DÂN VÙNG ĐỆM ĐÉN TÀI NGUYÊN RỪNG NGẬP MẶN VƯỜN QUỐC GIA XUÂN THỦY, HUYỆN GIAO THUỶ, TỈNH NAM ĐỊNH NGANH: NONG LAM KET HOP en Ma s6:305 s cigs Ye n hướng dẫn : Phạm Quang Vinh » sinh, viên thựchiện : Đỗ Văn Vinh : 2009 - 2013 Hà Nội, 2013 LOI NOI DAU Để hoàn thành khóa học 2009- 2013 đồng thời đánh giá quá trình học tập tại trường, gắn lý thuyết với thực hành và bắt đầu làm quen với công tác nghiên cứu khoa học. Được sự cho phép của khoa Lâm Học và bộ môn Nông Lâm Kết Hợp - trường đại học Lâm Nghiệp Việt Nam, tôi đã thực hiện đề tài: “Đánh giá tác động của người dân vùng đệm đến tài nguyên rừng ngập mặn vườn quốc gia Xuân Thủy, huyện Giao Thủy, tỉnh Nam Định”. Sau thời gian làm việc khẩn trương, nghiêm túc dưới sự hướng dẫn của thầy giáo Phạm Quang Vinh, đến nay khóa luận đã được hoàn thành. Để có được thành công này tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành đến Ban giám hiệu Trường đại học Lâm Nghiệp, các thầy cô giáo Khoa Lâm học, bộ môn Nông lâm kết hợp, đặc biệt là thầy giáo Phạm Quang Vinh, người đã tận tình chỉ bảo tôi trong suốt quá trình học tập cũng như trong quá trình làm khóa luận.

Va đồng thời tôi cũng xin cảm ơn các cán bộ VQG Xuân Thủy, UBND xã Giao Xuân và các hộ dân thuộc địa điểm điều tra đã tạo điều kiện thuận lợi giúp tôi thu thập số liệu cần thiết cho khóa luận này. Tuy đã cố gắng tìm tòi, tham khảo tài liệu, thu thập thông tin, ý kiến đánh giá hết sức thiết thực của ban quản lý VQG Xuân Thủy và người dân địa phương. Nhưng do năng lực Hạn chế nên bài khóa luận không thể tránh khỏi những thiếu sót.Tôïrất mong nhận được những ý kiến đóng góp của thầy cô và các bạn để tea được hoàn thiện hơn. Tôi xin cÌ cảm ởn! — Hà Nội, ngày 25 tháng 5 năm 2013 Sinh viên thực hiện Đỗ Văn Vinh MỤC LỤC DANH MỤC BẢNG DANH MỤC HÌNH DANH MUC CAC TU VIET TAT Phần 1.

TONG QUAN VAN DE NGHIEN CỨU. Khái niệm VQG và các vấn đề liên quan. Các vấn đề liên quan. Các chính sách liên quan đến hoạt động bảo tồn tài nguyên thiên nhiên ven biển.

Mét số nghiên cứu đến tác động của người dân đến bảo tồn tài nguyên thiên nhiên. Một số lý thuyết liên quan đến nuôi 2. Nuôi trồng thủy sản (NTTS). Khai thác thủy sản (KTTS), err 2.

Các chính sách liên quan đến nuôi trồng và khai thác thủy sản. MỤC TIÊU, NỘI DUNG, PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Mục tiêu nghiên đứa. Mục tiêu tổng quát, Ga GQ MUGS tists SOSH lain eR ae © @© »® se 3.

Phạm vi và thời gian nghiên cứu. Phương pháp nghiên citu. Thu thập số liệu thứ cấp bằng phương pháp kế thừa. Phương pháp ngoại nghiỆp.

Phương pháp chọn mẫu.------cc--+++++re+errrrrrrrrrrrre 1 3. Str dung mét sé công cụ của phương pháp đánh giá nông thôn có sự tham gia của người dân. Phương pháp nội nghiệp. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN.

Đặc điểm cơ bản của VQG Xuân Thủy. Vị trí địa lý. Khí hậu, thủy văn. Đặc điểm xã hội 4.

