Luận văn về khả năng sinh sản của gà đa cựa nuôi tại Thái Nguyên

Luận văn đánh giá khả năng sinh sản của gà đa cựa nuôi tại Thái Nguyên, phân tích hiệu quả chăn nuôi và đề xuất giải pháp nâng cao năng suất.

• Tác giả: Nguyễn Thị Ngọc Minh
• Người hướng dẫn: PGS. Từ Trung Kiên
• Trường học: Đại học Thái Nguyên - Trường Đại học Nông Lâm
• Chuyên ngành: Chăn nuôi
• Đề tài: Đánh giá khả năng sản xuất của gà đa cựa nuôi tại Thái Nguyên
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ khoa học nông nghiệp
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. MỞ ĐẦU
• 2. TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 3. ĐỐI TƯỢNG NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 4. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 5. KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Khả năng sinh sản của gà đa cựa

Nghiên cứu tập trung vào khả năng sinh sản của gà đa cựa tại Thái Nguyên, một giống gà bản địa quý hiếm. Kết quả cho thấy gà đa cựa có tỷ lệ đẻ trứng cao, đặc biệt trong giai đoạn từ 20 đến 40 tuần tuổi. Phân tích khả năng sinh sản chỉ ra rằng giống gà này có tiềm năng lớn trong việc cải thiện năng suất chăn nuôi. Các chỉ tiêu như tuổi thành thục, tỷ lệ đẻ, và chất lượng trứng được đánh giá chi tiết, mang lại cơ sở khoa học cho việc phát triển giống gà này.

1.1. Đặc điểm sinh học

Gà đa cựa có đặc điểm ngoại hình độc đáo, bao gồm màu lông, kích thước cơ thể, và số lượng cựa. Nghiên cứu xác định các chỉ tiêu sinh lý và sinh hóa máu, như số lượng hồng cầu và bạch cầu, giúp đánh giá sức khỏe và khả năng thích nghi của giống gà này. Chăn nuôi gia cầm tại Thái Nguyên cần chú trọng đến các yếu tố này để đảm bảo hiệu quả sản xuất.

1.2. Kỹ thuật nuôi gà

Kỹ thuật nuôi gà đa cựa được nghiên cứu kỹ lưỡng, từ chế độ dinh dưỡng đến quy trình chăm sóc. Thức ăn cho gà được thiết kế phù hợp với nhu cầu dinh dưỡng của giống gà này, đảm bảo tăng trưởng và sinh sản tối ưu. Các biện pháp phòng bệnh cũng được đề cập, giúp giảm thiểu rủi ro trong quá trình nuôi.

II. Đánh giá gà đa cựa tại Thái Nguyên

Nghiên cứu đánh giá toàn diện gà đa cựa tại Thái Nguyên, từ đặc điểm sinh học đến hiệu quả kinh tế. Giống gà này được xác định có giá trị thương phẩm cao, đặc biệt là chất lượng thịt và trứng. Thị trường gà tại địa phương có tiềm năng phát triển lớn nếu giống gà này được nhân rộng. Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho việc bảo tồn và phát triển giống gà bản địa.

2.1. Hiệu quả kinh tế

Gà đa cựa mang lại hiệu quả kinh tế cao cho người chăn nuôi tại Thái Nguyên. Nghiên cứu chỉ ra rằng chi phí đầu tư thấp nhưng lợi nhuận cao, đặc biệt khi áp dụng các kỹ thuật nuôi gà hiện đại. Chăn nuôi gia cầm theo hướng này có thể góp phần cải thiện thu nhập cho nông dân địa phương.

2.2. Bảo tồn giống gà

Nghiên cứu nhấn mạnh tầm quan trọng của việc bảo tồn giống gà đa cựa, một nguồn gen quý hiếm của Việt Nam. Các biện pháp bảo tồn bao gồm nhân giống có kiểm soát và phát triển các mô hình chăn nuôi gia cầm bền vững. Điều này không chỉ giúp duy trì nguồn gen mà còn thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương.

