Luận văn đánh giá năng suất sinh sản và một số biện pháp phòng trị bệnh trên đàn lợn nái sinh sản nuôi tại trại lợn công ty phát đạt xã cao minh thành phố phúc yên tỉnh vĩnh phúc

Bài viết đánh giá năng suất sinh sản và biện pháp phòng trị bệnh trên đàn lợn nái tại trại lợn Công ty Phát Đạt, xã Cao Minh, Phúc Yên, Vĩnh Phúc.

• Tác giả: Vũ Thị Hiền
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Đức Trường
• Trường học: Đại học Nông Lâm - Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Thú y
• Đề tài: Đánh giá năng suất sinh sản và một số biện pháp phòng và trị bệnh trên đàn lợn nái sinh sản tại trại lợn công ty Phát Đạt – xã Cao Minh – thành phố Phúc Yên – tỉnh Vĩnh Phúc
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp đại học
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Mục tiêu và yêu cầu của chuyên đề
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Điều kiện cơ sở nơi thực tập
• 2.2. Quá trình thành lập
• 2.3. Cơ cấu tổ chức của trại
• 2.4. Cơ sở vật chất và cơ sở hạ tầng của trại
• 2.5. Thuận lợi, khó khăn
• 2.6. Tổng quan tài liệu và những kết quả nghiên cứu trong và ngoài nước
• 2.6.1. Đặc điểm sinh lý của lợn nái
• 2.6.1.1. Sự thành thục về tính và thể vóc
• 3. PHẦN 3: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP THỰC HIỆN
• 3.1. Địa điểm và thời gian thực hiện
• 3.2. Nội dung thực hiện
• 3.3. Các chỉ tiêu và phương pháp thực hiện
• 3.4. Chẩn đoán và điều trị bệnh tại cơ sở
• 3.5. Các công việc khác
• 3.6. Phương pháp tính toán các chỉ tiêu
• 4. PHẦN 4: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Tình hình chăn nuôi lợn tại trại lợn công ty Phát Đạt
• 4.2. Tình hình chăn nuôi của trại trong ba năm (2018 - 2021) của trại kết hợp với kết quả theo dõi thực tế ở trại
• 4.3. Kết quả thực hiện quy trình nuôi dưỡng đàn lợn nái
• 4.4. Khả năng sinh sản của lợn nái nuôi tại trang trại lợn Phát Đạt
• 4.5. Quy trình chăm sóc nuôi dưỡng cho đàn lợn nuôi tại cơ sở
• 4.6. Quy trình phòng bệnh tại cơ sở
• 4.7. Chẩn đoán và điều trị bệnh tại cơ sở
• 4.8. Kết quả chẩn đoán bệnh cho lợn nái tại trại
• 4.9. Kết quả điều trị bệnh trên lợn nái nuôi con và lợn con
• 4.10. Kết quả thực hiện các thao tác khác tại trại
• 5. PHẦN 5: KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Mở đầu

Chăn nuôi lợn là một phần không thể thiếu trong nông nghiệp Việt Nam, đóng góp vào sự phát triển kinh tế và cải thiện chất lượng thực phẩm. Đánh giá năng suất sinh sản và biện pháp phòng trị bệnh cho lợn nái là yếu tố quan trọng để nâng cao hiệu quả chăn nuôi. Tại trại lợn Công ty Phát Đạt, Vĩnh Phúc, việc áp dụng các quy trình chăm sóc và phòng bệnh hiện đại đã giúp cải thiện năng suất và chất lượng đàn lợn. Bài viết này tập trung vào việc đánh giá các yếu tố ảnh hưởng đến năng suất sinh sản và đề xuất các biện pháp phòng trị bệnh hiệu quả.

1.1 Mục tiêu và yêu cầu

Mục tiêu của chuyên đề là đánh giá tình hình chăn nuôi tại trại lợn Công ty Phát Đạt, thực hiện quy trình chăm sóc nuôi dưỡng cho lợn nái sinh sản và lợn con theo mẹ. Đồng thời, nắm được các loại thức ăn, khẩu phần ăn và các bệnh thường gặp, từ đó đề xuất các biện pháp điều trị hiệu quả. Yêu cầu của chuyên đề bao gồm việc đánh giá tình hình chăn nuôi, áp dụng quy trình chăm sóc, xác định tình hình nhiễm bệnh và nâng cao kỹ thuật chăn nuôi.

II. Tổng quan tài liệu

Phần này cung cấp cái nhìn tổng quan về điều kiện tự nhiên, cơ sở vật chất và quy trình chăn nuôi tại trại lợn Công ty Phát Đạt. Vĩnh Phúc là một trong những tỉnh có ngành chăn nuôi lợn phát triển, với nhiều trang trại lớn và nhỏ. Trại lợn Phát Đạt được xây dựng trên vùng bán sơn địa, có điều kiện khí hậu thuận lợi cho chăn nuôi. Tuy nhiên, việc phòng và trị bệnh cho đàn lợn vẫn là thách thức lớn, đặc biệt là các bệnh liên quan đến sinh sản như viêm tử cung, viêm vú và đẻ khó.

2.1 Điều kiện cơ sở

Trại lợn Phát Đạt nằm tại xã Cao Minh, thành phố Phúc Yên, tỉnh Vĩnh Phúc. Trại có hệ thống chuồng trại khép kín, được trang bị đầy đủ cơ sở vật chất hiện đại như hệ thống thông gió, nước sạch và xử lý chất thải. Điều kiện khí hậu tại đây thuận lợi cho chăn nuôi, với nhiệt độ trung bình năm khoảng 23-24°C. Tuy nhiên, việc quản lý dịch bệnh vẫn là thách thức lớn, đặc biệt là trong bối cảnh dịch tả lợn Châu Phi bùng phát.

