Luận văn thạc sĩ ueh đánh giá các nhân tố ảnh hưởng đến việc áp dụng chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế ifrs tại việt nam

Luận văn thạc sĩ UEH phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến việc áp dụng chuẩn mực IFRS tại Việt Nam, cung cấp cái nhìn sâu sắc về thực trạng.

• Tác giả: Nguyễn Thị Thu Phương
• Người hướng dẫn: PGS. Mai Thị Hoàng Minh
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kế toán
• Đề tài: Đánh Giá Các Nhân Tố Ảnh Hưởng Đến Việc Áp Dụng Chuẩn Mực Báo Cáo Tài Chính Quốc Tế (IFRS) Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN VIỆC ÁP DỤNG IFRS
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ BÀN LUẬN
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• Tài liệu tham khảo
• Phụ lục

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Nhân Tố Ảnh Hưởng Đến IFRS Tại Việt Nam

Việc áp dụng IFRS tại Việt Nam đang trở thành một chủ đề nóng trong bối cảnh hội nhập kinh tế toàn cầu. Nghiên cứu này sẽ đánh giá các nhân tố ảnh hưởng đến việc áp dụng chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế (IFRS) tại Việt Nam. Các yếu tố như tăng trưởng kinh tế, trình độ học vấn và hệ thống pháp luật sẽ được phân tích để hiểu rõ hơn về bối cảnh hiện tại.

1.1. Tầm Quan Trọng Của IFRS Trong Kế Toán Việt Nam

IFRS không chỉ là một chuẩn mực kế toán mà còn là cầu nối giúp Việt Nam hội nhập với thị trường tài chính quốc tế. Việc áp dụng IFRS sẽ giúp nâng cao tính minh bạch và khả năng so sánh của báo cáo tài chính.

1.2. Các Nhân Tố Chính Ảnh Hưởng Đến Việc Áp Dụng IFRS

Nghiên cứu sẽ chỉ ra các nhân tố như tăng trưởng kinh tế, trình độ học vấn và sự phát triển của thị trường vốn có tác động lớn đến việc áp dụng IFRS tại Việt Nam.

II. Thách Thức Trong Việc Áp Dụng IFRS Tại Việt Nam

Việc áp dụng IFRS tại Việt Nam không chỉ đơn thuần là việc chuyển đổi từ chuẩn mực kế toán hiện tại sang IFRS. Nhiều thách thức cần được giải quyết, bao gồm chi phí, thời gian và sự thiếu hụt nguồn nhân lực có trình độ.

2.1. Chi Phí Và Thời Gian Áp Dụng IFRS

Chi phí cao và thời gian dài để đào tạo nhân viên là một trong những thách thức lớn nhất mà các doanh nghiệp Việt Nam phải đối mặt khi áp dụng IFRS.

2.2. Thiếu Hụt Nguồn Nhân Lực Chuyên Môn

Sự thiếu hụt chuyên gia có kinh nghiệm về IFRS là một rào cản lớn trong việc áp dụng chuẩn mực này tại Việt Nam. Cần có các chương trình đào tạo chuyên sâu để nâng cao trình độ cho nhân viên kế toán.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Đánh Giá Nhân Tố Ảnh Hưởng Đến IFRS

Nghiên cứu sẽ sử dụng phương pháp định lượng để thu thập dữ liệu từ các chuyên gia trong ngành kế toán và kiểm toán. Mô hình nghiên cứu sẽ được xây dựng dựa trên các giả thuyết về các nhân tố ảnh hưởng đến việc áp dụng IFRS.

3.1. Thiết Kế Nghiên Cứu

Thiết kế nghiên cứu sẽ bao gồm việc khảo sát ý kiến của các chuyên gia trong ngành để thu thập dữ liệu về các nhân tố ảnh hưởng đến việc áp dụng IFRS.

3.2. Phân Tích Dữ Liệu

Dữ liệu thu thập được sẽ được phân tích bằng các phương pháp thống kê để xác định mối quan hệ giữa các nhân tố và việc áp dụng IFRS.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của IFRS Tại Việt Nam

Việc áp dụng IFRS không chỉ mang lại lợi ích cho các doanh nghiệp mà còn cho cả nền kinh tế Việt Nam. Các doanh nghiệp sẽ có cơ hội tiếp cận thị trường vốn quốc tế và nâng cao uy tín của mình.

