phần mở đầu, phần kết luận, khuyến nghị, luận văn gồm 3 phần sau: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận và tổng quan vấn đề nghiên cứu Chƣơng 2: Tổ chức và thực hiện xây dựng đề thi Chƣơng 3: Kết quả nghiên cứu 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. Tổng quan về đo lƣờng trong giáo dục Cùng với xu hƣớng chung là đổi mới nội dung và phƣơng pháp giảng dạy trong nhà trƣờng. Đo lƣờng, đánh giá trong giáo dục là một quá trình quan trọng, quyết định sự thành bại của quá trình đổi mới đó. Đo lƣờng trong giáo dục là công cụ để xác định năng lực nhận thức ngƣời học, điều chỉnh quá trình dạy học, điều chỉnh nội dung, phƣơng tiện hỗ trợ quá trình dạy học nhằm đạt đƣợc đƣợc các mục tiêu, mục đích giáo dục đề ra.
Đổi mới phƣơng pháp, nội dung dạy học đƣợc chú trọng để đáp ứng những yêu cầu mới của mục tiêu giáo dục. Do vậy việc kiểm tra, đánh giá phải phải theo sát quá trình giảng dạy và mục tiêu giáo dục đề ra. Hầu hết các đại lƣợng tâm lý là các thuộc tính của tƣ duy, mà tƣ duy thì không thể quan sát trực tiếp (đại lƣợng ẩn), nhƣng vẫn có thể đo một cách gián tiếp thông qua các hành vi có thể quan sát đƣợc của con ngƣời. Ví dụ: để biết một học sinh có nắm đƣợc nội dung của môn học hay không sau khi học xong môn học đó, một bài kiểm tra có thể cho chúng ta biết một cách chính xác: học sinh đó hiểu đến mức nào (chỉ nhận biết khái niệm một cách máy móc hay còn có khả năng đánh giá, chuyển giao nhận thức của mình).
Các công cụ đo lƣờng, quan sát (ví dụ bài kiểm tra) cần đƣợc thiết kế cẩn thận, có độ tin cậy cao để ghi nhận chính xác các hành vi, làm cơ sở để xác định đại lƣợng ẩn. Đo lƣờng nói chung đòi hỏi độ chính xác và chính xác, vì kết quả đƣợc hỗ trợ để có ý nghĩa đủ để cung cấp thông tin đáng tin cậy cho các hình thức ra quyết định khác nhau. Các khái niệm cơ bản về đo lường đánh giá Đo lƣờng là quá trình mô tả mức độ cá nhân đạt đƣợc (hay đã có) một đặc điểm nào đó (nhƣ khả năng, thái độ,…) đƣợc ƣớc lƣợng bằng những con số cụ thể. Ví dụ: Học sinh X làm bài kiểm tra đạt điểm 8.
Học sinh Y làm đƣợc 3/4 số điểm tối đa của bài thi trắc nghiệm Toán. Bài của học sinh M đƣợc xếp hạng k trong lớp. Các điểm số 8, 3/4 hay thứ hạng k là những ký hiệu gián tiếp chỉ ra khả năng của học sinh về mặt định tính hay định hạng [4, tr. Đo lƣờng thành quả học tập là lƣợng giá 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com mức độ đạt đƣợc các mục tiêu cuối cùng (terminal) hay tiêu chí (criterion) trong một khóa học, một giai đoạn học.
Trắc nghiệm là một dụng cụ hay một phƣơng thức hệ thống nhằm đo lƣờng thành tích của một cá nhân so với các cá nhân khác hay so với những yêu cầu, nhiệm vụ học tập đã đƣợc dự kiến. Trong lĩnh vực giáo dục, thƣờng dùng chữ “trắc nghiệm thành quả học tập” hay “trắc nghiệm thành tích”. Trong trƣờng học, từ “trắc nghiệm” đƣợc dùng nhƣ là một hình thức kiểm tra, đánh giá học sinh. “Trắc nghiệm khách quan”, không phải hiểu theo nghĩa đối lập với một đo lƣờng chủ quan nào, mà nên hiểu là hình thức kiểm tra này có tính khách quan cao hơn cách kiểm tra, đánh giá bằng luận đề (hình thức kiểm tra tự luận) chẳng hạn.
