Đánh Giá Thực Trạng Quản Lý Chất Thải Nguy Hại Tại Khu Công Nghiệp Trảng Bàng, Tây Ninh

Luận văn phân tích thực trạng quản lý chất thải nguy hại tại khu công nghiệp Trảng Bàng, tỉnh Tây Ninh, đề xuất giải pháp cải thiện hiệu quả.

• Tác giả: Bùi Thị Thu Thủy
• Người hướng dẫn: TS. Phan Trung Quý
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Khoa học môi trường
• Đề tài: Đánh Giá Thực Trạng Công Tác Quản Lý Chất Thải Nguy Hại Tại Khu Công Nghiệp Trảng Bàng, Huyện Trảng Bàng, Tỉnh Tây Ninh
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỤC LỤC
• 1.1. Lời cam đoan
• 1.2. Lời cảm ơn
• 1.3. Mục lục
• 1.4. Danh mục chữ viết tắt
• 1.5. Danh mục bảng
• 1.6. Danh mục hình
• 1.7. Trích yếu luận văn
• 1.7.1. Mục đích nghiên cứu
• 1.7.2. Phương pháp nghiên cứu
• 1.7.3. Kết quả chính và kết luận
• 1.8. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
• 1.9. GIẢ THUYẾT KHOA HỌC
• 1.10. MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU
• 1.11. PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• 1.12. NHỮNG ĐÓNG GÓP MỚI, Ý NGHĨA THỰC TIỄN
• 2. TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ CHẤT THẢI NGUY HẠI
• 2.1.1. Một số khái niệm cơ bản
• 2.1.1.1. Khái niệm chất thải
• 2.1.1.2. Khái niệm chất thải nguy hại
• 2.1.1.3. Khái niệm quản lý chất thải
• 2.1.1.4. Khái niệm quản lý chất thải nguy hại
• 2.1.2. Nguồn gốc phát sinh chất thải nguy hại
• 3. NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Địa điểm nghiên cứu
• 3.2. Thời gian nghiên cứu
• 3.3. Đối tượng nghiên cứu
• 3.4. Nội dung nghiên cứu
• 3.5. Phương pháp nghiên cứu
• 3.5.1. Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp
• 3.5.2. Phương pháp điều tra, khảo sát thực tế
• 3.5.3. Phương pháp phỏng vấn
• 3.5.4. Phương pháp lấy mẫu
• 3.5.5. Phương pháp chuyên gia
• 3.5.6. Phương pháp xử lý số liệu
• 4. KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Khái quát về KCN Trảng Bàng, huyện Trảng Bàng, tỉnh Tây Ninh
• 4.1.1. Khái quát về điều kiện tự nhiên KCN Trảng Bàng
• 4.1.2. Khái quát về điều kiện kinh tế - xã hội
• 4.1.3. Cơ sở hạ tầng
• 4.1.4. Đặc điểm KCN Trảng Bàng
• 4.2. Thực trạng công tác quản lý chất thải nguy hại tại KCN Trảng Bàng
• 4.2.1. Thực trạng phát sinh chất thải nguy hại tại KCN Trảng Bàng
• 4.2.2. Thực trạng công tác quản lý chất thải nguy hại tại KCN Trảng Bàng
• 4.3. Đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả công tác quản lý chất thải nguy hại tại KCN Trảng Bàng
• 4.3.1. Tăng cường tái sử dụng, giảm thiểu chất thải nguy hại tại nguồn
• 4.3.2. Công tác phân loại, thu gom chất thải nguy hại
• 4.3.3. Lưu giữ chất thải nguy hại
• 4.3.4. Công tác xử lý chất thải nguy hại
• 4.3.5. Cán bộ phụ trách môi trường
• 5. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• Tài liệu tham khảo

Tóm tắt

I. Tổng Quan Quản Lý Chất Thải Nguy Hại KCN Trảng Bàng Tây Ninh

Khu công nghiệp Trảng Bàng, Tây Ninh, là KCN tập trung đầu tiên của tỉnh, đóng góp quan trọng vào phát triển kinh tế. Tuy nhiên, hoạt động sản xuất cũng tạo ra lượng lớn chất thải nguy hại, đe dọa môi trường và sức khỏe cộng đồng. Việc quản lý chất thải nguy hại KCN Trảng Bàng hiệu quả là cấp thiết. Bài viết này đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý. Theo Luật Bảo vệ môi trường (2014), chất thải là vật chất thải ra từ sản xuất, kinh doanh, dịch vụ, sinh hoạt hoặc hoạt động khác. Quản lý chất thải là quá trình phòng ngừa, giảm thiểu, giám sát, phân loại, thu gom, vận chuyển, tái sử dụng, tái chế và xử lý chất thải.

1.1. Khái niệm và định nghĩa về chất thải nguy hại

Thuật ngữ chất thải nguy hại (CTNH) xuất hiện từ thập niên 70 tại Âu - Mỹ. Theo Luật Bảo vệ môi trường Việt Nam (2014), CTNH là chất thải chứa yếu tố độc hại, phóng xạ, dễ cháy, dễ nổ, dễ ăn mòn, dễ lây nhiễm, gây ngộ độc hoặc đặc tính nguy hại khác. Các định nghĩa đều nhấn mạnh tính nguy hại của CTNH đối với môi trường và sức khỏe cộng đồng. Theo UNEP, chất thải độc hại là những chất thải (không kể chất thải phóng xạ) có hoạt tính hóa học hoặc có tính độc hại, cháy nổ, ăn mòn gây nguy hiểm hoặc có thể gây nguy hiểm đến sức khỏe hoặc môi trường khi hình thành hoặc tiếp xúc với các chất thải khác.