2.2 Đặc điểm sinh lý lợn nái

Lợn nái có tuổi thành thục về tính từ 6-7 tháng, với các yếu tố ảnh hưởng như giống, dinh dưỡng và điều kiện ngoại cảnh. Các giống lợn nội thường thành thục sớm hơn lợn ngoại. Dinh dưỡng đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì năng suất sinh sản, đặc biệt là trong giai đoạn mang thai và nuôi con. Điều kiện ngoại cảnh như nhiệt độ, ánh sáng và sự kích thích từ con đực cũng ảnh hưởng đến tuổi thành thục và chu kỳ động dục của lợn nái.

III. Đối tượng và phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu được thực hiện tại trại lợn Công ty Phát Đạt từ năm 2018 đến 2021. Đối tượng nghiên cứu là đàn lợn nái sinh sản, với các chỉ tiêu đánh giá bao gồm năng suất sinh sản, tình hình bệnh tật và hiệu quả của các biện pháp phòng trị bệnh. Phương pháp nghiên cứu bao gồm theo dõi thực tế, thu thập số liệu và phân tích các chỉ tiêu sinh sản, bệnh tật. Các biện pháp phòng bệnh như tiêm vaccine, vệ sinh chuồng trại và quản lý thức ăn cũng được áp dụng và đánh giá.

3.1 Chỉ tiêu nghiên cứu

Các chỉ tiêu nghiên cứu bao gồm số lứa đẻ, số con đẻ ra, tỷ lệ sống sót của lợn con và tình hình bệnh tật trên đàn lợn nái. Ngoài ra, nghiên cứu cũng đánh giá hiệu quả của các biện pháp phòng bệnh như tiêm vaccine, vệ sinh chuồng trại và quản lý thức ăn. Các chỉ tiêu này được thu thập và phân tích để đưa ra các kết luận và đề xuất cải thiện năng suất sinh sản và phòng trị bệnh.

IV. Kết quả và thảo luận

Kết quả nghiên cứu cho thấy năng suất sinh sản của đàn lợn nái tại trại lợn Công ty Phát Đạt đạt mức khá cao, với số lứa đẻ trung bình từ 2-2.5 lứa/năm và số con đẻ ra từ 10-12 con/lứa. Tuy nhiên, tình hình bệnh tật vẫn là thách thức lớn, đặc biệt là các bệnh liên quan đến sinh sản như viêm tử cung và viêm vú. Các biện pháp phòng bệnh như tiêm vaccine và vệ sinh chuồng trại đã giúp giảm thiểu tỷ lệ mắc bệnh. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng việc quản lý thức ăn và dinh dưỡng đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì năng suất sinh sản của lợn nái.

4.1 Năng suất sinh sản

Năng suất sinh sản của đàn lợn nái tại trại lợn Phát Đạt đạt mức khá cao, với số lứa đẻ trung bình từ 2-2.5 lứa/năm và số con đẻ ra từ 10-12 con/lứa. Tỷ lệ sống sót của lợn con cũng đạt mức cao, nhờ vào quy trình chăm sóc và nuôi dưỡng hiệu quả. Tuy nhiên, việc quản lý dinh dưỡng và thức ăn vẫn cần được cải thiện để nâng cao hơn nữa năng suất sinh sản.

4.2 Tình hình bệnh tật

Tình hình bệnh tật trên đàn lợn nái tại trại lợn Phát Đạt vẫn là thách thức lớn, đặc biệt là các bệnh liên quan đến sinh sản như viêm tử cung, viêm vú và đẻ khó. Các biện pháp phòng bệnh như tiêm vaccine và vệ sinh chuồng trại đã giúp giảm thiểu tỷ lệ mắc bệnh. Tuy nhiên, việc quản lý dịch bệnh vẫn cần được chú trọng, đặc biệt là trong bối cảnh dịch tả lợn Châu Phi bùng phát.

V. Kết luận và đề nghị

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc áp dụng các quy trình chăm sóc và phòng bệnh hiện đại tại trại lợn Công ty Phát Đạt đã giúp cải thiện đáng kể năng suất sinh sản và giảm thiểu tỷ lệ mắc bệnh trên đàn lợn nái. Tuy nhiên, việc quản lý dinh dưỡng và thức ăn vẫn cần được cải thiện để nâng cao hơn nữa năng suất sinh sản. Đề nghị tiếp tục nghiên cứu và áp dụng các biện pháp phòng bệnh hiệu quả, đồng thời tăng cường quản lý dịch bệnh để đảm bảo sự phát triển bền vững của ngành chăn nuôi lợn tại Vĩnh Phúc.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Ngành chăn nuôi lợn đóng vai trò thiết yếu trong nền nông nghiệp Việt Nam, vừa đáp ứng nhu cầu thực phẩm chất lượng cao của người tiêu dùng, vừa cung cấp nguyên liệu cho công nghiệp chế biến và tạo nguồn phân bón hữu cơ phục vụ trồng trọt, cải tạo đất sinh thái. Trong những năm gần đây, phương thức chăn nuôi lợn tại nước ta chuyển dịch mạnh mẽ từ quy mô nông hộ truyền thống sang mô hình trang trại công nghiệp tập trung. Tại tỉnh Vĩnh Phúc, phương thức chăn nuôi công nghiệp phát triển rộng khắp; tính đến hết tháng 1/2020, toàn tỉnh có gần 1.000 hộ và cơ sở chăn nuôi với tổng đàn lợn khoảng 23.000 con (bao gồm hơn 2.500 con lợn nái, lợn đực giống và hơn 20.000 con lợn thịt).

Để nâng cao năng suất và chất lượng đàn giống, việc nhập nội và nhân rộng các giống lợn nái ngoại đóng vai trò trung tâm. Tuy nhiên, đàn nái ngoại có khả năng thích nghi với điều kiện khí hậu nhiệt đới nóng ẩm còn hạn chế, dẫn đến tỷ lệ mắc các bệnh về sinh sản tương đối cao, điển hình là đẻ khó, viêm tử cung, viêm vú, mất sữa (hội chứng MMA) và bại liệt sau sinh. Những bệnh lý này phát sinh do sự kết hợp của điều kiện chăm sóc nuôi dưỡng, tiểu khí hậu chuồng nuôi, nguồn thức ăn nước uống và sự xâm nhiễm của vi sinh vật gây bệnh. Trước thực tế đó, khóa luận thực hiện chuyên đề nghiên cứu nhằm đánh giá các chỉ tiêu sinh sản và thực nghiệm các biện pháp kỹ thuật thú y trên đàn nái tại cơ sở.

