Đánh giá kết quả điều trị thiểu ối bằng phương pháp truyền ringer lactate vào buồng ối tại bệnh viện phụ sản hà nội

Đánh giá hiệu quả truyền Ringer Lactate điều trị thiểu ối tại bệnh viện Phụ sản Hà Nội. Tìm hiểu kết quả và ưu điểm của phương pháp này.

• Tác giả: Ngô Thị Hƣơng
• Người hướng dẫn: Gs. Nguyễn Duy Ánh
• Trường học: Trường Đại học Y Dược - Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Sản Phụ khoa
• Đề tài: Đánh Giá Kết Quả Điều Trị Thiểu Ối Bằng Phƣơng Pháp Truyền Ringer Lactate Vào Buồng Ối Tại Bệnh Viện Phụ Sản Hà Nội
• Loại tài liệu: Luận văn chuyên khoa cấp II
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
• 1.1. Sinh lý nước ối
• 1.2. Khái niệm và nguồn gốc nước ối
• 1.3. Các con đường tiêu nước ối và sự luân chuyển nước ối
• 1.4. Thể tích và tính chất nước ối bình thường
• 1.5. Vai trò của nước ối
• 1.6. Thiểu ối và hậu quả của thiểu ối
• 1.6.1. Định nghĩa thiểu ối
• 1.6.2. Tỉ lệ thiểu ối
• 1.6.3. Nguyên nhân thiểu ối
• 1.6.4. Biến chứng của thiểu ối
• 1.6.5. Chẩn đoán thiểu ối
• 1.6.6. Điều trị thiểu ối
• 1.6.7. Phòng ngừa bệnh thiểu ối
• 1.6.8. Chống chỉ định
• 1.7. Dung dịch truyền ối Ringer lactate
• 1.8. Các nghiên cứu hiệu quả truyền ối trong điều trị thiểu ối
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng, địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 2.2. Tiêu chuẩn lựa chọn
• 2.3. Tiêu chuẩn loại trừ
• 2.4. Địa điểm nghiên cứu
• 2.5. Thời gian nghiên cứu
• 2.6. Phương pháp nghiên cứu
• 2.6.1. Thiết kế nghiên cứu
• 2.6.2. Cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu
• 2.6.3. Chỉ số nghiên cứu
• 2.6.3.1. Chỉ số về đặc điểm chung của đối tượng nghiên cứu
• 2.6.3.2. Chỉ số về kết quả điều trị thiểu ối của phương pháp truyền dịch Ringer lactat vào buồng ối tại Bệnh viện Phụ sản Hà Nội
• 2.6.3.3. Chỉ số về yếu tố liên quan đến kết quả điều trị thiểu ối của phương pháp truyền dịch Ringer lactat vào buồng ối tại Bệnh viện Phụ sản Hà Nội
• 2.6.4. Tiêu chuẩn đánh giá biến số nghiên cứu
• 2.6.5. Kỹ thuật và phương pháp thu thập số liệu
• 2.6.5.1. Kỹ thuật sử dụng trong nghiên cứu
• 2.6.5.2. Phương pháp thu thập số liệu
• 2.6.6. Phương pháp xử lý số liệu
• 2.6.6.1. Phương pháp khống chế sai số
• 2.6.7. Đạo đức nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đặc điểm chung của đối tượng nghiên cứu
• 3.2. Kết quả điều trị thiểu ối của phương pháp truyền dịch Ringer lactat vào buồng ối tại Bệnh viện Phụ sản Hà Nội
• 3.3. Yếu tố liên quan đến kết quả điều trị thiểu ối của phương pháp truyền dịch Ringer lactat vào buồng ối tại Bệnh viện Phụ sản Hà Nội
• 4. CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN
• 4.1. Đặc điểm chung của đối tượng nghiên cứu
• 4.2. Nghề nghiệp và nơi ở
• 4.3. Tuổi thai và chỉ số ối
• 4.4. Kết quả điều trị thiểu ối của phương pháp truyền dịch Ringer lactat vào buồng ối tại Bệnh viện Phụ sản Hà Nội
• 4.5. Kết quả siêu âm trước và sau truyền ối
• 4.6. Lượng dịch truyền ối theo tuổi thai truyền ối
• 4.7. Tuổi thai khi có chỉ định truyền ối và quá trình theo dõi sau đó
• 4.8. Kết quả điều trị truyền ối bằng dung dịch Ringer lactate
• 4.9. Yếu tố liên quan đến kết quả điều trị thiểu ối của phương pháp truyền dịch Ringer lactat vào buồng ối tại Bệnh viện Phụ sản Hà Nội
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• BỆNH ÁN NGHIÊN CỨU
• DANH MỤC HÌNH ẢNH, BIỂU ĐỒ
• DANH MỤC BẢNG

Tóm tắt

I. Thiếu ối là gì Tổng quan và Tầm quan trọng 55 ký tự

Thiểu ối là tình trạng lượng nước ối bao quanh thai nhi ít hơn so với mức bình thường so với tuổi thai. Nước ối đóng vai trò sống còn đối với sự phát triển của thai nhi, bảo vệ thai nhi khỏi va chạm, duy trì nhiệt độ ổn định và giúp phổi phát triển. Theo Magann và cộng sự (1992), thiểu ối là khi thể tích nước ối dưới 500ml [46]. Việc chẩn đoán và điều trị kịp thời thiểu ối là rất quan trọng để giảm thiểu các biến chứng tiềm ẩn cho cả mẹ và bé. Nghiên cứu này tập trung vào việc đánh giá kết quả điều trị thiểu ối bằng phương pháp truyền Ringer Lactate vào buồng ối tại Bệnh viện Phụ sản Hà Nội, nhằm cung cấp thêm bằng chứng khoa học về hiệu quả của phương pháp này.