1.2. Nguồn gốc phát sinh chất thải công nghiệp nguy hại

CTNH phát sinh từ nhiều nguồn, chủ yếu từ hoạt động công nghiệp (chiếm trên 80%), nông nghiệp (thuốc bảo vệ thực vật), thương mại dịch vụ (hàng hóa quá hạn), y tế (chất thải lây nhiễm), giáo dục-nghiên cứu (hóa chất thí nghiệm) và sinh hoạt. Sự đa dạng của các loại hình sản xuất công nghiệp, các hoạt động thương mại dịch vụ, các hoạt động trong cuộc sống hay các hoạt động công nghiệp mà chất thải nguy hại phát sinh từ nhiều nguồn khác nhau. Việc phát thải có thể do bản chất của công nghệ, hay do trình độ dân trí dẫn đến việc thải chất thải có thể là vô tình hay cố ý.

II. Thách Thức Quản Lý Chất Thải Nguy Hại Tại KCN Trảng Bàng

Mặc dù có tiến bộ, công tác quản lý chất thải nguy hại KCN Trảng Bàng vẫn đối mặt nhiều thách thức. Một số doanh nghiệp chưa tuân thủ quy định, kho lưu trữ chưa đạt chuẩn, phân loại chưa hiệu quả, thu gom chưa triệt để. Nguồn nhân lực môi trường còn hạn chế, giám sát chưa chặt chẽ. Số liệu thống kê chất thải công nghiệp nguy hại Trảng Bàng chủ yếu dựa vào tự báo cáo, thiếu kiểm chứng. Theo Bùi Thị Thu Thủy (2017), vẫn còn tồn tại một số doanh nghiệp chưa chấp hành đúng quy định của pháp luật như kho lưu trữ chưa đạt yêu cầu theo quy định của Thông tư 36/2015/TT-BTNMT, kho bị trũng, thấp, không có gờ chống tràn đối với chất thải lỏng, không phân ô.

2.1. Thực trạng phát sinh chất thải nguy hại tại KCN Trảng Bàng

Khối lượng CTNH phát sinh khoảng 500 tấn/năm, trong đó 200 tấn từ 19 doanh nghiệp sản xuất (may mặc, dệt sợi, cơ khí), 300 tấn từ Công ty CP Môi Trường Xanh Việt Nam. Lượng CTNH phát sinh của các doanh nghiệp may mặc, dệt nhuộm năm 2015, Lượng CTNH phát sinh của các doanh nghiệp sản xuất từ nhựa Plastic năm 2015, Lượng CTNH phát sinh của các doanh nghiệp ngành cơ khí năm 2015, Lượng CTNH phát sinh của doanh nghiệp chế biến gỗ và sản phẩm từ gỗ năm 2015. Điều này cho thấy sự cần thiết của việc kiểm soát chặt chẽ nguồn phát thải.

2.2. Hạn chế trong công tác phân loại thu gom chất thải

Công tác phân loại chưa hiệu quả, còn tình trạng lẫn lộn CTNH, thu gom chưa triệt để. Điều này ảnh hưởng đến hiệu quả xử lý và tiềm ẩn nguy cơ ô nhiễm. Những hạn chế tồn tại trong công tác phân loại, thu gom CTNH và giải pháp khắc phục. Cần có giải pháp đồng bộ để cải thiện công tác này.

2.3. Vấn đề về kho lưu giữ chất thải nguy hại

Nhiều kho lưu giữ CTNH chưa đạt chuẩn theo Thông tư 36/2015/TT-BTNMT, như kho bị trũng, thấp, không có gờ chống tràn. Điều này gây nguy cơ rò rỉ, phát tán CTNH ra môi trường. Những hạn chế tồn tại trong kho lưu giữ CTNH và giải pháp khắc phục. Cần nâng cấp, cải tạo kho lưu giữ để đảm bảo an toàn.

III. Giải Pháp Quản Lý Chất Thải Nguy Hại Hiệu Quả Tại KCN

Để nâng cao hiệu quả quản lý chất thải nguy hại KCN Trảng Bàng, cần áp dụng đồng bộ các giải pháp. Ưu tiên giảm thiểu, tái sử dụng tại nguồn. Tăng cường phân loại, thu gom, lưu giữ đúng quy định. Nâng cao năng lực cán bộ môi trường. Tăng cường giám sát, kiểm tra. Áp dụng công nghệ xử lý tiên tiến. Theo Bùi Thị Thu Thủy (2017), cần tăng cường tái sử dụng và giảm thiểu tại nguồn, tăng cường công tác đào tạo và nâng cao nhận thức về quản lý CTNH cho đội ngũ cán bộ phụ trách công tác quản lý CTNH và đề xuất các giải pháp cụ thể đối với từng vấn đề tồn tại trong công tác quản lý CTNH.

3.1. Tăng cường tái sử dụng giảm thiểu chất thải tại nguồn

Đây là giải pháp quan trọng nhất, giúp giảm lượng CTNH phát sinh. Cần khuyến khích doanh nghiệp áp dụng công nghệ sản xuất sạch hơn, sử dụng nguyên vật liệu thân thiện môi trường. Lợi ích trong ngăn ngừa phát sinh và tái chế, tái sử dụng CTNH. Cần có chính sách hỗ trợ doanh nghiệp thực hiện.

3.2. Nâng cao hiệu quả công tác phân loại thu gom CTNH

Phân loại đúng cách giúp giảm chi phí xử lý và tăng khả năng tái chế. Cần trang bị đầy đủ phương tiện, thiết bị thu gom, lưu chứa CTNH. Quy trình quản lý CTNH tại các doanh nghiệp. Cần có hướng dẫn chi tiết cho doanh nghiệp.

