Đặt vấn đề Trong tình hình phát triển của nước ta hiện nay, “sự phát triển kinh tế, đô thị và quá trình công nghiệp hóa làm cho nhu cầu về nhà ở cũng như đất xây dựng các công trình công cộng, khu công nghiệp trong cả nước càng tăng cao” [1]. Mặt khác ở nhiều vùng, nhiều khu vực của nước ta vẫn còn tồn tại sự lạc hậu đói nghèo, trình độ văn hóa còn thấp sử dụng đất chưa hợp lý. Việc sử dụng đất đai ở nhiều nơi còn chưa phù hợp và chưa đúng với quy hoạch, chưa phát huy triệt để, đặc biệt là ở cấp dưới (xã, phường, thị trấn). Do những nguyên nhân nhất định mà công tác quản lý đất đai ở nhiều nơi còn buông lỏng, hoặc biện pháp quản lý chưa phù hợp, chưa đạt được kết quả như mong muốn.
Trên cơ sở Hiến pháp năm 1980 và Hiến pháp năm 1992, Nhà nước ta đã ban hành Luật Đất đai năm 1987, Luật Đất đai năm 1993, Luật sửa đổi bổ sung một số điều của Luật Đất đai năm 1998, năm 2001 và ban hành Luật Đất đai năm 2003 cùng nhiều văn bản pháp quy dưới luật như: Nghị quyết, Nghị định, Quyết định, Chỉ thị, Thông tư hướng dẫn. Thái Nguyên tỉnh Thái nguyên cũng không nằm ngoài thực tế đó. Mặc dù trong thời gian qua được sự quan tâm của các cấp, các ngành song công tác quản lý nhà nước về đất đai còn gặp nhiều hạn chế khó khăn do nhiều nguyên nhân tác động và cần được giải quyết trong thời gian tới. Xuất phát từ yêu cầu thực tiễn, được sự nhất trí của Ban giám hiệu nhà trường, sự phân công của Ban chủ nhiệm khoa Quản lý Tài nguyên Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên, dưới sự hướng dẫn của thầy giáo Th.s Trương Thành Nam em thực hiện đề tài “Đánh giá công tác quản lý nhà nước về đất đai trên địa bàn xã Lương Sơn - TP.
Thái Nguyên tỉnh Thái nguyên giai đoạn 2012-2014” n 2 1. Mục đích nghiên cứu - Tìm hiểu tình hình quản lý và sử dụng đất đai giai đoạn 2012- 2014 của xã Lương Sơn theo 13 nội dung quản lý nhà nước về đất đai. - Nghiên cứu cơ sở lý luận và những căn cứ của việc quản lý đất đai. - Đánh giá tình hình quản lý đất đai của xã Lương Sơn giai đoạn 2012-2014.
- Đánh giá những thành tựu và hạn chế trong công tác quản lý và sử dụng đất đai của xã Lương Sơn giai đoạn 2012-2014 - Tìm nguyên nhân và đề xuất một số giải pháp để thực hiện tốt công tác quản lý Nhà trong thời gian tiếp theo. Mục tiêu nghiên cứu - Đánh giá thực trạng công tác quản lý nhà nước về đất đai và tiềm năng đất đai tại xã Lương Sơn theo 13 nội dung của Luật đất đai. - Đề xuất một số giải pháp có ý nghĩa và góp phần vào việc nâng cao hiệu quả trong công tác quản lý nhà nước về đất đai. Yêu cầu của đề tài - Nắm vững nội dung quản lý nhà nước về đất đai.
Nắm vững các văn bản pháp luật đất đai. - Các số liệu trung thực khách quan. - Những đề xuất có tính khả thi, phù hợp với thực tế của địa phương. - Thu thập tài liệu về điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội của địa phương.
Ý nghĩa của đề tài - Ý nghĩa học tập: củng cố kiến thức đại học và bước đầu làm quen với công tác quản lý nhà nước về đất đai ngoài thực tế. Là cơ hội giúp sinh viên tiếp cận với công việc khi ra trường. - Ý nghĩa thực tiễn: Nghiên cứu tình hình quản lý nhà nước về đất đai của xã Lương Sơn, từ đó đề xuất một số giải pháp giúp cho công tác quản lý nhà nước về đất đai được thực hiện tốt hơn. n 3 Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2.