1.1. Định nghĩa chi tiết về Thiểu ối và các mốc chẩn đoán

Thiểu ối được định nghĩa là tình trạng chỉ số ối (AFI) giảm so với AFI bình thường tính theo tuổi thai và ở dưới đường percentile thứ 5 [1]. Phương pháp xác định thiểu ối hiện nay dựa chủ yếu theo siêu âm. Nghiên cứu này xác định thiểu ối là tình trạng nước ối ít hơn bình thường theo tuổi thai, khi AFI <50mm hoặc góc ối sâu nhất <20mm và màng ối còn nguyên vẹn. Thiếu ối nặng là góc ối sâu nhất <10mm [3]. Việc sử dụng các tiêu chuẩn chẩn đoán thống nhất là rất quan trọng trong việc so sánh kết quả điều trị.

1.2. Vai trò quan trọng của Nước ối đối với sự phát triển thai nhi

Nước ối không chỉ là chất lỏng bao bọc đơn thuần. Nó che chở cho thai nhi tránh các va chạm, sang chấn từ bên ngoài. Nước ối có tác dụng kìm hãm vi khuẩn phát triển và đặc biệt là bảo đảm môi trường vô trùng cho bé trong bọc ối [3]. Giúp cho thai không bị dính vào màng ối. Nhờ có nước ối mà dây rốn không bị chèn ép, không bị khô, tuần hoàn trong dây rốn dễ dàng [3]. Nó đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển phổi, hệ tiêu hóa và hệ xương khớp của thai nhi.

1.3. Tỷ lệ Thiểu ối và các yếu tố ảnh hưởng đến tỷ lệ mắc

Tỉ lệ thiểu ối được báo cáo từ các nghiên cứu bị ảnh hưởng bởi sự khác biệt trong tiêu chuẩn chẩn đoán, dân số nghiên cứu (nguy cơ thấp hay nguy cơ cao, siêu âm tầm soát hay chọn lọc), tuổi thai tại thời điểm siêu âm [4]. Theo nghiên cứu của Trần Thị Hà (2014) tại Bệnh viện Đa khoa Trung ương Thái Nguyên, tỷ lệ thiểu ối là 6,4% [7]. Phạm Thị Thu Hồng và cs (2018) nghiên cứu trên thai trưởng thành tại Bệnh viện sản nhi tỉnh An Giang thì tỉ lệ thiểu ối là 4,1% [14]. Các yếu tố như bệnh lý của mẹ, bất thường thai nhi và suy giảm chức năng bánh rau có thể làm tăng nguy cơ thiểu ối.

II. Nguyên nhân gây Thiểu ối Cách nhận biết sớm 59 ký tự

Thiểu ối có thể do nhiều nguyên nhân khác nhau, bao gồm các vấn đề về thai nhi, mẹ hoặc nhau thai. Việc xác định nguyên nhân chính xác là rất quan trọng để lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp. Nguyên nhân thiểu ối có thể vô căn hoặc có nguyên nhân từ mẹ, thai nhi hoặc bánh rau [44]. Một số bệnh lý của mẹ, chẳng hạn như cao huyết áp hoặc tiểu đường, có thể làm giảm lượng máu đến nhau thai, dẫn đến thiểu ối. Một số dị tật bẩm sinh ở thai nhi, đặc biệt là các vấn đề về thận, có thể ảnh hưởng đến sản xuất nước tiểu, từ đó gây ra thiểu ối.

2.1. Các bệnh lý của mẹ có thể dẫn đến Thiểu ối

Mẹ bị bệnh nội khoa hoặc sản khoa liên quan đến suy tuần hoàn tử cung rau, làm ảnh hưởng đến chức năng bánh rau và tính thấm của màng ối gây ra thiểu ối như: tiền sản giật, tăng huyết áp mãn tính, đái tháo đường [3]. Các yếu tố như hút thuốc lá, sử dụng rượu bia và ma túy cũng có thể làm tăng nguy cơ thiểu ối. Tiền sử sảy thai hoặc sinh non cũng liên quan đến tăng nguy cơ thiểu ối trong các lần mang thai tiếp theo.

2.2. Vai trò của Bất thường thai nhi trong gây ra Thiểu ối

Các bất thường ở hệ tiết niệu của thai nhi như hội chứng Potter (không có thận), thận đa nang, tắc nghẽn đường tiết niệu dưới có thể gây ra thiểu ối do giảm hoặc không có sản xuất nước tiểu [3]. Ngoài ra, các bất thường nhiễm sắc thể như hội chứng Down cũng có thể liên quan đến thiểu ối. Việc siêu âm chi tiết có thể giúp phát hiện các bất thường thai nhi gây thiểu ối.

2.3. Ảnh hưởng của Bất thường bánh rau đến lượng Nước ối

Suy chức năng bánh rau, bong non, hoặc nhau tiền đạo có thể làm giảm lưu lượng máu đến thai nhi và giảm sản xuất nước ối, dẫn đến thiểu ối [3]. Siêu âm Doppler có thể được sử dụng để đánh giá chức năng bánh rau và lưu lượng máu đến thai nhi. Các yếu tố như hút thuốc lá, cao huyết áp và tiểu đường có thể làm tăng nguy cơ suy chức năng bánh rau.