4.1. Lợi Ích Từ Việc Áp Dụng IFRS

Việc áp dụng IFRS sẽ giúp các doanh nghiệp Việt Nam nâng cao tính minh bạch và khả năng so sánh của báo cáo tài chính, từ đó thu hút được nhiều nhà đầu tư hơn.

4.2. Kết Quả Nghiên Cứu Về IFRS Tại Việt Nam

Nghiên cứu sẽ chỉ ra những kết quả tích cực từ việc áp dụng IFRS tại các doanh nghiệp Việt Nam, từ đó khuyến khích các doanh nghiệp khác tham gia vào quá trình này.

V. Kết Luận Và Hướng Nghiên Cứu Tương Lai Về IFRS

Kết luận sẽ tóm tắt những phát hiện chính của nghiên cứu và đề xuất các hướng nghiên cứu trong tương lai để tiếp tục cải thiện việc áp dụng IFRS tại Việt Nam.

5.1. Tóm Tắt Các Phát Hiện Chính

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng các nhân tố như tăng trưởng kinh tế và trình độ học vấn có ảnh hưởng lớn đến việc áp dụng IFRS tại Việt Nam.

5.2. Đề Xuất Hướng Nghiên Cứu Tương Lai

Cần có các nghiên cứu sâu hơn về các yếu tố văn hóa và chính trị ảnh hưởng đến việc áp dụng IFRS tại Việt Nam để có cái nhìn toàn diện hơn.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Tiến trình toàn cầu hóa kinh tế đã thúc đẩy hơn 100 quốc gia trên thế giới, bao gồm toàn bộ các thành viên Liên minh châu Âu từ năm 2005, chính thức áp dụng Chuẩn mực Báo cáo Tài chính Quốc tế (IFRS). Tại Việt Nam, sau khi gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) vào năm 2007, nhu cầu hòa nhập ngôn ngữ kế toán toàn cầu trở thành đòi hỏi cấp thiết. Tuy nhiên, hệ thống Chuẩn mực Kế toán Việt Nam (VAS) hiện hành vẫn bộc lộ khoảng cách đáng kể so với thông lệ quốc tế, đặc biệt là việc duy trì nguyên tắc giá gốc thay vì giá trị hợp lý. Sự thiếu đồng bộ này buộc các doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) và công ty niêm yết phải thực hiện cơ chế báo cáo kép tốn kém, làm suy giảm năng lực cạnh tranh trên thị trường vốn quốc tế.

Nghiên cứu của tác giả Nguyễn Thị Thu Phương, dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS. Mai Thị Hoàng Minh tại Trường Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh, tập trung xác định và đánh giá mức độ tác động của các nhân tố then chốt đến khả năng áp dụng IFRS tại Việt Nam. Đề tài được triển khai khảo sát thực tế tại địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh trong Quý 2 năm 2014 với cỡ mẫu 150 chuyên gia, kiểm toán viên và kế toán viên đang trực tiếp hành nghề. Kết quả nghiên cứu mang lại ý nghĩa thực tiễn sâu sắc, cung cấp cơ sở dữ liệu định lượng chuẩn xác giúp các nhà lập quy tại Bộ Tài chính hoạch định lộ trình chuyển đổi kế toán, đồng thời hỗ trợ hơn 500.000 doanh nghiệp tối ưu hóa chi phí tuân thủ và nâng cao tính minh bạch tài chính.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu xây dựng mô hình phân tích dựa trên hai nền tảng lý thuyết kinh điển trong quản trị và hành vi xã hội:

Thuyết Hành vi Dự định (Theory of Planned Behavior - TPB) do Icek Ajzen phát triển năm 1991, kế thừa từ Thuyết Hành động Hợp lý (TRA) năm 1975. Mô hình TPB chỉ ra rằng ý định và hành động áp dụng chuẩn mực mới của các tổ chức chịu sự chi phối trực tiếp từ ba yếu tố: thái độ đối với hành vi, chuẩn chủ quan từ môi trường kinh doanh và nhận thức kiểm soát hành vi đối với nguồn lực sẵn có.

Thuyết Định chế (Institutional Theory) khởi xướng bởi Thorstein Veblen, khẳng định các quyết định quản lý tài chính không chỉ thuần túy tối đa hóa lợi ích kinh tế mà còn bị định hình bởi các thiết chế luật pháp, chuẩn mực văn hóa và cấu trúc chính trị quốc gia.

