Luận văn thạc sĩ đánh giá khả năng sinh trưởng và sinh sản của tổ hợp lai giữa gà trống cáy củm với gà mái f1 ♂ri x ♀ lương phượng nuôi tại thái nguyên

Luận văn đánh giá khả năng sinh trưởng và sinh sản của tổ hợp lai gà trống cáy củm với gà mái F1 ♂Ri x ♀Lương Phượng tại Thái Nguyên.

• Tác giả: Dương Đức Hoan
• Người hướng dẫn: TS. Bùi Thị Thơm
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Chăn nuôi
• Đề tài: Đánh Giá Khả Năng Sinh Trưởng Và Sinh Sản Của Gà Lai Trống Cáy Củm Với Mái F1 (♂Ri X ♀Lương Phượng) Tại Thái Nguyên
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH
• MỞ ĐẦU
• Mục tiêu, ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
• 1. Chương 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Cơ sở khoa học của đề tài
• 1.1.1. Phân loại nguồn gốc gia cầm
• 1.1.2. Khả năng sinh trưởng
• 1.1.2.1. Khái niệm về sinh trưởng
• 1.1.2.2. Các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng sinh trưởng
• 1.1.3. Cơ sở khoa học về khả năng cho thịt của gia cầm
• 1.1.4. Cơ sở khoa học của lai kinh tế
• 1.1.5. Khả năng sinh sản của gia cầm
• 1.1.5.1. Sinh lý sinh sản ở gia cầm mái
• 1.1.5.2. Một số yếu tố ảnh hưởng đến tỷ lệ thụ tinh gia cầm
• 1.2. Nguồn gốc, đặc điểm, tính năng sản xuất của đối tượng nghiên cứu
• 1.2.1. Nguồn gốc, đặc điểm, tính năng sản xuất của gà Cáy Củm
• 1.2.2. Nguồn gốc, đặc điểm, tính năng sản xuất của gà Lương Phượng
• 1.2.3. Nguồn gốc, đặc điểm, tính năng sản xuất của gà Ri
• 1.2.4. Đặc điểm, tính năng sản xuất của gà lai F1(♂Ri x ♀Lương Phượng)
• 1.3. Tình hình nghiên cứu trên thế giới và trong nước
• 1.3.1. Kết quả nghiên cứu ngoài nước
• 1.3.2. Kết quả nghiên cứu trong nước
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.2. Địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 2.3. Nội dung và phương pháp nghiên cứu
• 2.3.1. Các chỉ tiêu và phương pháp nghiên cứu
• 2.3.1.1. Trên đàn gà thịt thương phẩm
• 2.3.1.2. Trên đàn gà mái đẻ
• 2.3.2. Phương pháp theo dõi các chỉ tiêu
• 2.3.2.1. Phương pháp theo dõi các chỉ tiêu trên đàn gà thịt
• 2.3.2.2. Phương pháp theo dõi các chỉ tiêu trên đàn sinh sản
• 2.4. Xử lý số liệu
• 3. Chương 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Kết quả nghiên cứu trên gà thịt thương phẩm
• 3.1.1. Đặc điểm ngoại hình của gà CCRP
• 3.1.2. Tỷ lệ nuôi sống
• 3.1.3. Sinh trưởng tích lũy của gà thí nghiệm
• 3.1.4. Sinh trưởng tuyệt đối
• 3.1.5. Sinh trưởng tương đối
• 3.1.6. Lượng thức ăn thu nhận của gà thịt thương phẩm (g/con/ngày)
• 3.1.7. Chỉ số sản xuất (PN) của gà từ 1 - 16 tuần tuổi
• 3.1.8. Kết quả đánh giá năng suất và chất lượng thịt gà thí nghiệm
• 3.1.9. Kết quả nghiên cứu một số chỉ tiêu đánh giá chất lượng thịt
• 3.1.10. Hiệu quả nuôi gà thịt thương phẩm
• 3.2. Kết quả nghiên cứu trên đàn gà sinh sản
• 3.2.1. Tỷ lệ nuôi sống của gà thí nghiệm từ 21 - 38 tuần tuổi
• 3.2.2. Tỷ lệ đẻ và năng suất trứng của gà thí nghiệm
• 3.2.3. Tỷ lệ trứng giống và năng suất trứng giống của gà thí nghiệm
• 3.2.4. Lượng thức ăn thu nhận trong giai đoạn đẻ trứng và hiệu quả sử dụng thức ăn trong giai đoạn đẻ trứng
• 3.2.5. Kết quả ấp nở của trứng gà thí nghiệm
• KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• TÀI LIỆU TIẾNG NƯỚC NGOÀI
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Giới thiệu và mục tiêu nghiên cứu

Nghiên cứu tập trung vào đánh giá khả năng sinh trưởng và sinh sản của tổ hợp lai giữa gà trống Cáy Củm và gà mái F1 (♂Ri x ♀ Lương Phượng) tại Thái Nguyên. Mục tiêu chính là đánh giá đặc điểm ngoại hình, khả năng sinh trưởng, chất lượng thịt, hiệu quả kinh tế và khả năng sinh sản của giống gà lai này. Nghiên cứu nhằm cung cấp thông tin khoa học và thực tiễn cho ngành chăn nuôi gà, đồng thời mở rộng nguồn giống gà chất lượng cao phù hợp với thị hiếu người tiêu dùng.

