MỞ ĐẦU 1. Đăt vấn đề Đất đai là sản phẩm của tự nhiên, là nguồn tài nguyên vô cùng quan trọng của con người và mọi sự sống trên trái đất, là tư liệu sản xuất đặc biệt, là nguồn nội lực, nguồn vốn to lớn của đất nước, là thành phần quan trọng hàng đầu của môi trường sống, là địa bàn phân bố các khu dân cư, xây dựng các cơ sở kinh tế, văn hoá, xã hội, an ninh và quốc phòng. Đất đai có ý nghĩa chính trị, kinh tế, xã hội sâu sắc trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ tổ quốc. Trong quá trình hội nhập với nền kinh tế thế giới Đảng và Nhà nước ta đã xác định đường lối đổi mới toàn diện nền kinh tế, chính trị, văn hoá, xã hội của đất nước.
Trong đó quá trình thu hút vốn đầu tư từ nhiều nguồn phục vụ cho việc xây dựng cơ sở hạ tầng phát triển kinh tế xã hội là điều kiện tiên quyết giúp nước ta có đủ mạnh để có thể tham gia vào thị trường rộng lớn này. Ngày nay các dự án đầu tư vào đất ngày càng nhiều, cùng với quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước là tốc độ đô thị hoá ngày càng mạnh mẽ trên cả nước. Với tốc độ phát triển kinh tế như thế, làm cho nhu cầu về thuế đất, chuyển mục đích sử dụng đất ngày càng lớn. Để cho các dự án đầu tư vào các công trình phục vụ cho mục đích quốc phòng, an ninh, lợi ích quôc gia, lợi ích công cộng, mục đích phát triển kinh tế có tính khả thi, đúng tiến độ thì công tác giải phóng mặt bằng (GPMB) đóng một vai trò hết sức quan trọng.
Vì nó là điều kiện ban đầu để triển khai nhanh, đúng tiến độ nhưng ngược lại nó cũng có thể trở thành rào cản và luôn tiềm ẩn nhiều nguy cơ khiếu kiện, mất ổn định an ninh vì khi thực hiện công tác này ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của tổ chức, các cá nhân và hộ gia đình. Với dân số ngày càng tăng, xã hội ngày càng phát triển thì nhu cầu sử dụng đất ngày càng lớn. Thực tế qua nhiều dự án cho thấy công tác GPMB vẫn còn nhiều bất cập, nhiều khó khăn. Mặc dù Nhà nước đã ban hành rất nhiều các văn bản pháp quy phục vụ cho công tác này như nghị định số 197/NP-CP về bồi thường thiệt hại, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi n 2 đất, thông tư số 116/2004/TT-BTC hướng dẫn thực hiện nghị định trên.
Nghị định số 188/2004/NĐ-CP về phương pháp xác định giá đất, thông tư số 114/2004/TT-BTC hướng dẫn thực hiện nghị định số 188/2004/NĐ-CP. Nhưng để dung hoà giữa quyền lợi của người dân với lợi ích chung không thể giải quyết trong một sớm một chiều. Do đó, cần có một cách nhìn nhận và đánh giá toàn diện hơn về công tác bồi thường và giải phóng mặt bằng, từ đó tìm ra những khó khăn và thuận lợi. Rồi đưa ra những giải pháp có tính khả thi để giải quyết những khó khăn đó một cách hiệu quả nhất tạo sự chặt chẽ trong việc quản lí nhà nước về đất đai và phát triển nền kinh tế của nước nhà.
Xuất phát từ những vấn đề trên, được sự đồng ý của Ban giám hiệu nhà trường, Ban chủ nhiệm khoa Quản lý tài nguyên, Trường Đại học Nông lâm Thái Nguyên, dưới sự hướng dẫn trực tiếp của thầy giáo PGS.TS Nguyễn Khắc Thái Sơn, em tiến hành thực hiện chuyên đề:”Đánh giá kết quả công tác giải phóng mặt bằng khu tái định cư thị trấn Phố Lu – huyện Bảo Thắng – tỉnh Lào Cai” 1. Mục tiêu của đề tài * Mục tiêu tổng quát của đề tài Đánh giá công tác giải phóng mặt bằng tại dự án khu tái định cư thị trấn Phố Lu – huyện Bảo Thắng – tỉnh Lào Cai. Tìm hiểu những thuận lợi, khó khăn và nguyên nhân tồn tại trong công tác giải phóng mặt bằng, qua đó đề xuất phương án có tính khả thi và rút ra bài học kinh nghiệm cho công tác GPMB. * Mục tiêu cụ thể của đề tài - Tình hình quản lý và sử dụng đất tại thị trấn Phố Lu - Đánh giá công tác bồi thường và giải phóng mặt bằng tại dự án khu tái định cư thị trấn Phố Lu – huyện Bảo Thắng – tỉnh Lào Cai.
Tìm hiểu những nguyên nhân gây chậm tiến độ giải phóng mặt bằng. - Đề xuất giải pháp, góp phần thực hiện công tác bồi thường giải phóng mặt bằng của dự án khác một cách nhanh chóng, hiệu quả nhất. Yêu cầu của đề tài - Nắm chắc Luật Đất đai, các Quyết định có liên quan đến công tác GPMB. n 3 - Nắm chắc các Nghị định, thông tư, quyết định, văn bản hướng dẫn thi hành luật và khung giá đền bù của Chính phủ và của địa phương có liên quan đến việc bồi thường thiệt hại.
