Luận văn thực trạng hoạt động giám sát sốt xuất huyết dengue tại quận đống đa hà nội năm 2012 2013

Luận văn phân tích thực trạng giám sát sốt xuất huyết dengue tại quận Đống Đa, Hà Nội trong giai đoạn 2012-2013, cung cấp thông tin hữu ích.

• Tác giả: Dương Thị Thu Thủy
• Trường học: Trường Đại Học Y Tế Công Cộng
• Chuyên ngành: Y Tế Công Cộng
• Đề tài: Đánh Giá Hoạt Động Giám Sát Sốt Xuất Huyết Dengue Tại Quận Đống Đa, Hà Nội
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG BIỂU
• TÓM TẮT NGHIÊN CỨU
• MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Tình hình sốt xuất huyết Dengue trên thế giới và Việt Nam
• 1.2. Đặc điểm bệnh sốt xuất huyết Dengue
• 1.3. Chương trình phòng chống sốt xuất huyết Dengue
• 1.4. Hệ thống giám sát bệnh truyền nhiễm
• 1.5. Giới thiệu đề tài
• 1.6. Thông tin về địa bàn nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.2. Thời gian và địa điểm nghiên cứu
• 2.3. Phương pháp chọn mẫu
• 2.4. Phương pháp thu thập số liệu
• 2.5. Các biến số nghiên cứu
• 2.6. Vấn đề đạo đức của nghiên cứu
• 2.7. Hạn chế của nghiên cứu, sai số và biện pháp khắc phục
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Hoạt động giám sát sốt xuất huyết Dengue của cộng tác viên mạng lưới phòng chống SXHD
• 3.2. Hoạt động giám sát sốt xuất huyết Dengue tại các cơ sở y tế
• 3.3. Một số khó khăn trong thực hiện hoạt động giám sát sốt xuất huyết Dengue tại các cơ sở y tế
• 4. CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN
• PHỤ LỤC
• Phụ lục 1: Khung lý thuyết đánh giá hoạt động giám sát SXHD
• Phụ lục 2: Phiếu khảo sát hoạt động giám sát SXHD tại TTYT quận Đống Đa/BVĐK/PKĐK
• Phụ lục 3: Phiếu khảo sát hoạt động giám sát SXHD tại trạm y tế phường
• Phụ lục 4: Phiếu khảo sát hoạt động của CTV mạng lưới phòng chống SXHD
• Phụ lục 5: Hướng dẫn phỏng vấn sâu Lãnh đạo/CBPD TTYT quận Đống Đa/Trạm trưởng/Chuyên trách phòng dịch Trạm Y tế
• Phụ lục 6: Bảng biến số nghiên cứu
• Phụ lục 7: Bản cam kết tham gia nghiên cứu
• Phụ lục 8: Danh sách 21 TYT phường thuộc quận Đống Đa, Hà Nội
• Phụ lục 9: Danh sách các cán bộ tham gia nghiên cứu
• Phụ lục 10: Bản đồ địa bàn quận Đống Đa
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về hoạt động giám sát sốt xuất huyết dengue tại quận Đống Đa

Hoạt động giám sát sốt xuất huyết dengue tại quận Đống Đa, Hà Nội trong giai đoạn 2012-2013 đã được thực hiện với nhiều nỗ lực nhằm kiểm soát dịch bệnh. Sốt xuất huyết dengue là một trong những bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, có khả năng gây ra dịch lớn nếu không được giám sát và kiểm soát kịp thời. Nghiên cứu này nhằm đánh giá hiệu quả của hệ thống giám sát và các biện pháp phòng ngừa đã được triển khai.

1.1. Tình hình sốt xuất huyết dengue tại Hà Nội giai đoạn 2012 2013

Trong giai đoạn 2012-2013, tình hình sốt xuất huyết dengue tại Hà Nội diễn biến phức tạp. Số ca mắc bệnh tăng cao, đặc biệt là trong mùa mưa. Theo báo cáo của Bộ Y tế, tỷ lệ mắc bệnh trên 100.000 dân có xu hướng gia tăng, gây lo ngại cho sức khỏe cộng đồng.

1.2. Mục tiêu của hoạt động giám sát sốt xuất huyết

Mục tiêu chính của hoạt động giám sát sốt xuất huyết là phát hiện sớm các ca bệnh, ngăn chặn sự lây lan của dịch bệnh và nâng cao nhận thức của cộng đồng về biện pháp phòng ngừa. Hệ thống giám sát cần được cải thiện để đáp ứng kịp thời với tình hình dịch bệnh.

