Luận văn thạc sĩ: Đánh giá sự phát triển Liên minh Châu Âu từ đầu thế kỷ 21 đến nay - Bùi Thế ...

Bài viết phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển của Liên minh Châu Âu từ đầu thế kỷ 21 đến nay, cung cấp cái nhìn sâu sắc và toàn diện.

• Tác giả: Bùi Thế Đức
• Người hướng dẫn: PGS. Phạm Quang Minh
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Quan hệ quốc tế
• Đề tài: Đánh Giá Các Yếu Tố Tác Động Đến Sự Phát Triển Liên Minh Châu Âu Từ Đầu Thế Kỷ 21 Đến Nay
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• Lý do chọn đề tài
• Lịch sử nghiên cứu vấn đề
• Mục tiêu nghiên cứu
• Phương pháp nghiên cứu
• Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• Những đóng góp của đề tài
• Kết cấu luận văn
• Danh mục các từ viết tắt
• 1. CHƯƠNG 1: KHÁI QUÁT QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN LIÊN MINH CHÂU ÂU TỪ ĐẦU THẾ KỶ 21 ĐẾN NAY
• 1.1. Liên minh Châu Âu – mô hình điển hình của khu vực hoá
• 1.2. Khái niệm về khu vực hoá
• 1.3. Châu Âu – điển hình của khu vực hoá
• 1.4. Quá trình phát triển liên minh Châu Âu từ đầu thế kỷ 21
• 1.5. Các hiệp ước xây dựng liên minh Châu Âu
• 1.6. Những lần mở rộng hướng đến một Châu Âu không biên giới
• 2. CHƯƠNG 2: PHÂN TÍCH VAI TRÒ CỦA CÁC YẾU TỐ ĐỐI VỚI QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN CỦA EU TRONG NHỮNG NĂM ĐẦU THẾ KỶ XXI
• 2.1. Các yếu tố chính trị
• 2.2. Các yếu tố ngoại sinh
• 2.3. Các yếu tố nội sinh
• 2.4. Các yếu tố kinh tế
• 2.5. Tác động tích cực do yếu tố kinh tế mang lại cho sự phát triển của EU
• 2.6. Những tác động tiêu cực của kinh tế
• 2.7. Văn hóa với tư cách là nền tảng
• 2.8. Văn hóa với tư cách là động lực phát triển
• 3. CHƯƠNG 3: ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN CỦA LIÊN MINH CHÂU ÂU ĐẾN NĂM 2020
• 3.1. Những thách thức đối với Liên minh Châu Âu trong giai đoạn mới
• 3.1.1. Những thách thức bên trong
• 3.1.2. Những thách thức bên ngoài
• 3.2. Những mục tiêu phát triển của Liên minh Châu Âu đến năm 2020
• 3.2.1. Thúc đẩy thị trường thống nhất mạnh hơn, mở rộng hơn để phát triển
• 3.2.2. Đầu tư cho phát triển bền vững
• 3.2.3. Tích cực khai thác công cụ chính sách đối ngoại
• 3.3. Các giải pháp thực hiện mục tiêu phát triển của Liên minh Châu Âu đến năm 2020
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về sự phát triển Liên minh Châu Âu từ 21

Liên minh Châu Âu (EU) đã trải qua nhiều biến động từ đầu thế kỷ 21. Sự phát triển của EU không chỉ phản ánh những thay đổi trong chính sách nội bộ mà còn là kết quả của các yếu tố bên ngoài. Từ những thách thức kinh tế đến các vấn đề chính trị, EU đã chứng minh khả năng thích ứng và phát triển. Bài viết này sẽ đánh giá tổng quan về sự phát triển của EU từ năm 2001 đến nay, nhấn mạnh những yếu tố chính đã tác động đến sự phát triển này.

1.1. Lịch sử hình thành và phát triển của Liên minh Châu Âu

Liên minh Châu Âu được thành lập từ những năm 1950, nhưng sự phát triển mạnh mẽ của nó bắt đầu từ đầu thế kỷ 21. Các hiệp ước quan trọng như Hiệp ước Maastricht đã tạo nền tảng cho sự hình thành của EU. Sự mở rộng của EU vào năm 2004 và 2007 đã đưa nhiều quốc gia Đông Âu vào liên minh, tạo ra một thị trường chung lớn hơn.

