Khóa luận chăm sóc, nuôi dưỡng và phòng trị bệnh cho lợn tại trại Ngô Thị Hồng Gấm - Hòa Bình

Luận văn phân tích quy trình chăm sóc, nuôi dưỡng và phòng trị bệnh cho đàn lợn nái sinh sản tại trại Ngô Thị Hồng Gấm, Lương Sơn, Hòa Bình.

• Tác giả: Hoàng Việt Anh
• Người hướng dẫn: TS. Cù Thị Thúy Nga
• Trường học: Đại học Nông Lâm - Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Thú y
• Đề tài: Thực hiện quy trình chăm sóc, nuôi dưỡng, phòng trị bệnh trên đàn lợn nái sinh sản và lợn con theo mẹ tại trại Ngô Thị Hồng Gấm - Lương Sơn - Hòa Bình
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp đại học
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Mục đích và yêu cầu của chuyên đề
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Điều kiện cơ sở thực tập
• 2.2. Điều kiện tự nhiên, cơ sở vật chất của cơ sở thực tập
• 2.3. Điều kiện khí hậu
• 2.4. Cơ cấu tổ chức của trại
• 2.5. Thuận lợi và khó khăn của trại
• 2.6. Đối tượng và các kết quả sản xuất của trang trại
• 2.7. Cơ sở tài liệu liên quan đến chuyên đề
• 2.8. Những hiểu biết về quá trình chăm sóc và nuôi dưỡng lợn nái sinh sản
• 2.8.1. Quy trình nuôi dưỡng và chăm sóc lợn nái đẻ
• 2.8.2. Quy trình nuôi dưỡng và chăm sóc lợn nái nuôi con
• 3. PHẦN 3: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP THỰC HIỆN
• 4. PHẦN 4: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 5. PHẦN 5: KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu

Chăn nuôi lợn là một phần quan trọng trong nền nông nghiệp Việt Nam. Đặc biệt, lợn nái sinh sản đóng vai trò quyết định trong việc tạo ra đàn lợn con khỏe mạnh. Quy trình chăm sóc, nuôi dưỡng và phòng trị bệnh cho lợn nái sinh sản tại trại Ngô Thị Hồng Gấm được thực hiện với mục tiêu nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Việc áp dụng các phương pháp khoa học kỹ thuật trong chăn nuôi không chỉ giúp tăng trưởng đàn lợn mà còn đảm bảo sức khỏe cho cả lợn mẹ và lợn con. Theo Trần Văn Phùng và cộng sự (2004), việc chăm sóc lợn nái sinh sản cần được thực hiện một cách nghiêm ngặt để đảm bảo sức khỏe và năng suất cao.

1.1. Mục đích và yêu cầu

Mục đích của chuyên đề này là nắm vững quy trình chăm sóc lợn nái sinh sản và lợn con theo mẹ. Yêu cầu đặt ra là đánh giá tình hình dịch bệnh và thực hiện các quy trình phòng, chẩn đoán và điều trị bệnh tại trại. Việc này không chỉ giúp nâng cao hiệu quả sản xuất mà còn đảm bảo an toàn cho sức khỏe của đàn lợn. Đánh giá tình hình chăn nuôi tại trại Ngô Thị Hồng Gấm là một phần quan trọng trong việc áp dụng quy trình chăm sóc và nuôi dưỡng cho đàn lợn nái.

II. Quy trình chăm sóc lợn nái sinh sản

Quy trình chăm sóc lợn nái sinh sản bao gồm nhiều bước quan trọng. Đầu tiên, việc lựa chọn thức ăn cho lợn nái cần đảm bảo giá trị dinh dưỡng cao và dễ tiêu hóa. Theo Trần Văn Phùng và cộng sự (2004), thức ăn không nên có hệ số choán cao, vì điều này có thể gây ra các vấn đề trong quá trình sinh sản. Một tuần trước khi lợn đẻ, lượng thức ăn cần được giảm dần để đảm bảo sức khỏe cho lợn mẹ. Việc theo dõi sức khỏe lợn mẹ trong 3 ngày đầu sau khi đẻ là rất quan trọng để phát hiện sớm các vấn đề bất thường.

2.1. Quy trình nuôi dưỡng

Quy trình nuôi dưỡng lợn nái đẻ cần được thực hiện một cách cẩn thận. Thức ăn cho lợn nái cần được chế biến tốt, có mùi vị thơm ngon để kích thích tính thèm ăn. Sau khi lợn đẻ, cần tăng dần lượng thức ăn từ từ để tránh gây sốc cho lợn mẹ. Việc chăm sóc lợn nái cũng bao gồm việc vệ sinh chuồng trại sạch sẽ, khử trùng và chuẩn bị ô úm cho lợn con. Ô úm giúp bảo vệ lợn con khỏi nguy cơ bị đè chết và tạo điều kiện thuận lợi cho việc tập ăn sớm.

III. Phòng trị bệnh cho lợn nái và lợn con

Phòng trị bệnh cho lợn nái và lợn con là một phần không thể thiếu trong quy trình chăm sóc. Việc theo dõi tình hình dịch bệnh và thực hiện các biện pháp phòng ngừa là rất quan trọng. Trại Ngô Thị Hồng Gấm đã áp dụng các quy trình phòng bệnh nghiêm ngặt, từ khâu vệ sinh chuồng trại đến việc tiêm phòng vắc xin cho lợn. Theo thống kê, tỷ lệ mắc bệnh ở lợn nái và lợn con đã giảm đáng kể nhờ vào các biện pháp phòng bệnh hiệu quả.

3.1. Các bệnh thường gặp

Một số bệnh thường gặp ở lợn nái sinh sản bao gồm viêm vú, viêm tử cung và các bệnh truyền nhiễm khác. Đối với lợn con, các bệnh như tiêu chảy và viêm phổi là những vấn đề phổ biến. Việc phát hiện sớm và điều trị kịp thời là rất quan trọng để giảm thiểu thiệt hại. Trại đã thực hiện các biện pháp điều trị hiệu quả, giúp nâng cao sức khỏe cho đàn lợn.