Tổng hợp từ các công trình nghiên cứu quốc tế của Fatma Zehri & Jamel Chouaibi năm 2013 và Duc Hong Thi Phan năm 2010, tác giả xây dựng mô hình nghiên cứu gồm 7 nhân tố độc lập tác động đến việc áp dụng IFRS tại Việt Nam: (1) Văn hóa, (2) Tăng trưởng kinh tế, (3) Thị trường vốn, (4) Trình độ học vấn, (5) Hội nhập kinh tế thế giới, (6) Hệ thống pháp luật, và (7) Môi trường chính trị. Các khái niệm trọng tâm bao gồm Chuẩn mực Báo cáo Tài chính Quốc tế (IFRS), Chuẩn mực Kế toán Việt Nam (VAS), Giá trị hợp lý (Fair Value), Giá gốc (Historical Cost) và Báo cáo tài chính kép (Dual Reporting).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp định lượng thực chứng kết hợp thu thập dữ liệu sơ cấp thông qua bảng khảo sát cấu trúc. Các câu hỏi được thiết kế theo thang đo Likert 5 mức độ, chuẩn hóa từ mức 1 (hoàn toàn không đồng ý) đến mức 5 (hoàn toàn đồng ý) nhằm đo lường chính xác nhận thức của đối tượng khảo sát.

Cỡ mẫu nghiên cứu gồm 150 quan sát, được chọn theo phương pháp ngẫu nhiên phân tầng tại Thành phố Hồ Chí Minh – đầu tàu kinh tế tập trung mật độ cao nhất các chuyên gia tài chính tại Việt Nam trong Quý 2 năm 2014. Cơ cấu mẫu khảo sát phân bổ cụ thể như sau:

• Kế toán viên doanh nghiệp: 60 người (chiếm 40,0% tổng mẫu)
• Kiểm toán viên độc lập: 50 người (chiếm 33,3% tổng mẫu)
• Chuyên gia tài chính và giảng viên đại học: 40 người (chiếm 26,7% tổng mẫu)

Toàn bộ dữ liệu được mã hóa và xử lý bằng phần mềm thống kê SPSS thông qua ba giai đoạn phân tích chặt chẽ: Thống kê mô tả (Descriptive Statistics) nhằm xác định giá trị trung bình và độ lệch chuẩn; Phân tích ma trận hệ số tương quan Pearson nhằm kiểm định mối liên hệ tuyến tính sơ bộ giữa các biến; và Phân tích hồi quy đa biến (Multiple Linear Regression) kết hợp kiểm định ANOVA để đánh giá độ phù hợp của mô hình và xác định mức độ tác động thực tế của từng nhân tố.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình phân tích thực nghiệm từ 150 mẫu khảo sát hợp lệ đã mang lại những kết quả đo lường cụ thể về mức độ sẵn sàng chuyển đổi chuẩn mực kế toán:

Thứ nhất, nhân tố Hệ thống pháp luật và Trình độ học vấn là hai biến số có tác động thuận chiều mạnh nhất và đạt mức ý nghĩa thống kê cao với giá trị p < 0,05. Hơn 70% số người tham gia khảo sát thừa nhận rằng rào cản lớn nhất hiện nay là sự thiếu hụt nhân lực được đào tạo bài bản về các kỹ thuật đo lường giá trị hợp lý phức tạp của IFRS.

Thứ hai, nhân tố Thị trường vốn và Tăng trưởng kinh tế thể hiện tác động tích cực đáng kể đến động lực áp dụng chuẩn mực mới. Nhóm 33,3% kiểm toán viên và 26,7% chuyên gia tài chính đánh giá rất cao vai trò của IFRS trong việc thu hút dòng vốn đầu tư gián tiếp nước ngoài, giảm thiểu chi phí huy động vốn trên thị trường chứng khoán.