III. Ứng dụng thực tiễn

Nghiên cứu về gà đa cựa tại Thái Nguyên có giá trị thực tiễn cao, đặc biệt trong lĩnh vực chăn nuôi gia cầm. Kết quả nghiên cứu có thể áp dụng trực tiếp vào quy trình nuôi gà, giúp tăng năng suất và chất lượng sản phẩm. Thức ăn cho gà và kỹ thuật nuôi gà được đề xuất trong nghiên cứu có thể được nhân rộng trên toàn quốc.

3.1. Phát triển mô hình nuôi

Nghiên cứu đề xuất mô hình nuôi gà đa cựa hiệu quả, kết hợp giữa truyền thống và hiện đại. Chăn nuôi gia cầm theo mô hình này giúp tối ưu hóa chi phí và tăng lợi nhuận. Các hộ gia đình tại Thái Nguyên có thể áp dụng mô hình này để phát triển kinh tế.

3.2. Giáo dục và đào tạo

Nghiên cứu cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc giáo dục và đào tạo nông dân về kỹ thuật nuôi gà và chăm sóc gà. Các chương trình đào tạo sẽ giúp nông dân nắm bắt được kiến thức và kỹ năng cần thiết, từ đó nâng cao hiệu quả chăn nuôi gia cầm.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Ngành chăn nuôi gia cầm tại Việt Nam đóng góp khoảng 20% tổng khối lượng thịt các loại, với sự phát triển mạnh mẽ trong những năm gần đây. Tuy nhiên, biến đổi khí hậu toàn cầu đã ảnh hưởng tiêu cực đến môi trường chăn nuôi, làm giảm chất lượng và số lượng thức ăn, từ đó ảnh hưởng đến sức khỏe đàn gia cầm. Gà Đa cựa, một giống gà quý hiếm có nguồn gốc từ xã Xuân Sơn, huyện Tân Sơn, tỉnh Phú Thọ, nổi bật với đặc điểm chân có nhiều ngón và chất lượng thịt thơm ngon đặc sắc, đang được xem là nguồn gen quý cần bảo tồn và phát triển. Mặc dù có giá trị kinh tế và văn hóa, gà Đa cựa chưa được nhân rộng nuôi ở quy mô lớn mà chủ yếu nuôi rải rác trong các hộ gia đình dân tộc.

Nghiên cứu này nhằm đánh giá khả năng sản xuất của gà Đa cựa nuôi tại Thái Nguyên trong khoảng thời gian từ tháng 8/2014 đến tháng 8/2015. Mục tiêu cụ thể bao gồm xác định các đặc điểm sinh học, ngoại hình, các chỉ tiêu sinh lý, sinh hóa máu và khảo sát khả năng sinh sản của giống gà này. Kết quả nghiên cứu sẽ cung cấp cơ sở khoa học cho việc bảo tồn nguồn gen quý và phát triển chăn nuôi gà Đa cựa, góp phần nâng cao hiệu quả kinh tế và đa dạng sinh học trong ngành chăn nuôi gia cầm.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết về đặc điểm sinh học và tính trạng sản xuất của gia cầm, bao gồm:

• Đặc điểm ngoại hình và kích thước cơ thể: Các chỉ tiêu như chiều dài thân, chiều dài lườn, chiều dài đùi, chiều dài chân và vòng ống chân được đo theo tiêu chuẩn của Viện Hàn lâm Đức (1972). Ngoại hình như màu lông, màu da, mào tích, mỏ và chân là những đặc điểm di truyền quan trọng phản ánh phẩm chất giống.

• Chỉ tiêu sinh lý và sinh hóa máu: Số lượng hồng cầu, bạch cầu, hàm lượng hemoglobin, albumin và globulin huyết thanh được xác định để đánh giá sức sống và khả năng kháng bệnh của gà Đa cựa.

• Tính trạng sản xuất: Khả năng sinh sản được đánh giá qua các chỉ tiêu như tỷ lệ nuôi sống, tuổi thành thục sinh dục, tỷ lệ đẻ, năng suất trứng, khối lượng và chất lượng trứng, tỷ lệ trứng có phôi và tỷ lệ ấp nở.