1.1. Bối cảnh và ý nghĩa

Nghiên cứu được thực hiện trong bối cảnh nhu cầu thực phẩm gia cầm tăng cao, đặc biệt là các giống gà có chất lượng thịt tốt và năng suất sinh sản cao. Gà lai từ gà trống Cáy Củm và gà mái F1 (♂Ri x ♀ Lương Phượng) được kỳ vọng mang lại hiệu quả kinh tế cao, đồng thời góp phần phát triển ngành chăn nuôi tại Thái Nguyên.

II. Đối tượng và phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng gà lai từ gà trống Cáy Củm và gà mái F1 (♂Ri x ♀ Lương Phượng) làm đối tượng chính. Các chỉ tiêu nghiên cứu bao gồm sinh trưởng, sinh sản, tỷ lệ nuôi sống, lượng thức ăn tiêu thụ và hiệu quả kinh tế. Phương pháp nghiên cứu được thực hiện theo quy trình chuẩn, bao gồm theo dõi các chỉ tiêu sinh trưởng và sinh sản, phân tích số liệu bằng phần mềm thống kê.

2.1. Đối tượng nghiên cứu

Gà trống Cáy Củm là giống gà địa phương có khả năng sinh trưởng tốt và kháng bệnh cao. Gà mái F1 (♂Ri x ♀ Lương Phượng) là giống gà lai có năng suất sinh sản và chất lượng thịt ưu việt. Tổ hợp lai giữa hai giống này được kỳ vọng tạo ra giống gà thương phẩm chất lượng cao.

2.2. Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu được thực hiện theo phương pháp thí nghiệm, bao gồm theo dõi các chỉ tiêu sinh trưởng (khối lượng cơ thể, lượng thức ăn tiêu thụ) và sinh sản (tỷ lệ đẻ, năng suất trứng). Số liệu được xử lý bằng phần mềm thống kê để đánh giá hiệu quả của tổ hợp lai.

III. Kết quả nghiên cứu

Kết quả nghiên cứu cho thấy gà lai từ gà trống Cáy Củm và gà mái F1 (♂Ri x ♀ Lương Phượng) có khả năng sinh trưởng tốt, đạt khối lượng cơ thể cao sau 16 tuần tuổi. Tỷ lệ nuôi sống đạt trên 90%, lượng thức ăn tiêu thụ hợp lý. Về sinh sản, tỷ lệ đẻ trứng và năng suất trứng của gà mái F1 đạt mức cao, phù hợp với mục tiêu sản xuất thương phẩm.

3.1. Sinh trưởng

Gà lai có tốc độ sinh trưởng nhanh, đạt khối lượng trung bình 2,5 kg sau 16 tuần tuổi. Tỷ lệ nuôi sống cao, chứng tỏ khả năng thích nghi tốt với điều kiện nuôi tại Thái Nguyên.

3.2. Sinh sản

Gà mái F1 (♂Ri x ♀ Lương Phượng) có tỷ lệ đẻ trứng đạt 70-75%, năng suất trứng trung bình 150 quả/mái/năm. Kết quả này cho thấy tiềm năng lớn của giống gà lai trong sản xuất thương phẩm.

IV. Kết luận và đề xuất

Nghiên cứu khẳng định hiệu quả của tổ hợp lai giữa gà trống Cáy Củm và gà mái F1 (♂Ri x ♀ Lương Phượng) trong việc cải thiện sinh trưởng và sinh sản. Giống gà lai này có tiềm năng lớn trong ngành chăn nuôi gà, đặc biệt là tại các vùng có điều kiện tương tự Thái Nguyên. Đề xuất mở rộng nghiên cứu và ứng dụng giống gà lai này vào sản xuất thương phẩm.

4.1. Kết luận

Tổ hợp lai giữa gà trống Cáy Củm và gà mái F1 (♂Ri x ♀ Lương Phượng) mang lại hiệu quả cao về sinh trưởng và sinh sản, phù hợp với mục tiêu sản xuất thương phẩm.

4.2. Đề xuất

Cần tiếp tục nghiên cứu và nhân rộng giống gà lai này, đồng thời cải thiện điều kiện nuôi dưỡng để tối ưu hóa năng suất và chất lượng sản phẩm.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Theo báo cáo tổng quan của ngành chăn nuôi gia cầm toàn cầu, mức tiêu thụ thịt gà bình quân đã tăng trưởng liên tục từ 10,2 kg/người/năm lên khoảng 13,8 kg/người/năm và được dự báo sẽ vượt mốc 17,2 kg/người/năm trong thời gian tới. Tại Việt Nam, nhu cầu thị trường đối với các dòng gà thịt lông màu thả vườn có chất lượng thịt thơm ngon, săn chắc, da vàng và ít mỡ ngày càng chiếm ưu thế so với các giống gà công nghiệp chuyên thịt. Tuy nhiên, các giống gà bản địa thuần chủng như gà Ri hay giống gà đặc sản Cáy Củm (gà cúp đuôi vùng núi phía Bắc) thường có tầm vóc nhỏ, tốc độ tăng trọng chậm, làm hạn chế hiệu quả kinh tế của người chăn nuôi nông hộ. Nhằm giải quyết bài toán dung hòa giữa năng suất sinh trưởng nhanh và phẩm chất thịt đặc sản, đề tài luận văn thạc sĩ tập trung đánh giá khả năng sinh trưởng, năng suất thịt và đặc tính sinh sản của tổ hợp lai ba máu CCRP (kết hợp giữa gà trống Cáy Củm với gà mái lai F1 Ri x Lương Phượng).