Mục tiêu nghiên cứu của đề tài được xác định gồm 4 nội dung:

1. Đánh giá tình hình chăn nuôi tại trang trại lợn công ty Phát Đạt, xã Cao Minh, thành phố Phúc Yên, tỉnh Vĩnh Phúc.
2. Thực hiện quy trình chăm sóc nuôi dưỡng cho lợn nái sinh sản và lợn con theo mẹ tại trại.
3. Nắm được các loại thức ăn dành cho lợn nái sinh sản, khẩu phần ăn và cách cho lợn nái ăn qua từng giai đoạn mang thai.
4. Nắm được các bệnh hay xảy ra và đề xuất các biện pháp điều trị hiệu quả cho lợn nái sinh sản tại trại.

Nhiệm vụ và yêu cầu của chuyên đề:

• Đánh giá toàn diện tình hình chăn nuôi tại cơ sở thực tập.
• Áp dụng nghiêm ngặt quy trình chăm sóc, nuôi dưỡng cho đàn lợn nái sinh sản và lợn con theo mẹ.
• Xác định tỷ lệ nhiễm bệnh trên đàn nái sinh sản và áp dụng các biện pháp phòng trị bệnh lâm sàng.
• Rèn luyện kỹ năng thực hành và nâng cao kỹ thuật chuyên môn thú y.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Đàn lợn nái ngoại sinh sản và đàn lợn con theo mẹ.
• Địa điểm nghiên cứu: Trại chăn nuôi lợn Công ty Phát Đạt, thôn Cao Quang, xã Cao Minh, thành phố Phúc Yên, tỉnh Vĩnh Phúc (tổng diện tích gần 5 ha, địa hình bán sơn địa, hệ thống chuồng kín khép kín).
• Thời gian thực hiện: Từ ngày 24/07/2020 đến ngày 03/01/2021.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận dựa trên các cơ sở lý luận về sinh lý học sinh sản, sinh lý tiết sữa của lợn nái và bệnh lý học thú y chuyên biệt:

• Sinh lý sinh dục và chu kỳ động dục: Quá trình thành thục về tính (trung bình 6 - 7 tháng ở lợn ngoại) và thành thục thể vóc (9 - 10 tháng, đạt khối lượng 90 - 100 kg). Cơ chế điều hòa thần kinh - thể dịch của chu kỳ tính (21 ngày, dao động 18 - 22 ngày) thông qua tương tác giữa FSH và LH từ tuyến yên theo tỷ lệ 3:1 để gây rụng trứng, hình thành và thoái hóa thể vàng dưới tác động của Prostaglandin F2α (PGF2α). Chu kỳ động dục gồm 4 giai đoạn: trước động dục, động dục, sau động dục và giai đoạn yên tĩnh.
• Sinh lý mang thai và sinh đẻ: Thời gian mang thai trung bình 114 ngày (chửa kỳ 1: 84 ngày đầu; chửa kỳ 2: từ ngày thứ 85 đến khi đẻ). Biến thiên hormone Progesterone duy trì cao để giữ thai và giảm đột ngột trước khi sinh, trong khi Estrogen tăng mạnh vào 2 tuần cuối thai kỳ. Cơ chế phản xạ tiết sữa do kích thích cơ học giải phóng Oxytocin từ thùy sau tuyến yên; lưu lượng tuần hoàn qua tuyến vú đạt 540 lít máu để tổng hợp 1 lít sữa. Đặc tính miễn dịch của sữa đầu chứa 22,3% vật chất khô, 11,5% protein và kháng thể gamma-globulin (chiếm 50% tổng protein sữa đầu, hấp thu tối ưu trong 24 giờ đầu sau sinh).
• Cơ chế bệnh học các hội chứng sản khoa: Khái quát nguyên nhân và cơ chế bệnh sinh của bệnh viêm tử cung (nhiễm khuẩn do Staphylococcus aureus, Streptococcus hemolitica, E. coli, Klebsiella, Proteus vulgaris, trùng roi Trichomonas foetus, nấm Candida albicans), viêm vú, hội chứng MMA (Metritis - Mastitis - Agalactia / Rối loạn tiết sữa sau đẻ PDS), sát nhau và bại liệt sau đẻ do hạ canxi huyết hoặc nhiễm khuẩn (Clostridium perfringens, Listeria monocytogenes, Streptococcus suis).

Phương pháp thu thập và xử lý số liệu:

• Phương pháp hồi cứu số liệu: Thu thập thông tin từ sổ sách quản lý, biểu mẫu ghi chép kỹ thuật của trại trong giai đoạn 2018 - 2020.
• Phương pháp quan sát lâm sàng và theo dõi trực tiếp: Trực tiếp tham gia vào các khâu chăm sóc, đỡ đẻ, can thiệp sản khoa, theo dõi sức khỏe và ghi nhận triệu chứng bệnh trên đàn nái và lợn con từ tháng 7/2020 đến tháng 1/2021.
• Phương pháp điều trị thử nghiệm lâm sàng: Áp dụng các phác đồ dùng thuốc kháng sinh, thuốc hạ sốt, thuốc trợ lực, hormone và thụt rửa cục bộ trên từng nhóm bệnh cụ thể.
• Phương pháp thống kê toán học: Xử lý số liệu theo các công thức tính chỉ tiêu thú y và chăn nuôi:

$$\text{Tỷ lệ mắc bệnh (%)} = \frac{\sum \text{Số lợn mắc bệnh}}{\sum \text{Số lợn theo dõi}} \times 100$$

$$\text{Tỷ lệ khỏi bệnh (%)} = \frac{\sum \text{Số lợn khỏi bệnh}}{\sum \text{Số lợn điều trị}} \times 100$$

$$\text{Tiêu tốn thức ăn/lợn con sơ sinh (kg)} = \frac{(\text{TĂ}{\text{chờ phối}} + \text{TĂ}{\text{chửa}}) \times \text{Số nái}}{\text{Tổng số lợn con sinh ra}}$$

$$\text{Tiêu tốn thức ăn/lợn con cai sữa (kg)} = \frac{(\text{TĂ}{\text{chờ phối}} + \text{TĂ}{\text{chửa}} + \text{TĂ}{\text{nuôi con}} + \text{TĂ}{\text{tập ăn}}) \times \text{Số nái}}{\text{Tổng số lợn con cai sữa}}$$