III. Truyền Ringer Lactate vào buồng ối Giải pháp 59 ký tự

Truyền Ringer Lactate vào buồng ối là một phương pháp can thiệp giúp tăng thể tích nước ối bằng cách đưa trực tiếp dung dịch Ringer Lactate vào buồng ối. Truyền ối là kỹ thuật sử dụng để truyền nước muối hoặc dung dịch Ringer Lactate vào khoang tử cung nhằm làm tăng thể tích nước ối xung quanh thai nhi. Kỹ thuật truyền ối được thực hiện lần đầu năm 1982 trong điều trị thiểu ối nặng nhằm giảm nguy cơ thiểu sản phổi của thai tại Nhật Bản [50]. Phương pháp này được xem xét khi các biện pháp bảo tồn như uống nhiều nước không mang lại hiệu quả. Tại Việt Nam, Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec đã tiên phòng thực hiện một cách hệ thống kỹ thuật này và ghi nhận một số kết quả khả quan trên 8 thai phụ bị thiểu ối [13].

3.1. Cơ chế hoạt động của Truyền Ringer Lactate trong Thiểu ối

Dung dịch Ringer Lactate có thành phần tương tự như dịch ngoại bào của cơ thể, giúp tăng thể tích nước ối một cách an toàn và hiệu quả [3]. Dung dịch này cũng cung cấp các chất điện giải cần thiết cho thai nhi. Việc tăng thể tích nước ối giúp cải thiện sự phát triển phổi, giảm nguy cơ chèn ép dây rốn và cải thiện tình trạng dinh dưỡng của thai nhi.

3.2. Quy trình Truyền dịch vào buồng ối tại Bệnh viện Phụ sản HN

Bệnh viện Phụ sản Hà Nội đã xây dựng thành công một phòng Can thiệp bào thai đạt tiêu chuẩn Châu Âu và đã triển khai truyền ối cho các trường hợp thiểu ối từ tháng 10/2019. Quy trình truyền dịch thường bắt đầu bằng việc siêu âm để xác định vị trí thai nhi và nhau thai. Sau đó, bác sĩ sẽ sát trùng vùng bụng và dùng kim nhỏ chọc vào buồng ối dưới hướng dẫn của siêu âm. Dung dịch Ringer Lactate sẽ được truyền vào từ từ trong khoảng thời gian nhất định. Sau truyền, thai phụ sẽ được theo dõi sát để phát hiện sớm các biến chứng.

3.3. Ưu điểm và hạn chế của phương pháp Truyền Ringer Lactate

Ưu điểm của phương pháp này là tăng thể tích nước ối nhanh chóng, cải thiện tình trạng thai nhi và có thể kéo dài thời gian mang thai. Tuy nhiên, truyền ối cũng là kỹ thuật cao, có nguy cơ tai biến, đòi hỏi bác sĩ thực hiện phải có nhiều kinh nghiệm chọc ối, phải thực hiện tại cơ sở có phòng can thiệp bào thai đạt tiêu chuẩn vô khuẩn, cũng như có đội ngũ bác sĩ chuyên khoa sản khoa và sơ sinh với trình độ cao [3].

IV. Đánh giá Hiệu quả điều trị Thiểu ối Nghiên cứu 60 ký tự

Nghiên cứu này tiến hành đánh giá kết quả điều trị thiểu ối bằng phương pháp truyền Ringer Lactate vào buồng ối tại Bệnh viện Phụ sản Hà Nội. Nghiên cứu nhằm mục tiêu đánh giá hiệu quả của phương pháp truyền dịch Ringer Lactate vào buồng ối. Hiện nay chưa có một nghiên cứu hệ thống hóa kết quả điều trị thiểu ối bằng truyền Ringer Lactate vào buồng ối. Chỉ số ối (AFI) trước và sau truyền dịch, cân nặng thai nhi khi sinh, tuổi thai khi sinh, và các biến chứng liên quan đến thai kỳ sẽ được ghi nhận và phân tích. Kết quả nghiên cứu sẽ cung cấp thêm thông tin về hiệu quả và độ an toàn của phương pháp truyền Ringer Lactate.

4.1. Phương pháp nghiên cứu Đánh giá hiệu quả Truyền Ringer Lactate

Nghiên cứu sử dụng thiết kế mô tả cắt ngang để đánh giá kết quả điều trị thiểu ối. Dữ liệu được thu thập từ hồ sơ bệnh án của các thai phụ được truyền Ringer Lactate tại Bệnh viện Phụ sản Hà Nội. Các tiêu chí đánh giá bao gồm chỉ số ối (AFI) trước và sau truyền dịch, cân nặng thai nhi khi sinh, tuổi thai khi sinh và các biến chứng thai kỳ.

4.2. Tiêu chí đánh giá Kết quả điều trị Thiểu ối

Các tiêu chí đánh giá chính bao gồm sự thay đổi chỉ số ối (AFI) sau truyền dịch, cân nặng thai nhi khi sinh (so với dự kiến), tuổi thai khi sinh (non tháng, đủ tháng), tỷ lệ sinh mổ, các biến chứng như suy thai, thiểu sản phổi, và tỷ lệ tử vong sơ sinh [3]. Các chỉ số về đặc điểm chung của đối tượng nghiên cứu, chỉ số về kết quả điều trị thiểu ối của phương pháp truyền dịch Ringer Lactate vào buồng ối tại Bệnh viện Phụ sản Hà Nội và chỉ số về yếu tố liên quan đến kết quả điều trị thiểu ối của phương pháp truyền dịch Ringer Lactate vào buồng ối tại Bệnh viện Phụ sản Hà Nội cũng được đánh giá.

4.3. Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến Hiệu quả Truyền Ringer Lactate

Nghiên cứu cũng phân tích các yếu tố có thể ảnh hưởng đến kết quả điều trị, chẳng hạn như tuổi thai khi truyền dịch, nguyên nhân gây thiểu ối, tình trạng sức khỏe của mẹ, và số lần truyền dịch. Việc xác định các yếu tố này có thể giúp tối ưu hóa phác đồ điều trị và cải thiện kết quả điều trị thiểu ối.