II. Những thách thức trong hoạt động giám sát sốt xuất huyết dengue

Hoạt động giám sát sốt xuất huyết dengue tại quận Đống Đa gặp phải nhiều thách thức. Những khó khăn này ảnh hưởng đến hiệu quả của hệ thống giám sát và khả năng kiểm soát dịch bệnh. Việc thiếu nguồn lực và sự phối hợp giữa các cơ quan y tế là những vấn đề chính.

2.1. Thiếu nguồn lực tài chính cho hoạt động giám sát

Nguồn kinh phí dành cho hoạt động giám sát sốt xuất huyết dengue còn hạn chế, ảnh hưởng đến khả năng triển khai các biện pháp phòng ngừa và kiểm soát dịch bệnh. Điều này dẫn đến việc không đủ trang thiết bị và nhân lực cho công tác giám sát.

2.2. Sự phối hợp kém giữa các cơ sở y tế

Sự phối hợp giữa các cơ sở y tế và cộng đồng chưa chặt chẽ, dẫn đến việc thông tin không được truyền đạt kịp thời. Các cơ sở y tế cần có sự hỗ trợ và chỉ đạo từ chính quyền địa phương để nâng cao hiệu quả giám sát.

III. Phương pháp giám sát sốt xuất huyết dengue hiệu quả

Để nâng cao hiệu quả của hoạt động giám sát sốt xuất huyết dengue, cần áp dụng các phương pháp giám sát hiện đại và phù hợp với tình hình thực tế. Việc sử dụng công nghệ thông tin trong giám sát có thể giúp cải thiện quy trình thu thập và phân tích dữ liệu.

3.1. Ứng dụng công nghệ thông tin trong giám sát

Việc áp dụng công nghệ thông tin trong giám sát sốt xuất huyết dengue giúp thu thập dữ liệu nhanh chóng và chính xác hơn. Hệ thống thông tin y tế có thể hỗ trợ trong việc theo dõi tình hình dịch bệnh và đưa ra cảnh báo sớm.

3.2. Đào tạo nhân lực cho hoạt động giám sát

Đào tạo nhân lực là yếu tố quan trọng để nâng cao chất lượng hoạt động giám sát. Cán bộ y tế cần được trang bị kiến thức và kỹ năng cần thiết để thực hiện giám sát hiệu quả, từ đó nâng cao khả năng phát hiện và xử lý kịp thời các ca bệnh.

IV. Kết quả nghiên cứu về hoạt động giám sát sốt xuất huyết

Kết quả nghiên cứu cho thấy hoạt động giám sát sốt xuất huyết dengue tại quận Đống Đa đã đạt được một số thành công nhất định. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều vấn đề cần khắc phục để nâng cao hiệu quả giám sát và phòng ngừa dịch bệnh.

4.1. Đánh giá hiệu quả hoạt động giám sát

Hoạt động giám sát đã giúp phát hiện sớm nhiều ca bệnh, từ đó ngăn chặn sự lây lan của dịch bệnh. Tuy nhiên, tỷ lệ phản hồi từ các cơ sở y tế còn thấp, cần cải thiện để nâng cao hiệu quả giám sát.

4.2. Khuyến nghị cho hoạt động giám sát trong tương lai

Cần có các biện pháp cụ thể để cải thiện hoạt động giám sát, bao gồm tăng cường nguồn lực tài chính, nâng cao sự phối hợp giữa các cơ sở y tế và cộng đồng, cũng như áp dụng công nghệ thông tin trong giám sát.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của hoạt động giám sát

Hoạt động giám sát sốt xuất huyết dengue tại quận Đống Đa cần được cải thiện để đáp ứng kịp thời với tình hình dịch bệnh. Việc nâng cao hiệu quả giám sát không chỉ giúp kiểm soát dịch bệnh mà còn bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

5.1. Tầm quan trọng của giám sát trong phòng chống dịch bệnh

Giám sát là một phần không thể thiếu trong công tác phòng chống dịch bệnh. Việc thực hiện giám sát hiệu quả sẽ giúp phát hiện sớm các ca bệnh và ngăn chặn sự lây lan của dịch bệnh.