IV. Kết quả và thảo luận

Kết quả sản xuất tại trại Ngô Thị Hồng Gấm cho thấy sự tăng trưởng ổn định qua các năm. Số lượng lợn con cai sữa tăng lên đáng kể, từ 20.275 con năm 2017 lên 33.502 con năm 2019. Tỷ lệ đậu thai cũng có xu hướng tăng, cho thấy quy trình chăm sóc và nuôi dưỡng đã được thực hiện hiệu quả. Việc áp dụng khoa học kỹ thuật và các quy trình chăm sóc hợp lý đã giúp trại đạt được những kết quả khả quan.

4.1. Đánh giá hiệu quả

Đánh giá hiệu quả của quy trình chăm sóc, nuôi dưỡng và phòng trị bệnh cho lợn nái sinh sản tại trại Ngô Thị Hồng Gấm cho thấy đây là một mô hình chăn nuôi hiện đại và bền vững. Các biện pháp phòng bệnh và chăm sóc đã giúp nâng cao sức khỏe cho đàn lợn, từ đó tăng năng suất và chất lượng sản phẩm. Mô hình này có thể được áp dụng rộng rãi trong ngành chăn nuôi lợn tại Việt Nam.

V. Kết luận

Quy trình chăm sóc, nuôi dưỡng và phòng trị bệnh cho lợn nái sinh sản tại trại Ngô Thị Hồng Gấm đã chứng minh được tính hiệu quả và tính khả thi. Việc áp dụng các phương pháp khoa học kỹ thuật trong chăn nuôi không chỉ giúp nâng cao năng suất mà còn đảm bảo sức khỏe cho đàn lợn. Mô hình này có thể được nhân rộng và áp dụng cho các trang trại khác nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất trong ngành chăn nuôi lợn tại Việt Nam.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Chăn nuôi lợn giữ vai trò then chốt trong cơ cấu ngành nông nghiệp Việt Nam, đóng góp quan trọng vào tăng trưởng kinh tế, ổn định an sinh xã hội và xóa đói giảm nghèo. Thực tiễn sản xuất chăn nuôi trong nước đang có sự chuyển dịch mạnh mẽ từ phương thức chăn nuôi nông hộ nhỏ lẻ, truyền thống sang mô hình trang trại tập trung quy mô công nghiệp. Trong đó, xu hướng liên kết gia công với các tập đoàn chăn nuôi có vốn đầu tư nước ngoài (như Công ty Cổ phần Chăn nuôi C.P. Việt Nam) ngày càng mở rộng nhằm tận dụng nguồn vốn, công nghệ giống, thức ăn hoàn chỉnh và quy trình kỹ thuật tiên tiến để hướng tới nền nông nghiệp sạch, đáp ứng nhu cầu nội địa và xuất khẩu.

Trong chuỗi sản xuất chăn nuôi lợn công nghiệp, phân đàn lợn nái sinh sản và đàn lợn con theo mẹ là mắt xích quyết định trực tiếp đến năng suất con giống, chất lượng đàn lợn thương phẩm và hiệu quả kinh tế chung của trang trại. Việc thực hiện đúng các quy chuẩn kỹ thuật về chăm sóc, điều chỉnh dinh dưỡng theo từng giai đoạn sinh lý, quản lý tiểu khí hậu chuồng nuôi, cùng với các biện pháp phòng trừ và điều trị dịch bệnh đóng vai trò nền tảng giúp tăng tỷ lệ đậu thai, nâng cao số con sơ sinh còn sống/lứa, tối ưu hóa sản lượng sữa của nái mẹ, đồng thời hạ thấp tỷ lệ chết và loại thải ở lợn con theo mẹ. Xuất phát từ yêu cầu thực tiễn đó, đề tài khóa luận "Thực hiện quy trình chăm sóc, nuôi dưỡng, phòng trị bệnh trên đàn lợn nái sinh sản và lợn con theo mẹ tại trại Ngô Thị Hồng Gấm - Lương Sơn - Hòa Bình" được thực hiện.

Mục tiêu nghiên cứu được xác định cụ thể gồm:

1. Nắm vững và thực hiện quy trình kỹ thuật chăm sóc, nuôi dưỡng đàn lợn nái sinh sản và lợn con theo mẹ theo tiêu chuẩn công nghiệp.
2. Nắm vững các loại thức ăn, tiêu chuẩn khẩu phần và định lượng thức ăn cho lợn nái qua từng thời kỳ chửa, chờ đẻ và nuôi con.
3. Đánh giá tình hình dịch bệnh trên đàn lợn nái sinh sản và lợn con theo mẹ tại trại; thực hiện thành thạo các quy trình phòng bệnh, chẩn đoán lâm sàng và áp dụng phác đồ điều trị các bệnh thường gặp.

Nhiệm vụ nghiên cứu bao gồm:

1. Đánh giá tổng quan điều kiện cơ sở vật chất, tổ chức sản xuất và kết quả chăn nuôi tại trang trại Ngô Thị Hồng Gấm.
2. Trực tiếp thực hiện quy trình chăm sóc, nuôi dưỡng đàn lợn nái chờ đẻ, nái đẻ, nái nuôi con và đàn lợn con theo mẹ.
3. Theo dõi, thống kê tình hình mắc các bệnh sản khoa trên lợn nái và các bệnh đường tiêu hóa, hô hấp trên lợn con; tiến hành công tác vệ sinh thú y, tiêm phòng vắc xin và áp dụng các phác đồ điều trị thực tế.