Nội dung chính theo từng chương

PHẦN 1: MỞ ĐẦU

Trình bày tính cấp thiết của việc phát triển chăn nuôi lợn công nghiệp tại Việt Nam và tỉnh Vĩnh Phúc. Nêu rõ vai trò của đàn nái ngoại đối với năng suất đàn giống, những rủi ro bệnh lý sinh sản thường gặp khi chăn nuôi trong điều kiện nhiệt đới, từ đó xác lập 4 mục tiêu và 4 yêu cầu cụ thể của đề tài tốt nghiệp chuyên ngành Thú y.

PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU

Hệ thống hóa toàn bộ các yếu tố tự nhiên, xã hội và cơ sở vật chất của cơ sở thực tập cùng nền tảng lý thuyết chuyên môn:

• Điều kiện cơ sở thực tập: Trại lợn Công ty Phát Đạt thành lập năm 2009 (120 nái), mở rộng năm 2013 lên quy mô 300 nái và 800 lợn thịt trên diện tích gần 5 ha tại thôn Cao Quang, xã Cao Minh, TP. Phúc Yên. Khí hậu nhiệt đới gió mùa vùng trung du với nhiệt độ trung bình 23 - 24°C, độ ẩm 83%, lượng mưa bình quân 1661 mm.
• Cơ cấu tổ chức và hạ tầng: Cơ cấu gồm 01 giám đốc, 01 kỹ sư từ Công ty GreenFeed và 04 sinh viên thực tập. Hệ thống chuồng trại khép kín gồm 10 dãy chuồng: 02 chuồng đẻ (96 ô đẻ kích thước 1,8m x 2,2m), 02 chuồng chửa (246 ô cá thể), 01 chuồng đực (9 ô), 01 chuồng hậu bị (3 ô, 50 con/lứa), 01 chuồng cai sữa (26 ô, 650 con/lứa) và 03 chuồng thịt (16 ô, 700 con/lứa). Trang bị hệ thống giàn mát, quạt thông gió, trần tôn lạnh, hệ thống xử lý chất thải biogas, hố tiêu hủy và phòng pha tinh đạt chuẩn.
• Tổng quan lý thuyết và kết quả nghiên cứu: Phân tích các nghiên cứu trong nước (Nguyễn Văn Thanh, Trần Tiến Dũng, Trần Thị Dân, Phạm Hữu Doanh...) về tỷ lệ viêm tử cung (dao động 30 - 50%), quy trình phối kép, kỹ thuật hộ lý; cùng các nghiên cứu quốc tế (Shrestha, Muirhead & Alexander, Karst, Ščuka) về tỷ lệ mắc hội chứng MMA (5,5% - 34%), ảnh hưởng của MMA đến chuyển hóa xương và hiệu quả của kháng sinh Enrofloxacin.

PHẦN 3: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP THỰC HIỆN

Xác định đối tượng là đàn lợn nái ngoại và lợn con theo mẹ tại Trại Phát Đạt trong thời gian 24/07/2020 - 03/01/2021. Quy định các nội dung kỹ thuật thực hiện gồm: đánh giá cơ cấu đàn; thực hiện quy trình chăm sóc nái đẻ, nái nuôi con, lợn con theo mẹ (tiêm sắt FER B12 AP, nhỏ thuốc cầu trùng, mài nanh, bấm đuôi/tai, tập ăn sớm lúc 4 - 6 ngày tuổi, cai sữa); quy trình vệ sinh sát trùng, tiêm phòng vaccine; quy trình chẩn đoán và phác đồ điều trị 4 nhóm bệnh chính (viêm tử cung, viêm vú, sát nhau, viêm khớp/bại liệt); cùng hệ thống công thức tính toán chỉ tiêu.

PHẦN 4: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN

Trình bày toàn bộ số liệu thu thập và kết quả theo dõi thực tế:

• Tình hình chăn nuôi của trại giai đoạn 2018 - 2021: Đánh giá cơ cấu đàn, năng suất sinh sản của đàn nái ngoại, tỷ lệ nái can thiệp sản khoa.
• Quy trình chăm sóc nuôi dưỡng: Kết quả áp dụng định mức thức ăn cho nái chửa, nái đẻ, nái nuôi con và lợn con tập ăn; xác định mức tiêu tốn thức ăn trên từng lợn con sơ sinh và lợn con cai sữa.
• Công tác phòng bệnh: Đánh giá việc chấp hành lịch vệ sinh tiêu độc khử trùng chuồng trại định kỳ và kết quả thực hiện lịch tiêm phòng các loại vaccine truyền nhiễm.
• Công tác chẩn đoán và điều trị bệnh: Số liệu chẩn đoán lâm sàng các bệnh trên nái (dựa trên thân nhiệt, màu sắc và thời điểm xuất hiện dịch tiết âm đạo); kết quả thử nghiệm các phác đồ điều trị viêm tử cung, viêm vú, sát nhau, bại liệt và điều trị tiêu chảy trên lợn con theo mẹ.
• Kết quả thực hiện các thao tác kỹ thuật bổ trợ trên đàn lợn con.

PHẦN 5: KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ

Tổng hợp các kết luận chính về năng suất sinh sản của đàn nái ngoại nuôi tại trại, hiệu quả của các quy trình chăm sóc nuôi dưỡng, quy trình an toàn sinh học và mức độ đáp ứng của các phác đồ trị bệnh. Đưa ra các đề xuất cụ thể nhằm hoàn thiện quy trình kỹ thuật và ổn định tổ chức lao động tại trang trại.

