Chương 1: Cơ sở lý luận về đánh giá kết quả học tập Chương 2: Kết quả nghiên cứu thực trạng đánh giá kết quả học tập của sinh viên ở trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh Chương 3: Đề xuất giải pháp cải tiến công tác đánh giá kết quả học tập ở trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật TPHCM 17 Luan van Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỂ ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP 1.Tổng quan nghiên cứu vấn đề 1. Các công trình nghiên cứu về đánh giá kết quả học tập 1. Những nghiên cứu ngoài nước Lý luận về đánh giá KQHT được nhiều nhà nghiên cứu trong lĩnh vực giáo dục quan tâm vì nó có chức năng quan trọng trong hoạt động giáo dục. Thế kỷ XV, XVI nhà giáo dục học Tiệp Khắc J.Comenxky đã đặt nền móng cho lý luận dạy học ở nhà trường và xây dựng thành một hệ thống các vấn đề trong tác phẩm “Lý luận dạy học vĩ đại”, trong đó nêu ý nghĩa, vai trò của việc kiểm tra đánh giá quá trình lĩnh hội tri thức của học sinh, ông cho rằng việc đánh giá cần phải căn cứ vào mục tiêu học tập và hướng dẫn học sinh tự kiểm tra đánh giá kiến thức của bản thân.
Sau này những nhà nghiên cứu về lý luận dạy học đã phân tích và phát triển lý luận kiểm tra đánh giá ở các góc độ: vai trò, ý nghĩa, mục tiêu và nội dung, nguyên tắc và phương pháp nhằm đảm bảo tính khách quan và trung thực của đánh giá. Đầu thế kỷ XX, có nhiều nhà nghiên cứu về đánh giá trong học tập như V.Levitov với các công trình nghiên cứu nổi tiếng như “Những vấn đề lý luận dạy học của việc đánh giá tri thức”; “ Các hướng nâng cao tính khách quan trong việc đánh giá tri thức của học sinh”. Tựu chung lại, những nghiên cứu sau này tập trung vào vai trò của đánh giá KQHT, những chỉ dẫn trong đánh giá KQHT và những phương pháp đánh giá KQHT phổ biến được áp dụng trong lớp học. - Nghiên cứu về vai trò của đánh giá KQHT Nghiên cứu về vai trò của đánh giá KQHT, những công trình nghiên cứu ngoài nước phải kể đến các công bố nổi bật của Harry Torrance và John Pryor (1998), Louise K.Russell và Peter W.
18 Luan van Harry Torrance và John Pryor (1998) khám phá đánh giá quá trình trong lớp học để thấy được sức mạnh của đánh giá đối với sự phản hồi của SV trong học tập trên cơ sở của việc lý giải các lý thuyết tâm lý học đã đáp ứng được các thực hành trong giáo dục. Tác giả khẳng định đánh giá quá trình là một triển vọng cho sự đổi mới trong giáo dục. Trong nghiên cứu của mình, tác giả đã chỉ ra việc đánh giá SV trong lớp tiến hành như thế nào và những kết quả khả thi cho việc lĩnh hội của chúng và sự phát triển khả năng học tập cá nhân của chúng [44] Louise K.Comfort (1982) bàn về đánh giá trong dạy học khi bối cảnh thay đổi trước những thất bại nghiêm trọng trong chương trình giáo dục công ở Mỹ, tập trung vào mối liên hệ giữa quá trình đánh giá và những bài tập trong sự phát triển của một chương trình giáo dục hiệu quả. Tác giả đã chỉ ra mục đích của đánh giá là đo lường mục tiêu, sự thực hiện của các chính sách trong giáo dục công chứ không nhằm đưa ra những xung đột giữa mục tiêu và sở thích của SV và GV.
Từ đó, xem đánh giá như là một giải pháp cần kíp của thiết lập tiêu chuẩn quốc gia trong chính sách giáo dục [46].Russell và Peter W.Airasian (2012) đã đưa ra các vấn đề lý thuyết về đánh giá trong lớp học và cách vận dụng trong thực tiễn thông qua việc bàn luận về tầm quan trọng của đánh giá trong lớp học và sự thay đổi của đánh giá qua các năm, theo dõi tiến trình học tập của SV từ đầu khóa học, kế hoạch đánh giá các mục tiêu, đánh giá quá trình và đánh giá cuối kỳ cũng như những thiết kế đa dạng trong đánh giá như sử dụng rubric, hồ sơ học tập, bản kiểm kê.Tác giả cũng bàn luận thêm về việc cho điểm số mang tính phê phán hay để tạo ra sự hợp tác trong học tập và những SV kém hơn trong lớp. Nhiều khía cạnh của đánh giá được bàn luận sâu sắc và tác giả khẳng định vai trò của máy tính và Internet trong đánh giá - những công cụ công nghệ thông tin rất hữu ích cho quá trình đánh giá người học [47]. Ciara O’Farrell (2004) bàn về tầm quan trọng của công tác đánh giá đối với việc học của SV, do đó việc xem xét một cách hiệu quả và tăng cường thực tiễn đánh giá, đưa ra cách tiếp cận và phương pháp đánh giá không chỉ thành công trong giáo dục mà còn hiệu quả và khả thi là một việc đáng được quan tâm. 19 Luan van Tác giả nêu ra mục đích của việc đánh giá và xác định các thành tố của một phương pháp đánh giá tốt như tiêu chí đánh giá, công cụ đánh giá, các cách phản hồi.[36] - Những nghiên cứu về các hình thức, phương pháp đánh giá KQHT và kỹ thuật đánh giá KQHT Những nghiên cứu về các hình thức, phương pháp đánh giá KQHT và kỹ thuật đánh giá KQHT được các tác giả trong và ngoài nước nghiên cứu chuyên sâu và đề xuất đa dạng các hình thức đánh giá trong lớp học nhằm đo lường chính xác hóa mức độ lĩnh hội và tiến bộ của người học một cách khách quan hơn.