V. Kết luận Ứng dụng Truyền Ringer Lactate 54 ký tự

Nghiên cứu này cung cấp bằng chứng về hiệu quả của phương pháp truyền Ringer Lactate vào buồng ối trong điều trị thiểu ối tại Bệnh viện Phụ sản Hà Nội. Từ đó đến nay, truyền ối được xem như một trong các kỹ thuật can thiệp bào thai để điều trị bệnh lý thiểu ối. Các bác sĩ có thể sử dụng kết quả nghiên cứu để đưa ra quyết định điều trị phù hợp cho từng trường hợp cụ thể. Cần có thêm các nghiên cứu lớn hơn với nhóm chứng để khẳng định kết quả và đánh giá lâu dài.

5.1. Tóm tắt kết quả chính và ý nghĩa lâm sàng

Kết quả nghiên cứu cho thấy truyền Ringer Lactate có thể cải thiện chỉ số ối (AFI), kéo dài thời gian mang thai và giảm nguy cơ biến chứng cho thai nhi. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng phương pháp này không phải là không có rủi ro và cần được thực hiện bởi các bác sĩ có kinh nghiệm trong môi trường bệnh viện có đầy đủ trang thiết bị.

5.2. Khuyến nghị và hướng dẫn thực hành Truyền dịch

Việc lựa chọn bệnh nhân phù hợp, theo dõi sát trong và sau truyền dịch, và tuân thủ các quy trình vô khuẩn nghiêm ngặt là rất quan trọng để đảm bảo an toàn và hiệu quả của phương pháp. Cần có hướng dẫn cụ thể về liều lượng và thời gian truyền dịch phù hợp với từng trường hợp.

5.3. Hướng nghiên cứu tiếp theo về Điều trị Thiểu ối

Các nghiên cứu trong tương lai nên tập trung vào việc so sánh hiệu quả của truyền Ringer Lactate với các phương pháp điều trị thiểu ối khác, đánh giá lâu dài về sự phát triển của trẻ sau khi được điều trị thiểu ối, và tìm hiểu thêm về các yếu tố tiên lượng kết quả điều trị.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thiểu ối là tình trạng giảm thể tích nước ối dưới mức bình thường theo tuổi thai, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sự phát triển và sức khỏe của thai nhi. Tỷ lệ thiểu ối dao động từ 0,4% đến 6,4% tùy theo nghiên cứu và địa phương, với các biến chứng như thiểu sản phổi, dị tật thai nhi, suy thai và tử vong chu sinh. Tại Việt Nam, Bệnh viện Phụ sản Hà Nội đã triển khai kỹ thuật truyền dịch Ringer lactate vào buồng ối từ tháng 10/2019 nhằm cải thiện thể tích nước ối và kết quả thai kỳ cho các trường hợp thiểu ối. Nghiên cứu này được thực hiện trên 63 thai phụ thiểu ối có tuổi thai từ 16 đến 34 tuần, được chỉ định truyền ối tại Bệnh viện Phụ sản Hà Nội trong giai đoạn từ tháng 10/2019 đến tháng 12/2021.

Mục tiêu chính của nghiên cứu là đánh giá hiệu quả điều trị thiểu ối bằng phương pháp truyền dịch Ringer lactate vào buồng ối, đồng thời phân tích các yếu tố liên quan đến kết quả điều trị. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp bằng chứng khoa học cho việc ứng dụng kỹ thuật truyền ối tại các cơ sở y tế, góp phần giảm thiểu biến chứng thai kỳ do thiểu ối gây ra, nâng cao tỷ lệ sống sót và sức khỏe trẻ sơ sinh. Phạm vi nghiên cứu tập trung tại Bệnh viện Phụ sản Hà Nội, với dữ liệu thu thập trong khoảng thời gian hơn hai năm, đảm bảo tính đại diện và độ tin cậy của kết quả.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết về sinh lý nước ối và cơ chế thiểu ối, bao gồm:

• Sinh lý nước ối: Nước ối được tạo thành từ nước tiểu thai nhi, dịch tiết phổi và màng ối, có vai trò bảo vệ, điều hòa thân nhiệt và hỗ trợ phát triển thai nhi. Thể tích nước ối thay đổi theo tuổi thai, đạt đỉnh khoảng 800-1000 ml vào tuần 34-36 và giảm dần về cuối thai kỳ.

• Định nghĩa và chẩn đoán thiểu ối: Thiểu ối được xác định khi chỉ số nước ối (AFI) dưới 50 mm hoặc chiều sâu khoang ối lớn nhất (MVP) dưới 20 mm, màng ối còn nguyên vẹn. Thiểu ối có thể do nguyên nhân mẹ, thai hoặc bánh rau, gây ra nhiều biến chứng nghiêm trọng.

• Phương pháp truyền ối: Truyền dịch Ringer lactate vào buồng ối nhằm tăng thể tích nước ối, kéo dài thời gian mang thai và giảm biến chứng. Kỹ thuật này được thực hiện dưới hướng dẫn siêu âm, đảm bảo vô trùng và an toàn cho mẹ và thai.

Các khái niệm chính bao gồm: chỉ số nước ối (AFI), thiểu ối, truyền ối, dung dịch Ringer lactate, và các biến chứng thai kỳ liên quan.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu được thiết kế mô tả cắt ngang, thu thập dữ liệu từ 63 thai phụ thiểu ối được chỉ định truyền dịch Ringer lactate vào buồng ối tại Bệnh viện Phụ sản Hà Nội từ tháng 10/2019 đến tháng 12/2021. Cỡ mẫu được chọn thuận tiện, bao gồm toàn bộ hồ sơ bệnh án và thai phụ đủ tiêu chuẩn lựa chọn.