Cơ sở khoa học của đề tài 2. Cơ sở lý luận Các quan hệ đất đai là các quan hệ xã hội trong lĩnh vực kinh tế, bao gồm: quan hệ về sở hữu đất đai, quan hệ về sử dụng đất đai. Nghiên cứu về quan hệ đất đai ta thấy có các quyền năng của sở hữu nhà nước về đất đai như quyền chiếm hữu đất đai, quyền sử dụng đất đai và quyền định đoạt đất đai. Nhà nước không trực tiếp thực hiện các quyền năng này mà thông qua các hệ thống các cơ quan nhà nước do Nhà nước thành lập, thông qua các tổ chức, cá nhân sử dụng đất theo những quy định và theo sự giám sát của Nhà nước.
“Quản lý nhà nước về đất đai là tổng hợp các hoạt động của các cơ quan nhà nước có thẩm quyền để thực hiện và bảo vệ quyền sở hữu Nhà nước đối với đất đai; đó là các hoạt động trong việc nắm chắc tình hình sử dụng đất; trong việc phân phối và phân phối lại quỹ đất đai theo quy hoạch, kế hoạch; trong việc kiểm tra, giám sát quá trình quản lý và sử dụng đất; trong việc điều tiết các nguồn lợi từ đất đai”. Nguyễn Khắc Thái Sơn, 2007)[11]. - Mục đích quản lý nhà nước về đất đai: + Bảo vệ quyền sở hữu nhà nước đối với đất đai, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người sử dụng đất; + Đảm bảo sử dụng hợp lý quỹ đất đai của đất nước; + Tăng cường hiệu quả sử dụng đất; + Bảo vệ đất, cải tạo đất và bảo vệ môi trường. - Nguyên tắc quản lý nhà nước về đất đai: + Đảm bảo sự kết hợp hài hòa giữa quyền sở hữu đất đai, giữa lợi ích của Nhà nước với lợi ích của người dân.
+ Tiết kiệm và hiệu quả n 4 - Các phương pháp quản lý nhà nước về đất đai có vai trò quan trọng trong hệ thống quản lý và được hình thành từ những phương pháp quản lý nhà nước nói chung. Có thể chia thành hai nhóm phương pháp sau: + Các phương pháp thu thập thông tin về đất đai như: phương pháp thống kê, phương pháp toán học, phương pháp điều tra xã hội học. + Các phương pháp tác động đến con người trong quản lý đất đai như: phương pháp hành chính, phương pháp kinh tế, phương pháp tuyên truyền, giáo dục. - Hệ thống các công cụ quản lý nhà nước về đất đai đa dạng và hoạt động có hiệu quả đã góp phần quan trọng trong công tác quản lý nhà nước về đất đai trong những năm qua đạt kết quả cao.
Đó là: + Công cụ pháp luật + Công cụ quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất + Công cụ tài chính 2. Cơ sở pháp lý * Các Văn bản luật: - Luật đất đai 2003 - Luật bảo vệ môi trường 2005 - Luật kinh doanh bất động sản 2006 - Luật nhà ở 2011 - Luật khoáng sản 2010 * Các văn bản dưới luật (các văn bản pháp quy) Các văn bản dưới luật của chính phủ - Nghị định 181/2004/NĐ-CP ngày 29/10/2004 của Chính phủ về hướng dẫn thi hành Luật đất đai 2003. - Nghị định 182/2004/NĐ-CP ngày 29/10/2004 của Chính phủ về xử phạt hành chính trong lĩnh vực đất đai. n 5 - Nghị định 188/2004/NĐ-CP ngày 19/11/2004 của Chính phủ về phương pháp xác định giá đất và khung giá các loại đất.
- Nghị định 197/2004/NĐ-CP ngày 03/12/2004 của Chính phủ về bồi thường thiệt hại, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất. - Nghị định 198/2004/NĐ-CP ngày 03/12/2004 của Chính phủ về thu tiền sử dụng đất. - Nghị định 149/2004/NĐ-CP quy định về thủ tục hành chính trong quản lý đất đai. - Nghị định 142/2005/NĐ-CP ngày 14/11/2005 của Chính phủ về thu tiền thuê đất, thuê mặt.