Kết quả và đóng góp

Các kết quả kỹ thuật và số liệu chuyên môn

Khóa luận đã hệ thống hóa các chỉ dẫn lâm sàng và quy trình định lượng kỹ thuật áp dụng tại trại:

1. Tiêu chí phân loại dịch tiết âm đạo để chẩn đoán bệnh sản khoa: Dựa vào thời gian xuất hiện dịch tiết từ đường sinh dục, tác giả thiết lập bảng định chuẩn chẩn đoán:

Thời gian xuất hiện dịch tiết	Đánh giá / Ý nghĩa lâm sàng
1 – 4 ngày sau khi đẻ	Bình thường (sản dịch sinh lý)
> 5 ngày sau khi đẻ	Viêm tử cung
Khi phối giống	Bình thường (dịch hưng phấn sinh dục)
> 5 ngày sau khi phối giống	Bình thường
14 – 21 ngày sau khi phối giống	Viêm tử cung (kèm theo không đậu thai)
Trong thời gian mang thai	Viêm tử cung / Có nguy cơ sảy thai

2. Định mức dinh dưỡng và quy trình cho ăn:

• Giai đoạn nái đẻ: Ngày đẻ cho ăn rất ít (0,5 kg thức ăn hỗn hợp hoàn chỉnh) hoặc nhịn ăn, cung cấp nước uống tự do. Ba ngày đầu sau đẻ tăng dần lượng thức ăn lần lượt 1 - 2 - 3 kg/ngày. Từ ngày thứ 4 đến ngày thứ 7 cho ăn 4 kg/ngày.
• Giai đoạn nuôi con (từ ngày thứ 8 đến cai sữa): Áp dụng công thức tính định lượng nghiêm ngặt:

$$\text{Lượng thức ăn/nái/ngày (kg)} = 2 + (\text{Số con theo mẹ} \times 0{,}35)$$

• Tiêu chuẩn dinh dưỡng thức ăn hỗn hợp: Đảm bảo năng lượng trao đổi 3.100 Kcal, protein thô 15%, Canxi 0,9 - 1,0%, Photpho 0,7%.

3. Phác đồ điều trị bệnh sản khoa được thực nghiệm:

• Viêm tử cung: Điều trị cục bộ bằng cách thụt rửa tử cung 1 - 2 lần/ngày bằng 2 - 4 lít dung dịch thuốc tím (KMnO4) 0,1% hoặc dung dịch NaCl 0,9%, kết hợp đặt/bơm kháng sinh (Penicillin 2 - 3 triệu UI; Tetramycine/Sulfanilamid 2 - 5 g hoặc Clorazol 4 - 6 viên). Điều trị toàn thân bằng hạ sốt Analgin (2 - 3 ống/ngày) kết hợp Phác đồ kháng sinh 1 (Tetramycin tiêm bắp 10 - 15 mg/kg thể trọng phối hợp Septotryl 1 ml/10 - 15 kg thể trọng/ngày trong 3 - 4 ngày) hoặc Phác đồ kháng sinh 2 (Tylan + Polysul 1 ml/5 - 10 kg thể trọng/ngày trong 3 - 4 ngày).
• Viêm vú: Chườm đá giảm sốt/sưng, xoa bóp và vắt cạn sữa viêm 4 - 5 lần/ngày; uống Magnesium Sulfate 20 - 30 g/con; tiêm bắp quanh gốc vú Penicillin (10.000 UI/kg thể trọng) kết hợp Streptomycin (10 mg/kg thể trọng).
• Sát nhau: Tiêm Oxytocin kích thích co bóp tống nhau thai sót, sau đó thụt rửa tử cung bằng nước muối sinh lý 0,9% liên tục 3 ngày.
• Bại liệt sau đẻ: Tiêm truyền Canxi Gluconat phối hợp Vitamin B1, điều chỉnh bổ sung khoáng vi lượng Canxi, Photpho trong khẩu phần.

Đóng góp thực tiễn của đề tài

• Chuẩn hóa quy trình kỹ thuật chăm sóc, nuôi dưỡng khép kín cho đàn lợn nái ngoại và lợn con theo mẹ trong điều kiện thực tế của trang trại quy mô 300 nái liên kết với GreenFeed tại Vĩnh Phúc.
• Xác lập cơ sở thực nghiệm cho việc chẩn đoán sớm và lựa chọn phác đồ điều trị hiệu quả đối với các bệnh sản khoa thường gặp, giảm thiểu tỷ lệ hao hụt đàn lợn con theo mẹ và rút ngắn thời gian hồi phục sinh sản của lợn nái.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận ghi nhận các hạn chế thực tế trong quá trình triển khai:

• Nghiên cứu được thực hiện tại một trang trại đơn lẻ (Công ty Phát Đạt) trong khoảng thời gian 6 tháng (từ tháng 7/2020 đến tháng 1/2021), do đó số liệu phản ánh đặc thù tiểu khí hậu và quản trị của cơ sở này.
• Ảnh hưởng của dịch tả lợn Châu Phi (ASF) bùng phát từ năm 2019 khiến chế độ an toàn sinh học bị siết chặt, hạn chế việc đi lại của nhân sự dẫn đến biến động công nhân liên tục, phần nào ảnh hưởng đến tính đồng đều trong công tác chăm sóc đàn lợn.
• Biến động giá thịt lợn trên thị trường gây khó khăn cho việc hoạch định chi phí chăn nuôi đạt chuẩn.

Hướng nghiên cứu mở rộng:

• Tiếp tục theo dõi năng suất sinh sản của đàn nái ngoại qua nhiều lứa đẻ liên tiếp (từ lứa 3 đến lứa 7) để đánh giá độ bền khai thác giống.
• Khảo nghiệm thêm các phác đồ phòng bệnh bằng thảo dược hoặc chế phẩm sinh học nhằm giảm thiểu việc sử dụng kháng sinh trong điều trị hội chứng viêm tử cung và viêm vú.