Các điểm số thu thập đƣợc từ một bài trắc nghiệm thành tích có thể cung cấp hai loại thông tin: (1) loại thứ nhất là mức độ ngƣời học thực hiện đƣợc tiêu chí đã đƣợc ấn định, chẳng hạn nhƣ giải đƣợc đúng một bài Toán thông kê mô tả, giải thích đúng các kết xuất (output) của một chƣơng trình thống kê v., không cần biết ngƣời ấy làm giỏi hơn hay kém hơn những ngƣời khác, (2) loại thứ hai là sự xếp hạng tƣơng đối của các cá nhân liên quan đến mức độ thực hiện của họ về bài trắc nghiệm đã ra, chẳng hạn học viên A có thể giải các bài toán nhanh hơn, hoặc giỏi hơn học viên B. Kiểm tra là một hoạt động nhằm cung cấp những số liệu, những thông tin làm cơ sở cho việc giám sát, đánh giá. Kiểm tra là một phần của quá trình dạy học và có ảnh hƣởng đến cuộc đời của tất cả học sinh. Vì vậy giáo viên cần quan tâm đến những yếu tố ảnh hƣởng đến việc kiểm tra nhƣ: đề thi phải rõ ràng, phù hợp với mục đích kiểm tra, phải đọc và kiểm tra nhiều lần để không có những sai sót; phía học sinh không bị mất tập trung chú ý trong suốt thời gian làm bài.
Lƣợng giá là đƣa ra những thông tin ƣớc lƣợng về trình độ, năng lực, phẩm chất của một cá nhân, một sản phẩm, v.v, dựa trên các số đo cụ thể hoặc quan sát đƣợc. Trong dạy học, dựa vào các điểm số một học sinh đạt đƣợc, ngƣời thầy giáo (hay nhà quản lý giáo dục) có thể ƣớc lƣợng trình độ kiến thức, kỹ năng kỹ xảo của học sinh đó. Ví dụ: học sinh A hoàn thành xong 2/3 bài thi toán đại số đƣợc lƣợng giá là thuộc loại trung bình. 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Đánh giá là quá trình thu thập, điều tra, phân tích và giải thích thông tin một cách có chủ đích, hệ thống nhằm xác định mức độ đạt đến các mục tiêu đã đề ra.
Nhƣ vậy, số đo cung cấp cho ta số liệu dùng để đánh giá, còn việc suy đoán, diễn giải những con số này biến chúng thành sự đánh giá. Ta có thể nói thêm về đánh giá nhƣ sau: Đánh giá là một quá trình trong đó ta đƣa ra những giá trị hoặc ấn định những giá trị cho một cái gì dó. Đặc điểm quan trọng của sự đánh giá đó là khả năng xét đoán. Đánh giá thƣờng mang tính định lƣợng.
Nó dựa trên những con số hoặc các tỉ lệ phần trăm. Sự xét đoán khi đánh giá gắn với một giá trị (định lƣợng) hay sự mô tả định tính căn cứ vào số đo trên một bài kiểm tra. Đánh giá là một quá trình gồm hai bƣớc. Bƣớc thứ nhất đó là kiểm tra, trong đó số liệu thu thập từ việc sử dụng một hoặc một chuỗi các bài kiểm tra.
Khi việc kiểm tra đƣợc thực hiện thì sự xét đoán cũng đƣợc thực hiện về trình độ, thƣờng là trong bối cảnh các mục đích có hƣớng dẫn. Tin cậy: Độ tin cậy của một dụng cụ đo là khái niệm cho biết mức độ ổn định, vững chãi của các kết quả đo đƣợc khi tiến hành đo vật thể đó nhiều lần. Thí dụ có một gói mứt khi đặt lên cân, lần đầu báo 750 gam sang lần thứ hai báo 735 gam, lần thứ ba báo 765 gam, v.v… Ta nói cái cân này tin cậy. Tƣơng tự một bài trắc nghiệm đƣợc gọi là tin cậy khi một học sinh làm nhiều lần bài trắc nghiệm này vào những thời điểm cách xa nhau thì các kết quả điểm số thu đƣợc đều khá ổn định (các điểm số của các lần đo không chênh lệch qua nhiều).