- Số liệu điều tra, thu thập phải đảm bảo chính xác, khách quan. - Phân tích và nhận xét công tác bồi thường giải phóng mặt bằng dự án - Đề xuất phương án giải quyết dựa trên cơ sở Nghị định, Quy định và kinh nghiệm đã làm. Ý nghĩa của đề tài - Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học: Bổ sung những kiến thức đã học trên lớp, học hỏi, tiếp nhận những kiến thức, kinh nghiệm ngoài thực tế và hiểu rõ hơn về công tác quản lý nhà nước về đất đai, cụ thể là công tác bồi thường hỗ trợ, tái định cư. - Ý nghĩa trong thực tiễn: Đưa ra những giải pháp có tính khả thi, rút ra những bài học kinh nghiệm cho công tác bồi thường GPMB, để thực hiện công tác bồi thường GPMB tốt hơn.
n 4 PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Cơ sở khoa học của công tác bồi thường giải phóng mặt bằng 2. Cơ sở lý luận của công tác giải phóng mặt bằng 2. Khái niệm Giải phóng mặt bằng là quá trình thực hiện các công việc liên quan đến việc di dời nhà cửa, cây cối, các công trình xây dựng và một bộ phận dân cư trên một phần đất nhất định được quy hoạch cho việc cải tạo, mở rộng hoặc xây dựng một công trình mới.
Quá trình giải phóng mặt bằng được tính từ khi bắt đầu hình thành Hội đồng giải phóng mặt bằng đến khi giải phóng xong và giao cho chủ đầu tư mới. Đây là một quá trình đa dạng và phức tạp thể hiện sự khác nhau giữa các dự án và liên quan trực tiếp đến các bên tham gia và toàn thể xã hội. Bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất là việc Nhà nước trả lại giá trị quyền sử dụng đất đối với diện tích bị thu hồi cho người bị thu hồi đất. “Bồi thường” là sự đền trả lại tất cả những thiệt hại mà chủ thể gây ra một cách tương xứng, trong quy hoạch xây dựng thiệt hại gây ra có thể là thiệt hại vật chất hoặc thiệt hại phi vật chất.
Trong giải phóng mặt bằng, cùng với chính sách hỗ trợ và tái định cư, chính sách bồi thường là một phần quan trọng trong chính sách đền bù thiệt hại khi Nhà nước thu hồi đất. Chính sách này nhằm giúp cho còn người bị thu hồi đất có thể tái lập, ổn định cuộc sống mới do những thiệt hại vật chất hoặc thiệt hại phi vật chất do việc thu hồi đất gây ra, mặt khác giúp họ giải quyết được những khó khăn khi phải thay đổi nơi ở mới. Công tác giải phóng mặt bằng mang tính quyết định tiến độ của các dự án, là khâu đầu tiên thực hiện dự án. Có thể nói :” Giải phóng mặt bằng nhanh là một nửa dự án thành công”.
Việc này không chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến lợi ích của nhà nước, của chủ đầu tư mà còn ảnh hưởng đến đời sống vật chất cũng như tinh thần của người thu hồi đất 2. Các định nghĩa + Thu hồi đất: Thu hồi đất là việc Nhà nước ra quyết định hành chính để thu lại quyền sử dụng đất hoặc thu lại đất đã giao cho tổ chức, Uỷ ban nhân n 5 dân xã, phường, thị trấn quản lý theo quy định của pháp luật. [3] + Bồi thường thiệt hại khi nhà nước thu hồi đất: Bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất là việc Nhà nước trả lại giá trị quyền sử dụng đất đối với diện tích đất bị thu hồi cho người bị thu hồi đất. [3] + Hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất: Hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất là việc Nhà nước giúp đỡ người bị thu hồi đất thông qua đào tạo nghề mới, bố trí việc làm mới, cấp kinh phí để di dời đến địa điểm mới.
[3] +Giá trị quyền sử dụng đất: Giá trị quyền sử dụng đất là giá trị bằng tiền của quyền sử dụng đất đối với một diện tích đất xác định trong thời hạn sử dụng đất xác định. [3] +Giá đất: Là số tiền tính trên một đơn vị diện tích đất do Nhà nước quy định hoặc được hình thành trong giao dịch về quyền sử dụng đất. Vai trò của giải phóng mặt bằng. - Đối với sự phát triển cơ sở hạ tầng.
ở mỗi một giai đoạn phát triển kinh tế xã hội có một sự phát triển thích ứng của hạ tầng kinh tế xã hội. Với tư cách là phương tiện vật chất kỹ thuật, hạ tầng kinh tế xã hội lại trở thành lực lượng sản xuất quyết định đến dự phát triển của nền kinh tế xã hội mà trong đó giải phóng mặt bằng là điều kiện tiên quyết để dự án có được triển khai hay không. - Về mặt tiến độ hoàn thành của dự án : + Tiến độ thực hiện các dự án phụ thuộc vào điều kiện khác nhau như : Tài chính, lao động, công nghệ, điều kiện tự nhiên, tập quán của người dân trong diện bị giải tỏa… Nhưng nhìn chung, nó phụ thuộc nhiều vào thời gian tiến hành giải phóng mặt bằng. + Giải phóng mặt bằng thực hiện đúng tiến độ đề ra sẽ tiết kiệm được thời gian và việc thực hiện dự án có hiệu quả.
Ngược lại giải phóng mặt bằng kéo dài gây ảnh hưởng đến tiến độ thi công các công trình cũng như chi phí cho dự án, có khi gây ra thiệt hại không nhỏ trong đầu tư xây dựng. - Về mặt kinh tế của dự án: Giải phóng mặt bằng thực hiện tối giảm tối đa chi phí cho việc giải tỏa đền bù, có điều kiện tập trung vốn đầu tư cho các công trình khác. Giải phóng mặt bằng kéo dà dẫn đến chi phí bồi thường lớn, không kịp hoàn thành tiến độ n 6 dự án dẫn đến sự quay vòng vốn chậm gây khó khăn cho các nhà đầu tư.