Nguồn dữ liệu gồm số liệu hồi cứu từ hồ sơ bệnh án và số liệu tiến cứu thu thập trực tiếp trong quá trình theo dõi thai phụ. Các chỉ số nghiên cứu bao gồm đặc điểm chung của thai phụ (tuổi, nghề nghiệp, nơi cư trú), chỉ số nước ối trước và sau truyền dịch, kết quả điều trị, và các yếu tố liên quan đến hiệu quả truyền ối.

Phương pháp phân tích sử dụng phần mềm SPSS 25.0 với các kỹ thuật thống kê mô tả (tần số, tỷ lệ, trung bình, độ lệch chuẩn) và phân tích so sánh (Kiểm định Chi-square, T-test, Mann Whitney U). Sai số được kiểm soát bằng cách đo lặp và so sánh giữa các người đo, đồng thời đảm bảo kỹ thuật siêu âm chuẩn xác với máy GE Volution E6.

Thời gian nghiên cứu kéo dài từ tháng 7/2021 đến tháng 7/2022, trong đó thu thập và xử lý số liệu từ hồ sơ bệnh án và theo dõi thai phụ sau truyền ối.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Đặc điểm chung của đối tượng nghiên cứu: Nhóm tuổi thai phụ chủ yếu từ 25-34 tuổi chiếm 71,4%, nghề nghiệp cán bộ viên chức chiếm 49,2%, và 60,3% sống ở khu vực nông thôn. Tuổi thai phổ biến nhất bị thiểu ối là 22-27 tuần (52,4%).

2. Hiệu quả truyền dịch Ringer lactate: Chỉ số nước ối (AFI) trung bình trước truyền ối dưới 50 mm, sau truyền ối tăng đáng kể với mức tăng trung bình khoảng 10-15 mm sau 2 ngày, cho thấy sự cải thiện rõ rệt về thể tích nước ối. Tỷ lệ thành công của thủ thuật đạt khoảng 80%, với thai phụ không gặp tai biến nghiêm trọng.

3. Kết quả thai kỳ và trẻ sơ sinh: Tỷ lệ trẻ sơ sinh khỏe mạnh sau sinh chiếm trên 70%, điểm Apgar trung bình ở phút thứ 5 trên 7 điểm. Tỷ lệ mổ lấy thai là khoảng 35%, thấp hơn so với các nghiên cứu trước đây. Thời gian duy trì thai kỳ trung bình sau truyền ối là khoảng 6-7 tuần, giúp giảm nguy cơ sinh non.

4. Yếu tố liên quan đến kết quả điều trị: Tuổi thai khi truyền ối có ảnh hưởng tích cực đến kết quả, với nhóm tuổi thai trên 22 tuần có tỷ lệ thành công cao hơn. Ngoài ra, số lần truyền ối và lượng dịch truyền cũng có mối liên quan thuận chiều với sự cải thiện chỉ số nước ối.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu phù hợp với các báo cáo quốc tế về hiệu quả của truyền ối trong điều trị thiểu ối, như nghiên cứu tại Ấn Độ và Việt Nam cho thấy tăng chỉ số AFI trung bình 4-10 cm sau truyền dịch. Việc tăng thể tích nước ối giúp giảm áp lực lên dây rốn, cải thiện tuần hoàn thai và kéo dài thời gian mang thai, từ đó giảm tỷ lệ tử vong chu sinh và biến chứng thai kỳ.

Sự khác biệt về tỷ lệ mổ lấy thai và kết quả trẻ sơ sinh so với các nghiên cứu trước có thể do kỹ thuật truyền ối được thực hiện tại cơ sở có phòng can thiệp bào thai đạt chuẩn, cùng với quy trình theo dõi chặt chẽ và lựa chọn đối tượng phù hợp. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ so sánh chỉ số AFI trước và sau truyền ối, bảng phân bố kết quả thai kỳ theo nhóm tuổi thai và số lần truyền dịch.

Ngoài ra, nghiên cứu cũng chỉ ra tầm quan trọng của việc lựa chọn thời điểm truyền ối phù hợp, ưu tiên thực hiện khi thai trên 22 tuần để đạt hiệu quả tối ưu. Các yếu tố như nghề nghiệp, nơi cư trú không ảnh hưởng đáng kể đến kết quả điều trị, cho thấy tính phổ quát của phương pháp này.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Mở rộng áp dụng kỹ thuật truyền dịch Ringer lactate vào buồng ối tại các bệnh viện sản khoa có đủ điều kiện về trang thiết bị và đội ngũ chuyên môn, nhằm nâng cao hiệu quả điều trị thiểu ối, giảm biến chứng thai kỳ. Thời gian triển khai trong 1-2 năm tới.

2. Đào tạo chuyên sâu cho bác sĩ sản khoa và kỹ thuật viên siêu âm về kỹ thuật truyền ối và theo dõi thai phụ sau thủ thuật, đảm bảo an toàn và hiệu quả. Chủ thể thực hiện là các trường đại học y và bệnh viện tuyến trung ương.

3. Xây dựng quy trình chuẩn và hướng dẫn kỹ thuật truyền ối dựa trên kết quả nghiên cứu, bao gồm chỉ định, chống chỉ định, liều lượng dịch truyền và theo dõi sau thủ thuật, nhằm chuẩn hóa thực hành lâm sàng. Thời gian hoàn thiện trong 6-12 tháng.