5.2. Hướng đi tương lai cho hoạt động giám sát

Trong tương lai, cần tiếp tục nghiên cứu và áp dụng các phương pháp giám sát mới, đồng thời tăng cường sự tham gia của cộng đồng trong công tác phòng chống dịch bệnh. Điều này sẽ góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động giám sát sốt xuất huyết dengue.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Bệnh truyền nhiễm là nguyên nhân hàng đầu gây bệnh tật và tử vong trên toàn cầu, trong đó sốt xuất huyết Dengue (SXHD) là một trong những dịch bệnh nguy hiểm phổ biến và có xu hướng gia tăng. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), mỗi năm có khoảng 50 triệu ca SXHD trên toàn thế giới, với khoảng 2,5 tỷ người sống trong vùng dịch lưu hành. Tại Việt Nam, đặc biệt là Hà Nội, SXHD diễn biến phức tạp với tỷ lệ mắc cao, năm 2009 ghi nhận tỷ lệ mắc lên đến 245,9 ca/100.000 dân, cao nhất trong vòng 22 năm. Quận Đống Đa, với mật độ dân cư khoảng 35.000 người/km², là một trong những địa bàn trọng điểm về SXHD của Hà Nội.

Nghiên cứu nhằm mục tiêu: (1) Mô tả hoạt động giám sát SXHD của cộng tác viên (CTV) tại các phường trọng điểm quận Đống Đa; (2) Mô tả hoạt động giám sát SXHD của các cơ sở y tế trên địa bàn; (3) Tìm hiểu các khó khăn trong quá trình thực hiện giám sát SXHD tại các cơ sở y tế quận Đống Đa trong giai đoạn 2012-2013. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc đánh giá hiệu quả hệ thống giám sát bệnh truyền nhiễm, từ đó đề xuất các giải pháp nâng cao năng lực phòng chống dịch, góp phần giảm thiểu tỷ lệ mắc và tử vong do SXHD.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên khung lý thuyết về hệ thống giám sát bệnh truyền nhiễm (HTGS) theo hướng dẫn của WHO và Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC). Hai mô hình chính được áp dụng gồm:

• Mô hình chức năng HTGS: Bao gồm các chức năng cơ bản như phát hiện ca bệnh, báo cáo, phân tích dữ liệu, phản hồi thông tin, điều tra dịch tễ và đáp ứng phòng chống dịch.
• Khung đánh giá HTGS: Đánh giá cấu trúc, chức năng và các hoạt động hỗ trợ của hệ thống giám sát, bao gồm các tiêu chí như tính đầy đủ, đúng hạn, độ nhạy, tính linh hoạt và tính hữu dụng của hệ thống.

Các khái niệm chính trong nghiên cứu gồm: ca bệnh SXHD, cộng tác viên phòng chống SXHD, hệ thống giám sát bệnh truyền nhiễm, báo cáo dịch bệnh, và hoạt động phòng chống dịch.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng thiết kế cắt ngang kết hợp phương pháp định lượng và định tính.

• Nguồn dữ liệu: Số liệu thứ cấp từ đề tài nghiên cứu hệ thống giám sát bệnh truyền nhiễm tại Hà Nội năm 2012, kết hợp thu thập số liệu sơ cấp qua phỏng vấn và khảo sát trực tiếp.
• Cỡ mẫu: 198 cộng tác viên phòng chống SXHD tại 9 phường trọng điểm, 21 trạm y tế phường, 1 trung tâm y tế quận, 3 bệnh viện đa khoa và 7 phòng khám đa khoa tư nhân.
• Phương pháp chọn mẫu: Chọn mẫu ngẫu nhiên hệ thống đối với cộng tác viên; chọn chủ đích các đơn vị y tế thuộc hệ thống giám sát trên địa bàn quận Đống Đa.
• Phương pháp thu thập số liệu: Phỏng vấn trực tiếp, quan sát, xem xét tài liệu, bảng biểu và báo cáo liên quan đến hoạt động giám sát SXHD.
• Phân tích số liệu: Sử dụng phần mềm EpiData 3.1 để nhập liệu và Stata 11 để phân tích thống kê mô tả, phân tích tần số và so sánh tỷ lệ. Phân tích định tính được thực hiện qua mã hóa và phân tích chủ đề từ các cuộc phỏng vấn sâu.
• Timeline nghiên cứu: Thu thập số liệu định lượng từ tháng 6/2012 và tháng 2-5/2013; thu thập số liệu định tính trong cùng khoảng thời gian.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Đặc điểm cộng tác viên phòng chống SXHD: Trong 198 CTV được khảo sát, 66,2% là nữ, 68,2% trên 60 tuổi, phần lớn là cán bộ hưu trí (56,1%). Trình độ học vấn cao với 48% có trình độ trung học chuyên nghiệp trở lên. Trung bình mỗi CTV phụ trách khoảng 103 hộ gia đình, trong đó 63,1% phụ trách dưới 100 hộ.