Các lý thuyết về di truyền số lượng và ảnh hưởng của môi trường đến tính trạng số lượng cũng được áp dụng để phân tích các kết quả thu được.

Phương pháp nghiên cứu

• Đối tượng nghiên cứu: Gà Đa cựa nuôi tại trại Chăn nuôi gia cầm, Khoa Chăn nuôi Thú y, Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên.

• Thời gian và địa điểm: Nghiên cứu được tiến hành từ tháng 8/2014 đến tháng 8/2015 tại trại chăn nuôi của trường.

• Phương pháp bố trí thí nghiệm: Gà được nuôi nhốt trong chuồng hở với nền đệm lót, đảm bảo chế độ dinh dưỡng, chăm sóc và phòng bệnh theo quy trình chuẩn. Thí nghiệm gồm hai giai đoạn: gà hậu bị (1-19 tuần tuổi) với 3 đàn, mỗi đàn 30 con; gà sinh sản (20-40 tuần tuổi) với 3 đàn, mỗi đàn 25 mái và 3 trống.

• Chế độ dinh dưỡng: Thức ăn được cung cấp theo từng giai đoạn với các chỉ tiêu năng lượng, protein, canxi, photpho, lysine và methionine phù hợp.

• Phương pháp thu thập dữ liệu: Đo các chỉ tiêu ngoại hình, kích thước cơ thể ở 40 tuần tuổi; lấy mẫu máu vào các thời điểm 8, 19 và 40 tuần tuổi để phân tích chỉ tiêu sinh lý, sinh hóa máu; theo dõi tỷ lệ nuôi sống, khối lượng cơ thể, tiêu thụ thức ăn, tuổi thành thục sinh dục, tỷ lệ đẻ, năng suất trứng, chất lượng trứng và kết quả ấp nở.

• Phân tích số liệu: Sử dụng phần mềm Minitab 14 và Microsoft Excel để tính toán số trung bình, sai số trung bình và hệ số biến dị. Cỡ mẫu được lựa chọn đảm bảo tính đại diện và độ tin cậy của kết quả.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Đặc điểm sinh học và ngoại hình: Gà Đa cựa có đặc điểm ngoại hình nổi bật với chân có từ 3 đến 8 ngón, trung bình chân gà có thêm 3-8 ngón thừa, phân bố đều hai bên chân. Các chiều đo cơ thể ở 40 tuần tuổi cho thấy chiều dài thân trung bình khoảng 30-35 cm, chiều dài đùi và chân phù hợp với thể hình gà kiêm dụng. Màu lông chủ yếu là đỏ, đen và tím sẫm.

2. Chỉ tiêu sinh lý, sinh hóa máu: Số lượng hồng cầu dao động trong khoảng 2,5 - 2,8 triệu/ml, bạch cầu khoảng 25 - 30 nghìn/ml, hàm lượng hemoglobin và protein huyết thanh (albumin, globulin) ổn định, phản ánh sức sống tốt và khả năng kháng bệnh của đàn gà. Tỷ lệ nuôi sống giai đoạn hậu bị đạt khoảng 90%, giai đoạn sinh sản đạt trên 85%.

3. Khả năng sinh sản: Tuổi thành thục sinh dục của gà Đa cựa trung bình đạt 5% tỷ lệ đẻ vào khoảng 140 ngày, 30% vào 160 ngày, 50% vào 180 ngày và đạt đỉnh cao vào khoảng 200 ngày tuổi. Tỷ lệ đẻ trung bình đạt 65-70%, năng suất trứng trung bình khoảng 90 quả/mái/năm. Khối lượng trứng trung bình 45-50g/quả, chất lượng trứng đạt chỉ số Haugh trên 80, độ dày vỏ trứng khoảng 0,3 mm. Tỷ lệ trứng có phôi đạt 85%, tỷ lệ ấp nở đạt 80%, tỷ lệ gà con loại I chiếm 75% tổng số gà nở.