Thứ ba, hệ thống pháp lý Việt Nam thuộc nhóm Dân luật (Code Law) với việc quản lý kế toán dựa trên các văn bản quy phạm pháp luật như Luật Kế toán 2003 và các quyết định của Bộ Tài chính. Điều này tạo ra sự khác biệt sâu sắc so với hệ thống Thông luật (Common Law) của các nước phương Tây – nơi IFRS được phát triển dựa trên các nguyên tắc linh hoạt của các tổ chức nghề nghiệp tư nhân độc lập.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính dẫn đến sự chênh lệch giữa nhận thức và thực tiễn triển khai bắt nguồn từ đặc thù nền kinh tế Việt Nam. Tỷ lệ sở hữu nhà nước trong các doanh nghiệp lớn vẫn chiếm tỷ trọng chi phối, làm giảm áp lực minh bạch hóa thông tin tự nguyện so với các công ty đại chúng tại các nền kinh tế phát triển.

Kết quả nghiên cứu này tương đồng với kết luận của Fatma Zehri & Jamel Chouaibi năm 2013 khi khảo sát 74 quốc gia đang phát triển và nghiên cứu của Zeghal & Mhedhbi năm 2006 trên 64 quốc gia, khẳng định trình độ học vấn và quy mô thị trường vốn là các động lực thể chế cốt lõi. Đồng thời, nghiên cứu củng cố phát hiện của Duc Hong Thi Phan cùng cộng sự năm 2014 trên mẫu khảo sát 3.000 phiếu tại Việt Nam, chỉ ra rằng cộng đồng kế toán trong nước mong muốn một lộ trình chuyển đổi dần từng bước thay vì áp dụng đồng loạt ngay lập tức.

Trong thực tế phân tích dữ liệu, các phát hiện này được trình bày trực quan thông qua biểu đồ tròn phân bổ tỷ trọng mẫu điều tra (40% kế toán, 33,3% kiểm toán, 26,7% chuyên gia) và bảng ma trận hệ số tương quan Pearson. Biểu đồ hồi quy đa biến sau khi tinh chỉnh đã phản ánh rõ nét độ tương thích của mô hình với hệ số R bình phương giải thích tốt sự biến thiên của quyết định áp dụng IFRS tại Việt Nam.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu định lượng, tác giả đề xuất 4 nhóm giải pháp chiến lược nhằm thúc đẩy lộ trình áp dụng IFRS tại Việt Nam:

1. Cơ quan quản lý nhà nước và Bộ Tài chính: Khẩn trương hoàn thiện hành lang pháp lý thông qua việc sửa đổi Luật Kế toán 2003 và xây dựng Đề án áp dụng IFRS theo lộ trình 3 giai đoạn rõ ràng: giai đoạn chuẩn bị từ năm 2015 đến 2017, giai đoạn thí điểm tự nguyện từ năm 2018 đến 2020 cho các doanh nghiệp quy mô lớn, và giai đoạn áp dụng bắt buộc từ năm 2022 đối với 100% công ty niêm yết trên thị trường chứng khoán và các tập đoàn kinh tế nhà nước.

2. Các cơ sở giáo dục đại học và viện nghiên cứu: Cải cách toàn diện chương trình đào tạo cử nhân và thạc sĩ chuyên ngành Kế toán - Kiểm toán từ năm 2015, đưa 100% nội dung chuẩn mực IFRS và thuật ngữ tiếng Anh chuyên ngành vào giảng dạy, tập trung huấn luyện kỹ năng ước tính kế toán và định giá theo giá trị hợp lý.

3. Cộng đồng doanh nghiệp và Ban quản trị: Các công ty niêm yết cần chủ động trích lập ngân sách đào tạo nội bộ từ 5% đến 10% chi phí quản lý hàng năm, đầu tư nâng cấp hệ thống phần mềm hoạch định nguồn lực doanh nghiệp (ERP) đáp ứng chuẩn mực dữ liệu tài chính quốc tế trong khung thời gian 12 đến 24 tháng.

4. Ủy ban Chứng khoán Nhà nước và các Hiệp hội nghề nghiệp: Tăng cường phối hợp với Hội Kiểm toán viên hành nghề Việt Nam (VACPA) tổ chức các khóa bồi dưỡng nghiệp vụ chuyên sâu, đồng thời ban hành quy chế thưởng phạt minh bạch nhằm nâng tỷ lệ tuân thủ công bố thông tin tài chính chất lượng cao lên mức trên 80%.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và dữ liệu thực nghiệm của luận văn mang lại giá trị tham khảo hữu ích cho 4 nhóm đối tượng trọng tâm:

1. Nhà hoạch định chính sách tại Bộ Tài chính và Vụ Chế độ Kế toán: Tài liệu cung cấp cơ sở khoa học định lượng về các rào cản thể chế, giúp xây dựng các thông tư hướng dẫn chuyển đổi từ VAS sang IFRS phù hợp với thực tiễn hệ thống Dân luật Việt Nam.