3.3. Đầu tư công nghệ xử lý chất thải nguy hại tiên tiến

Công nghệ xử lý tiên tiến giúp giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường. Cần khuyến khích doanh nghiệp đầu tư công nghệ xử lý tại chỗ hoặc thuê dịch vụ xử lý chuyên nghiệp. Công nghệ xử lý chất thải nguy hại. Cần có chính sách ưu đãi cho doanh nghiệp đầu tư công nghệ.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Quản Lý Chất Thải Nguy Hại Tại KCN

Nghiên cứu của Bùi Thị Thu Thủy (2017) đã đánh giá thực trạng quản lý chất thải nguy hại KCN Trảng Bàng và đề xuất giải pháp. Kết quả cho thấy, công tác quản lý có tiến bộ nhưng vẫn còn nhiều hạn chế. Các giải pháp đề xuất có tính khả thi và phù hợp với điều kiện thực tế của KCN. Đề xuất các giải pháp phù hợp với tình hình tại KCN Trảng Bàng và có tính khả thi. Đặc biệt, luận văn đã đề xuất các biện pháp xây dựng KCN Trảng Bảng thành KCN thân thiện với môi trường.

4.1. Đánh giá chất lượng không khí và khí thải

Kết quả phân tích chất lượng không khí và khí thải cho thấy, một số chỉ tiêu vượt quy chuẩn cho phép. Cần tăng cường kiểm soát khí thải từ các nhà máy và lò đốt rác. Kết quả phân tích chất lượng không khí. Kết quả phân tích chất lượng khí thải ống khói lò đốt rác.

4.2. Đánh giá chất lượng nước thải sau xử lý

Chất lượng nước thải sau xử lý chưa đạt yêu cầu ở một số dây chuyền. Cần nâng cấp hệ thống xử lý nước thải để đảm bảo quy chuẩn. Kết quả phân tích chất lượng nước thải của các dây chuyền xử lý CTNH. Cần có giải pháp cải thiện hiệu quả xử lý.

V. Kết Luận và Kiến Nghị Về Quản Lý Chất Thải Nguy Hại

Công tác quản lý chất thải nguy hại KCN Trảng Bàng cần được quan tâm hơn nữa. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp và cộng đồng. Cần xây dựng KCN Trảng Bàng thành KCN thân thiện với môi trường. Xuất phát từ thực tế trên, nhằm đưa ra một số giải pháp hữu hiệu trong công tác quản lý CTNH tại khu công nghiệp Trảng Bàng – huyện Trảng Bàng nói riêng và trên địa bàn tỉnh Tây Ninh nói chung, tôi tiến hành thực hiện đề tài: “Đánh giá thực trạng công tác quản lý chất thải nguy hại tại khu công nghiệp Trảng Bàng – huyện Trảng Bàng – tỉnh Tây Ninh”.

5.1. Tăng cường kiểm tra giám sát và xử phạt vi phạm

Cần tăng cường kiểm tra, giám sát việc tuân thủ quy định về quản lý CTNH. Xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm để răn đe. Kiểm tra quản lý chất thải nguy hại. Xử phạt vi phạm quản lý chất thải nguy hại.

5.2. Nâng cao nhận thức cộng đồng về quản lý chất thải

Cần tuyên truyền, giáo dục nâng cao nhận thức cộng đồng về tác hại của CTNH và tầm quan trọng của việc quản lý CTNH. Cần có sự tham gia của cộng đồng vào công tác giám sát. Giải pháp quản lý chất thải nguy hại. Cần có sự phối hợp đồng bộ.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Tại Việt Nam, sự phát triển nhanh chóng của các khu công nghiệp tập trung đã thúc đẩy tăng trưởng kinh tế nhưng đồng thời cũng làm gia tăng đáng kể áp lực lên môi trường tiếp nhận. Theo thống kê của ngành tài nguyên và môi trường, khối lượng chất thải nguy hại phát sinh trên toàn quốc đạt khoảng 800.000 tấn/năm, chiếm từ 15% đến 20% tổng lượng chất thải rắn công nghiệp. Riêng vùng kinh tế trọng điểm phía Nam đã ghi nhận tải lượng phát thải lên đến 82.000 tấn/năm, tạo nên thách thức rất lớn cho công tác kiểm soát an toàn sinh thái.

Khu công nghiệp Trảng Bàng là khu công nghiệp tập trung đầu tiên của tỉnh Tây Ninh, được thành lập theo Quyết định số 100/QĐ-TTg ngày 09/02/1999 của Thủ tướng Chính phủ. Nơi đây quy tụ nhiều loại hình sản xuất công nghiệp đa dạng như dệt may, cơ khí chế tạo, hóa chất, bao bì và nhựa. Lượng chất thải nguy hại phát sinh từ các khu công nghiệp trên toàn tỉnh đạt khoảng 4,2 tấn/ngày, tương đương 1.533 tấn/năm. Đứng trước sức ép gia tăng dòng thải độc hại, việc nhận diện chính xác nguồn phát sinh và đánh giá hiệu lực của các biện pháp quản lý hiện hành tại Khu công nghiệp Trảng Bàng là vấn đề cấp bách.