Ngoài nước có các tác giả như Alastair Irons (2008), Alber Oostehof (2003), Gordon Joughin (2009), Amy J.Madaus và Daniel L. Alastair Irons (2008) bàn luận về kỹ thuật dạy học và phương pháp đánh giá trong lớp học nhấn mạnh đến vai trò của phản hồi trong dạy học. Tác giả cho rằng trong môi trường học tập ở bậc đại học, đánh giá quá trình và đánh giá tổng kết được thực hiện phổ biến nên những phản hồi của đánh giá mang lại nhiều lợi ích cho việc học tập của SV. Tác giả chỉ ra phản hồi như là một mặt mang tính chìa khóa trong đánh giá khả năng học tập của SV và giúp cho sinh viên tham gia tích cực hơn vào việc học tập [28] Albert Oosterhof (2003) phát triển công nghệ đánh giá trong lớp học bằng việc ứng dụng công nghệ thông tin và tích hợp các phương pháp đánh giá nhiều yếu tố.
Tác giả đề xuất thiết lập một khung đánh giá hoạt động học tập của SV và phát triển các đánh giá thay thế cho điểm số, điểm số chỉ mang tính phản hồi cho sự thể hiện của SV trong lớp học. Các hình thức đánh giá có thể áp dụng như đánh giá bằng câu hỏi ngắn, câu hỏi trắc nghiệm khách quan và bài luận. [29] Gordon Joughin (2009) quan tâm đến vấn đề đo lường trong dạy học có vai trò quan trọng trong điều chỉnh đánh giá về chất lượng học tập của SV thông quan các khái niệm quan trọng về đánh giá, học tập và điều chỉnh đồng thời mở ra những thách thức với việc đổi mới tư duy về bản chất của điều chỉnh trong đánh giá. Ông xem 3 khái niệm này là ba chức năng cốt lõi của đánh giá.
Thiết kế 20 Luan van đánh giá sẽ kéo theo thiết kế việc dạy học nên tiến trình đáp ứng yêu cầu của đánh giá sẽ yêu cầu SV tham gia vào tiến trình học tập suốt đời với nhiều hình thức đánh giá từ nhiều nguồn khác nhau. Khi mục đích của đánh giá được xác định như là những thành tựu liên quan đến sự thực hiện với nội dung và mục tiêu dạy học thì nó thường được xác định như là chuẩn đầu ra của quá trình dạy học [43] Amy J.Catalano (2018) nghiên cứu về hình thức đánh giá KQHT đối với hệ đào tạo từ xa trên nền của Massive Online Opwn Course (MOOCs) dựa trên những yếu tố tạo ra hiệu quả cho việc dạy học và sự tham gia của môi trường học tập truyền thống Face to Face ngày càng trở nên đa dạng và tiện lợi. Do đó, tác giả đã đề xuất 2 cách đánh giá bao gổm đánh giá trong môi trường học trực tuyến và đánh giá kiến tạo môi trường học tập trực tuyến nhằm đánh giá tính hiệu quả của dạy học trực tuyến từ đó cung cấp cho GV phản hồi để cải thiện việc giảng dạy [31] George F.Madaus và Daniel L.Stufflebeam (1989) nghiên cứu về các công trình của Ralph Tyler từ những năm 60 của thế kỷ XX và xem ông là một trong những người có ảnh hưởng nhiều nhất đến lĩnh vực giáo dục không chỉ trong nước mà cả ở quốc tế với những đóng góp về đánh giá và chính sách giáo dục. Ông là người có công trong phát triển các chương trình đánh giá trong phát triển giáo dục ở Mỹ và đề xuất cách thức mà những nhà đánh giá có thể phối hợp với GV để làm sáng tỏ mục tiêu và phát triển các chỉ thị của tiến trình học tập của SV để hướng tới sự thành thạo trong viết chuẩn đầu ra [42] Nancy Falchikov (2005), nghiên cứu về mức độ tham gia của SV vào quá trình đánh giá và SV học được nhiều lợi ích của việc tham gia này bằng việc trả lời câu hỏi: điều gì chưa đúng trong đánh giá truyền thống? Internet đã tạo ra lợi ích gì trong đánh giá.Việc trả lời những câu hỏi này đã gợi mở cho tác giả nhiều cách thức để SV có thể tham gia vào tiến trình đánh giá và tự đánh giá, thực hành đánh giá ngang hàng và phản hồi, tập trung vào phản hồi nhiều hơn là điểm số.[48] - Nghiên cứu về những chỉ dẫn trong đánh giá KQHT 21 Luan van Nghiên cứu về những chỉ dẫn trong đánh giá KQHT mà giảng viên cần nắm rõ như một cuốn sổ tay tiện lợi mà giảng viên có thể vận dụng linh hoạt trong quá trình dạy học.
Ngoài nước, các tác giả tập trung vào các xuất bản sách với nội dung chỉ dẫn rất chi tiết các kỹ thuật đánh giá KQHT trong lớp học như các cuốn sách của Gary D. Gronlund và cộng sự (2009), Charles Secolsky và D. Brian Denison (2012), Gary D.Phye (1997) biên soạn cuốn sổ tay “đánh giá lớp học - học tập, thành tựu và điều chỉnh” Đây là ba mặt của sự tiến bộ ở người học.