2. Hoạt động giám sát của cộng tác viên: Trên 90% CTV thực hiện thăm, kiểm tra hộ gia đình và tuyên truyền phòng chống SXHD hàng tháng. Tỷ lệ vận động người dân tham gia vệ sinh môi trường đạt trên 70%. Tuy nhiên, chỉ khoảng 20-25% CTV báo cáo tình hình dịch lên tuyến trên đúng quy định. Hình thức truyền thông chủ yếu là tuyên truyền trực tiếp tại hộ gia đình (96%) và lồng ghép trong các buổi họp tổ dân phố (89,4%).

3. Hoạt động giám sát tại các cơ sở y tế: 100% trạm y tế phường thực hiện giám sát SXHD theo Thông tư 48/2010/TT-BYT. Trung tâm y tế quận có cán bộ chuyên trách giám sát và tổ chức đáp ứng phòng chống dịch. Tuy nhiên, các cơ sở điều trị, đặc biệt là bệnh viện và phòng khám tư nhân, chưa có cán bộ chuyên trách giám sát và chỉ 40% phối hợp báo cáo ca bệnh với trung tâm y tế quận. Việc phân tích và phiên giải dữ liệu chỉ được thực hiện đầy đủ tại trung tâm y tế quận, các cơ sở khác chưa thực hiện.

4. Khó khăn trong giám sát SXHD: Kinh phí hạn chế, thiếu sự quan tâm và chỉ đạo chủ động từ chính quyền địa phương tại một số phường, thiếu sự phối hợp của các cơ sở điều trị và y tế tư nhân, cũng như hạn chế về nhân lực chuyên trách tại các tuyến cơ sở.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy hoạt động giám sát SXHD tại quận Đống Đa được tổ chức theo quy định của Bộ Y tế, với sự tham gia tích cực của cộng tác viên và các trạm y tế phường. Tỷ lệ CTV thực hiện các hoạt động giám sát và tuyên truyền cao, phù hợp với mục tiêu duy trì mạng lưới phòng chống dịch tại cộng đồng. Tuy nhiên, việc báo cáo và xử lý thông tin còn hạn chế, đặc biệt ở khâu phối hợp với các cơ sở điều trị, gây khó khăn trong việc tổng hợp và phân tích số liệu kịp thời.

So sánh với các nghiên cứu tại Trung Quốc, Iraq và Uganda, các khó khăn về nguồn lực, phản hồi thông tin và phối hợp liên ngành cũng là những điểm chung. Việc thiếu cán bộ chuyên trách và kinh phí hạn chế ảnh hưởng đến hiệu quả giám sát và đáp ứng dịch. Kết quả nghiên cứu nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tăng cường đào tạo, nâng cao nhận thức và cải thiện cơ chế phối hợp giữa các đơn vị y tế công lập và tư nhân.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ thể hiện tỷ lệ thực hiện các hoạt động giám sát của CTV theo nhóm tuổi, giới tính và tình trạng nghỉ hưu; bảng tổng hợp các loại biểu mẫu báo cáo và lưu trữ tại các trạm y tế; biểu đồ so sánh tỷ lệ phối hợp báo cáo giữa các cơ sở điều trị và trung tâm y tế quận.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường đào tạo và nâng cao năng lực cho cộng tác viên và cán bộ y tế: Tổ chức các khóa tập huấn định kỳ về kỹ năng giám sát, báo cáo và xử lý số liệu nhằm nâng cao chất lượng hoạt động giám sát SXHD. Thời gian thực hiện: trong vòng 12 tháng; chủ thể: Trung tâm Y tế quận phối hợp với Sở Y tế Hà Nội.

2. Xây dựng cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa các cơ sở điều trị, y tế tư nhân và hệ thống y tế dự phòng: Thiết lập quy trình báo cáo bắt buộc và thường xuyên giữa các bên, đồng thời tổ chức các cuộc họp giao ban định kỳ để trao đổi thông tin. Thời gian: 6 tháng; chủ thể: UBND quận, Trung tâm Y tế quận.

3. Cải thiện hệ thống quản lý và lưu trữ số liệu giám sát: Áp dụng phần mềm quản lý ca bệnh và báo cáo điện tử tại các trạm y tế phường và trung tâm y tế quận để nâng cao tính chính xác và kịp thời của dữ liệu. Thời gian: 18 tháng; chủ thể: Sở Y tế Hà Nội, Trung tâm Y tế quận.