4. Tiêu tốn thức ăn: Tiêu tốn thức ăn cho 10 quả trứng khoảng 2,5 kg, cho 10 quả trứng giống khoảng 3,0 kg, phản ánh hiệu quả sử dụng thức ăn hợp lý trong quá trình nuôi.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy gà Đa cựa có khả năng thích nghi tốt với điều kiện khí hậu và môi trường nuôi tại Thái Nguyên, thể hiện qua tỷ lệ nuôi sống cao và các chỉ tiêu sinh lý ổn định. Đặc điểm chân nhiều ngón là điểm đặc trưng di truyền quý hiếm, góp phần bảo tồn nguồn gen bản địa. Khả năng sinh sản của gà Đa cựa tuy chưa đạt mức cao như các giống công nghiệp nhưng phù hợp với điều kiện chăn nuôi nông hộ và có tiềm năng phát triển.

So sánh với các giống gà nội khác như gà Ri (năng suất trứng khoảng 100 quả/năm) và gà Đông Tảo (67-68 quả/năm), gà Đa cựa có năng suất trứng tương đối cạnh tranh. Chất lượng trứng và tỷ lệ ấp nở cao cũng là điểm mạnh giúp phát triển giống. Các chỉ tiêu sinh hóa máu phù hợp với các nghiên cứu trước đây về sức sống và khả năng kháng bệnh của gia cầm bản địa.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tỷ lệ đẻ theo tuần tuổi, bảng so sánh các chỉ tiêu sinh lý và sinh hóa máu giữa các giai đoạn, cũng như biểu đồ tiêu tốn thức ăn theo từng giai đoạn nuôi để minh họa hiệu quả sản xuất.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Phát triển quy mô nuôi gà Đa cựa: Khuyến khích các hộ nông dân và doanh nghiệp mở rộng quy mô nuôi gà Đa cựa tại các vùng trung du và miền núi, nhằm bảo tồn và phát huy giá trị nguồn gen quý. Thời gian thực hiện trong 3-5 năm, chủ thể là các cơ quan quản lý nông nghiệp và hợp tác xã chăn nuôi.

2. Cải tiến kỹ thuật chăm sóc và dinh dưỡng: Áp dụng chế độ dinh dưỡng phù hợp với từng giai đoạn sinh trưởng và sinh sản, tăng cường phòng bệnh và quản lý môi trường chuồng trại để nâng cao tỷ lệ nuôi sống và năng suất trứng. Thời gian triển khai liên tục, chủ thể là các trại giống và hộ chăn nuôi.

3. Nghiên cứu chọn lọc và nhân giống: Thực hiện các chương trình chọn lọc để nâng cao năng suất và chất lượng giống gà Đa cựa, tập trung vào các tính trạng sinh sản và sức đề kháng. Thời gian 5 năm, chủ thể là các viện nghiên cứu và trường đại học.

4. Xây dựng thương hiệu và thị trường tiêu thụ: Phát triển thương hiệu gà Đa cựa đặc sản, quảng bá giá trị dinh dưỡng và văn hóa, mở rộng thị trường tiêu thụ trong và ngoài nước. Thời gian 2-3 năm, chủ thể là các doanh nghiệp và tổ chức xúc tiến thương mại.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà quản lý ngành chăn nuôi: Sử dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng chính sách bảo tồn và phát triển giống gà bản địa, định hướng phát triển ngành chăn nuôi gia cầm bền vững.

2. Các nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành chăn nuôi: Tham khảo phương pháp nghiên cứu, dữ liệu sinh học và sinh lý, cũng như kết quả đánh giá khả năng sản xuất của giống gà Đa cựa để phát triển các đề tài nghiên cứu tiếp theo.

3. Hộ nông dân và doanh nghiệp chăn nuôi: Áp dụng các giải pháp kỹ thuật nuôi dưỡng, chăm sóc và quản lý giống gà Đa cựa nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất và thu nhập.

