ĐẶT VẤN ĐỀ Ngày nay, cùng với sự phát triển dân trí, nhu cầu của con người về vật chất và tinh thần ngày càng cao. Vì vậy, mọi lĩnh vực của đời sống đều phải nâng lên để đáp ứng nhu cầu nâng cao chất lượng cuộc sống. Ngành y tế cũng vậy, các bệnh viện hiện nay đang cố gắng hoàn thiện mọi mặt nhằm đáp ứng yêu cầu của người bệnh. Trong những năm qua, chất lượng chăm sóc người bệnh tại các bệnh viện ngày càng được nâng cao, tinh thần phục vụ người bệnh có những bước chuyển biến mới [6].
Với xu hướng kinh tế thị trường, người bệnh được xem như là khách hàng. Cũng như các cơ sở y tế nói chung, mục tiêu cơ bản của bệnh viện là làm hài lòng khách hàng, thỏa mãn những khách hàng hiện tại cũng như khách hàng tiềm năng bằng cách đáp ứng tốt các nhu cầu của họ. Trước nhu cầu khám chữa bệnh ngày càng cao và đa đạng của người bệnh, các bệnh viện không dừng lại ở kết quả đạt được mà ngày càng phải nâng cao hơn nữa, hoàn thiện hơn nữa về chất lượng chuyên môn cũng như chất lượng phục vụ. Người bệnh ngày càng trở nên thận trọng hơn đối với sức khoẻ của họ và với dịch vụ khám chữa bệnh mà họ nhận được.
Họ nhận thức được lĩnh vực y tế là lĩnh vực có nhiều nguy cơ đối với họ do có nhiều yếu tố tiềm ẩn có thể gây nguy hại cho sức khỏe như: nhiễm khuẩn bệnh viện, sai sót chuyên môn, sự cố y khoa không mong muốn… Điều này, đòi hỏi bệnh viện phải nâng cao chất lượng và liên tục cải tiến chất lượng dịch vụ khám chữa bệnh để đáp ứng sự hài lòng của người bệnh [15]. Vì vậy, hài lòng của người bệnh là điều kiện tiên quyết cho sự tồn tại và phát triển của một cơ sở y tế nói chung và bệnh viện nói riêng. Sự hài lòng của người bệnh là tài sản vô giá của bệnh viện, nó tỷ lệ thuận với sự phát triển và tăng trưởng của bệnh viện. Chất lượng hoạt động của bệnh viện là sự hài lòng của người bệnh và cán bộ viên chức của chính bệnh viện.
Bệnh viện khi không làm hài lòng người bệnh sẽ bị nghèo dần vì: mất người bệnh tiềm năng, uy tín suy giảm và khiếu kiện gia tăng [25]. Bệnh viện đa khoa huyện Cam Lâm được thành lập theo Quyết định số 2092/QĐ-UBND ngày 19 tháng 11 năm 2007 của Uỷ ban nhân dân tỉnh Khánh Hòa, là bệnh viện hạng III với quy mô 120 giường. Bệnh viện được xây lại mới và 2 đưa vào sử dụng ngày 12 tháng 12 năm 2012, bệnh viện được đầu tư thêm trang thiết bị khám bệnh, chẩn đoán và điều trị theo Quyết định 3333/QĐ-TTg ngày 08 tháng 9 năm 2008 của Bộ Y tế [9]. Bệnh viện thực hiện các chức năng, nhiệm vụ theo Quy chế bệnh viện Ban hành kèm theo Quyết định số 1895/1997/QĐ-BYT ngày 19 tháng 09 năm 1997 của Bộ trưởng Bộ Y tế [7], là tuyến trên của hai phòng khám đa khoa khu vực và 14 trạm y tế xã trên địa bàn huyện Cam Lâm, tỉnh Khánh Hòa.