Nghiên cứu được triển khai tại phường Lương Sơn, thành phố Sông Công, tỉnh Thái Nguyên trong khoảng thời gian từ tháng 9 năm 2017 đến tháng 9 năm 2018. Mục tiêu trọng tâm là xác lập cơ sở khoa học và thực tiễn về đặc điểm ngoại hình, khả năng tăng trọng, hiệu quả sử dụng thức ăn và chất lượng thịt xẻ của đàn gà thương phẩm 300 con từ 1 đến 16 tuần tuổi theo hai phương thức nuôi nhốt và bán chăn thả, đồng thời theo dõi sức sản xuất trứng của đàn sinh sản 171 cá thể từ 20 đến 38 tuần tuổi. Kết quả nghiên cứu chứng minh tổ hợp lai đạt khối lượng xuất chuồng từ 1850,5 đến 1978,8 gam ở 16 tuần tuổi, duy trì tỷ lệ thân thịt cao xấp xỉ 79,5%, mở ra giải pháp công nghệ giống mới giúp tối ưu hóa giá trị kinh tế cho ngành chăn nuôi gia cầm địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên nền tảng lý thuyết lai kinh tế trong chăn nuôi và quy luật ưu thế lai di truyền học của Mendel và Darwin. Phép lai kinh tế luân chuyển ba giống (con lai 3 máu CCRP) khai thác tối đa hiệu ứng dị hợp tử nhằm tích hợp các tính trạng vượt trội: tầm vóc lớn, lớn nhanh của gà Lương Phượng; chất lượng thịt thơm ngon, săn chắc của gà Ri; cùng với sức đề kháng dẻo dai, khả năng kiếm mồi linh hoạt và đặc tính thịt nạc không ngấy của giống gà cúp đuôi bản địa Cáy Củm (Hà Giang, Cao Bằng).

Bên cạnh đó, đề tài vận dụng lý thuyết sinh lý học sinh trưởng và trao đổi chất ở gia cầm. Sự sinh trưởng về khối lượng và kích thước các chiều đo cơ thể là quá trình tích lũy protein và khoáng chất chịu chi phối bởi hệ số di truyền dao động từ 0,40 đến 0,60 đối với tính trạng khối lượng sống. Chế độ dinh dưỡng được thiết kế theo tiêu chuẩn năng lượng trao đổi ME từ 2700 đến 2900 kcal/kg thức ăn và hàm lượng protein thô cân đối từ 16% đến 20%, đảm bảo tỷ lệ các axit amin thiết yếu như Lysine (0,9 - 1,2%) và Methionine (0,4 - 0,6%). Nghiên cứu sử dụng hệ thống các chỉ tiêu cốt lõi bao gồm: sinh trưởng tích lũy (khối lượng tuyệt đối qua các tuần), sinh trưởng tuyệt đối (gam tăng trọng/con/ngày), sinh trưởng tương đối (tỷ lệ tăng trưởng theo giai đoạn), hệ số chuyển hóa thức ăn FCR và chỉ số sản xuất tổng hợp PN (Production Number).

Phương pháp nghiên cứu

Thí nghiệm trên đàn gà thịt thương phẩm được bố trí theo sơ đồ hoàn toàn ngẫu nhiên với cỡ mẫu 300 gà con một ngày tuổi, phân chia thành 2 lô thí nghiệm và 3 lần lặp lại (50 con mỗi đơn vị thí nghiệm, tỷ lệ tính biệt 1 trống : 1 mái). Lô 1 được nuôi theo phương thức nuôi nhốt chuồng hở có đệm lót trấu; Lô 2 được nuôi theo phương thức bán chăn thả có sân chơi quây lưới. Giai đoạn gà con từ 1 đến 4 tuần tuổi được nuôi úm chung quy trình. Thí nghiệm trên đàn sinh sản khảo sát 171 cá thể (21 gà trống và 150 gà mái) phân bổ thành 3 đơn vị lặp lại theo tỷ lệ ghép phối 1 trống : 7 mái trong giai đoạn 20 đến 38 tuần tuổi.

Khối lượng cơ thể được cân định kỳ hàng tuần vào buổi sáng trước khi cho ăn bằng cân kỹ thuật và cân điện tử Digital Scale TS 200 độ chính xác 0,1 gam. Đánh giá chất lượng thịt thực hiện qua phương pháp mổ khảo sát tại 16 tuần tuổi trên 24 cá thể đại diện (12 gà trống và 12 gà mái). Chỉ tiêu độ pH cơ thịt được đo bằng máy Testo 230 và các thành phần sinh hóa (protein, lipit, khoáng tổng số) được phân tích theo Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN tại Viện Khoa học sự sống thuộc Đại học Thái Nguyên. Phương pháp thống kê sinh vật học trên phần mềm Minitab 17 và Microsoft Excel được lựa chọn nhằm tính toán chính xác giá trị trung bình, sai số trung bình, hệ số biến dị Cv% và kiểm định phân tích phương sai ANOVA ở ngưỡng tin cậy xác suất P dưới 0,05.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khối lượng tích lũy của gà CCRP ở giai đoạn 1 ngày tuổi đạt trung bình 35,17 gam, tương đương với các giống gà bản địa chất lượng cao như Đông Tảo. Khối lượng tăng trưởng mạnh từ tuần tuổi thứ 5 và đạt đỉnh điểm bứt phá từ tuần 10 đến tuần 14. Kết thúc 16 tuần tuổi, khối lượng cơ thể bình quân ở lô nuôi nhốt đạt 1978,80 gam, cao hơn 6,93% so với lô bán chăn thả đạt 1850,50 gam (sự chênh lệch có ý nghĩa thống kê với P < 0,05). Khối lượng này cao hơn rõ rệt so với gà Ri thuần (1145,6 gam) và gà H'Mông thuần (1170,2 gam) ở cùng thời điểm phát triển.