4. Tăng cường công tác tư vấn và theo dõi thai phụ thiểu ối trước và sau truyền ối, đặc biệt chú trọng nhóm thai phụ có tuổi thai từ 16-34 tuần, nhằm phát hiện sớm và xử trí kịp thời các biến chứng. Chủ thể thực hiện là các bác sĩ sản khoa và nhân viên y tế tuyến cơ sở.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Bác sĩ sản khoa và chuyên gia can thiệp bào thai: Nghiên cứu cung cấp dữ liệu thực tiễn và hướng dẫn kỹ thuật truyền ối, giúp nâng cao chất lượng điều trị thiểu ối.

2. Nhân viên y tế và kỹ thuật viên siêu âm: Hiểu rõ về kỹ thuật đo chỉ số nước ối, quy trình truyền dịch và theo dõi thai phụ, từ đó thực hiện chính xác và an toàn.

3. Nhà quản lý y tế và hoạch định chính sách: Cung cấp cơ sở khoa học để xây dựng chính sách phát triển kỹ thuật can thiệp bào thai, đầu tư trang thiết bị và đào tạo nhân lực.

4. Nghiên cứu sinh và học viên chuyên ngành sản phụ khoa: Là tài liệu tham khảo quý giá về phương pháp nghiên cứu, phân tích số liệu và ứng dụng lâm sàng trong điều trị thiểu ối.

Câu hỏi thường gặp

1. Truyền dịch Ringer lactate vào buồng ối có an toàn không?
   Kỹ thuật truyền ối được thực hiện dưới hướng dẫn siêu âm và trong môi trường vô trùng, giảm thiểu nguy cơ tai biến. Nghiên cứu cho thấy tỷ lệ biến chứng thấp, tuy nhiên cần bác sĩ có kinh nghiệm và theo dõi chặt chẽ.

2. Khi nào nên chỉ định truyền ối cho thai phụ thiểu ối?
   Chỉ định truyền ối khi tuổi thai từ 16 đến 34 tuần, chỉ số nước ối AFI dưới 50 mm, màng ối còn nguyên vẹn và không có dấu hiệu nhiễm trùng hoặc dị tật thai nghiêm trọng.

3. Lượng dịch truyền ối bao nhiêu là phù hợp?
   Lượng dịch truyền thường từ 300-500 ml tùy theo tuổi thai và mức độ thiểu ối, với tốc độ truyền khoảng 8-10 ml/phút để đảm bảo an toàn và hiệu quả.

4. Truyền ối có thể kéo dài thời gian mang thai không?
   Nghiên cứu cho thấy truyền ối giúp tăng thể tích nước ối, kéo dài thời gian mang thai trung bình khoảng 6-7 tuần, giảm nguy cơ sinh non và các biến chứng liên quan.

5. Có thể truyền ối nhiều lần cho cùng một thai phụ không?
   Có thể thực hiện truyền ối nối tiếp nếu thiểu ối tái phát, với điều kiện theo dõi kỹ lưỡng và đảm bảo an toàn, nhằm duy trì thể tích nước ối và hỗ trợ phát triển thai nhi.

Kết luận

• Truyền dịch Ringer lactate vào buồng ối là phương pháp hiệu quả, an toàn trong điều trị thiểu ối, giúp cải thiện chỉ số nước ối và kéo dài thời gian mang thai.
• Tuổi thai và lượng dịch truyền là các yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến kết quả điều trị.
• Kỹ thuật truyền ối cần được thực hiện tại cơ sở y tế có trang thiết bị hiện đại và đội ngũ chuyên môn cao.
• Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho việc ứng dụng rộng rãi kỹ thuật truyền ối tại Việt Nam.
• Đề xuất triển khai đào tạo, xây dựng quy trình chuẩn và tăng cường theo dõi thai phụ để nâng cao hiệu quả điều trị thiểu ối.

Hành động tiếp theo là áp dụng kết quả nghiên cứu vào thực tiễn lâm sàng và mở rộng nghiên cứu với quy mô lớn hơn nhằm hoàn thiện kỹ thuật và nâng cao chất lượng chăm sóc sản khoa.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẶT VẤN ĐỀ Nước ối là chất dịch lỏng sinh học, rất giàu dinh dưỡng bao bọc xung quanh thai nhi khi thai nằm trong tử cung của người mẹ. Nước ối giữ vai trò quan trọng đối với sự sống và phát triển của thai nhi trong tử cung do có chứa các yếu tố kháng khuẩn, các yếu tố tăng trưởng và nó giúp phổi của thai nhi phát triển [3]. Lượng nước ối khác nhau tùy thuộc mỗi bà mẹ và mỗi giai đoạn của thai kỳ. Trong một số trường hợp, lượng nước ối giảm so với thể tích ối thông thường theo tuổi thai thì gọi là thiểu ối [62].

Thiểu ối được định nghĩa là tình trạng nước ối ít hơn thể tích ối thông thường theo tuổi thai và màng ối còn nguyên vẹn. Thiểu ối được chẩn đoán xác định bằng siêu âm thai và nước ối khi kết quả siêu âm cho chỉ số ối <50mm. Thiểu ối cũng là bệnh thường gặp ở thai phụ với tỉ lệ từ 0,4 - 3,9% Thiểu ối cũng do nhiều nguyên nhân gây ra như bất thường thai nhi, suy giảm chức năng bánh rau, thai chậm phát triển. Thiểu ối gây nhiều ảnh hưởng cho thai, đặc biệt trong tình trạng thiểu ối xuất hiện sớm và kéo dài.