1.2. Các yếu tố tác động đến sự phát triển của Liên minh Châu Âu

Sự phát triển của EU chịu ảnh hưởng từ nhiều yếu tố, bao gồm chính trị, kinh tế và văn hóa. Các yếu tố này không chỉ định hình chính sách của EU mà còn ảnh hưởng đến mối quan hệ giữa các quốc gia thành viên. Đặc biệt, các khủng hoảng kinh tế và chính trị đã đặt ra nhiều thách thức cho EU trong việc duy trì sự ổn định và phát triển.

II. Những thách thức lớn đối với Liên minh Châu Âu từ 21

Trong thập kỷ qua, EU đã phải đối mặt với nhiều thách thức lớn, từ khủng hoảng nợ công đến vấn đề di cư. Những thách thức này không chỉ ảnh hưởng đến sự phát triển kinh tế mà còn tác động đến sự đoàn kết giữa các quốc gia thành viên. Bài viết này sẽ phân tích những thách thức chính mà EU đã gặp phải và cách mà liên minh này đã ứng phó.

2.1. Khủng hoảng nợ công và tác động đến Liên minh Châu Âu

Khủng hoảng nợ công bắt đầu từ năm 2009 đã ảnh hưởng nghiêm trọng đến nền kinh tế của nhiều quốc gia thành viên, đặc biệt là Hy Lạp. Sự bất ổn này đã dẫn đến việc EU phải áp dụng các biện pháp khắc khổ, ảnh hưởng đến sự phát triển kinh tế và xã hội của các quốc gia thành viên.

2.2. Vấn đề di cư và an ninh biên giới

Cuộc khủng hoảng di cư từ năm 2015 đã đặt ra nhiều thách thức cho EU trong việc quản lý biên giới và đảm bảo an ninh. Các quốc gia thành viên đã có những phản ứng khác nhau, dẫn đến sự chia rẽ trong chính sách di cư của EU.

III. Phương pháp giải quyết thách thức của Liên minh Châu Âu

Để đối phó với những thách thức hiện tại, EU đã áp dụng nhiều phương pháp khác nhau. Từ việc cải cách chính sách kinh tế đến việc tăng cường hợp tác an ninh, các biện pháp này nhằm mục đích duy trì sự ổn định và phát triển bền vững cho liên minh.

3.1. Cải cách chính sách kinh tế trong Liên minh Châu Âu

EU đã thực hiện nhiều cải cách kinh tế nhằm tăng cường khả năng cạnh tranh và ổn định tài chính. Các biện pháp này bao gồm việc thiết lập quỹ cứu trợ và cải cách hệ thống ngân hàng, nhằm đảm bảo sự phát triển bền vững cho các quốc gia thành viên.

3.2. Tăng cường hợp tác an ninh và chính trị

EU đã nỗ lực tăng cường hợp tác an ninh giữa các quốc gia thành viên thông qua việc thiết lập các cơ chế phối hợp và chia sẻ thông tin. Điều này không chỉ giúp đảm bảo an ninh cho các quốc gia mà còn củng cố sự đoàn kết trong liên minh.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về Liên minh Châu Âu

Các nghiên cứu về sự phát triển của EU đã chỉ ra nhiều bài học quý giá cho các tổ chức khu vực khác. Những thành công và thất bại của EU có thể được áp dụng để cải thiện các mô hình hợp tác khu vực khác, đặc biệt là trong bối cảnh toàn cầu hóa hiện nay.

4.1. Bài học từ sự phát triển của Liên minh Châu Âu

Sự phát triển của EU đã chỉ ra rằng việc duy trì sự đoàn kết và hợp tác giữa các quốc gia thành viên là rất quan trọng. Các quốc gia cần phải có những chính sách chung để đối phó với các thách thức toàn cầu.

4.2. Tác động của Liên minh Châu Âu đến các quốc gia thành viên

Liên minh Châu Âu đã tạo ra nhiều cơ hội cho các quốc gia thành viên trong việc phát triển kinh tế và xã hội. Tuy nhiên, cũng cần nhận thức rõ những thách thức mà các quốc gia này phải đối mặt trong quá trình hội nhập.

V. Kết luận và tương lai của Liên minh Châu Âu

Tương lai của Liên minh Châu Âu phụ thuộc vào khả năng của các quốc gia thành viên trong việc hợp tác và giải quyết các thách thức hiện tại. Sự phát triển bền vững của EU sẽ cần đến những chính sách linh hoạt và khả năng thích ứng với những thay đổi trong môi trường quốc tế.