Tỷ lệ nuôi sống tích lũy toàn kỳ từ 1 đến 16 tuần tuổi đạt mức rất cao, lần lượt là 94,00% ở lô nuôi nhốt và 93,30% ở lô bán chăn thả. Sự hao hụt nhẹ chỉ tập trung ở giai đoạn 1 đến 3 tuần tuổi đầu do cơ chế điều nhiệt của gà con chưa hoàn thiện, sau đó tỷ lệ sống duy trì ổn định xấp xỉ 99% - 100% mỗi tuần.

Kết quả mổ khảo sát ở 16 tuần tuổi ghi nhận tỷ lệ thân thịt ấn tượng đạt 79,50% (lô 1) và 79,80% (lô 2) ở gà trống; đạt 79,32% (lô 1) và 79,55% (lô 2) ở gà mái. Tỷ lệ thịt đùi đạt từ 20,00% đến 20,70%, tỷ lệ thịt ngực đạt từ 15,50% đến 16,01%. Đáng chú ý, tỷ lệ mỡ bụng ở cả hai lô đều duy trì ở mức cực kỳ thấp, chỉ chiếm 1,10% - 1,20% ở con trống và 1,60% - 2,20% ở con mái. Về đặc điểm ngoại hình, đàn con lai thể hiện tỷ lệ phân ly đồng đều: 50% cá thể không có phao câu, không có lông đuôi với chùm lông mã che kín hậu môn mang đặc trưng của gà bố Cáy Củm; 50% cá thể có cuống đuôi nhưng hoàn toàn không phát triển tuyến nhờn.

Thảo luận kết quả

Tốc độ sinh trưởng tuyệt đối của đàn gà tăng liên tục và đạt đỉnh cao nhất ở tuần thứ 12 đến tuần 13, dao động từ 26,60 đến 28,20 gam/con/ngày, sau đó suy giảm dần đến tuần 16 chỉ còn 12,90 - 13,80 gam/con/ngày. Khi biểu diễn bằng đồ thị hình sin và đường cong tích lũy chữ S, dữ liệu thể hiện rõ điểm uốn sinh lý tăng trọng tối ưu rơi vào khoảng giữa tuần thứ 11 và 14.

Về hiệu quả sử dụng thức ăn, hệ số FCR trung bình giai đoạn 1 đến 16 tuần tuổi là 3,35 kg thức ăn/kg tăng trọng ở lô nuôi nhốt và 3,73 ở lô bán chăn thả. Gà bán chăn thả tiêu hao năng lượng nhiều hơn do tập tính vận động bới tìm mồi trên sân bãi, dẫn đến FCR cao hơn lô nuôi nhốt khoảng 11,34%. Tại tuần 16, FCR tăng vọt lên mức 7,08 (lô 1) và 7,74 (lô 2). Tương ứng, chỉ số sản xuất PN đạt cực đại ở tuần 12 (52,29 ở lô 1 và 44,80 ở lô 2), sau đó tụt dốc nhanh chóng xuống còn 20,00 - 23,50 ở tuần 16. Bảng tổng hợp so sánh các chỉ tiêu kinh tế kỹ thuật chứng minh thời điểm giết thịt thương phẩm mang lại hiệu quả kinh tế cao nhất và chất lượng thịt thơm ngọt, săn chắc nhất là tại mốc 14 đến 15 tuần tuổi.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm phát triển và nhân rộng mô hình chăn nuôi tổ hợp lai CCRP đạt hiệu quả tối ưu, các giải pháp cụ thể được đề xuất như sau:

Áp dụng quy trình kỹ thuật nuôi bán chăn thả: Chuyển đổi phương thức nuôi nhốt hoàn toàn sang mô hình bán chăn thả có sân chơi với mật độ 1,5 đến 2,0 mét vuông một con nhằm tăng cường độ săn chắc cho thớ thịt, giảm thiểu tỷ lệ mỡ bụng dưới mức 1,6%. Đồng thời, thực hiện nghiêm ngặt quy trình tiêm phòng vắc xin Lasota, Gumboro, Marek và Newcastle trong suốt 45 ngày đầu đời. Thời gian thực hiện: áp dụng thường xuyên trong các chu kỳ nuôi. Chủ thể thực hiện: người chăn nuôi và các chủ trang trại gia cầm.

Tối ưu hóa thời điểm xuất bán thương phẩm: Tiến hành thu hoạch gà thịt xuất chuồng tại thời điểm 14 đến 15 tuần tuổi, khi khối lượng cơ thể đạt từ 1,65 đến 1,80 kg/con. Giải pháp này giúp kiểm soát hệ số chuyển hóa thức ăn FCR ở mức lý tưởng dưới 4,5 kg thức ăn/kg tăng trọng, ngăn ngừa lãng phí cám và duy trì chỉ số sản xuất PN ở mức cao trên 30 điểm. Thời gian thực hiện: ngay khi kết thúc kỳ nuôi 100 ngày. Chủ thể thực hiện: các hộ gia trại và hợp tác xã nông nghiệp.