4. Tăng cường nguồn kinh phí và hỗ trợ vật chất cho hoạt động giám sát tại tuyến cơ sở: Đề xuất ngân sách bổ sung cho các trạm y tế phường và cộng tác viên nhằm đảm bảo hoạt động giám sát được duy trì hiệu quả. Thời gian: hàng năm; chủ thể: UBND quận, Sở Y tế.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ y tế dự phòng và quản lý y tế: Nghiên cứu cung cấp thông tin chi tiết về hoạt động giám sát SXHD, giúp cải thiện quy trình và nâng cao hiệu quả phòng chống dịch tại các tuyến y tế.

2. Cộng tác viên phòng chống dịch và nhân viên y tế cơ sở: Hiểu rõ vai trò, nhiệm vụ và các hoạt động cần thực hiện trong giám sát SXHD, từ đó nâng cao kỹ năng và trách nhiệm trong công tác phòng chống dịch.

3. Nhà hoạch định chính sách và quản lý ngân sách y tế: Cung cấp cơ sở dữ liệu và phân tích thực trạng để xây dựng chính sách hỗ trợ, phân bổ nguồn lực hợp lý cho hoạt động giám sát và phòng chống SXHD.

4. Các nhà nghiên cứu và sinh viên ngành y tế công cộng: Tài liệu tham khảo quý giá về phương pháp nghiên cứu kết hợp định lượng và định tính trong đánh giá hệ thống giám sát bệnh truyền nhiễm, đồng thời cung cấp dữ liệu thực tiễn tại địa bàn đô thị.

Câu hỏi thường gặp

1. Hệ thống giám sát SXHD tại quận Đống Đa có những điểm mạnh nào?
   Hoạt động giám sát được tổ chức theo quy định của Bộ Y tế, với sự tham gia tích cực của cộng tác viên và trạm y tế phường. Tỷ lệ CTV thực hiện các hoạt động giám sát và tuyên truyền đạt trên 90%, đảm bảo thông tin được truyền tải rộng rãi trong cộng đồng.

2. Những khó khăn chính trong hoạt động giám sát SXHD là gì?
   Kinh phí hạn chế, thiếu cán bộ chuyên trách tại các cơ sở điều trị, thiếu sự phối hợp giữa y tế công lập và tư nhân, cũng như sự quan tâm chưa đầy đủ từ chính quyền địa phương là những khó khăn lớn nhất.

3. Phương pháp nghiên cứu được sử dụng trong luận văn là gì?
   Nghiên cứu sử dụng thiết kế cắt ngang kết hợp định lượng và định tính, với cỡ mẫu 198 cộng tác viên và 34 đơn vị y tế, thu thập dữ liệu qua phỏng vấn, quan sát và phân tích số liệu thứ cấp.

4. Làm thế nào để nâng cao hiệu quả giám sát SXHD tại địa phương?
   Tăng cường đào tạo cán bộ, xây dựng cơ chế phối hợp liên ngành, áp dụng công nghệ quản lý dữ liệu và tăng nguồn kinh phí hỗ trợ là các giải pháp thiết thực để nâng cao hiệu quả giám sát.

5. Vai trò của cộng tác viên trong giám sát SXHD như thế nào?
   CTV là lực lượng nòng cốt tại cộng đồng, thực hiện thăm, kiểm tra hộ gia đình, tuyên truyền phòng chống SXHD và báo cáo tình hình dịch bệnh, góp phần phát hiện sớm và ngăn chặn dịch bệnh lây lan.

Kết luận

• Hoạt động giám sát SXHD tại quận Đống Đa được tổ chức theo quy định, với sự tham gia tích cực của cộng tác viên và các trạm y tế phường.
• Các cơ sở điều trị, đặc biệt là y tế tư nhân, chưa tham gia đầy đủ vào hệ thống giám sát, gây khó khăn trong tổng hợp và phân tích số liệu.
• Kinh phí hạn chế, thiếu cán bộ chuyên trách và sự phối hợp liên ngành là những thách thức lớn cần được giải quyết.
• Nghiên cứu đề xuất các giải pháp nâng cao năng lực giám sát, bao gồm đào tạo, phối hợp liên ngành, ứng dụng công nghệ và tăng nguồn lực tài chính.
• Các bước tiếp theo cần triển khai các giải pháp đề xuất, đánh giá hiệu quả và mở rộng mô hình giám sát tại các địa bàn khác nhằm kiểm soát hiệu quả dịch SXHD.

Hành động ngay hôm nay để nâng cao hiệu quả giám sát SXHD và bảo vệ sức khỏe cộng đồng!