5.1. Triển vọng phát triển của Liên minh Châu Âu

Dự báo rằng EU sẽ tiếp tục phát triển và mở rộng, nhưng điều này sẽ phụ thuộc vào khả năng giải quyết các vấn đề nội bộ và duy trì sự đoàn kết giữa các quốc gia thành viên.

5.2. Những thách thức trong tương lai của Liên minh Châu Âu

EU sẽ phải đối mặt với nhiều thách thức trong tương lai, bao gồm sự gia tăng chủ nghĩa dân tộc và các vấn đề an ninh toàn cầu. Việc tìm ra các giải pháp hiệu quả sẽ là chìa khóa cho sự tồn tại và phát triển của liên minh.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Liên minh Châu Âu (EU) là một tổ chức khu vực có ảnh hưởng sâu rộng trên thế giới, với dân số khoảng 492,9 triệu người (năm 2006) và chiếm 30% GDP danh nghĩa toàn cầu, tương đương 18,4 nghìn tỷ USD (năm 2008). Từ đầu thế kỷ 21 đến nay, EU đã trải qua nhiều biến động và phát triển sâu sắc về chính trị, kinh tế, văn hóa và an ninh. Mặc dù đạt được nhiều thành tựu vượt bậc, EU cũng đối mặt với những thách thức nghiêm trọng như khủng hoảng nợ công và sự đa dạng văn hóa giữa các quốc gia thành viên. Luận văn tập trung đánh giá các yếu tố tác động đến sự phát triển của EU trong thập niên đầu thế kỷ 21, bao gồm các yếu tố chính trị - an ninh, kinh tế và văn hóa, nhằm rút ra bài học kinh nghiệm và dự báo triển vọng phát triển của EU đến năm 2020. Phạm vi nghiên cứu chủ yếu tập trung vào giai đoạn từ năm 2000 đến nay, với trọng tâm là các hiệp ước xây dựng liên minh, quá trình mở rộng thành viên và các chính sách phát triển kinh tế - xã hội. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp cái nhìn tổng thể về sự phát triển của EU, đồng thời góp phần hỗ trợ các quốc gia khác, đặc biệt là các thành viên ASEAN, trong quá trình hội nhập khu vực và toàn cầu.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn áp dụng các lý thuyết và mô hình nghiên cứu về khu vực hóa và toàn cầu hóa để phân tích sự phát triển của EU. Khái niệm khu vực hóa được hiểu là quá trình liên kết giữa các quốc gia trong một khu vực địa lý nhằm giải quyết các vấn đề nội bộ và tăng sức cạnh tranh quốc tế. Toàn cầu hóa được xem là sự gia tăng các mối quan hệ gắn kết và phụ thuộc lẫn nhau trên phạm vi toàn cầu, trong đó toàn cầu hóa kinh tế là trung tâm và động lực thúc đẩy các lĩnh vực khác. Các khái niệm chính bao gồm: khu vực hóa, toàn cầu hóa, liên minh kinh tế - chính trị, hội nhập khu vực, và sức mạnh mềm. Ngoài ra, luận văn còn sử dụng lý thuyết về chính trị quốc tế để phân tích các yếu tố ngoại sinh như quan hệ EU với các cường quốc thế giới (Hoa Kỳ, Nga, Trung Quốc, Nhật Bản) và các khu vực khác.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp tổng hợp, thống kê, so sánh và phân tích lịch sử để đánh giá các yếu tố tác động đến sự phát triển của EU. Dữ liệu được thu thập từ các báo cáo chính thức của EU, IMF, OECD, UNCTAD, các hiệp ước và văn bản pháp luật liên quan, cùng các nghiên cứu học thuật trong và ngoài nước. Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ 27 quốc gia thành viên EU từ năm 2000 đến 2013, với trọng tâm phân tích các biến số kinh tế, chính trị và văn hóa. Phương pháp phân tích chủ yếu là phân tích định tính kết hợp với phân tích định lượng các số liệu về GDP, thương mại, đầu tư, dân số và các chỉ số phát triển xã hội. Timeline nghiên cứu kéo dài từ năm 2000 đến năm 2013, với dự báo và đề xuất phát triển đến năm 2020.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Sự mở rộng và phát triển về quy mô: EU đã tăng số lượng thành viên từ 15 lên 27 quốc gia trong thập niên đầu thế kỷ 21, mở rộng diện tích lãnh thổ lên 4.782 km² và dân số đạt khoảng 501,2 triệu người. Điều này giúp EU trở thành khu vực chiếm 7% dân số thế giới, vượt qua Mỹ, và là khối kinh tế lớn thứ hai thế giới với GDP danh nghĩa khoảng 14,256 nghìn tỷ USD năm 2009.