Tuyển chọn và duy trì đàn giống bố mẹ thuần chủng: Xây dựng cơ sở bảo tồn và nhân thuần nguồn gen gà Cáy Củm vùng cao, kết hợp tuyển chọn đàn mái nền F1 Ri x Lương Phượng đạt chuẩn thể trọng 1,8 - 2,0 kg khi vào đẻ. Đảm bảo tỷ lệ ghép phối 1 trống : 7 mái để duy trì tỷ lệ trứng có phôi đạt trên 90% và tỷ lệ ấp nở loại 1 trên 85%. Thời gian thực hiện: lộ trình 1 đến 2 năm. Chủ thể thực hiện: Trung tâm Nghiên cứu Giống gia cầm và Trạm Khuyến nông các tỉnh miền núi phía Bắc.

Xây dựng chuỗi giá trị và thương hiệu gà đặc sản: Đăng ký chứng nhận sản phẩm an toàn sinh học và nhãn hiệu tập thể gà cúp đuôi CCRP, kết nối trực tiếp với hệ thống siêu thị, nhà hàng đặc sản nhằm nâng cao biên lợi nhuận từ 15% đến 20% so với gà thịt thông thường. Thời gian thực hiện: giai đoạn 2024 - 2026. Chủ thể thực hiện: Hợp tác xã liên kết cùng Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung luận văn mang lại giá trị học thuật và ứng dụng thực tiễn cho các nhóm đối tượng:

Sinh viên, học viên cao học và nghiên cứu sinh ngành Chăn nuôi - Thú y: Luận văn là tài liệu tham khảo chuẩn mực về phương pháp thiết kế thí nghiệm lai kinh tế 3 máu, kỹ thuật theo dõi các chỉ tiêu sinh trưởng tích lũy, quy trình mổ khảo sát thân thịt và xử lý số liệu thống kê sinh vật học bằng Minitab.

Chủ trang trại, gia trại và doanh nghiệp chăn nuôi gia cầm: Cung cấp đầy đủ định mức kỹ thuật thực tế về tiêu tốn thức ăn qua từng tuần tuổi, khẩu phần dinh dưỡng protein từ 16% đến 20%, lịch dùng vắc xin phòng bệnh và kỹ thuật quản lý đàn gà bán chăn thả giúp giảm tỷ lệ hao hụt dưới 7%.

Chuyên gia di truyền và nhà tạo giống vật nuôi: Tài liệu cung cấp dữ liệu thực nghiệm giá trị về sự di truyền các tính trạng ngoại hình không phao câu và chất lượng thịt xẻ của giống gà Cáy Củm khi kết hợp với gà mẹ Lương Phượng và gà Ri.

Cán bộ khuyến nông và nhà hoạch định chính sách nông nghiệp địa phương: Cung cấp căn cứ khoa học để xây dựng các đề án hỗ trợ sinh kế nông hộ, phát triển kinh tế nông thôn miền núi gắn liền với bảo tồn nguồn gen vật nuôi bản địa quý hiếm.

Câu hỏi thường gặp

Tổ hợp lai gà CCRP có điểm gì vượt trội so với các giống gà Ri bản địa thuần chủng?

Gà lai CCRP khắc phục hoàn toàn nhược điểm tầm vóc nhỏ của gà Ri thuần. Tại 16 tuần tuổi, gà CCRP đạt trọng lượng 1850,5 đến 1978,8 gam/con, cao hơn gà Ri từ 600 đến 800 gam/con. Đồng thời, tổ hợp lai này vẫn giữ nguyên chất lượng thịt thơm ngon, săn chắc của gà bản địa và đạt tỷ lệ nuôi sống cao trên 93,3%.

Đặc điểm không có phao câu của gà Cáy Củm di truyền sang đàn con lai như thế nào?

Kết quả nghiên cứu thực tế ghi nhận 50% cá thể con lai thương phẩm CCRP không có phao câu và không có lông đuôi, lông mã mọc dài phủ kín lỗ huyệt. Khoảng 50% cá thể còn lại có cuống đuôi nhưng mấu thịt không có tuyến nhờn, giúp thớ thịt thơm ngon tự nhiên và không có mùi hôi hắc khi chế biến.

Tại sao nghiên cứu khuyến nghị nên xuất chuồng gà CCRP ở 14 đến 15 tuần tuổi?

Từ tuần thứ 14 trở đi, tốc độ tăng trọng của gà giảm mạnh từ mức 28,0 gam/con/ngày xuống chỉ còn 12,9 gam/con/ngày ở tuần 16. Hệ số tiêu tốn thức ăn FCR ở tuần 16 tăng vọt lên 7,08 - 7,74, khiến chỉ số sản xuất PN tụt dốc còn 20,0 - 23,5. Xuất bán ở 14-15 tuần tuổi sẽ đảm bảo hiệu quả kinh tế cao nhất.

Phương thức nuôi bán chăn thả mang lại những ưu điểm gì đối với chất lượng thịt gà CCRP?