2. Giám đốc tài chính (CFO) và Kế toán trưởng doanh nghiệp: Hỗ trợ nhận diện các khó khăn về công nghệ và nhân sự, từ đó lập kế hoạch chuyển đổi hệ thống báo cáo tài chính kép, giúp tiết kiệm từ 20% đến 30% chi phí tuân thủ kiểm toán hàng năm.

3. Kiểm toán viên độc lập và chuyên viên phân tích tài chính: Nắm vững bản chất khác biệt giữa nguyên tắc giá gốc và giá trị hợp lý, chuẩn bị năng lực chuyên môn để đáp ứng tiêu chuẩn nghề nghiệp quốc tế như ACCA hoặc CPA.

4. Giảng viên, học viên cao học và nghiên cứu sinh chuyên ngành Tài chính - Kế toán: Mô hình 7 nhân tố và quy trình xử lý hồi quy SPSS trong luận văn là nguồn tài liệu tham khảo chuẩn mực cho các công trình nghiên cứu mở rộng về kế toán quốc tế tại các thị trường mới nổi.

Câu hỏi thường gặp

1. Điểm khác biệt cốt lõi giữa Chuẩn mực Kế toán Việt Nam (VAS) và IFRS là gì? Khác biệt lớn nhất nằm ở cơ sở đo lường giá trị tài sản. Trong khi 26 chuẩn mực VAS hiện hành chủ yếu tuân thủ nguyên tắc giá gốc để đảm bảo tính an toàn, 42 chuẩn mực IAS và IFRS yêu cầu sử dụng nguyên tắc giá trị hợp lý, phản ánh chính xác biến động thị trường tại thời điểm lập báo cáo tài chính.

2. Tại sao trình độ học vấn của nhân sự kế toán lại là rào cản lớn nhất khi áp dụng IFRS tại Việt Nam? Khảo sát trên 150 chuyên gia cho thấy hơn 70% kế toán viên trong nước quen làm việc theo chế độ kế toán hướng dẫn chi tiết và gặp hạn chế về tiếng Anh chuyên ngành. IFRS mang tính nguyên tắc cao, đòi hỏi người thực hiện phải có năng lực phán đoán nghề nghiệp và kỹ năng định giá tài sản phức tạp.

3. Việc áp dụng IFRS mang lại lợi ích tài chính cụ thể nào cho các doanh nghiệp FDI? Doanh nghiệp FDI hiện phải lập song song 2 bộ báo cáo tài chính: một bộ theo VAS cho cơ quan thuế Việt Nam và một bộ theo IFRS cho công ty mẹ ở nước ngoài. Chuyển đổi sang IFRS giúp loại bỏ hoàn toàn cơ chế báo cáo kép, tiết kiệm hàng trăm triệu đồng chi phí kiểm toán mỗi năm.

4. Vì sao Việt Nam không áp dụng toàn bộ IFRS ngay lập tức mà phải xây dựng lộ trình từng bước? Hơn 95% doanh nghiệp Việt Nam là doanh nghiệp vừa và nhỏ với năng lực vốn và công nghệ hạn chế. Việc áp dụng bắt buộc đồng loạt sẽ tạo gánh nặng chi phí khổng lồ. Lộ trình thí điểm từng bước giúp các doanh nghiệp chuẩn bị nguồn lực tài chính và đào tạo nhân sự thích ứng hiệu quả.

5. Hệ thống pháp lý theo luật Dân sự (Code Law) của Việt Nam ảnh hưởng như thế nào đến việc áp dụng IFRS? Luật Dân sự quy định hoạt động kế toán phải tuân thủ nghiêm ngặt theo các văn bản luật do Nhà nước ban hành, ví dụ Luật Kế toán 2003. Trong khi đó, IFRS bắt nguồn từ hệ thống Thông luật (Common Law), dựa trên các nguyên tắc ứng biến linh hoạt, đòi hỏi Việt Nam phải sửa đổi đồng bộ nhiều đạo luật liên quan.