2. Tăng trưởng kinh tế ổn định: Tốc độ tăng trưởng GDP trung bình của EU trong giai đoạn 2001-2007 duy trì ở mức 2,6% đến 3%, trong đó các nước thành viên mới thuộc Trung và Đông Âu có tốc độ tăng trưởng cao hơn, ví dụ Estonia đạt 8,4% (2002-2006), Latvia 9%, Lithuania 8%. Tỷ lệ thất nghiệp giảm từ 8,8% năm 2008 và lạm phát được kiểm soát ở mức khoảng 2%.

3. Thương mại và đầu tư phát triển mạnh: EU trở thành trung tâm thương mại lớn nhất thế giới năm 2006, chiếm 27,1% thương mại toàn cầu. Kim ngạch xuất khẩu hàng hóa nội khối đạt 1.502,2 tỷ USD năm 2002. FDI của EU tăng từ 681 tỷ USD năm 2000 lên 842 tỷ USD năm 2007, vượt xa các khối kinh tế khác như ASEAN (60 tỷ USD năm 2008) và NAFTA (383 tỷ USD).

4. Ảnh hưởng của các yếu tố chính trị và ngoại sinh: Quan hệ với Hoa Kỳ, Nga, Trung Quốc và Nhật Bản có tác động lớn đến sự phát triển của EU. EU đang nỗ lực thoát khỏi sự phụ thuộc an ninh vào Mỹ, đồng thời tăng cường hợp tác và cạnh tranh kinh tế với các cường quốc này. Ví dụ, EU đã thành lập lực lượng phản ứng nhanh riêng với 60.000 quân nhằm nâng cao tiềm lực quân sự.

Thảo luận kết quả

Sự mở rộng về số lượng thành viên và diện tích lãnh thổ đã làm tăng sức mạnh nội tại của EU, tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển kinh tế và chính trị. Tăng trưởng kinh tế ổn định và sự phát triển của thị trường chung giúp EU duy trì vị thế là một trong những trung tâm kinh tế hàng đầu thế giới. Các số liệu về GDP, thương mại và FDI minh chứng cho sự thành công của chính sách hội nhập kinh tế và tiền tệ, đặc biệt là vai trò của đồng Euro và Liên minh kinh tế - tiền tệ (EMU).

Quan hệ với các cường quốc như Hoa Kỳ và Nga vừa là cơ hội vừa là thách thức. EU đang cố gắng cân bằng giữa hợp tác và cạnh tranh, đồng thời phát triển tiềm lực quân sự để giảm sự phụ thuộc vào Mỹ. Mối quan hệ kinh tế với Trung Quốc và Nhật Bản cũng thúc đẩy EU nâng cao năng lực cạnh tranh và mở rộng thị trường. Các yếu tố văn hóa và chính trị nội sinh như giá trị châu Âu, sự đa dạng văn hóa và nhu cầu nâng cao vị thế quốc tế cũng đóng vai trò quan trọng trong quá trình phát triển.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tăng trưởng GDP theo năm, bảng so sánh FDI giữa các khu vực, và biểu đồ tỷ lệ thất nghiệp trong EU qua các năm để minh họa rõ nét các xu hướng phát triển.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường hợp tác chính trị và an ninh nội khối: EU cần đẩy mạnh việc hoàn thiện các cơ chế hợp tác an ninh chung, nâng cao năng lực lực lượng phản ứng nhanh, nhằm giảm sự phụ thuộc vào các cường quốc bên ngoài. Thời gian thực hiện: 2015-2020. Chủ thể thực hiện: Hội đồng châu Âu và Ủy ban châu Âu.

2. Phát triển kinh tế bền vững và thu hẹp khoảng cách phát triển: Tăng cường hỗ trợ các nước thành viên mới và kém phát triển thông qua các quỹ phát triển vùng và chính sách hỗ trợ kỹ thuật, nhằm thu hẹp khoảng cách phát triển kinh tế và xã hội. Thời gian thực hiện: 2015-2020. Chủ thể thực hiện: Ủy ban châu Âu, các cơ quan phát triển khu vực.