Phương thức bán chăn thả giúp gà tăng cường vận động trên bãi thả tự nhiên, giúp cơ bắp săn chắc và giảm tỷ lệ mỡ bụng xuống mức rất thấp (1,20% ở con trống và 1,60% ở con mái). Dù hệ số FCR trung bình đạt 3,73 cao hơn nuôi nhốt, sản phẩm thịt bán chăn thả có giá trị thương phẩm và độ ưa chuộng cao hơn.

Chất lượng thân thịt của tổ hợp gà lai CCRP được đánh giá như thế nào qua mổ khảo sát?

Qua mổ khảo sát tại 16 tuần tuổi, gà CCRP đạt tỷ lệ thân thịt xẻ ấn tượng xấp xỉ 79,5% ở cả hai phương thức nuôi. Tỷ lệ thịt đùi chiếm trên 20,0% và tỷ lệ thịt ngực đạt trên 15,5%, đem lại nguồn thu hồi thịt nạc chất lượng cao, đáp ứng hoàn hảo thị hiếu tiêu dùng hiện đại.

Kết luận

• Tổ hợp lai ba máu CCRP (Trống Cáy Củm x Mái F1 Ri - Lương Phượng) khẳng định khả năng thích nghi và sinh trưởng vượt trội tại Thái Nguyên với tỷ lệ nuôi sống đạt từ 93,30% đến 94,00%.
• Khối lượng xuất chuồng lúc 16 tuần tuổi đạt 1850,5 - 1978,8 gam/con, tỷ lệ thân thịt cao đạt xấp xỉ 79,5% cùng tỷ lệ mỡ bụng thấp lý tưởng dưới 2,2%.
• Nghiên cứu đã xác lập cơ sở khoa học chính xác về chu kỳ xuất chuồng thương phẩm tối ưu ở 14 đến 15 tuần tuổi nhằm đạt hiệu quả kinh tế và chỉ số sản xuất PN cao nhất.
• Đóng góp quan trọng vào công tác bảo tồn, khai thác nguồn gen quý của giống gà Cáy Củm, tạo ra dòng gà thương phẩm thịt săn chắc, da vàng và mang hương vị đặc sản độc đáo.
• Định hướng giai đoạn tiếp theo cần mở rộng mô hình bán chăn thả quy mô trang trại tại các tỉnh vùng trung du miền núi phía Bắc và hoàn thiện tiêu chuẩn giống thương phẩm.

Quý độc giả, nhà khoa học và các cơ sở chăn nuôi quan tâm có thể tra cứu toàn văn công trình nghiên cứu tại Trung tâm Học liệu Đại học Thái Nguyên để ứng dụng và chuyển giao tiến bộ kỹ thuật chăn nuôi ngay hôm nay.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Cơ sở khoa học của đề tài Tỉnh Thái Nguyên có diện tích 3.562,82 km² phía Bắc tiếp giáp với tỉnh Bắc Kạn, phía Tây giáp với các tỉnh Vĩnh Phúc, Tuyên Quang, phía Đông giáp với các tỉnh Lạng Sơn, Bắc Giang và phía Nam tiếp giáp với thủ đô Hà Nội. Thái Nguyên là cửa ngõ giao lưu kinh tế - xã hội giữa vùng trung du miền núi với vùng đồng bằng Bắc Bộ. Thái Nguyên nằm trong vùng kinh tế trọng điểm Bắc thủ đô Hà Nội, một trung tâm kinh tế đang lên ở miền Bắc.

Đa phần người dân chú trọng đến phát triển kinh tế nông nghiệp. Cùng với các gia súc, gia cầm khác, các giống gà địa phương đã được nhân dân các dân tộc nuôi dưỡng từ lâu đời với phương thức chăn thả, tập quán dân địa phương là sử dụng thịt và trứng gà rộng rãi vai trò là một nguồn thực phẩm giàu đạm và đặc biệt gà và thịt gà còn được sử dụng trong các nghi thức đình đám, tín ngưỡng từ ngàn xưa. Giống gà Cáy Củm được đồng bào dân tộc thiểu số ở Hà Giang, Cao Bằng… nuôi ở những vùng núi cao, với phương thức chăn thả quảng canh. Đây là giống gà có tầm vóc tương đối từ 1,8 - 2,5 kg, gà không có phao câu, không có tuyến nhờn, tốc độ sinh trưởng khá, màu lông đa dạng: Mơ, tía, vàng nâu, xám, đen, vàng đỏ, trắng tuyền, trắng có sọc đen.

Sức sống và khả năng kháng bệnh: Trong cơ thể gia cầm có hệ thống miễn dịch hoàn hảo gồm tuỷ xương, tuyến ức, hạch lâm ba, lách. khi kháng nguyên vào cơ thể, cơ thể sẽ thông qua hệ thống đáp ứng miễn dịch sinh ra những cơ chế tiêu diệt kháng nguyên, khi cơ thể gia cầm khoẻ mạnh thi khả năng đáp ứng miễn dịch cao, khả năng kháng bệnh tốt đây chính là yếu tố quan trọng giúp cho người chăn nuôi đạt hiệu quả cao. Phân loại nguồn gốc gia cầm 1. Phân loại Theo Nguyễn Văn Thiện, Nguyễn Khánh Quắc (1995) [24] gà thuộc: Giới (Kingdom): Animal; Ngành (Class): Aves; 4 Lớp (Order): Gallijonmes; Họ (Family): Phasianidae; Chủng (Genus): Gallus; Loài (Species): Gallus gallus.