Luận văn thạc sĩ chuyên ngành Khoa học môi trường của tác giả Bùi Thị Thu Thủy được thực hiện nhằm đánh giá toàn diện hiện trạng công tác quản lý chất thải nguy hại, nhận diện những lỗ hổng kỹ thuật trong quy trình phân loại, lưu giữ và xử lý tại địa bàn nghiên cứu. Phạm vi không gian được giới hạn tại Khu công nghiệp Trảng Bàng, huyện Trảng Bàng, tỉnh Tây Ninh với chuỗi số liệu thực tế được điều tra, quan trắc từ tháng 12/2015 đến tháng 10/2016. Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc, cung cấp căn cứ định lượng giúp nâng tỷ lệ tuân thủ quy chuẩn kỹ thuật của các cơ sở sản xuất lên trên 95%, hỗ trợ cơ quan quản lý nhà nước kiểm soát 100% nguồn thải độc hại và hướng tới xây dựng mô hình khu công nghiệp sinh thái bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên nguyên lý Quản lý tổng hợp chất thải rắn (Integrated Solid Waste Management - ISWM), xem xét chất thải nguy hại theo một chu trình khép kín bắt đầu từ phòng ngừa, giảm thiểu tại nguồn, phân loại, thu gom, vận chuyển, lưu giữ trung gian cho đến xử lý tiêu hủy cuối cùng. Khung lý thuyết này bám sát Quy chế quản lý chất thải nguy hại ban hành kèm theo Quyết định số 155/1999/QĐ-TTg và Luật Bảo vệ Môi trường năm 2014.

Bên cạnh đó, đề tài tích hợp hệ thống phân loại danh mục kiểm soát của Cơ quan Bảo vệ Môi trường Hoa Kỳ (US-EPA) thông qua Đạo luật Bảo tồn và Phục hồi Tài nguyên (RCRA), kết hợp chặt chẽ với khung pháp lý Việt Nam tại Thông tư số 36/2015/TT-BTNMT của Bộ Tài nguyên và Môi trường. Các khái niệm nền tảng được vận dụng bao gồm:

• Chất thải nguy hại: Chất thải chứa các thành phần có tính độc hại, dễ cháy, dễ nổ, ăn mòn, oxy hóa hoặc lây nhiễm vượt ngưỡng kỹ thuật an toàn.
• Ngưỡng nguy hại: Giới hạn hàm lượng các chất độc hại được quy định cụ thể tại QCVN 07:2009/BTNMT và QCVN 50:2013/BTNMT đối với bùn thải công nghiệp.
• Nhận diện nguy cơ sinh thái: Quy tắc cảnh báo rủi ro dựa trên biểu tượng và nhãn hiệu tiêu chuẩn theo TCVN 6707:2009.
• Cơ chế quản lý vòng đời dòng thải (Cradle-to-Grave): Kiểm soát chặt chẽ toàn bộ hành trình dịch chuyển của chất thải từ chủ nguồn thải đến đơn vị vận chuyển và cơ sở xử lý được cấp phép.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp đồng bộ giữa nguồn dữ liệu thứ cấp và dữ liệu sơ cấp thực chứng:

• Dữ liệu thứ cấp: Thu thập từ các báo cáo định kỳ của Ban Quản lý Khu kinh tế Tây Ninh, Chi cục Bảo vệ Môi trường tỉnh Tây Ninh, cùng các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia hiện hành.
• Cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu: Tác giả áp dụng phương pháp chọn mẫu có chủ đích với cỡ mẫu gồm 19 doanh nghiệp sản xuất tiêu biểu trong khu công nghiệp (đại diện cho các nhóm ngành dệt sợi, may mặc, cơ khí, chế biến gỗ, nhựa plastic) và 01 đơn vị xử lý chất thải tập trung là Công ty Cổ phần Môi trường Xanh Việt Nam có công suất xử lý khoảng 23.000 tấn/năm. Việc lựa chọn mẫu này đảm bảo phản ánh hơn 85% tải lượng chất thải nguy hại phát sinh của toàn khu công nghiệp.
• Phương pháp điều tra và lấy mẫu phân tích: Sử dụng phiếu điều tra cấu trúc kết hợp phỏng vấn sâu cán bộ phụ trách an toàn môi trường tại từng nhà máy. Đồng thời, tác giả phối hợp lấy mẫu và phân tích chất lượng môi trường không khí khu vực xử lý, khí thải ống khói lò đốt (theo QCVN 30:2012/BTNMT), nước thải công nghiệp và xỉ thải sau thiêu đốt dựa trên các phương pháp chuẩn của Standard Methods for the Examination of Water and Wastewater (SMEWW). Thời gian triển khai điều tra và xử lý dữ liệu kéo dài liên tục từ tháng 12/2015 đến tháng 10/2016 bằng các thuật toán thống kê mô tả.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Tổng khối lượng chất thải nguy hại phát sinh tại Khu công nghiệp Trảng Bàng đạt khoảng 500 tấn/năm. Trong cơ cấu này, 200 tấn/năm (tương đương 40%) phát sinh trực tiếp từ 19 doanh nghiệp sản xuất, tập trung nhiều nhất ở ngành dệt may, cơ khí và thuộc da. Khoảng 300 tấn/năm còn lại (chiếm 60%) gắn liền với các công đoạn tiếp nhận, phân loại và tồn trữ thứ cấp tại Công ty Cổ phần Môi trường Xanh Việt Nam.

Khảo sát chi tiết 19 doanh nghiệp cho thấy mức độ tuân thủ quy chuẩn kỹ thuật còn nhiều chênh lệch. Mặc dù 100% doanh nghiệp đã có ý thức lập hồ sơ đăng ký chủ nguồn thải, nhưng có tới khoảng 35% cơ sở sở hữu kho lưu giữ tạm thời chưa đạt chuẩn theo Thông tư số 36/2015/TT-BTNMT. Các lỗi vi phạm kỹ thuật phổ biến gồm: cao độ sàn kho bị trũng thấp dễ đọng nước mặt, thiếu gờ bao bê tông ngăn ngừa rò rỉ hóa chất lỏng, và chưa thiết kế các ô phân vùng cách ly cho từng nhóm chất thải có tính tương tác hóa học cao.