- Nghị định 84/2007/NĐ-CP ngày 25/08/2007 của Chính phủ quy định bổ sung về việc cấp GCNQSD đất thu hồi đất thực hiện quyền sử dụng đất, trình tự, thủ tục bồi thường, hỗ trợ tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất và giải quyết khiếu nại về đất đai. - Nghị định 121/2010/NĐ - CP về sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 142/2005/NĐ - CP về thu tiền thuê đất thuê mặt. - Nghị định 120/2010/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 198/2004/NĐ-CP về thu tiền sử dụng đất. - Nghị định 38/2011/NĐ - CP sửa đổi, bổ sung Nghị định 181/2004/NĐ - CP.
- Nghị định 20/2011/NĐ-CP quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành Nghị quyết 55/2010/QH12 về miễn, giảm thuế sử dụng đất nông nghiệp. * Các văn bản dưới luật của bộ, liên bộ: - Quyết định số 08/2006/QĐ-BTNMT ngày 21/07/2006 của bộ trưởng Bộ Tài nguyên Môi trường ban hành quy định về cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. n 6 - Thông tư số 01/2005/TT-BTNMT ngày 13/04/2005 của Bộ Tài nguyên và Môi trường về hướng dẫn thực hiện một số điều của Nghị định 181/NĐ-CP. - Thông tư số 28/2004/TT_BTNMT ngày 01/11/2007 của Bộ Tài nguyên và Môi trường về hướng dẫn thực hiện thống kê, kiểm kê đất đai và xây dựng bản đồ hiện trạng sử dụng đất.
- Thông tư số 05/2006/TT_BTNMT ngày 24/05/2006 của Bộ Tài nguyên và Môi trường về hướng dẫn thực hiện một số điều của Nghị định 182/2004/NĐ-CP ngày 29/10/2004 của Chính phủ về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai. - Thông tư số 114/2004/TT_BTNMT ngày 26/11/2004 của Bộ Tài chính hướng dẫn thực hiện Nghị định số 188/2004/NĐ-CP ngày 16/11/2004 của Chính phủ về phương pháp xác định giá đất và khung giá các loại đất. - Thông tư liên tịch 04/2006/TTLT-BTP-BTNMT ngày 13/06/2006 của Bộ Tư pháp, Bộ Tài nguyên và Môi trường hướng dẫn việc công chứng, chứng thực hợp đồng, văn bản thực hiện quyền của người sử dụng đất. - Thông tư số 08/2007/TT_BTNMT ngày 02/08/2007 của Bộ Tài nguyên và Môi trường hướng dẫn thực hiện thống kê, kiểm kê đất đai và xây dựng bản đồ hiện trạng sử dụng đất.
- Thông tư số 09/2007/TT_BTNMT ngày02/08/2007 của Bộ Tài nguyên và Môi trường hướng dẫn việc lập, chỉnh lý, quản lý hồ sơ địa chính. - Thông tư liên tịch 14/2008/TTLT-BTC-BTNMT ngày 31/01/2008 của Bộ Tài chính Bộ Tài nguyên và Môi trường hướng dẫn thực hiện một số điều của Nghị định 84/2007/NĐ-CP ngày 25/05/2007 của Chính phủ quy định bổ sung về việc cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, thu hồi đất, trình tự, thủ tục bồi thường, hỗ trợ tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất và giải quyết khiếu nại về đất đai. n 7 - Thông tư số 19/2009/TT_BTNMT ngày 02/11/2009 của Bộ Tài nguyên và Môi trường về việc quy định chi tiết việc lập, điều chỉnh và thẩm định quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất. - Thông tư số 39/2011/TT-BTC sửa đổi, bổ sung Thông tư 83/2007/TT- BTC hướng dẫn thực hiện Quyết định số 09/2007/QĐ_TTG việc sắp xếp lại, xử lý nhà, đất thuộc sở hữu Nhà nước.