3. Đẩy mạnh hội nhập văn hóa và xã hội: Thúc đẩy các chương trình giao lưu văn hóa, giáo dục và tăng cường nhận thức về giá trị chung châu Âu để giảm thiểu sự khác biệt văn hóa, tạo nền tảng vững chắc cho sự thống nhất lâu dài. Thời gian thực hiện: 2015-2020. Chủ thể thực hiện: Nghị viện châu Âu, các tổ chức văn hóa xã hội.

4. Mở rộng và đa dạng hóa quan hệ đối ngoại kinh tế: Tăng cường đàm phán các hiệp định thương mại tự do với các khu vực và quốc gia trọng điểm như châu Á, châu Phi và Mỹ Latinh, nhằm mở rộng thị trường xuất khẩu và thu hút đầu tư. Thời gian thực hiện: 2015-2020. Chủ thể thực hiện: Ủy ban châu Âu, Bộ Ngoại giao các nước thành viên.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà nghiên cứu và học giả về quan hệ quốc tế và khu vực hóa: Luận văn cung cấp cái nhìn toàn diện về sự phát triển của EU, giúp họ hiểu rõ các yếu tố tác động và xu hướng hội nhập khu vực.

2. Các nhà hoạch định chính sách và cơ quan quản lý EU: Tài liệu hữu ích để đánh giá hiệu quả các chính sách hiện hành và đề xuất các giải pháp phát triển bền vững cho EU.

3. Các tổ chức quốc tế và khu vực khác như ASEAN: Có thể học hỏi kinh nghiệm và bài học từ quá trình phát triển của EU để áp dụng vào quá trình hội nhập và phát triển khu vực của mình.

4. Sinh viên và học viên cao học chuyên ngành Quan hệ Quốc tế, Kinh tế và Chính trị: Luận văn là nguồn tài liệu tham khảo quý giá cho việc nghiên cứu và học tập về hội nhập khu vực và chính sách quốc tế.

Câu hỏi thường gặp

1. Liên minh Châu Âu được thành lập khi nào và có bao nhiêu thành viên hiện nay?
   EU được thành lập chính thức năm 1993 theo Hiệp ước Maastricht, hiện có 27 quốc gia thành viên. Sự mở rộng lớn nhất diễn ra năm 2004 khi kết nạp 10 nước mới.

2. Đồng Euro có vai trò như thế nào trong sự phát triển của EU?
   Đồng Euro giúp tạo ra một thị trường tiền tệ thống nhất, ổn định lạm phát, giảm chi phí giao dịch và nâng cao vị thế kinh tế của EU trên trường quốc tế, trở thành đồng tiền mạnh thứ hai thế giới.

3. Những yếu tố chính trị nào ảnh hưởng đến sự phát triển của EU?
   Quan hệ với các cường quốc như Hoa Kỳ, Nga, Trung Quốc, cũng như các chính sách nội bộ về an ninh, chính trị và hội nhập văn hóa là những yếu tố chính trị quan trọng tác động đến EU.

4. EU đã đối phó như thế nào với khủng hoảng nợ công trong thập niên đầu thế kỷ 21?
   EU đã thiết lập các cơ chế bình ổn tài chính như Quỹ Bình ổn tài chính Châu Âu (EFSF) và Cơ chế Bình ổn Châu Âu (ESM), đồng thời tăng cường kiểm soát chính sách tài khóa và thúc đẩy cải cách kinh tế các nước thành viên.

5. Tại sao việc mở rộng EU về phía Đông lại quan trọng?
   Mở rộng về phía Đông giúp EU tăng cường sức mạnh kinh tế, chính trị, đồng thời tạo ra một khu vực ổn định hơn về an ninh và phát triển xã hội, đồng thời mở rộng thị trường và nguồn lực cho liên minh.

Kết luận

• EU đã phát triển mạnh mẽ từ đầu thế kỷ 21 với sự mở rộng thành viên từ 15 lên 27 quốc gia, tăng dân số và diện tích lãnh thổ đáng kể.
• Tăng trưởng kinh tế ổn định, thương mại và đầu tư phát triển mạnh mẽ, đồng Euro trở thành đồng tiền mạnh thứ hai thế giới.
• Các yếu tố chính trị ngoại sinh như quan hệ với Hoa Kỳ, Nga, Trung Quốc và Nhật Bản có ảnh hưởng sâu sắc đến sự phát triển của EU.
• Nhu cầu củng cố giá trị văn hóa, tiềm lực quân sự và vị thế quốc tế là động lực nội sinh thúc đẩy EU phát triển.
• Các đề xuất nhằm tăng cường hợp tác chính trị, phát triển kinh tế bền vững, hội nhập văn hóa và mở rộng quan hệ đối ngoại sẽ giúp EU tiếp tục phát triển bền vững đến năm 2020 và xa hơn.