Công tác phân loại và dán nhãn cảnh báo tại nguồn còn bộc lộ nhiều bất cập. Khoảng 25% cơ sở vẫn xảy ra tình trạng để lẫn giẻ lau dính dầu mỡ (mã CTNH 18 02 01) và bao bì cứng nhiễm thành phần nguy hại (mã CTNH 18 01 04) chung với chất thải rắn công nghiệp thông thường. Các biển cảnh báo hình tam giác viền đen nền vàng theo tiêu chuẩn TCVN 6707:2009 tại nhiều phân xưởng còn bị mờ hoặc thiếu thông tin định danh chất thải.

Kết quả quan trắc phân tích cho thấy khí thải từ hệ thống lò đốt tĩnh và nước thải từ trạm xử lý của đơn vị chức năng cơ bản nằm trong giới hạn cho phép của QCVN 30:2012/BTNMT. Tuy nhiên, hàm lượng tro bay và xỉ đáy lò đốt đòi hỏi phải duy trì quy trình hóa rắn bằng xi măng nghiêm ngặt nhằm triệt tiêu nguy cơ thôi nhiễm kim loại nặng ra môi trường đất xung quanh.

Thảo luận kết quả

Thực trạng tồn tại trong khâu phân loại và lưu giữ bắt nguồn từ việc có tới hơn 70% cán bộ phụ trách công tác môi trường tại các doanh nghiệp hoạt động theo hình thức kiêm nhiệm, thiếu chuyên môn sâu về an toàn hóa chất. Bên cạnh đó, các doanh nghiệp quy mô nhỏ có lượng phát sinh dưới 600 kg/năm thường gặp khó khăn khi ký kết hợp đồng thu gom do chi phí vận chuyển riêng lẻ rất cao, dẫn tới tình trạng lưu trữ chất thải vượt quá thời hạn quy định.

Bức tranh tại Khu công nghiệp Trảng Bàng hoàn toàn tương đồng với thực tế quản lý chung trên địa bàn tỉnh Tây Ninh. Theo số liệu thanh tra giai đoạn 2013 đến nửa đầu năm 2014, cơ quan chức năng đã kiểm tra 645 cơ sở, xử phạt hành chính 184 cơ sở với tổng số tiền phạt hơn 8,4 tỷ đồng, tạm đình chỉ 14 cơ sở vi phạm nghiêm trọng và phát hiện 24 doanh nghiệp trong khu công nghiệp có hành vi xả thải vượt chuẩn hoặc quản lý lỏng lẻo.

Dữ liệu phát sinh và tỷ lệ tuân thủ quy chuẩn tại các cơ sở có thể được mô hình hóa trực quan thông qua biểu đồ tròn để thể hiện tỷ trọng phát thải giữa các nhóm ngành sản xuất, kết hợp bảng ma trận so sánh các tiêu chí kỹ thuật kho bãi (gờ chống tràn, mái che, hệ thống phòng cháy chữa cháy) nhằm giúp cơ quan quản lý dễ dàng phát hiện điểm nóng ô nhiễm.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm hoàn thiện công tác quản lý chất thải nguy hại tại Khu công nghiệp Trảng Bàng, luận văn đưa ra 4 nhóm giải pháp hành động cụ thể:

• Thứ nhất, triển khai giải pháp sản xuất sạch hơn nhằm giảm thiểu phát sinh chất thải nguy hại ngay tại nguồn. Ban Giám đốc các nhà máy dệt nhuộm và cơ khí cần rà soát lại định mức tiêu hao nguyên phụ liệu, thay thế dần các hóa chất độc hại bằng dung môi thân thiện sinh thái. Mục tiêu đặt ra là cắt giảm tối thiểu 15% lượng dung môi thải và dầu nhờn loại bỏ trong lộ trình 12 tháng.
• Thứ hai, chuẩn hóa và cải tạo 100% kho lưu giữ tạm thời đạt chuẩn Thông tư số 36/2015/TT-BTNMT trong thời hạn 6 tháng. Các doanh nghiệp bắt buộc phải xây dựng gờ chống tràn bằng bê tông cao tối thiểu 10 cm, trang bị rãnh thu gom chất lỏng sự cố, lắp đặt mái che kín ngăn nước mưa và bố trí đầy đủ thiết bị phòng cháy chữa cháy cùng vật liệu hấp thụ cát khô.
• Thứ ba, nâng cao năng lực chuyên môn cho lực lượng cán bộ phụ trách bảo vệ môi trường. Ban Quản lý Khu kinh tế Tây Ninh cần chủ trì phối hợp với Sở Tài nguyên và Môi trường tổ chức các lớp tập huấn kỹ thuật định kỳ 6 tháng một lần, phấn đấu 100% doanh nghiệp có nhân sự chuyên trách được cấp chứng chỉ an toàn quản lý chất thải nguy hại.
• Thứ tư, số hóa công tác theo dõi và truy xuất dữ liệu dòng thải. Doanh nghiệp và đơn vị xử lý cần áp dụng phần mềm quản lý chứng từ trực tuyến trong vòng 18 tháng tới, chấm dứt việc thất lạc hồ sơ giấy và giúp cơ quan thanh tra kiểm soát minh bạch 100% khối lượng chất thải từ nơi phát sinh đến trạm tiêu hủy.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang lại giá trị ứng dụng cao cho nhiều nhóm đối tượng:

• Ban Quản lý các Khu công nghiệp và Khu kinh tế: Luận văn cung cấp khung phương pháp luận đánh giá tải lượng và ma trận kiểm soát ô nhiễm, hỗ trợ đắc lực trong việc thẩm định báo cáo đánh giá tác động môi trường và quy hoạch hạ tầng bảo vệ môi trường khu công nghiệp.
• Cán bộ an toàn và môi trường tại các doanh nghiệp sản xuất: Cung cấp tài liệu hướng dẫn kỹ thuật chi tiết về cách thức phân loại mã định danh chất thải nguy hại, thiết kế kho chứa tạm thời đúng chuẩn pháp luật và tối ưu hóa quy trình lập báo cáo định kỳ.
• Cơ quan thanh tra, quản lý nhà nước về tài nguyên môi trường: Cung cấp nguồn số liệu khảo sát thực tế để hoàn thiện chính sách, xây dựng các tiêu chuẩn tái chế và đề xuất chế tài xử phạt vi phạm hành chính phù hợp với điều kiện kinh tế địa phương.
• Giảng viên, học viên cao học và sinh viên ngành Khoa học và Kỹ thuật Môi trường: Nguồn tài liệu tham khảo giá trị về phương pháp chọn mẫu nghiên cứu, quy trình quan trắc hiện trường và các mô hình xử lý chất thải công nghiệp quy mô thực tiễn.

Câu hỏi thường gặp

Khối lượng chất thải nguy hại phát sinh hàng năm tại Khu công nghiệp Trảng Bàng là bao nhiêu? Tổng lượng chất thải nguy hại phát sinh tại khu công nghiệp đạt khoảng 500 tấn/năm. Trong đó, 19 cơ sở sản xuất trực tiếp đóng góp 200 tấn/năm và Công ty Cổ phần Môi trường Xanh Việt Nam chiếm 300 tấn/năm từ các công đoạn xử lý tập trung.

Những loại chất thải nguy hại nào chiếm tỷ trọng lớn nhất tại khu công nghiệp? Các loại chất thải phát sinh phổ biến gồm có giẻ lau dính dầu mỡ hóa chất (mã 18 02 01), bao bì cứng nhiễm thành phần nguy hại (mã 18 01 04), bùn thải từ hệ thống xử lý nước thải (mã 12 06 06) và dầu động cơ bôi trơn thải (mã 17 02 03).

Tồn tại lớn nhất trong khâu lưu giữ chất thải nguy hại tại các cơ sở sản xuất là gì? Khoảng 35% doanh nghiệp được điều tra có kho lưu giữ chưa đạt chuẩn Thông tư 36/2015/TT-BTNMT. Các lỗi chủ yếu bao gồm sàn kho trũng thấp, thiếu gờ chống tràn cho chất thải lỏng và chưa phân ô cách ly an toàn giữa các loại chất thải có tính oxy hóa hoặc ăn mòn.

Tình hình kiểm tra và xử phạt vi phạm môi trường tại tỉnh Tây Ninh diễn ra như thế nào? Cơ quan chức năng địa phương đã thanh tra 645 cơ sở, tiến hành xử phạt hành chính 184 cơ sở với số tiền trên 8,4 tỷ đồng và tạm đình chỉ 14 cơ sở vi phạm nghiêm trọng. Riêng trong các khu công nghiệp, có 24 doanh nghiệp bị xử phạt do chưa thực hiện đúng cam kết bảo vệ môi trường.

Giải pháp then chốt nào giúp khu công nghiệp giảm thiểu ô nhiễm chất thải nguy hại? Giải pháp quan trọng nhất là áp dụng kỹ thuật sản xuất sạch hơn để giảm phát thải 15% tại nguồn, kết hợp cải tạo 100% kho lưu giữ đạt chuẩn kỹ thuật trong 6 tháng và đào tạo chuyên trách hóa đội ngũ cán bộ an toàn môi trường.

Kết luận

• Luận văn đã xác định chính xác tổng tải lượng chất thải nguy hại tại Khu công nghiệp Trảng Bàng đạt khoảng 500 tấn/năm, trong đó ngành dệt may, cơ khí và đơn vị xử lý tập trung chiếm tỷ trọng chi phối.
• Nghiên cứu chỉ rõ thực trạng tuân thủ pháp luật môi trường có nhiều tiến bộ nhưng vẫn còn khoảng 35% doanh nghiệp chưa đạt chuẩn kỹ thuật về kho bãi lưu giữ tạm thời.
• Xác định nguyên nhân cốt lõi dẫn đến các hạn chế quản lý là do hơn 70% cán bộ môi trường làm việc theo chế độ kiêm nhiệm và chi phí vận chuyển thu gom phân tán còn cao.
• Đề xuất hệ thống 4 giải pháp toàn diện bao gồm: giảm thiểu tại nguồn, nâng cấp kho bãi trong 6 tháng, đào tạo nhân lực chuyên trách và số hóa chứng từ giám sát trong 18 tháng.
• Đóng góp nguồn dữ liệu thực nghiệm điển hình cho mô hình quản lý chất thải rắn công nghiệp nguy hại tại vùng kinh tế trọng điểm phía Nam.

Công trình là tài liệu khoa học hữu ích cho các nhà hoạch định chính sách, doanh nghiệp và giới nghiên cứu môi trường. Hãy tham khảo và khai thác toàn văn luận văn để ứng dụng hiệu quả các giải pháp kỹ thuật vào thực tiễn quản lý môi trường tại cơ sở sản xuất của bạn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM BÙI THỊ THU THỦY ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ CHẤT THẢI NGUY HẠI TẠI KHU CÔNG NGHIỆP TRẢNG BÀNG – HUYỆN TRẢNG BÀNG – TỈNH TÂY NINH Chuyên ngành: Khoa học môi trường Mã số: 60.01 Người hướng dẫn khoa học: TS. Phan Trung Quý NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP – 2017 i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận văn là trung thực, khách quan và chưa từng dùng để bảo vệ lấy bất kỳ học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã được cám ơn, các thông tin trích dẫn trong luận văn này đều được chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày… tháng… năm 2017 Tác giả luận văn Bùi Thị Thu Thủy ii LỜI CẢM ƠN Tôi xin gửi lời cảm ơn đến toàn thể các thầy cô giáo Khoa Môi trường, Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã truyền đạt cho tôi những kiến thức cơ bản và tạo điều kiện giúp đỡ tôi hoàn thành chương trình học cao học trong suốt 2 năm qua.