Đối tượng nghiên cứu: Đàn lợn nái lai hai dòng Landrace × Yorkshire ở các giai đoạn mang thai, chờ đẻ, nuôi con và đàn lợn con theo mẹ từ sơ sinh đến khi cai sữa. Phạm vi không gian: Trang trại chăn nuôi lợn gia công của bà Ngô Thị Hồng Gấm, nằm trên địa bàn thôn Dẻ Cau, xã Hợp Thanh, huyện Lương Sơn, tỉnh Hòa Bình. Phạm vi thời gian: Đề tài được triển khai trong thời gian 6 tháng thực tập nghề nghiệp, từ ngày 18/05/2019 đến ngày 25/11/2019.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận được xây dựng dựa trên cơ sở khoa học về sinh lý sinh sản gia súc, dinh dưỡng động vật và bệnh học thú y chuyên biệt trên đàn lợn nái và lợn con:

• Cơ sở sinh lý tiết sữa và dinh dưỡng: Cơ chế tiết sữa ở lợn nái là phản xạ thần kinh - thể dịch phức tạp thông qua trục Hypothalamus - tuyến yên, giải phóng hormone oxytocin vào máu kích thích co bóp tế bào cơ biểu mô nang tuyến vú để thải sữa. Bầu vú lợn nái không có xoang chứa sữa (bể sữa), thời gian tiết sữa ngắn (khoảng 25 - 30 giây/lần), đòi hỏi lợn con bú 20 - 25 lần/ngày với lượng sữa 25 - 35 g/con/lần; sản lượng sữa tăng dần và đạt đỉnh ở ngày thứ 21 sau đẻ. Tiêu chuẩn thức ăn hỗn hợp hoàn chỉnh cho nái nuôi con phải đáp ứng mức năng lượng trao đổi 3.100 Kcal ME/kg, tỷ lệ protein thô 15%, hàm lượng Canxi (Ca) từ 0,9 - 1,0% và Phospho (P) 0,7%.
• Ba thời kỳ khủng hoảng sinh lý ở lợn con:
  1. Giai đoạn sơ sinh đến 1 tuần tuổi: Chuyển đổi môi trường từ tử cung ra ngoại cảnh, chức năng điều hòa thân nhiệt chưa hoàn thiện, thiếu hụt kháng thể tự nhiên nếu không bú kịp sữa đầu chứa gamma-globulin.
  2. Giai đoạn 3 tuần tuổi: Khủng hoảng dinh dưỡng do mâu thuẫn giữa nhu cầu tăng trưởng nhanh của lợn con và sản lượng sữa mẹ bắt đầu suy giảm sau khi đạt đỉnh.
  3. Giai đoạn cai sữa: Khủng hoảng do tách mẹ và chuyển đổi hoàn toàn từ thức ăn dạng lỏng (sữa mẹ) sang thức ăn hỗn hợp dạng rắn. Chăn nuôi công nghiệp áp dụng quy trình cai sữa sớm lúc 21 - 23 ngày tuổi nhằm gộp hai thời kỳ khủng hoảng thứ hai và thứ ba làm một, rút ngắn chu kỳ sinh sản của nái.
• Cơ sở bệnh học thú y: Phân tích cơ chế bệnh sinh của hội chứng viêm tử cung - viêm vú - mất sữa (MMA), vai trò của độc tố vi khuẩn Escherichia coli, Streptococcus spp., Staphylococcus spp., Salmonella trong các bệnh đường ruột và tiêu chảy phân trắng ở lợn con; cơ chế tác dụng của Prostaglandin F2α (PGF2α) gây tiêu thể vàng, giảm progesterone dẫn đến nguy cơ sảy thai hoặc vô sinh khi tử cung bị viêm cấp tính.

Phương pháp nghiên cứu và can thiệp kỹ thuật bao gồm:

• Phương pháp hộ lý và chăm sóc: Áp dụng nghiêm ngặt quy trình kỹ thuật chăn nuôi của Công ty Cổ phần Chăn nuôi C.P. Việt Nam tại trại. Thực hiện kỹ thuật chuyển nái lên chuồng đẻ trước 7 - 10 ngày; vệ sinh, sát trùng ô chuồng và cơ thể nái; điều tiết định mức thức ăn trước và sau khi sinh; đỡ đẻ, cắt rốn, bấm nanh, cắt đuôi, tiêm sắt (Dextran Iron), thiến lợn đực và tập ăn sớm bằng thức ăn dạng cốm mảnh.
• Phương pháp theo dõi và xác định chỉ tiêu:
  • Theo dõi tỷ lệ đẻ, số con sơ sinh/ổ, số con sơ sinh sống, tỷ lệ chết và loại thải sau sinh, số lượng lợn con cai sữa bằng phương pháp đếm trực tiếp từng ổ và tổng hợp theo thẻ nái.
  • Theo dõi ca bệnh bằng phương pháp chẩn đoán lâm sàng (quan sát trạng thái, đo thân nhiệt, kiểm tra dịch tiết âm đạo, kiểm tra bầu vú, tính chất phân và triệu chứng vận động, hô hấp).
  • Ghi nhận và đánh giá hiệu quả của các phác đồ điều trị bằng kháng sinh, thuốc kháng viêm, hormone can thiệp sinh sản và các liệu pháp hộ lý bổ trợ.
• Nguồn dữ liệu: Số liệu thứ cấp thu thập từ sổ sách lưu trữ của cán bộ kỹ thuật trang trại giai đoạn 2017 - 11/2019; số liệu sơ cấp do tác giả trực tiếp theo dõi, đo đếm và ghi chép nhật ký chăn nuôi trong 6 tháng thực tập từ 18/05/2019 đến 25/11/2019.

Nội dung chính theo từng chương

Phần 1: Mở đầu

Tác giả trình bày tính cấp thiết của việc phát triển chăn nuôi lợn theo quy mô trang trại công nghiệp, khẳng định tầm quan trọng của phân đàn nái sinh sản và lợn con theo mẹ đối với hiệu quả sản xuất con giống. Xác định rõ mục đích, yêu cầu kỹ thuật và phương hướng triển khai chuyên đề tại cơ sở thực tập.