Tiếp theo, các nhà nghiên cứu và hoạch định chính sách nên tập trung vào việc thực hiện các giải pháp đề xuất nhằm nâng cao hiệu quả phát triển của EU, đồng thời rút ra bài học kinh nghiệm cho các mô hình hội nhập khu vực khác. Để hiểu sâu hơn về các yếu tố tác động và triển vọng phát triển của EU, độc giả được khuyến khích tham khảo toàn bộ luận văn và các tài liệu liên quan.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN ----------------------------------------------------- BÙI THẾ ĐỨC ĐÁNH GIÁ CÁC YẾU TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN SỰ PHÁT TRIỂN LIÊN MINH CHÂU ÂU TỪ ĐẦU THẾ KỶ 21 ĐẾN NAY LUẬN VĂN THẠC SĨ Chuyên ngành: Quan Hệ Quốc Tế Hà Nội-2013 i TIEU LUAN MOI download : [e-mail] ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN ----------------------------------------------------- BÙI THẾ ĐỨC ĐÁNH GIÁ CÁC YẾU TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN SỰ PHÁT TRIỂN CỦA LIÊN MINH CHÂU ÂU TỪ ĐẦU THẾ KỶ 21 ĐẾN NAY Luận văn Thạc sĩ chuyên ngành: Quan Hệ Quốc Tế Mã số: 60 31 40 Người hướng dẫn khoa học: PGS. Phạm Quang Minh Hà Nội-2013 ii TIEU LUAN MOI download : [e-mail] MỤC LỤC LỜI MỞ ĐẦU .1 Lý do chọn đề tài .1 Lịch sử nghiên cứu vấn đề .2 Mục tiêu nghiên cứu .5 Phƣơng pháp nghiên cứu .5 Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu .6 Những đóng góp của đề tài .6 Kết cấu luận văn .6 Danh mục các từ viết tắt .7 CHƢƠNG 1: KHÁI QUÁT QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN LIÊN MINH CHÂU ÂU TỪ ĐẦU THẾ KỶ 21 ĐẾN NAY . Liên minh Châu Âu – mô hình điển hình của khu vực hoá . Khái niệm về khu vực hoá . Châu Âu – điển hình của khu vực hoá . Quá trình phát triển liên minh Châu Âu từ đầu thế kỷ 21 . Các hiệp ƣớc xây dựng liên minh Châu Âu . Những lần mở rộng hƣớng đến một Châu Âu không biên giới .26 CHƢƠNG 2: PHÂN TÍCH VAI TRÒ CỦA CÁC YẾU TỐ ĐỐI VỚI QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN CỦA EU TRONG NHỮNG NĂM ĐẦU THẾ KỶ XXI . Các yếu tố chính trị . Các yếu tố ngoại sinh . Các yếu tố nội sinh . Các yếu tố kinh tế .43 iii TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Tác động tích cực do yếu tố kinh tế mang lại cho sự phát triển của EU . Những tác động tiêu cực của kinh tế . Văn hóa với tƣ cách là nền tảng . Văn hóa với tƣ cách là động lực phát triển .53 CHƢƠNG 3: ĐỊNH HƢỚNG PHÁT TRIỂN CỦA LIÊN MINH CHÂU ÂU ĐẾN NĂM 2020. Những thách thức đối với Liên minh Châu Âu trong giai đoạn mới. Những thách thức bên trong . Những thách thức bên ngoài . Những mục tiêu phát triển của Liên minh Châu Âu đến năm 2020 . Thúc đẩy thị trƣờng thống nhất mạnh hơn, mở rộng hơn để phát triển . Đầu tƣ cho phát triển bền vững . Tích cực khai thác công cụ chính sách đối ngoại . Các giải pháp thực hiện mục tiêu phát triển của Liên minh Châu Âu đến năm 2020 .87 TÀI LIỆU THAM KHẢO .93 iv TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Danh mục các từ viết tắt EU : Liên minh Châu Âu ASEAN : Hiệp hội các nước Đông Nam Á OPEC : Tổ chức các nước xuất khẩu dầu lửa thế giới GDP : Tổng sản phẩm nội địa ECSC : Cộng đồng than- thép Châu Âu ECB : Ngân hàng Trung ương Châu Âu EMU : Liên minh kinh tế- tiền tệ NATO : Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương WCU : Liên minh phòng thủ Tây Âu R&D : Nghiên cứu và phát triển EURO : Đồng tiền chung châu Âu EC : Ủy ban Châu Âu EP : Nghị viên Châu Âu OSCE : Tổ chức an ninh và hợp tác Châu Âu SNG : Cộng đồng các quốc gia độc lập ACP : Các nước Châu Phi, Vùng Ca-ri –bê và Thái Bình Dương IMF : Quỹ tiền tệ thế giới WB : Ngân hàng thế giới USD : Đồng đô la Mỹ ESM : Cơ chế bình ổn Châu Âu PWC : Công ty kiểm toán PWC của Anh quốc EFSF : Quỹ bình ổn tài chính Châu Âu 7 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] S&P : Chỉ số cổ phiếu OECP : Tổ chức hợp tác và phát triển kinh tế 8 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] LỜI MỞ ĐẦU Lý do chọn đề tài Hiện nay trên thế giới có rất nhiều tổ chức hay những liên minh khác nhau tùy thuộc vào mục đích như chính trị, kinh tế, văn hóa, an ninh, quân sự hay hỗn hợp… nhằm bảo vệ lợi ích của những nước thành viên và của tập thể, và tạo ra nền tảng vững chắc cho sự phát triển toàn diện của các quốc gia. Tùy thuộc vào phạm vi, cơ cấu tổ chức và hoạt động mà người ta có thể chia thành các tổ chức toàn cầu như Liên hợp quốc, liên khu vực như APEC, hay các tổ chức khu vực như Liên minh châu Âu (EU). Mặc dù là một tổ chức khu vực, nhưng EU lại có tầm ảnh hưởng, uy tín sâu rộng và là mẫu hình về hội nhập khu vực tốt nhất trên thế giới. Về chính trị, EU đã đạt đến trình độ của một tổ chức « siêu quốc gia ». EU có đầy đủ các cơ quan quyền lực của một quốc gia có chủ quyền như cơ quan lập pháp, hành pháp và tư pháp. Về kinh tế, EU đã đạt đến trình độ hội nhập kinh tế đày đủ, có liên minh tiền tệ và tài chính cho các hoạt động chung trong toàn liên minh. Về mặt văn hóa-xã hội, EU đã xây dựng được một bản sắc chung, chuẩn mực và các giá trị chung, các quyền cơ bản của con người được tôn trọng và bảo đảm. Về an ninh-quốc phòng, EU đang hướng tới một chính sách đối ngoại và an ninh chung, nhằm đảm bảo hòa bình và anh ninh cho các thành viên cũng như toàn khu vực. Tuy nhiên, mặc dù đã đạt được những thành tựu vượt bậc kể từ khi thành lập, nhưng trong thập kỷ đầu tiên của thế kỷ XXI, Liên minh Châu Âu đã trải qua những thay đổi sâu sắc, thậm chí khủng hoảng trầm trọng trong một số vấn đề, nhất là cuộc khủng hoảng ở khu vực đồng EURO đe dọa sự tồn tại của cả liên minh. 1 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Đứng trước tình hình đó, đã xuất hiện không ít câu hỏi và hoài nghi về sự tồn tại của EU, một mô hình hội nhập khu vực thành công nhất cho đến nay, đã góp phần không nhỏ vào sự ổn định, hòa bình và thịnh vượng của nền chính trị thế giới nói chung. Từ góc độ của Đông Nam Á, cuộc khủng hoảng của EU cũng gây ra không ít tác động tiêu cực đối với tiến trình hội nhập, mô hình hợp tác, khả năng giải quyết các thách thức của ASEAN. Cuộc khủng hoảng đó chính là những kinh nghiệm quý báu mà ASEAN có thể rút ra, áp dụng cho quá trình hội nhập của mình. Với tư cách là thành viên tích cực, chủ động và xây dựng của ASEAN, Việt Nam không thể không quan tâm tới những thành tựu cũng như những hạn chế của EU vì qua đó Việt Nam cũng có thể rút ra những bài học cho chính sách hội nhập của mình, để cùng với ASEAN thực hiện thành công mục tiêu xây dựng Cộng