Thực hiện theo hướng dẫn của Bộ y tế về tự đánh giá chất lượng bệnh viện năm 2013 theo Bộ tiêu chí đánh giá chất lượng bệnh viện gồm 83 tiêu chí, đây là bộ công cụ đánh giá mới nhất được ban hành kèm theo Quyết định 4858/QĐ-BYT [10], bệnh viện đa khoa huyện Cam Lâm đã đạt 2,33 điểm/5 điểm và phần Hướng đến người bệnh gồm 19 tiêu chí, là một trong năm phần đánh giá chất lượng bệnh viện đạt điểm trung bình cao nhất (2,94 điểm/5 điểm) và cũng là phần có liên quan đến người bệnh nhiều nhất. Để đánh giá sự hài lòng đối với thực trạng mà bệnh viện đã đạt được theo Bộ tiêu chí này từ phía người bệnh, từ đó đưa ra khuyến nghị cho bệnh viện cải thiện lại tiêu chí người bệnh chưa hài lòng và nâng mức đạt mới đối với tiêu chí người bệnh hài lòng cao, tôi tiến hành nghiên cứu đề tài: “Đánh giá sự hài lòng của người bệnh nội trú theo các tiêu chí Hướng đến người bệnh và các yếu tố liên quan tại bệnh viện đa khoa huyện Cam Lâm, tỉnh Khánh Hòa năm 2014” thông qua bộ câu hỏi được xây dựng dựa trên các mức đạt được của bệnh viện theo các tiêu chí Hướng đến người bệnh. Đồng thời, đây là nghiên cứu mới nhất tại bệnh viện về nội dung này. 3 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU 1.
Đánh giá sự hài lòng của người bệnh điều trị nội trú theo các tiêu chí Hướng đến người bệnh tại bệnh viện đa khoa huyện Cam Lâm năm 2014. Xác định một số yếu tố liên quan đến sự hài lòng của người bệnh điều trị nội trú theo các tiêu chí Hướng đến người bệnh tại bệnh viện đa khoa huyện Cam Lâm năm 2014. TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Một số khái niệm 1.
Tiêu chuẩn Là các yêu cầu, mục đích, mong đợi hướng đến để bảo đảm các sản phẩm, quy trình và dịch vụ cần đạt được và phù hợp với mục đích đề ra [10]. Tiêu chí Là các yếu tố dùng để đo lường hoặc kiểm tra, giám sát mức độ yêu cầu cần đạt được ở một khía cạnh cụ thể của mỗi tiêu chuẩn [10]. Mức Là các cấp độ chất lượng từ thấp đến cao của một tiêu chí cụ thể, tương tự như các bậc thang [10]. Tiểu mục Là các nội dung, hoạt động, kết quả… cụ thể cần đánh giá của một tiêu chí.
Mỗi tiểu mục chứa đựng một nội dung, hoạt động, kết quả… hoàn chỉnh, khi đánh giá được xếp là đạt hoặc không đạt. Tiêu chí tập hợp một loạt các tiểu mục được đánh số thứ tự từ 1 đến hết. Mỗi mức độ chất lượng có thể có một hoặc nhiều tiểu mục [10]. Chất lượng Chất lượng khác nhau với những quan điểm khác nhau.
Chất lượng khác nhau tùy theo góc độ của từng đối tượng: Người bệnh/khách hàng, nhân viên y tế hay nhà quản lý. “Chất lượng không có một cách ngẫu nhiên mà là kết quả của ý định quyết đoán, nỗ lực nghiêm túc, hướng đi thông minh và sự thực thi khéo léo” [12]. Chất lượng gắn liền các quy trình, nhiệm vụ và kỳ vọng về kết quả thực hiện. Khái niệm này mô tả một cách rất phù hợp về chất lượng như là các hoạt động, hiện tượng đã được lập kế hoạch, được nhắm tới và phấn đấu thực hiện.