Phần 2: Tổng quan tài liệu

Chương này cung cấp bức tranh toàn diện về cơ sở lý luận, thực tiễn trang trại và tổng quan các nghiên cứu liên quan:

• Điều kiện cơ sở thực tập: Trang trại Ngô Thị Hồng Gấm có tổng diện tích 6 ha (trong đó 3 ha dành cho khu chăn nuôi, nhà ở, ao hồ, cây xanh; 3 ha là diện tích đồi núi), thực hiện mô hình nuôi gia công cho Công ty C.P. Việt Nam. Khu sản xuất lợn nái gồm 3 chuồng đẻ, 2 chuồng bầu, 1 chuồng hậu bị, 1 chuồng cai sữa, kho thức ăn, kho thuốc, nhà sát trùng và hệ thống xử lý nước thải ngầm. Cơ cấu nhân sự gồm 30 người (1 quản lý, 2 kỹ sư C.P., 2 tổ trưởng, 17 công nhân, 1 cấp dưỡng, 1 bảo vệ, 1 thợ cơ khí và 5 sinh viên thực tập). Khí hậu vùng Lương Sơn mang tính chất nhiệt đới gió mùa, nhiệt độ trung bình năm 22,9 - 23,3°C, lượng mưa bình quân 1.255,6 mm/năm, có mạng lưới sông suối thuận lợi cho điều hòa môi trường sinh thái.
• Kết quả sản xuất giai đoạn 2017 - 2019: Số liệu thống kê sản xuất của trang trại cho thấy quy mô đàn ổn định và các chỉ tiêu kỹ thuật tăng trưởng qua từng năm (tỷ lệ đậu thai đạt từ 87,69% năm 2017 lên 91,00% năm 2019; lợn con cai sữa tăng từ 20.275 con năm 2017 lên 33.502 con vào tháng 11/2019).
• Quy trình kỹ thuật và bệnh học: Hệ thống hóa các kiến thức khoa học về khẩu phần dinh dưỡng cho nái chửa và nái nuôi con; sinh lý tiết sữa; kỹ thuật cho lợn con bú sữa đầu trong 24 giờ đầu; nguyên nhân, triệu chứng, cơ chế bệnh sinh và phác đồ điều trị các bệnh sinh sản ở nái (viêm tử cung, đẻ khó, viêm vú, sót nhau) cùng các bệnh thường gặp ở lợn con (tiêu chảy phân trắng do E. coli, viêm khớp do Streptococcus, viêm phổi).
• Tổng quan nghiên cứu: Điểm lại các công trình khoa học trong nước (Trần Văn Phùng, Nguyễn Ngọc Phục, Lê Văn Năm, Lý Thị Liên Khai, Từ Quang Hiển...) và quốc tế (Fairbrother, Akita...) về tác nhân gây bệnh tiêu chảy đường ruột ở lợn con và các giải pháp an toàn sinh học.

Phần 3: Đối tượng, nội dung và phương pháp thực hiện

Xác định cụ thể đối tượng nghiên cứu là đàn lợn nái lai Landrace × Yorkshire và lợn con theo mẹ (từ sơ sinh đến 21 ngày tuổi). Địa điểm tại Trại lợn Ngô Thị Hồng Gấm, Lương Sơn, Hòa Bình trong giai đoạn từ 18/05/2019 đến 25/11/2019. Trình bày chi tiết nội dung theo dõi các chỉ tiêu năng suất sinh sản, quy trình vệ sinh phòng dịch, quy trình cấp phát thức ăn theo từng ngày trước và sau đẻ, kỹ thuật can thiệp ngoại khoa cơ bản trên lợn con và phương pháp ghi nhận, xử lý số liệu.

Phần 4: Kết quả và thảo luận

Chương này phản ánh toàn bộ kết quả thực tế tác giả đã thực hiện và theo dõi trong thời gian 6 tháng thực tập:

• Công tác chăm sóc, nuôi dưỡng đàn lợn: Thực hiện chuyển nái lên chuồng đẻ trước 7 - 10 ngày sau khi cọ rửa, tiêu độc chuồng đẻ bằng hóa chất sát trùng và để trống 3 - 5 ngày. Khẩu phần ăn của nái chờ đẻ được kiểm soát chặt chẽ: tiêu chuẩn 3,0 kg/ngày (chia 3 bữa: 8h, 16h, 22h); giảm xuống 2,5 kg/ngày trước ngày đẻ dự kiến 3 ngày; giảm còn 1,5 kg/ngày trước ngày đẻ 1 ngày; ngày đẻ cho ăn 0,5 kg hoặc ăn cháo loãng/uống nước ấm pha muối. Sau khi sinh, tăng lượng thức ăn từ từ 1 - 2 - 3 kg trong 3 ngày đầu; đạt 4,0 kg/ngày từ ngày thứ 4 đến ngày thứ 7; từ ngày thứ 8 đến khi cai sữa cho ăn theo công thức định mức: $2\text{ kg} + (\text{số con} \times 0,35\text{ kg})$.
• Kỹ thuật can thiệp trên đàn lợn con: Sau khi đẻ vài giờ, tiến hành cắt rốn, cho bú sữa đầu (ưu tiên lợn con yếu); ghép đàn sau 1 ngày tuổi để đồng đều quy mô bầy; giai đoạn 1 - 3 ngày tuổi tiến hành mài nanh, bấm số tai, cắt đuôi, tiêm sắt, tiêm kháng sinh và cho uống thuốc phòng phân trắng; giai đoạn 3 - 5 ngày tuổi cho uống thuốc phòng cầu trùng; giai đoạn 4 - 5 ngày tuổi tiến hành thiến lợn đực và tập ăn sớm bằng cám viên tập ăn.
• Công tác phòng và điều trị bệnh: Áp dụng lịch phun sát trùng định kỳ, tiêm vắc xin đầy đủ cho đàn nái; xử lý can thiệp đẻ khó (tiêm trợ sức B1, C, Cafein kết hợp Oxytocin; chỉnh lại tư thế thai hoặc bôi trơn âm đạo); điều trị viêm tử cung bằng thụt rửa dung dịch NaCl 0,9% (1 - 2 lít/ngày trong 3 ngày liên tục) kết hợp tiêm hạ sốt Analgin C (1 ml/10 kg TT), Oxytocin (20 - 40 UI/nái/ngày) và kháng sinh toàn thân theo phác đồ Pendistrep L.A (1 ml/15 kg TT/ngày trong 3 ngày) hoặc Amoxinject L.A (1 ml/15 kg TT/ngày trong 3 ngày); điều trị viêm khớp ở lợn con bằng Pendistrep LA (1 ml/con) phối hợp Dexamethason (1 ml/con) trong 3 - 5 ngày; điều trị viêm phổi bằng Tylogenta (1,5 ml/con, tiêm bắp 2 lần/ngày trong 3 ngày).

Phần 5: Kết luận và đề nghị

Đánh giá tổng kết mức độ hoàn thành chuyên đề, khẳng định tính đúng đắn và hiệu quả của việc tuân thủ quy trình chăn nuôi công nghiệp C.P. tại cơ sở. Đưa ra các đề xuất cụ thể nhằm hoàn thiện cơ sở hạ tầng chuồng trại, ổn định nhân lực công nhân và kiểm soát chặt chẽ công tác thú y dự phòng.