4. Các tổ chức bảo tồn nguồn gen và phát triển nông thôn: Sử dụng luận văn làm cơ sở khoa học để triển khai các chương trình bảo tồn đa dạng sinh học và phát triển kinh tế địa phương.

Câu hỏi thường gặp

1. Gà Đa cựa có đặc điểm gì nổi bật so với các giống gà khác?
   Gà Đa cựa nổi bật với chân có nhiều ngón (3-8 ngón), chất lượng thịt thơm ngon đặc sắc và khả năng thích nghi tốt với điều kiện khí hậu miền núi. Đây là nguồn gen quý hiếm cần được bảo tồn.

2. Khả năng sinh sản của gà Đa cựa như thế nào?
   Gà Đa cựa đạt tỷ lệ đẻ trung bình 65-70%, năng suất trứng khoảng 90 quả/mái/năm, tuổi thành thục sinh dục từ 140 đến 200 ngày, tỷ lệ ấp nở đạt 80%, phù hợp với điều kiện chăn nuôi nông hộ.

3. Chế độ dinh dưỡng cho gà Đa cựa cần lưu ý gì?
   Chế độ dinh dưỡng cần đảm bảo năng lượng, protein, canxi và các axit amin thiết yếu phù hợp với từng giai đoạn sinh trưởng và sinh sản để nâng cao sức khỏe và năng suất trứng.

4. Làm thế nào để bảo tồn và phát triển giống gà Đa cựa?
   Bảo tồn bằng cách duy trì nguồn gen thuần chủng, áp dụng kỹ thuật chọn lọc nhân giống, cải thiện điều kiện nuôi dưỡng và xây dựng thương hiệu để phát triển thị trường tiêu thụ.

5. Gà Đa cựa có thể nuôi ở những vùng nào ngoài Thái Nguyên?
   Gà Đa cựa có khả năng thích nghi tốt với khí hậu trung du và miền núi, có thể mở rộng nuôi tại các vùng có điều kiện tương tự như Phú Thọ, Tuyên Quang, Bắc Kạn và các tỉnh miền núi phía Bắc.

Kết luận

• Gà Đa cựa là giống gà bản địa quý hiếm với đặc điểm chân nhiều ngón và chất lượng thịt đặc sắc, có tiềm năng phát triển chăn nuôi bền vững.
• Nghiên cứu đã xác định các đặc điểm sinh học, chỉ tiêu sinh lý, sinh hóa máu và khả năng sinh sản của gà Đa cựa nuôi tại Thái Nguyên, với tỷ lệ nuôi sống trên 85% và năng suất trứng khoảng 90 quả/mái/năm.
• Kết quả cung cấp cơ sở khoa học cho việc bảo tồn nguồn gen và phát triển giống gà Đa cựa trong điều kiện khí hậu miền núi.
• Đề xuất các giải pháp phát triển quy mô nuôi, cải tiến kỹ thuật chăm sóc, chọn lọc nhân giống và xây dựng thương hiệu nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế.
• Khuyến khích các nhà quản lý, nhà nghiên cứu, hộ chăn nuôi và tổ chức bảo tồn sử dụng kết quả nghiên cứu để phát triển ngành chăn nuôi gia cầm bản địa.

Hành động tiếp theo: Triển khai các chương trình nhân rộng nuôi gà Đa cựa, đồng thời tiếp tục nghiên cứu nâng cao năng suất và chất lượng giống trong vòng 3-5 năm tới để đáp ứng nhu cầu thị trường và bảo tồn đa dạng sinh học.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Cơ sở khoa học của đề tài 1. Đặc điểm sinh học 1. Một số đặc điểm ngoại hình, kích thước các chiều đo của gia cầm * Ngoại hình Ngoại hình là một tính trạng chất lượng của gia cầm.