Kết luận

Nghiên cứu của tác giả Nguyễn Thị Thu Phương đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận và cung cấp bằng chứng thực nghiệm giá trị về quá trình hội nhập kế toán quốc tế tại Việt Nam:

• Khảo sát thực tế trên 150 chuyên gia, kiểm toán viên và kế toán viên tại Thành phố Hồ Chí Minh trong Quý 2 năm 2014 đảm bảo độ tin cậy khoa học cao.
• Kiểm định định lượng thành công 7 nhóm nhân tố thể chế, khẳng định Trình độ học vấn, Hệ thống pháp luật và Thị trường vốn là những biến số quyết định mức độ sẵn sàng áp dụng IFRS.
• Làm rõ tính tất yếu của việc chuyển đổi từ nguyên tắc giá gốc của VAS sang mô hình giá trị hợp lý của IFRS nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.
• Đề xuất lộ trình chuyển đổi 3 giai đoạn từ năm 2015 đến năm 2022, hướng tới mục tiêu áp dụng bắt buộc cho 100% doanh nghiệp niêm yết quy mô lớn và tập đoàn nhà nước.
• Kêu gọi sự phối hợp đồng bộ giữa Bộ Tài chính, các trường đại học và cộng đồng doanh nghiệp trong việc đầu tư công nghệ, đào tạo nhân lực và hoàn thiện khung pháp lý kế toán quốc gia.

Trích đoạn nội dung tài liệu

chương 1: những nghiên cứu về việc áp dụng IFRS đã chỉ ra những thuận lợi và thách thức khi Việt Nam tiến hành áp dụng IFRS, có rất nhiều nhân tố ảnh hưởng đến việc áp dụng IFRS. Những nhân tố tiêu biểu đã được nêu trong các nghiên cứu có thể kể đến như tốc độ tăng trưởng kinh tế, trình độ giáo dục, hệ thống pháp luật, văn hóa, thị trường vốn, chính trị, tính quốc tế, …Những nghiên cứu trên đã cung cấp nhiều thông tin hữu ích cho đề tài nghiên cứu của tác giả. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 11 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN 2. Tổng quan về IFRS 2.

Lịch sử hình thành của IFRS Chuẩn mực báo cáo tài chính Quốc tế (IFRS) là tên gọi của các chuẩn mực do Hội đồng Chuẩn mực Kế toán Quốc tế (IASB) ban hành. IASB là tổ chức chuẩn mực kế toán quốc tế được thành lập năm 1973, có trụ sở tại Luân Đôn, Anh. Nhiệm vụ của IASB là soạn thảo ra những chuẩn mực quốc tế cho lĩnh vực kế toán. Trước năm 2001, IASB còn có tên gọi là Ủy ban Chuẩn Mực Kế toán Quốc tế IASC (International Accounting Standards Committee).

Chuẩn mực được IASC soạn ra có tên gọi: Chuẩn mực Kế toán Quốc tế (International Accounting Standards (IAS)). Những chuẩn mực này sau một thời gian lại được đổi tên thành Chuẩn mực báo cáo tài chính Quốc tế (International Financial Reporting Standards (IFRS)). Mục đích của những chuẩn mực này không chỉ là tính chính xác của kế toán mà còn là sự toàn vẹn và minh bạch Báo cáo tài chính. Quá trình hình thành và phát triển chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế được tính từ khi Ủy ban Chuẩn Mực Kế toán Quốc tế - IASC (tiền thân của IASB) được thành lập đến nay.

Qúa trình này được chia thành hai giai đoạn chính, trước và sau năm 2001. Giai đọan thứ nhất: từ 1973 đến 2001 Năm 1973 một uỷ ban xây dựng các chuẩn mực kế toán quốc tế (International Accounting Standard Committee - IASC) đã được thành lập tại Luân Đôn với tư cách là tổ chức soạn thảo chuẩn mực quốc tế đầu tiên trên thế giới. IASC là một tổ chức độc lập, thực hiện các mục tiêu xây dựng, ban hành các Chuẩn mực Kế toán Quốc tế (IASs) và để cho IASs được chấp nhận rộng rãi trên thế LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Hơn nữa, IASC luôn cố gắng cập nhật, cải tiến và biến đổi phù hợp các quy định về kế toán, chuẩn mực kế toán và các thủ tục trình bày báo cáo tài chính, phát huy tối đa tính hiệu quả, hiệu lực của chuẩn mực kế toán quốc gia và quốc tế.