Kết quả và đóng góp

Kết quả sản xuất và chỉ tiêu kỹ thuật chính

Qua các năm từ 2017 đến tháng 11/2019, trang trại Ngô Thị Hồng Gấm đã duy trì và cải thiện rõ rệt các chỉ tiêu kinh tế kỹ thuật trong sản xuất lợn giống:

STT	Chỉ tiêu theo dõi	Năm 2017	Năm 2018	Tháng 11/2019
1	Số lượng lợn đực giống (con)	20	21	29
2	Số lượng lợn nái sinh sản (con)	1.301	1.275	1.267
3	Số lượng lợn hậu bị (con)	147	160	160
4	Tỷ lệ phối giống đậu thai (%)	87,69	89,60	91,00
5	Số lứa đẻ/nái/năm (lứa)	2,30	2,37	2,40
6	Tỷ lệ lợn con chết và loại thải sau sinh (%)	8,20	6,80	6,80
7	Tổng số lợn con cai sữa xuất chuồng (con)	20.275	33.254	33.502

Các kết quả kỹ thuật ghi nhận trong quá trình thực hiện chuyên đề:

• Quy trình cho ăn theo giai đoạn (giảm ăn trước đẻ, tăng dần sau đẻ và định mức theo số con theo mẹ) giúp hạn chế tối đa hiện tượng nái sốt sữa, viêm vú, giảm thiểu tình trạng đẻ khó do thai quá to, đồng thời kích thích khả năng tiết sữa tối ưu nuôi đàn con.
• Các thao tác kỹ thuật chăm sóc lợn con sơ sinh (uống sữa đầu, mài nanh, cắt đuôi, tiêm sắt, uống phòng cầu trùng và tập ăn từ 4 - 5 ngày tuổi) giúp giảm tỷ lệ hao hụt lợn con theo mẹ, hạ tỷ lệ chết và loại thải sau sinh xuống mức 6,80%.
• Ứng dụng thành công các phác đồ điều trị bệnh sản khoa ở nái (viêm tử cung, đẻ khó, sót nhau) và bệnh nhiễm khuẩn ở lợn con (viêm khớp do Streptococcus, viêm phổi, phân trắng do E. coli), kiểm soát kịp thời mầm bệnh lây lan trong khu chuồng nuôi.

Giải pháp và kiến nghị của tác giả

• Về công tác quản lý và nhân sự: Cần có chính sách ổn định đội ngũ công nhân chăn nuôi, hạn chế tình trạng biến động nhân sự liên tục; tăng cường đào tạo tay nghề, kỹ thuật đỡ đẻ và thao tác vệ sinh thú y cho công nhân mới.
• Về cơ sở vật chất: Tiếp tục đầu tư nâng cấp, bổ sung trang thiết bị phục vụ chuồng đẻ và chuồng nuôi lợn con; nâng cao hiệu quả của hệ thống thông gió, kiểm soát tiểu khí hậu (nhiệt độ, ẩm độ) để hạn chế tác động bất lợi của thời tiết nóng ẩm hoặc rét buốt.
• Về công tác thú y: Thực hiện nghiêm ngặt nguyên tắc an toàn sinh học "phòng dịch hơn dập dịch", cách ly triệt để phương tiện và con người ra vào trại; duy trì nghiêm ngặt thời gian trống chuồng (3 - 5 ngày đối với chuồng đẻ, 15 - 30 ngày khi vệ sinh tổng thể); chủ động phòng ngừa các đợt bùng phát dịch tiêu chảy cấp tính (như dịch PED từng xảy ra năm 2017).

Đóng góp của đề tài

• Hệ thống hóa và kiểm chứng tính khả thi của quy trình kỹ thuật chăm sóc, nuôi dưỡng nái sinh sản và lợn con theo mẹ của Tập đoàn C.P. tại một trang trại gia công quy mô lớn ở khu vực miền núi trung du Hòa Bình.
• Cung cấp chuỗi số liệu thực tế về năng suất sinh sản, tỷ lệ đậu thai, tỷ lệ sống của lợn con và các phác đồ điều trị bệnh lâm sàng, làm tài liệu tham khảo cho hoạt động quản lý kỹ thuật tại các trang trại nuôi gia công tương tự.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế:
  • Thời gian theo dõi và thực hiện chuyên đề nằm trong phạm vi 6 tháng thực tập (tháng 5 đến tháng 11/2019), chưa bao quát trọn vẹn toàn bộ các biến động tiểu khí hậu suốt 12 tháng của chu kỳ năm tại địa phương.
  • Điều kiện trang thiết bị và hệ thống chuồng trại tại cơ sở còn một số thời điểm thiếu hụt, chưa đáp ứng hoàn hảo yêu cầu kỹ thuật cao.
  • Biến động nhân sự công nhân tại trại ảnh hưởng nhất định đến tính đồng đều trong thao tác kỹ thuật chăm sóc hàng ngày.
  • Việc chẩn đoán bệnh chủ yếu dựa trên quan sát triệu chứng lâm sàng và dịch tễ học thực địa, chưa có điều kiện thực hiện các xét nghiệm vi sinh chuyên sâu hoặc làm kháng sinh đồ tại phòng thí nghiệm đối với từng ca bệnh cụ thể.
• Hướng nghiên cứu tiếp:
  • Mở rộng theo dõi các chỉ tiêu sinh sản của đàn nái qua nhiều lứa đẻ liên tiếp trong các mùa khí hậu khác nhau để đánh giá toàn diện chu kỳ khai thác kinh tế của đàn nái lai Landrace × Yorkshire.
  • Ứng dụng kỹ thuật phân lập vi khuẩn và làm kháng sinh đồ định kỳ tại trang trại nhằm phát hiện sớm hiện tượng vi khuẩn kháng thuốc, từ đó tối ưu hóa việc lựa chọn kháng sinh đặc hiệu cho bệnh phân trắng và viêm đường hô hấp ở lợn con.