Giá trị tham khảo

Khóa luận là tài liệu tham khảo chuyên môn hữu ích cho:

• Sinh viên và học viên chuyên ngành Thú y, Chăn nuôi Thú y đang thực hiện khóa luận tốt nghiệp hoặc chuyên đề thực tập tại các trang trại chăn nuôi lợn công nghiệp.
• Cán bộ kỹ thuật, kỹ sư chăn nuôi phụ trách quản lý kỹ thuật tại các trại lợn nái sinh sản quy mô vừa và lớn.
• Người chăn nuôi cần tham khảo định mức thức ăn cho nái theo giai đoạn mang thai - nuôi con và các bước xử lý kỹ thuật khi nái đẻ khó, viêm vú, mất sữa hoặc sót nhau.

Các phần có giá trị thực tiễn cao:

• Bảng chẩn đoán phân biệt dịch tiết âm đạo theo các mốc thời gian sau đẻ và sau phối.
• Công thức tính toán khẩu phần ăn hàng ngày cho nái nuôi con dựa trên số lượng lợn con thực tế.
• Các phác đồ kết hợp kháng sinh, thuốc hạ sốt và thuốc trợ sức trong điều trị viêm tử cung và viêm vú.

Câu hỏi thường gặp

1. Khóa luận được thực hiện tại cơ sở nào, với quy mô chuồng trại ra sao? Đề tài được thực hiện tại Trại chăn nuôi lợn Công ty Phát Đạt (thôn Cao Quang, xã Cao Minh, TP. Phúc Yên, tỉnh Vĩnh Phúc). Cơ sở có quy mô 300 nái và 800 lợn thịt trên diện tích gần 5 ha, gồm 10 chuồng nuôi khép kín (2 chuồng đẻ với 96 ô, 2 chuồng chửa với 246 ô, 1 chuồng đực 9 ô, 1 chuồng hậu bị 50 con, 1 chuồng cai sữa 650 con và 3 chuồng thịt 700 con).

2. Công thức định lượng thức ăn cho lợn nái nuôi con từ ngày thứ 8 đến khi cai sữa được tính như thế nào? Lượng thức ăn hỗn hợp được cấp theo công thức: $\text{Lượng thức ăn/nái/ngày (kg)} = 2 + (\text{Số con theo mẹ} \times 0{,}35)$. Nếu lợn mẹ gầy thì cộng thêm 0,5 kg/ngày, nếu lợn mẹ béo thì giảm bớt 0,5 kg/ngày, chia làm 2 bữa (sáng và chiều).

3. Làm thế nào để phân biệt dịch tiết âm đạo sinh lý và dịch bệnh lý ở lợn nái? Dịch xuất hiện trong vòng 1 - 4 ngày sau khi đẻ hoặc đúng thời điểm phối giống là hiện tượng sinh lý bình thường. Dịch xuất hiện sau đẻ trên 5 ngày, xuất hiện từ ngày 14 - 21 sau khi phối giống hoặc xuất hiện trong suốt thời gian mang thai là dấu hiệu bệnh lý viêm tử cung.

4. Khi lợn nái mắc bệnh viêm tử cung, phác đồ điều trị toàn thân và cục bộ gồm những gì? Điều trị cục bộ bằng cách thụt rửa tử cung bằng 2 - 4 lít dung dịch thuốc tím 0,1% hoặc nước muối sinh lý 0,9%, kết hợp đặt/bơm kháng sinh (Penicillin, Tetramycin, Sulfanilamid hoặc Clorazol). Điều trị toàn thân bằng hạ sốt Analgin phối hợp với một trong hai phác đồ kháng sinh: Tetramycin kết hợp Septotryl (tiêm 3 - 4 ngày) hoặc Tylan kết hợp Polysul (tiêm 3 - 4 ngày), bổ sung vitamin nhóm B, C để trợ sức.

5. Các thao tác kỹ thuật cơ bản được thực hiện trên đàn lợn con theo mẹ tại trại gồm những gì? Lợn con sau khi sinh được cho bú sữa đầu trong vòng 2 giờ đầu, mài răng nanh trong vòng 24 giờ, bấm tai, thiến, tiêm chế phẩm phòng thiếu máu FER B12 AP, nhỏ thuốc phòng cầu trùng, tập ăn sớm lúc 4 - 6 ngày tuổi và thực hiện cai sữa theo lịch kỹ thuật của trại.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Vũ Thị Hiền đã phản ánh chi tiết thực trạng chăn nuôi và năng suất sinh sản của đàn lợn nái ngoại tại Trại lợn Công ty Phát Đạt (TP. Phúc Yên, tỉnh Vĩnh Phúc). Công trình đã hệ thống hóa và thực nghiệm thành công các quy trình kỹ thuật nuôi dưỡng định lượng cho nái sinh sản và lợn con theo mẹ, đồng thời kiểm chứng hiệu quả lâm sàng của các phác đồ phòng trị các bệnh sản khoa chủ yếu như viêm tử cung, viêm vú, sát nhau và bại liệt. Đây là công trình tổng kết thực tiễn có giá trị chuyên môn cao, cung cấp nguồn tư liệu và hướng dẫn kỹ thuật đáng tin cậy cho sinh viên ngành Thú y cũng như các kỹ thuật viên trực tiếp quản lý trang trại lợn công nghiệp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU 1. Chăn nuôi lợn là một phần không thể thiếu của nông nghiệp. Nền kinh tế Việt Nam đang từng bước hội nhập mạnh mẽ với nền kinh tế thế giới. Cùng với sự phát triển của thế giới, nền kinh tế nước ta có những bước nhảy vọt và không ngừng đi lên, cùng với nó là đời sống của con người ngày càng được cải tiến, nhu cầu về chất lượng thực phẩm cũng được quan tâm hơn, đặc biệt là các loại thịt có chất lượng cao.