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TÔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Tình hình sốt xuất huyết Dengue trên thế giới và Việt Nam 1. Đặc điểm bệnh sốt xuất huyết Dengue Theo tài liệu hướng dẫn giám sát của Cục Y tế dự phòng, bệnh sốt xuất huyết bao gồm bệnh sốt Dengue, sốt xuất huyết Dengue thuộc nhóm B trong Luật Phòng, chống bệnh truyền nhiễm. Tác nhân gây bênh: Vi rút Dengue gây bệnh SXHD thuộc giống Flaviviruses, họ Flaviviridae, gồm 4 tuýp huyết thanh có ký hiệu là Dl, D2, D3, D4.

Cả 4 tuýp huyết thanh đều có thể gặp ở Việt Nam và luân phiên gây dịch. Vi rút Dengue có thể tồn tại, phát triển lâu dài trong cơ thể muỗi Aedes aegypti, tuy nhiên dễ dàng bị diệt khi ra môi trường bên ngoài. Các hóa chất khử khuẩn thông thường và nhiệt độ trên 56°c bất hoạt vi rút chỉ trong vài chục phút. Vi rút có thể tồn tại lâu dài hơn (nhiều tháng, hàng năm) trong nhiệt độ âm sâu (-70°C).

Đặc điểm dịch tễ học: - Phân bố địa lý: Bệnh SXHD lưu hành ở khu vực nhiệt đới và cận nhiệt đới, nơi sinh sống của các loài muỗi Aedes. Ở Châu Á, bệnh lưu hành ở hầu hết các quốc gia trong khu vực. Bệnh gặp cả ở vùng thành thị, nông thôn và ngay cả miền núi, tuy nhiên tập trung cao nhất ở các khu vực có mật độ dân cư đông, tình trạng đô thị hóa cao. Việt Nam được coi là vùng dịch lưu hành địa phương, chủ yếu ở các tỉnh miền Nam và Nam Trung bộ.

- Phân bố theo thời gian: Bệnh thường xuất hiện và gây thành dịch vào các tháng mùa mưa, nhiệt độ trung bình tháng cao; ở miền Nam gần như quanh năm, ở miền Bắc từ tháng 7 tới tháng 11. Chu kỳ của dịch bệnh SXHD khoảng 3-5 năm. Thường sau một số chu kỳ dịch nhỏ và vừa lại có một chu kỳ dịch lớn xảy ra. - Phân bố theo nhóm người: Mọi người sống trong khu vực lưu hành địa phương của SXHD đều có thể mắc bệnh hoặc nhiễm vi rút lành.

Tuy nhiên, do chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố nên tỷ lệ mắc bệnh rất khác nhau giữa các nhóm dân cư. Nhóm người có nguy cơ cao mắc SXHD là trẻ em, người ■ 5 di cư hay du lịch đến từ vùng không lưu hành SXHD, người dân sinh sống tại các khu đang đô thị hóa, đời sống kinh tế thấp kém, vùng có tập quán trữ nước và sử dụng nước không được kiểm soát, vùng có mật độ muỗi Aedes aegypti thường xuyên cao. Nguồn truyền nhiễm: - Ổ chứa: Người là ổ chứa và là nguồn truyền nhiễm chủ yếu của bệnh SXHD trong chu trình “người-muỗi Aedes aegypti” ở khu vực thành thị và nông thôn. Ngoài bệnh nhân, người mang vi rút Dengue không triệu chứng cũng có vai trò truyền bệnh quan trọng.

Trong 0 dịch SXHD, cứ một trường hợp bệnh điển hình có hàng chục trường hợp mang vi rút tiềm ẩn, không có triệu chứng. - Thời gian ủ bệnh: Từ 3 -14 ngày, thông thường từ 5 - 7 ngày. - Thời kỳ lây truyền: Bệnh nhân SXHD là nguồn lây truyền ngay trước khi xuất hiện cơn sốt cho tới khi hết sốt, trung bình khoảng 6-7 ngày. Người mang vi rút không triệu chứng thường có thời kỳ lây truyền ngắn hơn.

Muỗi Aedes aegypti nhiễm vi rút từ 6 - 12 ngày sau khi hút máu và có khả năng truyền bệnh suốt đời. Phương thức lây truyền: Bệnh lây truyền qua véc tơ, ở Việt Nam là 2 loài muỗi Aedes aegypti và Aedes albopictus. Vi rút được truyền qua vết đốt của muỗi, chủ yếu là của loài muỗi Aedes aegypti. Đây là loài muỗi ưa thích hút máu người, đốt ban ngày, thường vào buổi sáng sớm và chiều tà, có thể đốt nhiều lần trong ngày nếu chưa no máu.