Đó là những đặc điểm bên ngoài của gia cầm có thể quan sát được như: màu lông, màu da, hình dáng, mào tích,…. Các đặc điểm về ngoại hình của gia cầm đặc trưng cho giống, thể hiện khuynh hướng sản xuất và giá trị kinh tế của vật nuôi. - Sự phát triển của lông và da: Màu sắc da, lông là mã hiệu của giống, một tín hiệu để nhận dạng giống. Thông thường màu sắc lông, da đồng nhất là giống thuần, còn loang thì không thuần, đã bị pha tạp, màu sắc do một số ít gen kiểm soát nên có thể sử dụng để phân tích di truyền dự đoán của đời sau trong chọn lọc Đặng Hữu Lanh và cs, (1999)[18].

Sắc tố da, lông của gà được xác định bằng hai sắc tố là Xanthophile và melanin. Xanthophile là sắc tố tinh thể màu vàng, chất này gà lấy từ thức ăn, nó chỉ nằm ở da, còn sắc vàng ở da, mỏ và chân đều đồng hợp thể theo gen mà alen trội của nó (W) hạn chế sự tích lũy cơ - Xanthophile trong máu và mỡ. Melanin có nguồn gốc protein ở da và gốc lông, xuất hiện không phụ thuộc vào lứa tuổi, những sắc tố này sẽ quyết định màu sắc lông. Nếu nhóm sắc tố có carotenoid thì bộ lông có màu vàng, xanh tươi hoặc đỏ.

Nếu không có sắc tố bộ lông sẽ có màu trắng. - Tốc độ mọc lông là sự biểu hiện khả năng mọc lông sớm hay muộn, có liên quan chặt chẽ tới tốc độ sinh trưởng của gia cầm. và 4 Bilchel H, (1978)[49] những gia cầm lớn nhanh thì có tốc độ mọc lông nhanh. A, (1978)[60], những alen quy định tốc độ mọc lông nhanh phù hợp với khả năng tăng trọng cao.

và cs, (1970)[54], cho biết gà mái mọc lông đều hơn gà trống trong cùng một dòng và ảnh hưởng của hormone có tác dụng ngược với gen liên kết giới tính quy định tốc độ mọc lông. - Màu lông: Sự thay đổi về màu sắc lông do các nguyên nhân: thứ nhất là do màu sắc, hình thức và sự phân bố các hạt màu trong tế bào, thứ hai là số lượng các lớp tế bào cấu trúc và khả năng thu nhận ánh sáng của các tế bào. Ở phần lớn các giống gà, gà trống và gà mái được phân biệt nhau qua bộ lông, đặc biệt là lông gáy, lông mã ở gà trống thì nhọn, cong và dài. Tính trạng màu sắc và kiểu lông là tính trạng bị giới hạn bởi giới tính.

Màu sắc lông của gia cầm thay đổi theo tuổi, tính biệt, mùa vụ và tình trạng dinh dưỡng. - Màu sắc da: da thường có các màu như trắng, trắng hồng, vàng, đen xám. Màu sắc da phụ thuộc vào lớp sắc tố có trong bào tương của tế bào. Ngoài ra, trong một vài trường hợp chất này cũng có ở lớp da trong, da ngoài.

Ở những con đồng hợp thể hay nửa đồng hợp thể do gen lặn liên kết với giới tính, chất melanin không lan rộng được do lớp da trong hạn chế. - Mào: Mào là đặc điểm sinh dục thứ cấp nên có thể phân biệt trống mái. Mào gà rất đa dạng về hình dạng, kích thước, màu sắc, có thể đặc trưng cho từng giống. Mào là dẫn xuất của da.

Theo Phan Cự Nhân, (1971)[31], khi có mặt gen Ab gà sẽ có dạng mào hoa hồng, khi có mặt gen aB gà sẽ có dạng mào nụ và khi có mặt gen ab thì gà sẽ có dạng mào cờ. Mào rất đa dạng về hình dáng, kích thước, màu sắc, có thể đặc trưng cho từng giống. Mào là đặc điểm sinh dục thứ cấp nên có thể phân biệt trống, mái. Theo tính trạng mào người ta phân biệt các loại: mào cờ (mào đơn), mào hoa hồng, mào nụ, mào hạt đậu.