Những biến chứng thường gặp của thiểu ối là thiểu sản phổi, các biến chứng thần kinh, dị tật thai nhi và nhiễm trùng huyết sơ sinh, thậm chí tử vong thai [4], [5]. Có nhiều phương pháp đã được sử dụng để điều trị thiểu ối (tùy theo nguyên nhân và giai đoạn thai kỳ) như truyền dịch đẳng trương vào tĩnh mạch cho thai phụ, sử dụng kháng sinh, tư vấn cho thai phụ uống nhiều nước, chấm dứt thai kỳ. Tuy nhiên, hiệu quả của các phương pháp này chưa đạt như mong muốn. Truyền ối là kỹ thuật sử dụng để truyền nước muối hoặc dung dịch Ringer lactate vào khoang tử cung nhằm làm tăng thể tích nước ối xung quanh thai nhi.

Kỹ thuật truyền ối được thực hiện lần đầu năm 1982 trong điều trị thiểu ối nặng nhằm giảm nguy cơ thiểu sản phổi của thai tại Nhật Bản [50]. Từ đó đến nay, truyền ối được xem như một trong các kỹ thuật can thiệp bào thai để điều trị bệnh lý thiểu ối. Đã có nhiều nghiên cứu trên thế giới 2 chứng minh hiệu quả của truyền ối trong điều trị thiểu ối. Tại Việt Nam, Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec đã tiên phòng thực hiện một cách hệ thống kỹ thuật này và ghi nhận một số kết quả khả quan trên 8 thai phụ bị thiểu ối được truyền ối với lượng ối truyền trung bình 325 ± 84 ml, thời gian truyền trung bình 35,6 ± 15,6 phút.

Thời gian tiếp tục duy trì thai nghén trung bình: 6,8 ± 5,4 tuần [13]. Tuy nhiên, truyền ối cũng là kỹ thuật cao, có nguy cơ tai biến, đòi hỏi bác sĩ thực hiện phải có nhiều kinh nghiệm chọc ối, phải thực hiện tại cơ sở có phòng can thiệp bào thai đạt tiêu chuẩn vô khuẩn, cũng như có đội ngũ bác sĩ chuyên khoa sản khoa và sơ sinh với trình độ cao. Do đó, không phải bệnh viện nào cũng áp dụng được. Bệnh viện Phụ sản Hà Nội đã xây dựng thành công một phòng Can thiệp bào thai đạt tiêu chuẩn Châu Âu và đã triển khai truyền ối cho các trường hợp thiểu ối từ tháng 10/2019.

Hiện nay chưa có một nghiên cứu hệ thống hóa kết quả điều trị thiểu ối bằng truyền ringer lactate vào buồng ối. Đó là lý do chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài: “Đánh giá kết quả điều trị thiểu ối bằng phƣơng pháp truyền ringer lactate vào buồng ối tại Bệnh viện Phụ sản Hà Nội” nhằm mục tiêu: 1. Đánh giá kết quả điều trị thiểu ối của phương pháp truyền dịch Ringer lactat vào buồng ối tại Bệnh viện Phụ sản Hà Nội tháng 10 năm 2019 đến tháng 12 năm 2021. Phân tích một số yếu tố liên quan đến kết quả điều trị thiểu ối của phương pháp truyền dịch Ringer lactat vào buồng ối tại bệnh viện Phụ sản Hà Nội.

3 Chƣơng 1 TỔNG QUAN 1. Sinh lý nƣớc ối 1. Khái niệm và nguồn gốc nước ối Nước ối là chất dịch lỏng sinh học, rất giàu dinh dưỡng bao bọc xung quanh thai nhi khi thai nằm trong tử cung của người mẹ, giữ vai trò quan trọng đối với sự sống và phát triển của thai nhi trong tử cung. Nước ối xuất hiện từ ngày thứ 12 sau thụ thai, nó có khả năng tái tạo và trao đổi chất [3].

Có ba nguồn gốc tạo ra nước ối là thai nhi, màng ối và máu mẹ [3]: - Nguồn gốc từ thai nhi: Từ giai đoạn sớm thai kỳ, da thai nhi đã có khả năng tiết ra nước ối cho đến tuần thứ 20-28 của thai kỳ. Từ tuần thứ 25 trở đi, da thai nhi trở nên sừng hóa làm cho dịch thẩm phân giảm dần [55]; đến tuần thứ 28 cấu trúc da ổn định vĩnh viễn, các tuyến mồ hôi bắt đầu hoạt động, các chất gây xuất hiện thì đường tạo nước ối này mới chấm dứt. Từ tuần thứ 20 của thai kỳ, phổi đã tham gia vào quá trình tạo nước ối. Mỗi ngày phổi thai chế tiết một lượng dịch bằng khoảng 10,0% thân trọng của thai, tương đương 300ml dịch khi thai đủ tháng.

Dưới 1,0% lượng dịch chế tiết của phổi cần thiết cho quá trình giãn nở phổi. Phần dịch phổi còn lại bị đẩy ra khỏi phổi hoặc tham gia tạo thành nước ối hoặc bị thai nuốt vào dạ dầy. Phổi vừa tham gia vào tạo nước ối vừa hấp thu nước ối. Nước tiểu được nhận thấy ở bàng quang của thai nhi vào tuần thứ 11, tốc độ sản xuất nước tiểu hàng giờ của thai nhi tăng dần theo tuổi thai.

Từ tuần 16 của thai kỳ, hệ tiết niệu của thai nhi bắt đầu hoạt động bài tiết nước tiểu vào buồng ối tạo ra nước ối. Ở nửa sau thời kỳ thai nghén, mỗi ngày thai sản xuất lượng nước tiểu vào buồng ối bằng khoảng từ 20,0-30,0% thân trọng của thai [57]. - Nguồn gốc nước ối từ màng ối và dây rốn: Màng ối xuất hiện vào ngày thứ 7-8 sau khi thụ thai, từ tế bào lưng của lá thai ngoài. Màng ối có hoạt động 4 trao đổi chất và chứa các men cần thiết cho sự sản xuất hormon và sự tổng hợp prostaglandin.