Thành viên của uỷ ban này là tất cả các tổ chức kế toán chuyên nghiệp. Thông qua việc xây dựng đưa ra các chuẩn mực, nguyên tắc kế toán, uỷ ban này có sứ mệnh thu hẹp những khác biệt về kế toán giữa các nước, các chuẩn mực kế toán này được chấp nhận và tuân thủ trên thế giới, làm cho số liệu kế toán đáp ứng được yêu cầu dễ hiểu, so sánh được, hướng đến việc cải thiện và hòa hợp về các quy định liên quan đến việc lập và trình bày báo cáo tài chính. Sự ra đời của Ủy ban Chuẩn Mực Kế toán Quốc tế (IASC) vào năm 1973 là kết quả của một thỏa thuận giữa các hiệp hội nghề nghiệp của các nước Úc, Canada, Pháp, Đức, Nhật Bản, Mexico, Hà Lan, Vương quốc Anh và Ireland, và Hoa Kỳ. Các thành viên hỗ trợ bổ sung được thêm vào trong những năm tiếp theo, và trong năm 1982, những "thành viên" hỗ trợ của IASC bao gồm tất cả các tổ chức kế toán chuyên nghiệp là thành viên của Liên đoàn Kế toán Quốc Tế (IFAC).

Hội đồng quản trị thiết lập chuẩn mực của IASC được gọi là Hội đồng quản trị IASC gồm có 13 quốc gia thành viên và bổ sung 3 thành viên tổ chức hoạt động bán thời gian, trên cơ sở tình nguyện. Số lượng thành viên gia nhập IASC ngày càng tăng. Tính đến cuối 2000, IASC có 156 thành viên đến từ 114 quốc gia. Trong suốt quá trình hoạt động, IASC đã ban hành được Khuôn mẫu lý thuyết về việc lập và trình bày báo cáo tài chính và 41 Chuẩn mực Kế toán Quốc tế (IAS), trong đó có 31 chuẩn mực có hiệu lực đến cuối năm 2000.

Các chuẩn mực này được sử dụng làm cơ sở xây dựng chuẩn mực kế toán tại nhiều quốc gia, và được chấp nhận bởi nhiều cơ quan quản lý thị trường chứng khoán. Một bước chuyển mới trong nỗ lực thúc đẩy việc sử dụng các chuẩn mực quốc tế của IASC vào năm 1987. IASC sẽ xem xét sửa đổi các chuẩn mực kế toán quốc tế LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 13 hiện có của mình, để có thể thỏa mãn nhu cầu của tổ chức quốc tế các cơ quan quản lý thị trường chứng khoán IOSCO là cần có một tập hợp các chuẩn mực làm cơ sở chung cho việc lập và trình bày báo cáo tài chính của các công ty muốn được niêm yết trên thị trường chứng khoán nước ngoài. Tổ chức quốc tế các cơ quan quản lý thị trường chứng khoán (IOSCO) đã chấp nhận tạm thời việc phát triển các chuẩn mực kế toán quốc tế phục vụ thị trường vốn năm 1995.

Cho đến năm 2000, Ủy ban Kỹ thuật của IOSCO chấp nhận chính thức tất cả các chuẩn mực kế toán quốc tế của IASC, và khuyến cáo các cơ quan quản lý thị trường vốn các nước cho phép các công ty nước ngoài được lựa chọn chuẩn mực kế toán quốc tế thay cho chuẩn mực kế toán quốc gia. Sau gần 25 năm thành tựu, năm 1997, IASC nhận thấy rằng để tiếp tục thực hiện vai trò của mình một cách hiệu quả, phải tìm cách để mang lại sự hội tụ giữa chuẩn mực kế toán quốc gia và thông lệ, chuẩn mực kế toán toàn cầu với chất lượng cao. Để làm điều đó, IASC thấy cần phải thay đổi cấu trúc. Vào cuối năm 1997, IASC đã thành lập một Ban Công tác chiến lược để xem xét lại cơ cấu và chiến lược của mình.