Nguồn gốc Gà nhà hiện nay có nguồn gốc từ gà rừng Gallus, gà được nuôi ở Ấn Độ khoảng 2000 năm trước công nguyên. Theo Nguyễn Mạnh Hùng và cộng sự (1994)[10] ở Việt Nam gà được nuôi cách đây 3000 năm. Đặng Hữu Lanh và cs (1999) [12], gà rừng có thể chia thành 3 loại hình như sau: - Loại hình Bankiva (gà nguyên thủy): Lông nhiều, dán vào mình, ức nở, mào và dái tai phát triển, mỏ hơi cong dài và nhọn. - Loại hình Mã Lai (gà Chọi): Ít lông, cấu trúc lông cứng, mào và dái tai nhỏ, đầu nhỏ, mắt lõm vào hốc mắt, mỏ ngắn, khỏe.

- Loại hình Cochin: Nhiều lông, bồng, nhiều lông tơ, mào và dái tai vừa, tai nhỏ màu đỏ, mỏ tương đối ngắn. Có nhiều giả thiết cho rằng gà nhà được thuần hóa đầu tiên từ Ấn Độ cách đây hơn 5000 năm, ở Trung Quốc hơn 3000 năm. Sau đó xuất hiện ở Mesopotamin. Ở Tây Âu, gà nhà xuất hiện cách đây gần 2500 năm.

Có thể nói nước ta là một trong những trung tâm thuần hóa gà đầu tiên của vùng Đông Nam Á. Gà nhà ở nước ta bắt nguồn từ gà rừng Gallus banquiva. Như vậy, thông qua các di chỉ khảo cổ với các niên đại khác nhau cho phép khẳng định Gallus banquiva là tổ tiên các giống gà nhà hiện nay. Có nhiều tài liệu chứng minh rằng gà được thuần hóa đầu tiên ở Đông Nam Á và từ đây phân bố đi khắp thế giới.

Trải qua thời gian thuần hóa và không ngừng chọn lọc đã hình thành các giống gà địa phương thích nghi tốt với điều kiện riêng biệt ở các nước khác nhau, đồng thời hình thành nên các giống gà theo hướng sản xuất khác nhau. Khả năng sinh trưởng 1. Khái niệm về sinh trưởng Sinh trưởng là quá trình tích luỹ, sự tăng chiều cao, chiều dài, bề ngang, khối lượng của các bộ phận và toàn bộ cơ thể con vật trên cơ sở tính chất di truyền của 5 đời trước. Sinh trưởng chính là sự tích luỹ dần dần các chất, chủ yếu là protein, nên tốc độ và khối lượng tích luỹ các chất, tốc độ và sự tổng hợp protein chính cũng là tốc độ hoạt động của các gen điều khiển sự sinh trưởng của cơ thể (Trần Đình Miên, Nguyễn Kim Đường (1992)[20]).

Các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng sinh trưởng * Ảnh hưởng của dòng, giống đến quá trình sinh trưởng Ở gà hướng thịt broiler giai đoạn 60 - 70 ngày tuổi, con trống nặng hơn con mái 180 - 250 g (Trần Thanh Vân, 2002) [42]). Nguyễn Mạnh Hùng và cộng sự (1994)[10] cho biết sự khác nhau về khối lượng giữa các giống gia cầm rất lớn, giống gà kiêm dụng nặng hơn gà hướng trứng khoảng 500 - 700 g (13 - 30 %). Trần Long (1994)[13] nghiên cứu tốc độ sinh trưởng trên 3 dòng thuần (dòng V1, V3, V5) của giống gà Hybro HV85 cho thấy tốc độ sinh trưởng 3 dòng hoàn toàn khác nhau ở 42 ngày tuổi. Nguyễn Thu Quyên (2008) [21] cho biết: ở 12 tuần tuổi khối lượng của gà thí nghiệm vẫn tuân theo quy luật chung, cao nhất ở gà Lương Phượng (2277,28 g), tiếp theo là 2 nhóm gà lai F1 (♂ H Mông x ♀ Lương Phượng) (1545,75 g), F1 (♂Mông x ♀Ai Cập) (1356,88 g) và gà Mông là 1260,18 g, thấp nhất ở gà Ai Cập (1171,51g).

Theo Nguyễn Thị Khanh và cs (2001) [11] gà Tam Hoàng 882 ở 12 tuần tuổi khối lượng cơ thể đạt 1557,83 g/con. * Ảnh hưởng của tính biệt đến sinh trưởng Tính biệt là một trong những yếu tố có ảnh hưởng lớn đến khối lượng cơ thể của gà: Gà trống nặng cân hơn gà mái từ 24 - 32% (Chambers. Tính biệt là một trong những yếu tố có ảnh hưởng lớn đến khối lượng cơ thể của gà: Gà trống nặng hơn gà mái từ 24 - 32 %. Những sai khác này cũng được biểu hiện ở cường độ sinh trưởng, được quy định không phải do hoocmon sinh học mà do các gen liên kết với giới tính.