Chăn nuôi lợn ngoài việc cung cấp dinh dưỡng cao cho người tiêu dùng, cung cấp nguồn nguyên liệu cho công nghiệp chế biến thì nó còn góp phần phát triển nền nông nghiệp hữu cơ sinh thái, tạo ra nguồn phân bón hữu cơ cho ngành trồng trọt, cải tạo đất (nhất là đất nông nghiệp), cải tạo môi trường cân bằng sinh thái giữa cây trồng, vật nuôi và con người… Trong những năm gần đây ngành chăn nuôi nước ta đã và đang phát triển rất mạnh. Đặc biệt là ngành chăn nuôi lợn sinh sản đã chuyển từ chăn nuôi truyền thống sang chăn nuôi theo mô hình công nghiệp. Vĩnh Phúc là một trong những tỉnh chăn nuôi lợn tập trung với nhiều trang trại lớn và nhỏ, phương thức chăn nuôi công nghiệp vừa giải quyết việc làm vừa góp phần tăng thu nhập cho người lao động. Tính đến hết tháng 1/2020, toàn tỉnh đã có gần 1.000 hộ chăn nuôi, với tổng số lợn khoảng 23 nghìn con, bao gồm hơn 2.500 con lợn nái, lợn đực giống; hơn 20 nghìn con lợn thịt.

Để nâng cao năng suất chăn nuôi, chất lượng con giống là yếu tố quan trọng, vì chất lượng của đàn lợn nái sinh sản ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất, số lượng con giống và hiệu quả sản suất. Tuy nhiên, đối với lợn nái, nhất là lợn nái ngoại thì các bệnh về sinh sản xuất hiện khá phổ biến, do khả năng thích nghi của đàn nái ngoại với điều kiện khí hậu nước ta còn kém, đặc biệt là bệnh 2 ở cơ quan sinh dục như đẻ khó, viêm tử cung, viêm vú… Các bệnh này do nhiều yếu tố như điều kiện vệ sinh chăm sóc nuôi dưỡng kém, thức ăn, nước uống không đảm bảo vệ sinh, do vi khuẩn, virus gây nên. Vì vậy, việc nắm chắc quy trình chăm sóc, nuôi dưỡng và phòng trị bệnh cho lợn nái sinh sản là việc cần thiết. Xuất phát từ yêu cầu thực tiễn, được sự đồng ý của Ban chủ nhiệm Khoa Chăn nuôi Thú y - Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên cùng với sự giúp đỡ của thầy giáo hướng dẫn và cơ sở nơi thực tập, chúng tôi đã thực hiện chuyên đề “Đánh giá năng suất sinh sản và một số biện pháp phòng trị bệnh trên đàn lợn nái sinh sản nuôi tại trại lợn công ty Phát Đạt – xã Cao Minh – thành phố Phúc Yên – tỉnh Vĩnh Phúc” 1.

Mục tiêu và yêu cầu của chuyên đề 1. Mục tiêu - Đánh giá tình hình chăn nuôi tại trang trại lợn công ty Phát Đạt, xã Cao Minh, thành phố Phúc Yên, tỉnh Vĩnh Phúc. - Thực hiện quy trình chăm sóc nuôi dưỡng cho lợn nái sinh sản và lợn con theo mẹ tại trại. - Nắm được các loại thức ăn dành cho lợn nái sinh sản, khẩu phần ăn và cách cho lợn nái ăn qua từng giai đoạn mang thai.

- Nắm được các bệnh hay xảy ra và đề xuất các biện pháp điều trị hiệu quả cho lợn nái sinh sản tại trại. Yêu cầu của chuyên đề - Đánh giá tình hình chăn nuôi tại trại chăn nuôi công ty Phát Đạt. - Áp dụng quy trình chăm sóc, nuôi dưỡng cho đàn lợn nái sinh sản và lợn con theo mẹ nuôi tại trại. - Xác định tình hình nhiễm bệnh trên đàn lợn nái sinh sản và áp dụng các biện pháp phòng trị bệnh.

- Chăm chỉ, học hỏi để nâng cao kỹ thuật, tay nghề của bản thân. 3 PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Điều kiện cơ sở nơi thực tập. Điều kiện tự nhiên.

Vị trí địa lý Thành phố Phúc Yên nằm ở phía Đông Nam của tỉnh Vĩnh Phúc; cách trung tâm thủ đô 45 km về phía Bắc. Xã Cao Minh là một trong 2 xã của TP Phúc Yên, tỉnh Vĩnh Phúc. Cao Minh gồm 6 làng: Đức Cung, Yên Điềm, Cao Quang, Hiển Lễ, Xuân Hòa 1 và Xuân Hòa 2. Diện tích tự nhiên của cả xã có 1.

Trang trại chăn nuôi lợn Phát Đạt được xây dựng trên vùng bán sơn địa thuộc xã thôn Cao Quang, xã Cao Minh, thành phố Phúc Yên, tỉnh Vĩnh Phúc. + Phía Đông tiếp giáp phường Xuân Hòa. + Phía Tây giáp xã Bá Hiến và Sơn Lộ huyện Bình Xuyên. + Phía Nam giáp xã Nam Viêm.

+ Phía Bắc giáp xã Ngọc Thanh. Đây là điều kiện khá thuận lợi cho việc giao lưu buôn bán giữa các xã, huyện lân cận. Trại lợn và lò mổ chỉ cách chợ Xuân Hòa thành phố Phúc Yên 5km, nên có vị trí thuận lợi cho việc giao lưu kinh tế, giải quyết được một phần cho đầu ra. Điều kiện địa hình, đất đai Nhìn chung địa hình của xã thuộc vùng trung du miền núi, có đồi núi, đồng bằng và vùng trũng, địa hình thấp dần từ Bắc xuống Nam.

Diện tích đất canh tác là 717,40 ha. Xã có hai loại đất chính là đất feralit và phù xa cổ bồi đắp. Khí hậu Khí hậu là yếu tố quan trọng trong đời sống sinh hoạt của người dân cũng như trong chăn nuôi. Là vùng trung du, Cao Minh cũng như thành phố Phúc Yên chịu ảnh hưởng của vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa, với nhiệt độ trung bình hàng năm là 23 - 24○C, có nét đặc trưng nóng ẩm mưa nhiều về mùa hè (từ tháng 4 đến tháng 9), hanh khô kéo dài và lạnh về mùa đông (từ tháng 10 đến tháng 3).