5 - Đầu: Gà trống có ngoại hình đầu giống đầu gà mái sẽ có tính sinh dục kém, gà mái có ngoại hình đầu giống gà trống sẽ không cho năng suất cao, Nguyễn Chí Bảo, (1978)[2]. Do vậy, cấu tạo của xương đầu được coi như có độ tin cậy cao nhất trong việc đánh giá đầu gia cầm. Da mặt và các phần phụ của đầu cho phép rút ra kết luận về sự phát triển của mô liên kết và mô đỡ. - Mỏ: Màu sắc của mỏ thường tương đồng với màu sắc của da chân.

Mỏ gà phải ngắn, chắc. Những con mỏ dài và cong là những con không đạt tiêu chuẩn về phẩm giống. - Bàn chân: Chân gia cầm có 4 đến 5 ngón Trần Kiên và Trần Hồng Việt, (1998)[17]. Chân thường có vảy sừng bao kín, cơ tiêu giảm chỉ còn gân và da.

Chân gà thông thường có 4 ngón, 3 ngón quay về trước dài hơn, ngón còn lại ở phía sau và ngắn hơn, người ta còn gọi ngón này là ngón “thới”. Thới được đóng cao hơn 3 ngón trước. Gần đây, người ta còn phát hiện ra một số giống gà có từ 2-5 ngón thới như: gà Ác; gà tại vùng Xuân Sơn- Phú Thọ và gà trên đỉnh núi Mẫu Sơn. Những giống gà này người dân vùng này thường gọi là gà đa cựa.

Tuy nhiên, theo khoa học thì cựa được gắn gần thới, cựa giống như một lóng xương, ruột có máu, bọng chính giữa, đầu nhọn, bình thường cựa to gần bằng ngón tay út, chỉ về phía sau, hơi cong hoặc thẳng, có nhiều hình thù khác nhau. Cấu tạo của cựa được chia ra như sau: Lớp sừng bên ngoài, sau đó là đến lớp xương rồi đến lớp máu, sau cùng là tủy. Căn cứ vào lớp sừng phủ bên ngoài người ta có thể chia cựa thành 5 loại như sau: cựa sáp, cựa thép, cựa xương, cựa vôi và cựa da. Ngoài tự nhiên một số giống gà ở dưới và trên cựa có nổi lên 2 cựa phụ ngắn hơn, người ta còn gọi là cựa “lục đinh”.

Cựa có vai trò cạnh tranh sinh sản và đấu tranh sinh tồn của loài, vì thế khi phát hiện có gà đa cựa từ 3 cựa hay ngón thới trở lên được coi là phát hiện mới và hiếm thấy nên được coi là giống gà quý. Vì theo truyền thuyết “Voi 9 6 ngà, gà 9 cựa, ngựa 9 hồng mao” là những sản vật quý báu đã đi vào tiềm thức của người dân nước Việt từ thủa dựng nước của 18 đời Vua Hùng. * Hình dáng và kích thước chiều đo của cơ thể Tác giả Champer J.R, (1990)[51] cho biết độ lớn góc ngực, dài chân, dài đùi và đường kính ống chân có tương quan với khối lượng cơ thể. Theo tác giả Siegel P.B và Dunington, (1978)[60] cho biết tương quan giữa độ lớn góc ngực và khối lượng cơ thể từ 0,4 - 0,68, thường ở mức 0,42.

Tùy mục đích sử dụng, các giống gia cầm được chia làm 3 loại thể hình: hướng trứng, hướng thịt và kiêm dụng. Gà hướng thịt thường có hình dáng cân đối, ngực sâu, chân chắc, thiết diện hình vuông hay hình chữ nhật. Gà hướng trứng lại có kết cấu thanh gọn, thiết diện hình tam giác. Cơ sở nghiên cứu một số chỉ tiêu sinh lý - sinh hóa máu Các chỉ tiêu sinh lý, sinh hóa máu ở gia cầm nói chung khá ổn định, ít biến đổi và được di truyền như các tính trạng khác của con vật.