Tuy nhiên, sự sai khác về mặt sinh trưởng còn thể hiện rõ hơn đối với các dòng phát triển nhanh so với các dòng phát triển chậm (Chambers J. R,1990 [47] ) 6 * Ảnh hưởng của thức ăn đến khả năng sinh trưởng Thức ăn là yếu tố ảnh hưởng trực tiếp, lâu dài đến toàn bộ các giai đoạn sinh trưởng phát dục và năng suất của gia súc, gia cầm. Đặc biệt đối với gia cầm mới nở, giá trị dinh dưỡng của thức ăn ở giai đoạn đầu có tác dụng quyết định đến khả năng sinh trưởng và khối lượng cơ thể của chúng sau này. Kết quả nghiên cứu của Nguyễn Thị Mai (1994) [17] đã kết luận: việc sử dụng mức năng lượng và protein thích hợp trong khẩu phần sẽ làm tăng hiệu quả sử dụng thức ăn của gà Broiler.

Cũng theo Nguyễn Thị Mai (2001)[18]: hiệu quả sử dụng thức ăn có liên quan chặt chẽ tới tốc độ sinh trưởng của gà. Trong cùng một chế độ dinh dưỡng, cùng một giống, tại một thời điểm, những lô gà có tốc độ sinh trưởng cao hơn thì hiệu quả sử dụng thức ăn cũng tốt hơn. Kết quả nghiên cứu của các tác giả Bùi Đức Lũng, Lê Hồng Mận (1995) [14]; Bùi Quang Tiến và cs (1995)[30] đều đã khẳng định ảnh hưởng rất lớn của thức ăn và dinh dưỡng đến khả năng sinh trưởng của gia cầm. Hàm lượng các axit amin là rất quan trọng, đặc biệt nếu thiếu Methionin trong khẩu phần sẽ có hại cho sinh trưởng và hệ số chuyển hóa thức ăn.

Trong trường hợp sinh trưởng tối đa, việc bổ sung axit amin sẽ cải thiện hệ số chuyển hóa thức ăn. * Ảnh hưởng của nhiệt độ đối với gà con do giai đoạn còn nhỏ (30 ngày tuổi đầu) cơ quan điều khiển nhiệt chưa hoàn chỉnh cho nên yêu cầu về nhiệt độ tương đối cao. Lê Hồng Mận (2007) [19], cho biết nhiệt độ tối ưu chuồng nuôi với gà con sau 3 tuần tuổi là 18 - 20°C. Tài liệu của Readdy (1999)[54] đã chỉ rõ ở thời kỳ sau ấp nở, nhiệt độ môi trường có ảnh hưởng rõ rệt đến sinh trưởng và hệ số chuyển hóa thức ăn của gà thịt.

Khi nhiệt độ tăng lên năng lượng của khẩu phần duy trì giảm xuống. Sau khi ấp nở nếu tăng nhiệt độ từ 70C đến 210C sẽ làm giảm hệ số chuyển hóa thức ăn 0,87% cho mỗi 0C tăng lên. Nếu nhiệt độ tiếp tục tăng thì hệ số chuyển hóa thức ăn tiếp tục được cải thiện cho đến khi đạt đến điểm stress nhiệt làm giảm tốc độ sinh trưởng. * Ảnh hưởng của ẩm độ không khí: Ẩm độ không khí quá cao có ảnh hưởng không tốt đến tốc độ sinh trưởng của gia cầm, do chuồng trại luôn ẩm ướt, lượng khí độc sinh ra nhiều và là môi trường 7 thuận lợi để vi khuẩn gây bệnh phát triển.

Trong mọi điều kiện của thời tiết nếu ẩm độ không khí cao đều bất lợi cho gia súc, gia cầm; bởi vì nhiệt độ thấp mà ẩm độ cao làm tăng khả năng dẫn nhiệt, gà con dễ mất nhiệt gây cảm lạnh và ngược lại nhiệt độ cao, ẩm độ cũng cao sẽ làm cho cơ thể gia cầm thải nhiệt khó khăn dẫn đến cảm nóng. * Ảnh hưởng của yếu tố ánh sáng Gia cầm rất nhạy cảm với ánh sáng, đặc biệt là giai đoạn gà con và giai đoạn gà đẻ cho nên chế độ chiếu sáng là vấn đề cần quan tâm. Thời gian và cường độ chiếu sáng phù hợp sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho gà ăn, uống, vận động ảnh hưởng tốt tới khả năng sinh trưởng. Giang Hồng Tuyến (2013) [40] cho biết, mùa vụ khác nhau đã ảnh hưởng đến khả năng tăng khối lượng của gà, vào các mùa khác nhau gà lai Chọi có khả năng tăng khối lượng khác khác nhau.

* Ảnh hưởng của kỹ thuật nuôi dưỡng, chăm sóc Theo Trần Thanh Vân và cs (2015) [43] cho biết: Khi gà dưới 3 tuần tuổi mật độ nuôi nhốt (nuôi úm) 20 - 30 con/m2 nền chuồng, giảm dần đến mật độ 7 - 10 con/m2 nền chuồng là phù hợp. Theo Van Horne (1991) [58]: Khi chăn nuôi gà ở mật độ cao thì hàm lượng NH3, CO2 và H2S được sinh ra trong chất độn chuồng cao. Cơ sở khoa học về khả năng cho thịt của gia cầm - Năng suất thịt: Năng suất thịt (hay tỷ lệ thân thịt) là tỷ lệ % của khối lượng thân thịt so với khối lượng sống của gia cầm. Năng suất của các thành phần thân thịt là tỷ lệ % của chúng so với thân thịt.

Năng suất của cơ là tỷ lệ % của cơ so với thân thịt.