Muỗi trưởng thành thường trú đậu ở các góc tối trong nhà, thích đẻ trứng ở những vật chứa nước sạch trong khu dân cư. Muỗi Aedes phát triển mạnh vào mùa mưa, khi nhiệt độ trung bình hàng tháng trên 20°C. Loài muỗi Aedes albopictus ít có vai trò truyền bệnh do ít hút máu người và có thể sống ngoài thiên nhiên, rừng núi. Tình hình sot xuất huyết Dengue trên thể giới Sốt xuất huyết Dengue là một những căn bệnh do muỗi truyền lan rộng nhanh nhất trên thế giới.

Trong 50 năm qua, số ca mắc SXHD tăng 30 lần, gia tăng các vùng bị nhiễm mới trong những năm gần đây, phân bố từ thành phố đến nông thôn. 6 ước tính khoảng 50 triệu ca SXHD xảy ra hàng năm và khoảng 2,5 tỉ người sống tại các quốc gia có bệnh lưu hành. Trong 10 năm qua, số ca mắc SXHD tăng gần gấp đôi trên thế giới. Tại khu vực Đông Nam Á, từ năm 2000, dịch SXHD lan rộng đến các khu vực mới và gia tăng tại các khu vực bệnh lưu hành sẵn có.

Trong năm 2003, có 8 quốc gia bao gồm Bangladesh, Ấn Độ, Indonesia, Maldives, Myanmar, Sri Lanka, Thái Lan và Đông Timor báo cáo các ca bệnh SXHD. Năm 2004, Bhutan báo cáo bùng nổ dịch lần đầu tiên. Vào tháng 11 năm 2006, Nepal báo cáo các ca SXHD tại bản địa lần đầu tiên. Cộng hòa dân chủ nhân dân Triều Tiên là quốc gia duy nhất tại khu vực Đông Nam không có báo cáo về các ca SXHD [14].

Các quốc gia trong khu vực Đông Nam Á được chia thành 4 khu vực khí hậu khác biệt với khả năng lan truyền SXHD khác nhau. Tại các quốc gia có khí hậu nhiệt đới gió mùa, gần xích đạo như Indonesia, Myanmar, Sri Lanka, Thái Lan và Đông Timor, dịch SXHD là một vấn đề y tế công cộng quan trọng. Muỗi Aedes aeypti có mặt ở cả khu vực thành thị và nông thôn, nhiều tuýp huyết thanh vi rút Dengue lưu hành tại đây và SXHD là một trong những nguyên nhân hàng đầu dẫn đến nhập viện và tử vong cho trẻ em. Các quốc gia có vùng khí hậu khô và ẩm như Bangladesh, Ấn Độ và Maldives, các dịch bệnh theo chu kỳ đang gia tăng về tần suất, tỷ lệ và lan rộng về phạm vi địa lý với sự có mặt của nhiều tuýp huyết thanh của vi rút đang lưu hành.

Theo báo cáo, tỉ lệ tử vong/mắc tại các nước trong khu vực giai đoạn 2000 - 2007 là dưới 0,2% đến 5%, thấp nhất tại Thái Lan (dưới 0,2%) và cao nhất tại Ấn Độ, Indonesia và Myanmar (3-5%). Tại Indonesia, hơn 35% dân số cả nước sống tại khu vực thành thị, 150.000 ca bệnh được báo cáo vào năm 2007 với hơn 25.000 ca được báo cáo ở Jakarta và phía Tây Java. Tỉ lệ tử vong/mắc xấp xỉ 1%. Từ tháng 1 đến tháng 9 năm 2007, Myanmar báo cáo có 9.578 ca, tỷ lệ tử vong/mắc là hơn 1%.

Tại Thái Lan, tình hình SXHD được báo cáo ở 4 khu vực: miền Bắc, miền Trung, vùng Đông Bắc và miền Nam. Tháng 6 năm 2007, bùng nổ dịch xuất hiện tại các tỉnh Trat, Bangkok, Chiangrai, Phetchabun, Phitsanulok, 7 Khamkaeng Phet, Nakhon Sawan và Phit Chit.836 ca được báo cáo từ tháng 1 đến tháng 11 năm 2007. Tỉ lệ tử vong/mắc tại Thái Lan dưới mức 0. Tại khu vực Tây Thái Bình Dương, trong thời gian từ năm 2001-2008, tổng số 1.333 ca bệnh được báo cáo tại Campuchia, Malaysia, Philippines và Việt Nam - 4 quốc gia tại khu vực Tây Thái Bình Dương với số ca mắc và tử vong cao nhất.