Giá trị tham khảo

Báo cáo khóa luận mang lại giá trị tham khảo thiết thực cho các đối tượng sau:

• Sinh viên chuyên ngành Chăn nuôi, Thú y, Bác sĩ thú y: Làm tài liệu tham khảo về quy trình thực tập nghề nghiệp, phương pháp theo dõi các chỉ tiêu sinh sản trên lợn nái, và các thao tác hộ lý lâm sàng trong chăn nuôi công nghiệp.
• Kỹ sư, cán bộ kỹ thuật tại các trang trại chăn nuôi lợn: Tham khảo chi tiết định mức khẩu phần ăn theo từng ngày của nái chờ đẻ và nái nuôi con, kỹ thuật chăm sóc lợn con từ sơ sinh đến khi cai sữa 21 ngày tuổi.
• Người chăn nuôi và chủ trang trại gia công: Ứng dụng các quy trình vệ sinh phòng dịch, quy chuẩn sát trùng ô chuồng, biện pháp sưởi ấm cho lợn con sơ sinh và các phác đồ điều trị bệnh viêm tử cung, viêm khớp, viêm phổi với liều lượng và hoạt chất rõ ràng.

Câu hỏi thường gặp

1. Khẩu phần thức ăn của lợn nái được điều chỉnh như thế nào từ giai đoạn chờ đẻ đến khi nuôi con?
Nái chờ đẻ được cho ăn tiêu chuẩn 3,0 kg/ngày (chia 3 bữa). Trước ngày đẻ dự kiến 3 ngày giảm xuống 2,5 kg/ngày; trước 1 ngày giảm còn 1,5 kg/ngày; ngày đẻ cho ăn ít (0,5 kg) hoặc ăn cháo loãng, uống nước ấm. Sau khi đẻ, tăng dần thức ăn từ ngày 1 đến ngày 3 (1 - 2 - 3 kg); ngày 4 đến ngày 7 cho ăn 4,0 kg/ngày; từ ngày thứ 8 đến khi cai sữa tính theo công thức: $\text{Khẩu phần (kg/ngày)} = 2 + (\text{số con} \times 0,35)$. Trước cai sữa 1 ngày giảm 20 - 30% thức ăn; ngày cai sữa cho nái nhịn ăn và hạn chế uống nước.

2. Lịch trình can thiệp kỹ thuật trên đàn lợn con từ sơ sinh đến 5 ngày tuổi tại trại gồm những thao tác nào?
Ngay sau khi đẻ vài giờ: cắt rốn và cho bú sữa đầu (hỗ trợ vắt sữa cho con yếu). Sau 1 ngày tuổi: ghép bầy để cân bằng số lượng và thể trạng. Giai đoạn 1 - 3 ngày tuổi: mài nanh, bấm số tai, cắt đuôi, tiêm sắt, tiêm kháng sinh và cho uống thuốc phòng tiêu chảy. Giai đoạn 3 - 5 ngày tuổi: cho uống thuốc phòng bệnh cầu trùng. Giai đoạn 4 - 5 ngày tuổi: tiến hành thiến lợn đực và bắt đầu tập ăn sớm.

3. Phác đồ điều trị bệnh viêm tử cung trên đàn lợn nái tại trang trại được chỉ định ra sao?
Điều trị kết hợp cục bộ và toàn thân trong 3 ngày liên tục:

• Cục bộ: Thụt rửa tử cung bằng dung dịch Natri Clorit (NaCl) 0,9% (1 - 2 lít/ngày); tiêm hạ sốt Analgin C (1 ml/10 kg thể trọng); tiêm Oxytocin (20 - 40 UI/nái/ngày) để kích thích tử cung co bóp đẩy dịch viêm ra ngoài; bổ sung Vitamin C, B-complex.
• Toàn thân: Sử dụng một trong hai phác đồ kháng sinh tiêm bắp gồm Pendistrep L.A (1 ml/15 kg thể trọng/ngày) hoặc Amoxinject L.A (1 ml/15 kg thể trọng/ngày) trong 3 ngày liên tục.

4. Tại sao việc cai sữa sớm lúc 21 ngày tuổi lại giúp giảm bớt một thời kỳ khủng hoảng sinh lý ở lợn con?
Theo quy luật sinh lý, lợn con có 3 thời kỳ khủng hoảng: sơ sinh (thay đổi môi trường sống), 3 tuần tuổi (sản lượng sữa mẹ đạt đỉnh rồi giảm nhanh trong khi nhu cầu dinh dưỡng của con tăng cao) và thời kỳ cai sữa (chuyển đổi thức ăn và môi trường). Khi tiến hành cai sữa sớm ở thời điểm 21 ngày tuổi, thời kỳ khủng hoảng thứ hai và thứ ba trùng nhau, giúp quy về một giai đoạn thích ứng duy nhất, từ đó giảm bớt số lần stress sinh lý cho lợn con.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của sinh viên Hoàng Việt Anh đã phản ánh toàn diện việc áp dụng quy trình chăm sóc, nuôi dưỡng và phòng trị bệnh cho đàn lợn nái sinh sản cùng đàn lợn con theo mẹ tại trang trại gia công Ngô Thị Hồng Gấm (Lương Sơn, Hòa Bình). Dữ liệu thực tế chứng minh việc tuân thủ các quy chuẩn kỹ thuật của Công ty C.P. Việt Nam đã giúp trang trại nâng tỷ lệ đậu thai lên 91,00%, số lứa đẻ đạt 2,40 lứa/nái/năm và hạ tỷ lệ chết, loại thải sau sinh ở lợn con xuống 6,80%. Công trình cung cấp hệ thống định mức dinh dưỡng, lịch trình can thiệp sơ sinh và các phác đồ điều trị bệnh sản khoa, tiêu hóa, hô hấp có giá trị thực tiễn cao cho ngành chăn nuôi lợn tập trung.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Chăn nuôi là một bộ phận quan trọng trong nền nông nghiệp Việt Nam. Nước ta là một nước có nền nông nghiệp truyền thống, trong đó chăn nuôi là một ngành chiếm tỷ trọng lớn và có vai trò quan trọng trong cơ cấu nền kinh tế, đặc biệt là chăn nuôi lợn. Hiện nay, bên cạnh những phương thức chăn nuôi lợn kiểu truyền thống với quy mô nhỏ lẻ, hộ gia đình thì mô hình chăn nuôi trên quy mô lớn như trang trại ngày càng được mở rộng theo hướng nuôi gia công cho doanh nghiệp nước ngoài, nhằm tận dụng nguồn vốn, khoa học kỹ thuật, áp dụng vào thực tiễn chăn nuôi, tiến tới xây dựng một nền nông nghiệp sạch đáp ứng nhu cầu của người tiêu dùng trong nước cũng như xuất khẩu ra thị trường thế giới. Chăn nuôi lợn là một trong những mũi nhọn của ngành chăn nuôi nước ta, đóng góp một phần đáng kể vào công tác xóa đói giảm nghèo, ổn định đời sống xã hội và thúc đẩy sự phát triển kinh tế chung của đất nước.