đồng ASEAN vào năm 2015. Với tất cả những lý do đo, tác giả quyết định lựa chọn: « Đánh giá các yếu tố tác động đến sự phát triển Liên minh Châu Âu từ đầu thế kỷ 21 đến nay» làm đề tài cho luận văn thạc sỹ chuyên ngành quan hệ quốc tế của học viên. Lịch sử nghiên cứu vấn đề Liên minh Châu Âu là đề tài khá hấp dẫn cũng như khá phổ biến cho những nghiên cứu khoa học, Luận văn đã được chọn để thực hiện và kế thừa những nghiên cứu trước đây về liên minh Châu Âu, qua đó đi sâu vào chuyên mục đánh giá các yếu tố tác động đến Cộng đồng Châu Âu từ đầu thế kỷ 21 đến nay. Đã có rất nhiều các yếu tố của EU được nghiên cứu trước đây bởi các nhà khoa học trong và ngoài nước chẳng hạn như: Văn hoá Châu Âu với những nghiên cứu: “Quá trình ra đời và mở rộng Liên minh Châu Âu (EU) nhìn từ góc độ liên văn hoá” & “Nhân tố văn hoá trong tiến trình khu vực hoá và toàn cầu hoá - trường hợp Liên minh Châu Âu” của TSKH Lương Văn Kế - ĐH KHXH & NV Hà Nội… 2 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Các nghiên cứu về văn hoá trên đã đề cập đến khá rõ những ảnh hưởng cũng như tác động của yếu tố văn hoá trong quá trình hình thành và mở rộng Liên minh Châu Âu, quá trình thống nhất Châu Âu nhờ các quá trình liên văn hoá, trong đó có các chính sách văn hoá chung đã làm hình thành nên quan niệm giá trị chung, đây là cơ sở sâu xa để Châu Âu thực hiện nhất thể hoá sâu sắc và toàn diện hơn nữa trong tương lai. Mặc dù vậy thì đề tài sẽ đóng góp thêm cho những nghiên cứu trên về việc thực tế trạng thái văn hoá các quốc gia thành viên vẫn còn nhiều khác biệt. Tính đa dạng văn hoá đó là một trong những trở ngại trên con đường hợp nhất để từ đó có thể phân tích, đánh giá một cách khách quan yếu tố văn hoá trong quá trình phát triển của Liên minh Châu Âu từ đầu thế kỷ 21 đến nay qua đó phần nào thấy được rằng đối với văn hoá mà nói, sự khác biệt chưa hẳn là yếu tố cản trở, cũng như sự tương đồng chưa chắc là yếu tố thúc đẩy sự hoà nhập giữa các quốc gia thành viên. Sự khác biệt giữa các nền văn hoá không tạo nên mâu thuẫn mà trái lại, nếu biết phát huy nó sẽ làm cho đời sống vật chất và tinh thần loài người thêm đa dạng. Kinh tế Châu Âu với những nghiên cứu: “khủng hoảng nợ công - mối lo không chỉ của Hy Lạp” của Lò Thị Phương Nhung - tạp chí những vấn đề kinh tế - chính trị thế giới; “một số chính sách sau khủng hoảng của Liên minh Châu Âu” của Nguyễn An Hà - tạp chí nghiên cứu Châu Âu…. Những nghiên cứu trên về nền kinh tế Liên minh Châu Âu đã phần nào giúp chúng ta có được cái nhìn chân thật hơn về thành tựu vượt bậc về kinh tế mà Liên minh Châu Âu từ đầu thế kỷ 21 đến nay như trong phần lớn thập kỷ đầu của thế kỷ 21 đã duy trì được tốc độ tăng trưởng khá cao, kiểm soát được lạm phát, tỷ lệ thất nghiệp thấp, đồng tiền Euro trở thành một trong những đồng tiền hàng đầu trên thế giới, có tầm ảnh hưởng và tác động sâu sắc trong nền kinh tế thế giới. Tuy nhiên cùng với những đóng góp của những nghiên cứu trên, đề tài cũng đóng góp vào việc nhận định một cách chính xác tình 3 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] hình hiện tại của nền kinh tế Liên minh Châu Âu đặc biệt là những năm cuối thập kỷ đầu thế kỷ 21 cho đến nay.