Đặc biệt tôi xin bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc tới TS. Phan Trung Quý đã dành nhiều thời gian trực tiếp hướng dẫn, chỉ bảo tận tình cho tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài. Tôi cũng xin cảm ơn Ban lãnh đạo Ban Quản lý Khu kinh tế tỉnh Tây Ninh, Công ty phát triển hạ tầng khu công nghiệp Tây Ninh và các doanh nghiệp trong khu công nghiệp Trảng Bàng đã tạo mọi điều kiện thuận lợi cho tôi tiếp cận và thu thập những thông tin, tài liệu cần thiết cho đề tài. Cuối cùng, tôi xin chân thành cảm ơn gia đình, bạn bè, những người đã động viên và giúp đỡ tôi về tinh thần, vật chất trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài.

Xin trân trọng cảm ơn! Hà Nội, ngày …tháng… năm 2017 Tác giả luận văn Bùi Thị Thu Thủy iii MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Lời cảm ơn. iii Mục lục. iv Danh mục chữ viết tắt.

vi Danh mục bảng. vii Danh mục hình. ix Trích yếu luận văn. Tính cấp thiết của đề tài.

Giả thuyết khoa học. Mục đích nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu. Những đóng góp mới, ý nghĩa thực tiễn.

TỔNG QUAN TÀI LIỆU. Cơ sở lý thuyết về chất thải nguy hại. Một số khái niệm cơ bản. Nguồn gốc phát sinh chất thải nguy hại.

Phân loại chất thải nguy hại. Các dấu hiệu cảnh bảo chất thải nguy hại. Ảnh hưởng của chất thải nguy hại đối với con người và môi trường sinh thái. Thực trạng công tác quản lý chất thải nguy hại.

Thực trạng công tác quản lý chất thải nguy hại trên thế giới. Thực trạng công tác quản lý chất thải nguy hại tại Việt Nam. Thực trạng công tác quản lý chất thải nguy hại tại tỉnh Tây Ninh. Lợi ích trong quản lý chất thải nguy hại.

Lợi ích trong ngăn ngừa phát sinh và tái chế, tái sử dụng CTNH. Lợi ích trong quản lý tổng hợp chất thải nguy hại. NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Địa điểm nghiên cứu.

Thời gian nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu.

Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp. Phương pháp điều tra, khảo sát thực tế. Phương pháp phỏng vấn. Phương pháp lấy mẫu.

Phương pháp chuyên gia. Phương pháp xử lý số liệu. KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN. Khái quát về KCN Trảng Bàng, huyện Trảng Bàng, tỉnh Tây Ninh.

Khái quát về điều kiện tự nhiên KCN Trảng Bàng. Khái quát về điều kiện kinh tế - xã hội. Cơ sở hạ tầng. Đặc điểm KCN Trảng Bàng.

Thực trạng công tác quản lý chất thải nguy hại tại KCN Trảng Bàng. Thực trạng phát sinh chất thải nguy hại tại KCN Trảng Bàng. Thực trạng công tác quản lý chất thải nguy hại tại KCN Trảng Bàng. Đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả công tác quản lý chất thải nguy hại tại KCN Trảng Bàng.

Tăng cường tái sử dụng, giảm thiểu chất thải nguy hại tại nguồn. Công tác phân loại, thu gom chất thải nguy hại. Lưu giữ chất thải nguy hại. Công tác xử lý chất thải nguy hại.

Cán bộ phụ trách môi trường. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ. 82 Tài liệu tham khảo. 86 v DANH MỤC CHỮ VİẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt BTNMT Bộ Tài nguyên Môi trường BVMT Bảo vệ môi trường CP Cổ phần CTNH Chất thải nguy hại CTR Chất thải rắn CCN Cụm công nghiệp DN Doanh nghiệp HTXL Hệ thống xử lý KCN Khu công nghiệp KTTĐ Kinh tế trọng điểm KV Khu vực PTHT Phát triển hạ tầng QCVN Quy chuẩn Việt Nam QĐ Quyết định QCKTMT Quy chuẩn kỹ thuật môi trường QLCTNH Quản lý chất thải nguy hại SMEWW Standard Methods for the Examination of Water and Waste water TC VSLĐ Tiêu chuẩn vệ sinh lao động TCVN Tiêu chuẩn Việt Nam TN&MT Tài nguyên và Môi trường TPNH Thành phần nguy hại TNHH Trách nhiệm hữu hạn MTV Một thành viên UBND Ủy ban nhân dân XLNT Xử lý nước thải PCCC Phòng cháy chữa cháy vi DANH MỤC BẢNG Bảng 2.

Một số loại chất thải nguy hại phát sinh từ hoạt động công nghiệp. Phân loại chất thải nguy hại theo đặc tính nguy hại. Dấu hiệu cảnh báo, phòng ngừa đối với CTNH. Các mối nguy hại theo các đặc tính của CTNH đối với môi trường và con người.

Chất thải công nghiệp phát sinh tại một số tỉnh, thành phố năm 2010. Khối lượng CTR công nghiệp nguy hại từ một số ngành công nghiệp điển hình tại các KCN thuộc vùng KTTĐ phía nam. Một số CTNH chính phát sinh tại các cơ sở sản xuất, kinh doanh tại tỉnh Tây Ninh. Phương pháp xác định giá trị các thông số ô nhiễm trong nước thải công nghiệp.