Để phát triển hơn nữa nghề chăn nuôi lợn ở nước ta, chăn nuôi lợn nái là một trong những khâu quan trọng góp phần quyết định sự thành công trong chăn nuôi lợn. Trong đó thực hiện tốt quy trình chăm sóc, nuôi dưỡng và phòng trị bệnh hiệu quả cho đàn lợn nái sinh sản sẽ tạo ra đàn lợn con giống sinh trưởng và phát triển tốt, cho tỷ lệ nạc cao, đây cũng chính là mắt xích quan trọng để tăng nhanh đàn lợn cả về số lượng và chất lượng. Xuất phát từ tình hình thực tế trên, em thực hiện chuyên đề:“Áp dụng quy trình chăm sóc, nuôi dưỡng, phòng và trị bệnh trên đàn lợn nái sinh sản tại trại Ngô Thị Hồng Gấm- Lương Sơn- Hòa Bình”. Mục đích và yêu cầu của chuyên đề 1.

Mục đích - Nắm được quy trình chăm sóc lợn nái sinh sản và lợn con theo mẹ. - Nắm được các loại thức ăn dành cho lợn nái sinh sản, khẩu phần ăn và 2 cách cho lợn nái ăn qua từng giai đoạn mang thai. - Đánh giá được tình hình dịch bệnh trên đàn lợn nái sinh sản và lợn con theo mẹ tại trại, thực hiện được các quy trình phòng, chẩn đoán và điều trị bệnh tại trại. Yêu cầu - Đánh giá được tình hình chăn nuôi tại trại Ngô Thị Hồng Gấm - Lương Sơn Hòa Bình.

- Áp dụng được quy trình chăm sóc, nuôi dưỡng cho đàn lợn nái nuôi tại trại. - Xác định được tình hình mắc bệnh trên đàn nái sinh sản, lợn con theo mẹ và áp dụng biện pháp phòng trị bệnh cho lợn. 3 Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Điều kiện cơ sở thực tập 2.

Điều kiện tự nhiên, cơ sở vật chất của cơ sở thực tập - Vị trí địa lý: Trại lợn Ngô Thị Hồng Gấm nằm trên địa phận thôn Dẻ Cau, xã Hợp Thanh, huyện Lương Sơn, tỉnh Hòa Bình. Trang trại là trại lợn gia công của Công ty Chăn nuôi CP Việt Nam, hoạt động theo phương thức chủ trại xây dựng cơ sở vật chất, thuê công nhân, công ty cung cấp giống lợn, thức ăn, thuốc thú y, cán bộ kỹ thuật. Hiện nay, trang trại do bà Ngô Thị Hồng Gấm làm chủ trại, cán bộ kỹ thuật của Công ty cổ phần Chăn nuôi CP Việt Nam chịu trách nhiệm giám sát mọi hoạt động của trang trại. - Quy mô: Trang trại có tổng diện tích 6 ha, trong đó khu chăn nuôi cùng khu nhà ở, các công trình phụ khác và đất trồng cây xanh, cây ăn quả, ao hồ chiếm diện tích 3 ha.

Diện tích còn lại là đồi núi. Khu chăn nuôi chia làm hai khu riêng biệt gồm chăn nuôi lợn và chăn nuôi gà. Trong đó, khu chăn nuôi lợn chuyên chăn nuôi lợn nái sinh sản với các giống sản xuất chính như: Lợn nái lai giữa 2 dòng giống Landrace với Yorshire. Trại chia làm hai khu là khu điều hành và khu sản xuất.

Khu điều hành gồm nơi ăn, ở của công nhân và nơi làm việc của quản lý trại. Khu sản xuất gồm 3 chuồng đẻ, 2 chuồng bầu, 1 chuồng hậu bị, 1 chuồng cai sữa, kho thức ăn, kho thuốc, nhà điều hành, nhà sát trùng. Trại luôn thực hiện tốt các quy trình chăm sóc, ứng dụng tốt các quy trình nuôi lợn theo kỹ thuật cao từ khâu chọn giống đến kỹ thuật chăn nuôi. Trại được chia làm nhiều phân khu chuồng trại liên hoàn nhau để nuôi lợn theo từng giai đoạn riêng và áp dụng chế độ 4 nuôi dưỡng phù hợp với từng loại lợn.

Thức ăn cho lợn ở mỗi giai đoạn dinh dưỡng cũng phải khác nhau. Mỗi con lợn có một thẻ nái riêng về việc phối tinh, đẻ, xuất chuồng, cai sữa đều chính xác đến từng ngày. Để phòng tránh dịch bệnh, khu chuồng nuôi được quản lý nghiêm ngặt. Từ nhân viên trong trại cho đến khách, muốn vào chuồng lợn đều phải thay quần áo, đeo khẩu trang, ủng chuyên dùng và phải đi qua hệ thống sát trùng.

Xung quanh trang trại được trồng cây xanh, cây ăn quả, đào những hồ sinh học tạo môi trường thông thoáng cho lợn sinh trưởng. Nguồn nước thải rửa chuồng trại, xả gầm được xử lý qua hệ thống thoát nước ngầm. Mô hình chăn nuôi của trại Ngô Thị Hồng Gấm không chỉ đem lại hiệu quả kinh tế cao, mà còn là mô hình phát triển bền vững, hiện đại. Đây cũng là nơi rất tốt cho sinh viên đến thực tập, trải nghiệm nâng cao tay nghề.