Đặc điểm về kinh tế. Một số đặc điểm khu vực nghiên cứu:. Thực trạng và công tác bảo tồn tài nguyên thiên nhiên của VQG Xuân THỦY naag-„ai ena 4. Thực trạng tài nguyên thiên nhiên của VQG Xuân Thủy.

Thực trạng công, tác bảo tồn tài nguyên thiên nhiên của VQG Xuân 4. Ảnh hưởng của hoạt động nuôi trồng thủy sản. Ảnh hưởng của hoạt động khai thác. Nhận thức của người dân về vai trò của RNM va anh hưởng của nuôi trồng và khai thác thủy sản đến RNM 4.

Một số giải pháp nhằm hạn chế tác động tiêu cực của việc nuôi trồng và khai thác thủy sản tới việc quản lý và bảo tồn nguồn TNTN của VQG Xuân Thủy. KÉT LUẬN,TÔN TẠI VÀ KIỀN NGHỊ 5. Đối với người dân địa phương. TÀI LIỆU THAM KHAO PHỤ LỤC DANH MỤC BẢNG Bảng 4.1: Diện tích, dân số và mật độ dân số vùng đệm.

Diện tích gieo trồng và sản lượng cây lương thực năm 2012. Số lượng gia súc, gia cầm trong các xã vùng đệm. Đặc điểm đa dạng sinh học VQG Xuân Thủy. Quan điểm của người dân về các hoạt động ảnh hưởng đến công tác bảo tồn tài nguyên thiên nhiên tại VQG.

Thực trạng về hình thức và diện tích NTTS hiện tại so với năm Bảng 4. Loại hình khai thác thủy sản của người dân xã Giao Xuân. Địa điểm khai thác thủy hải sẵn của người dân Bảng 4. Kết quả phân tích SWOT về nuôi trồng, khai thác thủyhải sản của địa phương.

Tác động của việc cải tạo đầm nuôi tới VQG. Tác động của việc khai thác thủy sản đến RNM của VQG. Đánh giá củangười dân về diện tích RNM, nguồn lợi thủy sản. Nhận thức của người đẩn về hậu quả khi diện tích RNM bị suy giảm.

46 DANH MỤC HÌNH Hình 4.1: bản đồ VQG Xuân Thủy Hình 4.2: Vườn Quốc Gia Xuân Thủy. Biểu đồ cơ cấu lao động theo tỷ lệ ngành xã Hình 4.4: cò mỏ thìa và sếu đầu đỏ tại VQG XT. Biểu đồ hiện trạng nuôi thủy sản của cá hộ gi Hình 4. Đầm ( vùng) nuôi cua và Vây nuôi — Hình 4.

Phân tích lịch mùa vụ xã Giao Xuâi DANH MUC CAC TU VIET TAT DNN Dat ngập nước RMN Rừng ngập mặn NTTS Nuôi trồng thủy sản KTTS Khai thác thủy sản = MCD Trung tâm bảo tôn sinh vật biêi hat trie: cong dong TNTN Tai nguyén thién nhién RIS VQG 'Vườn Quốc Gia = HGĐ Hộ gia đình A — *œ UBND Ủy ban nhân dân Vv GDMT — |Giáo dục môi tường ae Phan 1 DAT VAN DE Hệ sinh thái đất ngập nước nói chung và hệ sinh thái rừng ngập mặn (RNM) nói riêng đóng vai trò hết sức quan trọng trong cuộc sống, sản xuất và sinh hoạt của con người. Đặc biệt với RNM, bên cạnh vai trò cực kỳ quan trọng là phòng hộ, bảo tồn đa dạng sinh học, RNM ồn là nguồn cung cấp, mang lại nhiều nguồn lợi về kinh tế, thực phẩm, nhiên liệu,. góp phần to lớn trong sự phát triển kinh tế, xã hội. Tuy nhiên RNM đang có sự suy giảm nghiêm trọng về số lượng và chất lượng.