Chất lượng ở mức cá nhân là “làm đúng ngay từ lần đầu và làm tốt hơn trong những lần tiếp theo” [15]. 5 Chất lượng không có một cách nhẫu nhiên, tình cờ mà là kết quả của các hoạt động đã được lập kế hoạch, định hướng tới mục tiêu và những nổ lực thực hiện nghiêm túc của toàn bộ tổ chức [15]. Chiều hướng chất lượng Theo báo cáo của viện Y khoa Hoa Kỳ năm 2001 đã xác định, chất lượng trong chăm sóc y tế là “An toàn, hiệu quả, người bệnh là trung tâm, kịp thời, hiệu suất và công bằng” [12]. - An toàn: cung cấp dịch vụ y tế với sự giảm thiểu rủi ro và nguy hại cho người sử dụng dịch vụ - Hiệu quả: cung cấp dịch vụ y tế dựa vào cơ sở bằng chứng và đem lại các kết quả cải thiện sức khỏe cho các cá nhân và cộng đồng, dựa trên nhu cầu - Người bệnh là trung tâm: cung cấp dịch vụ y tế có tính đến các sở thích và nguyện vọng của người sử dụng dịch vụ cá nhân và các nền văn hóa của các cộng đồng - Kịp thời; dịch vụ y tế được cung cấp kịp thời, hợp lý về mặt địa lý và trong các cơ sở có kỹ năng và nguồn lực phù hợp với yêu cầu y học - Hiệu suất: cung cấp dịch vụ y tế với việc sử dụng nguồn lực có hiệu quả tối đa và tránh lãng phí - Công bằng: cung cấp dịch vụ y tế không có khác biệt về chất lượng theo các đăc điểm cá nhân người bệnh như giới tính, chủng tộc, dân tộc, vị trí địa lý, tình trạng kinh tế xã hội.
Sự hài lòng của người bệnh Sự hài lòng của người bệnh là: “Khi các dịch vụ y tế đáp ứng những mong đợi của người bệnh/khách hàng trong quá trình điều trị”. Trong khái niệm này cho rằng sự hài lòng chỉ tập trung trên các dịch vụ điều trị [33]. Sự hài lòng của người bệnh là một thái độ hướng tới một trải nghiệm về chăm sóc sức khỏe [29]. Khái niệm này nhấn mạnh đến khía cạnh tâm lý của người bệnh, điều này phụ thuộc vào tâm trạng người bệnh tại thời điểm điều tra.
Sự hài lòng của người bệnh được xem là phần không thể thiếu của chất lượng chăm sóc sức khỏe [34]. Tiêu chí chất lượng bệnh viện 1. Chất lượng bệnh viện Là toàn bộ các khía cạnh liên quan đến người bệnh, người nhà người bệnh, nhân viên y tế, năng lực thực hiện chuyên môn kỹ thuật; các yếu tố đầu vào, yếu tố hoạt động và kết quả đầu ra của hoạt động khám, chữa bệnh. Một số khía cạnh chất lượng bệnh viện là khả năng tiếp cận dịch vụ, an toàn, người bệnh là trung tâm, hướng về nhân viên y tế, trình độ chuyên môn, kịp thời, tiện nghi, công bằng, hiệu quả [10].
Tính cấp thiết xây dựng tiêu chí đánh giá chất lượng Trên thế giới đã có một số bộ tiêu chuẩn chất lượng quốc tế do các tổ chức, quốc gia khác nhau xây dựng nhưng theo khuyến cáo không có bất kỳ bộ tiêu chuẩn chất lượng nào phù hợp với tất cả mọi quốc gia. Mỗi nước cần xây dựng bộ tiêu chuẩn, tiêu chí chất lượng riêng, phù hợp với sự phát triển và điều kiện kinh tế-xã hội của mỗi nước. Việt Nam đã có các công cụ kiểm tra bệnh viện hàng năm hoặc kiểm tra đột xuất, tuy nhiên cho đến nay Việt Nam chưa có bộ tiêu chuẩn, tiêu chí đánh giá chất lượng bệnh viện. Nhiều bệnh viện có nhu cầu và nỗ lực cải tiến chất lượng, tuy nhiên các bệnh viện gặp khó khăn do thiếu cơ sở để bắt đầu hành trình chất lượng; chưa xác định được nên ưu tiên cải tiến cái gì; hoạt động nào nên làm trước, sau; định hướng cải tiến như thế nào Nhằm khuyến khích, định hướng và thúc đẩy các bệnh viện tiến hành các hoạt động cải tiến và nâng cao chất lượng nhằm cung ứng dịch vụ y tế an toàn, chất lượng, hiệu quả và mang lại sự hài lòng cao nhất có thể cho người bệnh, người dân và nhân viên y tế, phù hợp với bối cảnh kinh tế - xã hội đất nước, Bộ Y tế ban hành Bộ tiêu chí đánh giá chất lượng bệnh viện kèm theo Quyết định 4858/QĐ-BYT ngày 03 tháng 12 năm 2013[10].