Số ca tử vong tại 4 quốc gia này là 4. So với các quốc gia khác trong khu vực số ca mắc và tử vong cao nhất tại Campuchia và Philippine năm 2008 [14]. Tình hình sốt xuất huyết Dengue tại Việt Nam Tình hình nhiễm SXHD ở Việt Nam không ổn định, thời kỳ cao điểm của dịch SXHD là từ tháng 6 đến tháng 10 hàng năm. Tỷ lệ mắc SXHD/100.000 dân tăng liên tục, từ 32,5 ca năm 2000 lên 120 năm 2009, và 78 ca/100.

Trong đó, trên 85% ca mắc và 90% ca tử vong do SXHD là ở các tỉnh miền Nam Việt Nam. Theo báo cáo của Bộ Y tế, trong 5 năm trở lại đây số mắc SXHD có xu hướng gia tăng, tập trung chủ yếu ở các tỉnh thuộc khu vực miền Nam và miền Trung. Trung bình giai đoạn 5 năm tỷ lệ mắc/100.000 dân là 116,3; tỷ lệ chết/100. Tích lũy số mắc/tử vong từ đầu năm 2012 đến nay là 51.

So với cùng kỳ năm 2011 số mắc tăng 20,5%, tử vong tăng 10 trường hợp. Số mắc và tử vong chủ yếu tập trung ở khu vực miền Nam (41.324/35) chiếm 86,2% số mắc và 85,4% số tử vong của cả nước [13].1: Tỷ lệ mắc bệnh SXHD/100.000 dân giai đoạn 2007-2011 Địa phương 2007 2008 2009 2010 2011 Hà Nội 54,8 76 249,9 47,7 71,0 Hải Phòng 0. Hồ Chí Minh 153,6 285 237,6 89,6 62,7 Cần Thơ 139,5 107,9 114,1 149,9 156,0 Cả nước 122,8 112,1 122,5 146,7 78,1 (Ngụôn: Bảo cáo hội nghị ANMC21-Cục Y tê dự phòng) 8 Việt Nam đã thành công trong kiểm soát tỷ lệ tử vong do SXHD. Từ năm 2005 đến nay, tỷ lệ tử vong là dưới 1 ca /1000 ca bệnh.

Tuy nhiên Việt Nam vẫn chưa đạt nhiều thành công trong việc giảm số ca mắc SXHD [14]. Tại Hà Nội, bệnh SXHD lưu hành nhiều năm và là trọng điểm về dịch SXHD ở khu vực phía Bắc. Chu kỳ dịch thường xảy ra khoảng 10 năm/lần, bệnh nhân thường tập trung chủ yếu ở khu vực nội thành, đây là những nơi tập trung đông dân cư, điều kiện vệ sinh thấp kém, tập trung nhiều lao động ngoại tỉnh và sinh viên thuê trọ [15].1: Tình hình mắc SXHD tại Hà Nội từ 1992 - 2009 (Nguồn: Báo cảo tổng kết hoạt động chương trình PC SXHD năm 2009 - TTYTDP Hà Nội) 1. ChưoBg trình phòng chống sốt xuất huyết Dengue Sốt xuất huyết Dengue xuất hiện đầu tiên ở Việt Nam từ cuối những năm 1950, cho đến nay đã trở thành một bệnh dịch lưu hành.

Trước tình hình dịch SXHD bùng phát mạnh, Chính phủ đã phê duyệt Dự án quốc gia phòng chống SXHD với các dự án khu vực [16]. Dự án phòng chống SXHD khu vực miền Bắc - Viện Vệ sinh Dịch tễ Trung ương được thành lập và bắt đầu hoạt động từ năm 1999 (3/1999) đến nay với mục tiêu: (1) Giảm tỷ lệ chết; (2) Giảm tỷ lệ mắc; (3) Khống chế không để dịch lớn xảy ra và (4) Xã hội hóa các hoạt động phòng chống SXHD, xây dựng các văn bản pháp luật để triển khai thực hiện. Hoạt động của Dự án chia thành các giai đoạn: ■ 9 - Giai đoạn 1999 - 2000: 10 tỉnh, thành phố thực hiện Dự án như sau: Hà Nội, Hải Phòng, Nam Định, Thanh Hóa, Bắc Ninh, Hải Dương, Hưng Yên, Hà Tây, Nghệ An, Hà Tĩnh.