Độ tin cậy thƣờng đƣợc biểu hiện bằng một con số trong khoảng từ 0 đến 1. Độ lớn càng gần với 1 thì dụng cụ càng tin cậy. Ví dụ: nếu từ 0.80 trở lên thì độ tin cậy đƣợc gọi là cao từ 0.79 thì tƣơng đối tin cậy, dƣới 0.40 là tin cậy thấp. Giá trị: Độ giá trị của một dụng cụ đo là một khái niệm chỉ ra rằng dụng cụ này có khả năng đo đúng đƣợc cái cần đo.
Thí dụ: Một vật có trọng lƣợng thực là 800 gam. Nếu khi bỏ lên cân thấy báo trị số 800 gam, ta nói cái cân này giá trị. Còn thấy báo là 700 gam, cân sẽ không giá trị vì không đo đúng đƣợc trọng lƣợng cần đo. Đặt vật lên, xuống đế cân nhiều lần, lần nào kết quả cũng không xê dịch khỏi 700 gam, ta nói cân đó tin cậy nhƣng không giá trị.
Các phương pháp đo lường trong giáo dục 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Hiện nay ở Việt Nam đã biết đến một hệ thống phƣơng pháp và kỹ thuật đánh giá khá phong phú. Về phƣơng pháp đánh giá có thể kể ra: quan sát, vấn đáp, viết. Trong viết còn bao gồm nhiều hình thức nhƣ: trắc nghiệm tự luận (tự luận), trắc nghiệm khách quan hay còn gọi là trắc nghiệm. Theo [3] và ý kiến của các chuyên gia về đo lƣờng đánh giá, ta nên sử hình thức kiểm tra tự luận để khảo sát thành quả học tập trong những trƣờng hợp dƣới đây: (1) Khi nhóm học sinh dự thi hay kiểm tra không quá đông và đề thi chỉ đƣợc sử dụng một lần, không dùng lại nữa.
(2) Khi thầy cô giáo cố gắng tìm mọi cách có thể đƣợc để khuyến khích và khen thƣởng sự phát triển kỹ năng diễn tả bằng văn viết. (3) Khi thầy giáo muốn thăm dò thái độ hay tìm hiểu tƣ tƣởng của học sinh về một vấn đề nào đó hơn là khảo sát thành quả học tập của chúng. (4) Khi giáo viên tin tƣởng vào tài năng phê phán và chấm bài luận đề một cách vô tƣ và chính xác hơn là khả năng soạn thảo những câu trắc nghiệm thật tốt. (5) Khi thời gian soạn thảo bài khảo sát không nhiều.
Mặt khác, ta nên sử dụng trắc nghiệm khách quan trong những trƣờng hợp sau: (1) Khi ta cần khảo sát kết quả học tập của một số lƣợng lớn học sinh, hay muốn rằng bài khảo sát ấy có thể sử dụng lại vào một lúc khác. (2) Khi ta những điểm số chính xác khách quan, công bằng và nhanh chóng. (3) Khi ta cần kiểm tra toàn diện kiến thức, ngăn ngừa gian lận thi cử. Cả trắc nghiệm lẫn tự luận đều có thể sử dụng để: (1) Đo lƣờng mọi thành quả học tập mà học sinh thu nhận đƣợc ở các mức độ nhận thức.
(2) Khảo sát đƣợc các khả năng hiểu, suy nghĩ có phê phán, giải quyết các vấn đề mới, phân tích, tổng hợp. (3) Khuyến khích, gợi động cơ học tập để nắm vững kiến thức. Đánh giá kết quả học tập của học sinh 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Với từng môn học thì các mục tiêu trên đƣợc cụ thể hóa thành các mục tiêu về kiến thức, kỹ năng và thái độ. Mục đích của giáo dục là sự tiến bộ của học sinh.