Nguyên nhân chính là do sự phát triển kinh tế và các hoạt động khai thác, sử dụng; không hợp lý của con người đối với tài nguyên RNM. \ 'Vườn quốc gia (VQG) Xuân Thủy thuộc huyện Giao Thủy, tỉnh Nam Định là khu đất ngập nước đầu tiên của Việt Nam đăng ký tham gia công ước quốc tế Ramsar ( Công ước về bảo tồn các vùng đất ngập nước có tầm quan trọng quốc tế, đặc biệt những loài chỉm quý-hiếm). Đây là vùng đất được đánh giá có tính đa dạng sinh học cao, có nhiều loài chim di trú, đặc biệt là có những loài quý hiếm có trong sắch đỏ quốc tế. Tuy nhiên, VQG Xuân Thủy cũng đang đứng trước những thực trạng khó khăn, mâu thuẫn giữa quản lý, bảo tồn với nhu cầu mưu sinh của người dân địa phương.

Trong nhiều năm gần đây, hoạt động nuôi trồng thủy sản ở các xã Xuân Thủy đang trở thành một cao trào, có quy mô ¡ trồng thủy sản với RNM có quan hệ chặt chẽ, tác n vững của hệ sinh thái RNM là yếu tố đảm bảo tính bền vững và lả của hoạt động nuôi trồng thủy sản. Một trong những yêu cầu quan trọng là chúng ta phải nhận thức được mối liên hệ giữa đất rừng ngập nước với môi trường và cuộc sống, đồng thời phải có những hành động tích cực để sử dụng hợp lý và bảo vệ chúng cho tương lai. Xuất phát từ lý do trên, với mong muốn nhằm góp phần bảo vệ và sử dụng bền vững tài nguyên của VQG Xuân Thủy đồng thời phát triển bền vững hoạt động nuôi trồng thủy sản, chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài “Đánh giá tác động của người dân vùng đệm đến tài nguyên rừng ngập mặn vườn quốc gia Xuân Thủy, huyện Giao Thủy, tỉnh Nam Định”. A ^ “Ay ⁄ RY @U Phần 2 TONG QUAN VAN ĐÈ NGHIÊN CỨU 2.

Khái niệm VQG và các vấn đề liên quan 2. Khái niệm - Đất ngập nước là: “Các vùng đầm lầy, than bùn hoặc vùng nước tự nhiên hay nhân tạo, có nước thường xuyên hay tạm thời, nước đứng hay nước chảy, nước ngọt, nước lợ hay nước mặn, kể cả vùng nước ven biển có độ sâu không quá 6m khi thủy triều thấp đều là các vùng đất ngập nước” (Công ước Ramsar, 1971). ) fs - Vùng đệm là vùng rừng, vùng đất hoặc vùng đất có mặt nước nằm sát ranh giới với khu rừng đặc dụng, có tác dụng ngăn. chặn hoặc giảm nhẹ sự xâm hại khu rừng đặc dụng (Luật bảo vệVề phát triển rừng, 2004).

- Khái niệm Vườn Quốc Gia (Quyết định số 186/2006/QĐÐ — TTg ngày 14 tháng 8 năm 2006) là một dạng rừng đặc dụng, được xác định trên với các tiêu chí sau: + VQG là khu vực tự nhiên trên đất liền hoặc ở vùng đất ngập nước, hải đảo, có diện tích đủ lớn được Xác lập để bảo tồn một hay nhiều hệ sinh thái đặc trưng hoặc đại diện không bị tác động hay chỉ bị tác động rất ít từ bên ngoài; bảo tồn các loài sinh vật đặc hữu hay đang nguy cấp. + VQG được quan lý, sử dụng chủ yếu cho việc bảo tồn rừng và hệ sinh thái rừng, nghiên cứu khoa học, giáo dục môi trường và du lịch sinh thái. lựa trên các tiêu chí và chỉ số: về hệ sinh thái đặc vật đặc hữu; về diện tích tự nhiên của vườn và tỷ lệ đất nông nghiệp, lỗ cư so với diện tích tự nhiên của vườn. Các vấn đề liên quan 2.

Các chính sách liên quan đến hoạt động bảo tồn tài nguyên thiên nhiên ven biển - Công ước Ramsar (1971) về đất ngập nước: Là công ước quốc tế đầu tiên về bảo tồn thiên nhiên và sử dụng một cách hợp lý, thỏa đáng các vùng, đất ngập nước. Công ước Ramsar là khung pháp lý cho bảo tồn và sử dụng bền vững đất ngập nước.