Khu chăn nuôi lợn tại Trại. 5 Nội quy của Trại và quy trình phòng dịch của công ty CP. Điều kiện khí hậu Huyện Lương Sơn thuộc khí hậu nhiệt đới gió mùa, với mùa đông lạnh, ít mưa; mùa hè nóng, mưa nhiều. Nền nhiệt trung bình cả năm 22,9 - 23,30C.

Lượng mưa bình quân từ 1.255,6 mm/năm, nhưng phân bố không đều trong năm và ngay cả trong mùa đông, mùa hè cũng rất thất thường. Lương Sơn có mạng lưới sông, suối phân bố tương đối đồng đều trong các xã. Con sông lớn nhất chảy qua huyện là sông Bùi, bắt nguồn từ dãy núi Viên Nam cao 1.029m thuộc xã Lâm Sơn dài 32 km. Đầu tiên sông chảy theo hướng Tây Bắc - Đông Nam, khi đến xã Tân Vinh thì nhập với suối Bu (bắt nguồn từ xã Trường Sơn), dòng sông đổi hướng chảy quanh co, uốn khúc theo hướng Tây - Đông cho đến hết địa phận huyện.

Sông Bùi mang tính chất một con sông già, thung lũng rộng, đáy bằng, độ dốc nhỏ, có khả năng tích nước. 6 Ngoài sông Bùi, trong huyện còn một số sông, suối nhỏ “nội địa” có khả năng tiêu thoát nước tốt. Đặc điểm của hệ thống sông, suối trong huyện có ý nghĩa về mặt kinh tế, rất thuận lợi cho việc xây dựng các hồ chứa sử dụng chống lũ và kết hợp với tưới tiêu, phục vụ sản xuất nông nghiệp. Có thể thấy, điều kiện khí hậu, thủy văn, sông ngòi đã tạo cho Lương Sơn những thuận lợi trong phát triển nông nghiệp, đa dạng hóa các loại cây trồng, vật nuôi, thâm canh tăng vụ và phát triển lâm nghiệp.

Hệ thống sông suối, hồ đập không những là nguồn tài nguyên cung cấp nước cho sinh hoạt và đời sống nhân dân mà còn có tác dụng điều hòa khí hậu, cải thiện môi trường sinh thái và phát triển nguồn lợi thủy sản. Cơ cấu tổ chức của trại Trại gồm có 30 người trong đó có: + 1 quản lý + 2 kỹ sư chính của công ty + 2 tổ trưởng (1 chuồng bầu, 1 chuồng đẻ) + 17 công nhân + 1 cấp dưỡng + 1 bảo vệ + 1 cơ khí + 5 sinh viên thực tập 2. Thuận lợi và khó khăn của trại - Thuận lợi: + Được sự quan tâm tạo điều kiện và có các chính sách hỗ trợ đúng đắn của các ngành, các cấp có liên quan như UBND xã Hợp Thanh, Trạm thú y huyện Lương Sơn tạo điều kiện cho sự phát triển của trại. + Trại được xây dựng trên một quả đồi nên cách xa khu dân cư, không 7 làm ảnh hưởng đến người dân xung quanh.

+ Đội ngũ quản lý, cán bộ kỹ thuật, công nhân của trại có năng lực, năng động, nhiệt tình và có trách nhiệm trong công việc. + Trại được xây dựng theo mô hình công nghiệp, trang thiết bị hiện đại, do đó rất phù hợp với điều kiện chăn nuôi lợn công nghiệp hiện nay. - Khó khăn: + Trại nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa, thời tiết diễn biến phức tạp nên khâu phòng trừ bệnh gặp nhiều khó khăn. + Đội ngũ công nhân trong trại thay đổi liên tục nên chưa có kinh nghiệm trong công việc và có lúc thiếu, do đó ảnh hưởng đến tiến độ công việc.

+ Trang thiết bị vật tư, hệ thống chăn nuôi còn thiếu, chưa đáp ứng được nhu cầu sản xuất. + Năm 2017, khi trại vừa bắt đầu nâng cấp lại cơ sở hạ tầng và do thời tiết, khí hậu thất thường thì dịch tiêu chảy ở lợn con (PED) bùng phát làm trại thiệt hại khá lớn về kinh tế và làm ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất của trại. Đối tượng và các kết quả sản xuất của trang trại 2. Đối tượng sản xuất Trang trại chuyên nuôi lợn sinh sản, cung cấp giống lợn lai giữa Landrace - Yorkshire, lợn sau khi sinh 21 - 23 ngày thì được xuất chuồng.

Kết quả sản xuất của cơ sở trong những năm gần đây Trang trại chăn nuôi của bà Ngô Thị Hồng Gấm là một trong những trang trại có quy mô công nghiệp, với số vốn đầu tư lớn, áp dụng khoa học kỹ thuật vào trong sản xuất, trại luôn đạt kết quả sản xuất cao. Dưới đây là một số chỉ tiêu mà trại đã đạt được trong 3 năm gần đây: 8 Bảng 2. Kết quả sản xuất của trại Số lượng (con) Chỉ tiêu 2017 2018 11/2019 Đực giống 20 21 29 Nái sinh sản 1301 1275 1267 Lợn hậu bị 147 160 160 Tỷ lệ đậu thai (%) 87,69 89,60 91,00 Số lứa đẻ/nái/năm (con) 2,3 2,37 2,4 Lợn con chết và loại sau sinh (%) 8,2 6,8 6,8 Số lợn con cai sữa (con) 20275 33254 33502 (Nguồn: Cán bộ kỹ thuật trại) Qua bảng 2.1 cho thấy kết quả sản xuất của trại tăng lên theo từng năm: Số lợn đực giống từ năm 2017 là 20 con, tới năm 2019 tăng lên 29 con. Số lợn nái hậu bị từ năm 2017 là 147 nái, tới năm 2019 tăng lên 160 nái.

Số lợn nái sinh sản năm 2017 là 1301 nái, tới năm 2019 giảm còn 1267 nái. Tỷ lệ phối đậu thai từ 87,69% (năm 2017) tăng lên 91,00% (năm 2019). Số lợn con cai sữa tăng lên, năm 2017 là 20275 con, nửa năm 2019 đã đạt 33502 con.