Phương pháp xác định giá trị các thông số ô nhiễm trong không khí khu vực xử lý. Phương pháp xác định giá trị các thông số ô nhiễm trong khí thải lò đốt chất thải công nghiệp. Các ngành nghề hoạt động trong KCN. Lượng CTNH phát sinh của các doanh nghiệp may mặc, dệt nhuộm năm 2015.

Lượng CTNH phát sinh của các doanh nghiệp sản xuất từ nhựa Plastic năm 2015. Lượng CTNH phát sinh của các doanh nghiệp ngành cơ khí năm 2015. Lượng CTNH phát sinh của doanh nghiệp chế biến gỗ và sản phẩm từ gỗ năm 2015. Lượng CTNH phát sinh của công ty CP Môi trường Xanh Việt Nam năm 2015.

Thống kê khối lượng CTNH phát sinh trung bình 1 tháng tại Công ty CP Môi Trường Xanh Việt Nam. Tổng hợp công tác quản lý CTNH của 19 doanh nghiệp sản xuất theo Thông tư số 36/2015/TT-BTNMT. Tình hình đăng ký chủ nguồn thải CTNH. Kết quả phân tích chất lượng không khí.

Kết quả phân tích chất lượng khí thải ống khói lò đốt rác. Chất lượng xỉ thải sau hệ thống lò đốt CTNH. Kết quả phân tích chất lượng nước thải của các dây chuyền xử lý CTNH. Những hạn chế tồn tại trong công tác phân loại, thu gom CTNH và giải pháp khắc phục.

Những hạn chế tồn tại trong kho lưu giữ CTNH và giải pháp khắc phục. 78 viii DANH MỤC HÌNH Hình 2. Phân loại chất thải theo danh mục luật định của EPA (Mỹ). Sơ đồ các tuyến xâm nhập của CTNH vào cơ thể con người và môi trường sinh thái.

Sơ đồ vị trí KCN Trảng Bàng. Mô hình quản lý môi trường trong KCN Trảng Bàng. Quy trình quản lý CTNH tại các doanh nghiệp. Sơ đồ thu gom, phân loại, lưu giữ, xử lý CTNH.

69 ix TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên tác giả: Bùi Thị Thu Thủy Tên Luận văn: Đánh giá thực trạng công tác quản lý chất thải nguy hại tại khu công nghiệp Trảng Bàng, huyện Trảng Bàng, tỉnh Tây Ninh Ngành: Khoa Học Môi Trường Mã số: 60.01 Tên cơ sở đào tạo: Học viện Nông nghiệp Việt Nam Mục đích nghiên cứu - Đánh giá thực trạng tình hình quản lý chất thải nguy hại tại khu công nghiệp Trảng Bàng. - Đề xuất giải pháp quản lý phù hợp, nâng cao hiệu quả công tác quản lý chất thải nguy hại tại khu công nghiệp Trảng Bàng trong thời gian tới Phương pháp nghiên cứu Trong quá trình thực hiện đề tài tôi đã sử dụng một số phương pháp: - Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp - Phương pháp điều tra, khảo sát - Phương pháp phỏng vấn - Phương pháp lấy mẫu - Phương pháp chuyên gia - Phương pháp xử lý số liệu Kết quả chính và kết luận Khối lượng CTNH phát sinh khoảng 500 tấn/năm trong đó 200 tấn/năm là của 19 doanh nghiệp sản xuất (tập trung chủ yếu ở các loại hình sản xuất như: may mặc, dệt sợi, cơ khí), 300 tấn/năm là của Công ty CP Môi Trường Xanh Việt Nam. Công tác quản lý CTNH của các doanh nghiệp ngày càng có tiến bộ, hầu hết các doanh nghiệp đã có ý thức, trách nhiệm hơn trong việc thực hiện các quy định của pháp luật về quản lý CTNH. Tuy nhiên vẫn còn một số doanh nghiệp chưa thực hiện tốt công tác quản lý CTNH như: kho lưu giữ chưa đạt yêu cầu theo quy định Thông tư 36/2015/TT-BTNMT, công tác phân loại chưa hiệu quả, một số CTNH chưa được thu gom triệt để.

Trên cơ sở đó, đề tài đã đưa ra các giải pháp nâng cao hiệu quả công tác quản lý CTNH như: tăng cường tái sử dụng và giảm thiểu tại nguồn, tăng cường công tác đào tạo và nâng cao nhận thức về quản lý CTNH cho đội ngũ cán bộ phụ trách công tác quản lý CTNH và đề xuất các giải pháp cụ thể đối với từng vấn đề tồn tại trong công tác quản lý CTNH. x THESIS ABSTRACT Master candidate: Bui Thi Thu Thuy Thesis title: Assessing the status of hazardous waste management in Trang Bang Industrial Zone, Trang Bang District, Tay Ninh Province Major: Environmental science Code: 60.01 Educational organization: Vietnam National University of Agriculture (VNUA) Research Objectives - Assessment of the status of hazardous waste management in Trang Bang Industrial Zone. - Propose appropriate management solutions, improve the efficiency of hazardous waste management in the industrial zone in the future. Materials and Methods - Method of secondary data collection - Survey method - Interviewing method - Sampling method - Expert method - Data processing method Main findings and conclusions - The volume of hazardous waste generated is around 500 tons/year, of which 200 tons/year is from 19 manufacturing enterprises (mainly garment, textile, Mechanical), 300 tons per year of Green Environment Joint Stock Company Việt Nam.