Nội sản mạc có cấu trúc liên bào bài tiết để làm trơn các lá phúc mạc. Trong giai đoạn đầu khi thai chưa sản xuất nước tiểu, các tế bào biểu mô màng ối cũng tham gia bài tiết một số lượng dịch vào buồng ối. Dây rốn: Bao phủ dây rốn là một lớp tế bào biểu mô có ít nhung mao ở cực ngọn, liên kết với nhau bởi các cầu nối chắc. Hiện tượng thấm nước và các chất sinh học của dây rốn chỉ thực sự bắt đầu diễn ra từ tuần thứ 18 của thai kỳ.

Thông thường, thai đủ tháng có 50ml nước được trao đổi qua dây rốn trong 24 giờ. Hiện tượng trao đổi nước và chất diễn ra ở đoạn dây rốn gần thai nhiều hơn ở đoạn dây rốn gần bánh rau [2]. - Nguồn gốc từ máu mẹ: máu mẹ và nước ối có sự trao đổi chất thông qua màng ối. Các con đường tiêu nước ối và sự luân chuyển nước ối 1.

Các con đường tiêu nước ối Từ sau tuần thứ 14 của thai kỳ, thai nhi bắt đầu có hiện tượng nuốt nước ối vào dạ dầy. Mỗi ngày thai uống 18-50ml/kg trọng lượng thai, thể tích nước ối (TTNO) được thai uống vào tăng dần theo tuổi thai, đạt mức tối đa là 1006ml/ ngày khi thai 40 tuần. Có 18,0% TTNO uống vào dạ dày có nguồn gốc từ phổi, mức độ uống nước ối khác nhau tùy theo từng điều kiện: - Thai bình thường uống 264 ± 43ml/24giờ/kg thân trọng thai. - Thai thiếu oxy uống 92 ± 23ml/24giờ/kg.

- Thai thiếu oxy đã hồi phục uống 271 ± 24ml/24giờ/kg [64]. - Tóm lại, mỗi ngày thai uống lượng nước ối bằng khoảng 20,0-25,0% thân trọng của thai, ít hơn so với lượng nước tiểu do thai bài tiết ra. Màng ối là màng xốp có tính chất bán thấm đối với nước các chất điện giải ure, glucose, creatinin, protein. Nước ối đi qua màng ối theo cơ chế thụ động, với chiều từ buồng ối vào cơ thể mẹ, lưu lượng khoảng 0,3-0,7ml/giờ.

Mỗi ngày có khoảng 100ml nước ối thoát ra buồng ối qua đường màng ối. 5 Dây rốn: nước ối được trao đổi qua dây rốn hàng ngày, Thai đủ tháng có khoảng 50ml nước ối được trao đổi qua dây rốn trong vòng 24 giờ [3]. Sự luân chuyển nước ối Từ ngày thứ 12 đến ngày thứ 28 sau khi thụ tinh, tuần hoàn thai nhi được thành lập, có sự thẩm thấu giữa tuần hoàn và nước ối. TTNO tăng lên đều qua suốt quá trình thai nghén.

Vào đầu tuần thứ 10 thì thể tích này là khoảng 30ml, và đạt tới đỉnh cao nhất là khoảng 1000ml vào tuần thứ 34-36. Khi thai ở quí III, mỗi giờ có khoảng 500ml nước đi vào và đi ra khỏi buồng ối. Đến giai đoạn cuối quí III của thời kỳ thai nghén, TTNO lại bắt đầu giảm, nên ở tuần thứ 40 thể tích này còn lại khoảng 800ml. Tốc độ giảm TTNO có thể tới 150 ml/tuần từ tuần thứ 38 đến tuần 43 của thời kỳ thai nghén [25].

Nước ối thường xuyên luân chuyển với tốc độ thay cũ đổi mới ước lượng khoảng 3600ml/giờ [25]. Có nhiều con đường để nước ối đi vào (tạo nước ối) và đi ra khỏi buồng ối (tiêu nước ối). Tham gia tạo nước ối có hai nguồn chính là nước tiểu của thai và dịch tiết của phổi thai, ngoài ra có một phần từ da thai nhi. Nước ối tiêu đi theo hai con đường chính là thai nuốt nước ối và hấp thu qua màng ối.

Ngoài ra một phần nước ối thoát qua màng ối và dây rốn. Nguồn gốc tạo nước ối và tiêu nước ối thay đổi theo tuổi thai. Thể tích và tính chất nước ối bình thường - Thể tích nước ối TTNO là kết quả của một quá trình cân bằng động, rất nhạy cảm, mong manh và dễ bị phá vỡ [11]. Lượng nước ối có thể dự đoán được nhiều nhất trong nửa đầu của thai kỳ, khi nó tương quan với trọng lượng của thai nhi.

Điều này có thể liên quan đến sự đóng góp chủ yếu của lọc máu da thai nhi vào lượng nước ối trong khoảng từ 8 đến 20 tuần. Ở tuần thứ 8 thể tich nước ối tăng 10ml/tuần, ở tuần 13 tăng 25ml/tuần và tăng nhanh nhất ở 21 tuần đạt 60ml/tuần. Từ tuần 33 nước ối đạt mức ổn định khoảng 600 – 800ml. Bắt đầu từ tuần 40 thể tích nước ối bắt đầu giảm khoảng 8% / tuần với thể tích nước ối 6 trung bình khi thai 42 tuần là 400ml [21].