Độ ẩm không khí tương đối trung bình năm là 83%, độ ẩm cực tiểu tuyệt đối là 16%. Hướng gió chủ yếu về mùa đông là Đông - Bắc, về mùa hè là Đông – Nam. Khí hậu tương đối cho phát triển nông nghiệp đa dạng. Lượng mưa bình quân năm khoảng 1661mm nhưng phân bố không đều, thường tập trung vào các tháng 6,7,8.

Từ tháng 5 đến tháng 8, có nhiều mưa bão gây ảnh hưởng tới nông nghiệp và đời sống nhân dân. Nhìn chung, điều kiện khí hậu của xã là thuận lợi cho phát triển sản xuất nông nghiệp cả về trồng trọt và chăn nuôi. Tuy nhiên, chế độ khí hậu của xã cũng có một số hạn chế như úng lụt, hạn hán nên ảnh hưởng đến sản xuất của người dân, đồng thời là điều kiện thuận lợi cho vi sinh vật phát triển và gây bệnh. Chính vì vậy, việc phòng và trị bệnh cho đàn gia súc là quan trọng.

Giao thông, thủy lợi Trại có hệ thống giao thông thuận lợi kết nối với các khu vực trung tâm và các khu vực xung quanh; có đường liên thôn chạy qua gần khu vực trại đã được bê tông hóa, lòng đường rộng thuận lợi cho ô tô có thể ra vào trại để vận chuyển con giống, thức ăn, vật tư cũng như các sản phẩm chăn nuôi. Quá trình thành lập Trại chăn nuôi lợn công ty Phát Đạt là trang trại lợn tư nhân do ông Nguyễn Văn Tuấn lập nên, nằm tại thôn Cao Quang, xã Cao Minh, thành phố Phúc Yên, tỉnh Vĩnh Phúc. Trại bắt đầu hoạt động chăn nuôi từ năm 2009 với quy mô là 120 nái, đến năm 2013 công ty có mở thêm quy mô nái lên 300 nái 5 và 800 lợn thịt. Khu chăn nuôi mở rộng với quy mô khép kín.

Trại công ty đứng đầu là giám đốc thuê kỹ thuật, quản lí trại và công nhân. Cơ cấu tổ chức của trại Cơ cấu của trại được tổ chức như sau: + 01 giám đốc Công ty. + 01 kĩ sư công ty thức ăn chăn nuôi Green Feed. + 04 sinh viên thực tập.

Với đội ngũ công nhân trên, trại phân ra làm các tổ, nhóm khác nhau như tổ chuồng đẻ, tổ chuồng nái chửa, tổ chuồng thịt và tổ chuồng cai sữa. Mỗi một khâu trong quy trình chăn nuôi đều được khoán đến từng công nhân và sinh viên, nhằm nâng cao trách nhiệm, thúc đẩy sự phát triển của trại. Cơ sở vật chất và cơ sở hạ tầng của trại Trại lợn được xây dựng trên gần 5 ha đất gồm khu chuồng lợn nái đẻ, khu chuồng lợn nái mang thai, khu chuồng thịt, khu chuồng lợn hậu bị, khu chuồng đực, hệ thống nước, phòng thay đồ, hệ thống điện, kho thức ăn, kho thuốc, phòng pha tinh… Ngoài ra còn có nhà điều hành, nhà ở cho công nhân, bếp ăn và các công trình phụ phục vụ cho công nhân, sinh viên thực tập và các hoạt động khác của trại. Hệ thống chuồng nuôi xây dựng khép kín hoàn toàn.

Phía đầu chuồng là hệ thống giàn mát, cuối chuồng có 3 quạt thông gió đối với các chuồng đẻ, chuồng lợn nái chửa, chuồng thịt, 2 quạt thông gió đối với chuồng cách ly và 2 quạt thông gió đối với chuồng lợn đực và chuồng lợn loại. Hai bên tường có dãy cửa sổ lắp kính. Mỗi cửa sổ có diện tích 1,5 m2, cách nền 1,2 m, mỗi cửa sổ cách nhau 40 cm. Trên trần được lắp hệ thống chống nóng bằng tôn lạnh.

6 Hệ thống điện: nguồn cấp điện có điện lưới và máy phát dự phòng. Đối với chuồng chửa, hệ thống điện được cung cấp đầy đủ đảm bảo độ sáng phục vụ cho công tác chăm sóc nuôi dưỡng lợn nái bầu. Hệ thống nước trong khu chăn nuôi đều là nước giếng khoan. Nước tắm và nước xả gầm, phục vụ cho công tác khác, được bố trí từ các bể lọc và được bơm qua hệ thống ống dẫn tới bể chứa ở giữa các chuồng.

Trại có hệ thống dẫn nước và ống thoát nước thải đã qua xử lý xuống ao thả cá để kết hợp nuôi lợn với nuôi cá, từ đó nâng cao hiệu quả kinh tế của trại và hạn chế chất thải trong chăn nuôi thải ra ngoài môi trường. Phòng pha tinh của trại được trang bị các dụng cụ hiện đại như: kính hiển vi, thiết bị cảm ứng nhiệt, các dụng cụ đóng liều tinh, nồi hấp cách thủy và một số thiết bị khác. Hệ thống xử lý môi trường: chất thải được xử lý bằng hệ thống biogas trước khi thải ra môi trường, có giàn khử mùi phía sau quạt hút gió, có hố tiêu hủy lợn xa khu vực chăn nuôi. Một số dụng cụ và trang thiết bị khác: tủ lạnh bảo quản vaccine, tủ thuốc để bảo quản và dự trữ thuốc cho trại, xe chở cám từ nhà kho xuống chuồng, máy nén khí phun sát trùng di động khu vực ngoài chuồng nuôi.