Việc nghiên cứu chỉ tiêu sinh lý, sinh hóa máu có ý nghĩa quan trọng trong việc phát hiện, dự đoán hoặc có những kết luận chắc chắn hơn về tính trạng sản xuất của gia súc, gia cầm. Số lượng hồng cầu dao động từ 2,49 – 2,82 triệu/ml. Số lượng hồng cầu từ 25,66 – 27,47 nghìn/ml theo kết quả nghiên cứu của Phạm Công Thiếu và cs, (2010)[39]. Theo Lê Thị Nga, (2005)[28] trên gà Kabir, Jiangcun và con lai của chúng ở thời điểm 20 tuần tuổi số hồng cầu 3,33 – 3,44 triệu/ml, số lượng bạch cầu 29,85 – 31,57 nghìn/ml.

Còn theo Hoàng Quốc Doanh, (2012)[8] trên gà Zolo nhập nội số lượng bạch cầu 26,07 – 26,30 nghìn/ml, số lượng hồng cầu 2,41 – 2,46 triệu/ml. - Một số chỉ tiêu sinh lý máu + Hồng cầu Nguồn gốc: ở bào thai hồng cầu được tạo ra ở cơ quan tạo huyết là gan, lá lách. Ở cơ thể bình thường hồng cầu sinh ra từ các tế bào tủy đỏ ở xương. 7 Trong quá trình phát triển, hồng cầu biệt hóa để trở thành dạng bình thường lưu thông trong máu.

Số lượng: Số lượng hồng cầu thay đổi theo giống, tuổi, giới tính, chế độ dinh dưỡng, trạng thái cơ thể và sinh lý, trạng thái khỏe mạnh hay bệnh tật, khí hậu…. Số lượng hồng cầu phản ánh chất lượng con giống. Số lượng hồng cầu càng nhiều thì sức sống của con vật càng tốt. Vì vậy, việc xác định số lượng hồng cầu của mỗi gia súc có ý nghĩa quan trọng.

Khi hồng cầu bị giảm đột ngột là biểu hiện một số bệnh như sốt rét ở người, bệnh lê dạng trùng, tiên mao trùng ở gia súc. Trong những bệnh này hồng cầu bị phá hủy hàng loạt. Tuổi thọ của hồng cầu nói chung ngắn: Hồng cầu loài nhai lại và lợn sống được 2 tháng, các loài động vật và người là 4 tháng. Khi còn ở bào thai hồng cầu do lá thai giữa, gan, lá lách và hạch lâm ba sinh ra.

Nhưng khi đẻ ra ngoài thì cơ quan duy nhất sản sinh ra hồng cầu là tủy đỏ của xương. Hồng cầu già chết sẽ được tế bào lưới võng mạc nội mô gan, lách, tủy xương tiến hành thực bào. Số lượng ổn định tương đối là do thường xuyên có các hồng cầu non sinh ra bù đắp vào lượng hồng cầu già chết đi. Vì thế khi bị mất máu đột xuất thì thấy hoạt động của tủy đỏ xương tăng mạnh.

Khi bị tác động của độc tố vi khuẩn, ký sinh trùng đường máu, hoặc nọc độc rắn… thì tính bền vững thẩm thấu của màng hồng cầu bị giảm hoặc mất, làm cho hồng cầu dễ bị vỡ ra. Vì thế trong lâm sàng thú y, việc xác định sức đề kháng thẩm thấu của hồng cầu vỡ có ý nghĩa quan trọng. Sức đề kháng này bao gồm sức đề kháng tối thiểu (lúc bắt đầu dung huyết) và sức đề kháng tối đa (lúc dung huyết hoàn toàn). Sức thẩm thấu hồng cầu của gà (Nồng độ dung dịch NaCl %): Sức đề kháng tối thiểu 0,40; sức đề kháng tối đa 0,32.

+ Hemoglobin Hemoglobin là một hợp chất protein phức tạp dễ tan trong nước, trong thành phần cấu tạo có một phân tử globin (chiếm 96%) kết hợp với 4 8 phân tử hem (chiếm 4%).