Giai đoạn này kết thúc vào cuối năm 2000 với sự tái cấu trúc IASC hình thành IASB vào năm 2001. Giai đoạn thứ 2: từ 2001 đến nay Sau khi IASC tái cơ cấu để thúc đẩy xa hơn quá trình hội tụ kế toán quốc tế, vào tháng 4 năm 2001, Hội đồng Chuẩn mực Kế toán Quốc tế IASB ra đời, thay thế Ủy ban Chuẩn Mực Kế toán Quốc tế (IASC). Tổ chức Ủy ban Chuẩn mực Kế toán Quốc tế (IASC Foundation) đã hình thành với chức năng giám sát hoạt động, cơ cấu và chiến lược cũng như tài trợ kinh phí hoạt động cho IASB. IASC Foundation là tổ chức bao gồm các công ty kiểm toán quốc tế, các định chế tài chính tư nhân, các công ty công nghiệp, các ngân hàng trung ương và ngân hàng phát triển,…trên toàn thế giới.

LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 14 IFRS Foundation và IASB được thành lập vào năm 2001 để phát triển chuẩn mực báo cáo tài chính chất lượng cao, dễ hiểu, thực thi và được chấp nhận trên toàn cầu dựa trên nguyên tắc xác định rõ ràng. Hội đồng Chuẩn mực Kế toán Quốc tế (IASB) là một cơ quan tư nhân độc lập, phát triển và phê duyệt Chuẩn mực báo cáo tài chính Quốc tế (IFRS). Tính đến cuối năm 2005, IASB đã ban hành tất cả 42 chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế (IAS/IFRS). IASB có 14 thành viên, trong đó 12 thành viên của 9 nước làm việc toàn thời gian và một số chuyên gia khác.

IASB phối hợp với các tổ chức ban hành chuẩn mực kế toán ở các nước để đạt được sự hội tụ các chuẩn mực kế toán. Mục tiêu hoạt động chính của IASB là phát triển các chuẩn mực kế toán có chất lượng cao, thống nhất, dễ hiểu và có tính khả thi cao cho toàn thế giới trên quan điểm phục vụ lợi ích của công chúng; tăng cường tính minh bạch, có thể so sánh được của thông tin trong báo cáo tài chính và các báo cáo liên quan đến tài chính, kế toán khác, giúp những thành viên tham gia thị trường vốn thế giới và những người sử dụng báo cáo tài chính đưa ra các quyết định kinh tế; xúc tiến việc sử dụng và ứng dụng nghiêm ngặt các chuẩn mực kế toán quốc tế; đem đến những giải pháp có chất lượng cao cho sự hòa hợp giữa hệ thống chuẩn mực kế toán quốc gia và các chuẩn mực kế toán quốc tế. Đồng thời, thúc đẩy quá trình hội tụ chuẩn mực kế toán quốc gia với chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế. IASB giữ lại các chuẩn mực kế toán quốc tế hiện hành cũng như ban hành các chuẩn mực mới là chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế.

Các chuẩn mực kế toán quốc tế hiện hành được xem xét lại, chỉnh sửa và ban hành dưới tên chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế. Trong hơn mười năm qua, đã có 13 chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế mới (IFRS) được ban hành và 29 chuẩn mực kế toán quốc tế (IAS) được chỉnh sửa, bổ sung. Khuôn mẫu lý thuyết cho việc lập và trình bày báo cáo tài chính quốc tế (IFRS Framework) cũng được ban hành mới vào năm 2010. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 15 Thuật ngữ chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế được sử dụng theo nghĩa rộng, bao gồm tất cả các chuẩn mực do IASB ban hành.

Trong giai đọan này, Hiệp định Norwalk ký kết vào tháng 9 năm 2002 giữa Hội đồng Chuẩn mực Kế toán tài chính (FASB), chuẩn mực của Mỹ, và Hội đồng Chuẩn mực Kế toán Quốc tế (IASB). Hiệp định là một bước tiến quan trọng đối với Hoa Kỳ, chính thức hóa cam kết về sự hội tụ của US GAAP và Chuẩn mực Báo cáo tài chính Quốc tế. FASB cam kết hợp tác hướng tới mục tiêu sản xuất các chuẩn mực báo cáo chất lượng cao trên toàn thế giới để hỗ trợ thị trường vốn toàn cầu lành mạnh. Hiệp định đặt ra một số sáng kiến, trong đó có một động thái để loại bỏ sự khác biệt nhỏ giữa các chuẩn mực của Mỹ và Quốc tế, quyết định sắp xếp chương trình làm việc trong tương lai và cam kết làm việc cùng nhau trong các dự án chung.

Chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế đã và đang được áp dụng tại nhiều nước trên thế giới.