HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM NGUYỄN HẢI BÌNH ĐÁNH GIÁ CỦA HỘ NÔNG DÂN VỀ THỰC HIỆN HỖ TRỢ NÔNG NGHIỆP TRONG CHÍNH SÁCH GIẢM NGHÈO TẠI HUYỆN LẠC THỦY, TỈNH HÒA BÌNH Chuyên ngành: Quản lý kinh tế Mã số: 60 34 04 10 Người hướng dẫn khoa học: GS. Đỗ Kim Chung NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2016 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận văn là trung thực, khách quan và chưa từng dùng để bảo vệ lấy bất kỳ học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã được cám ơn, các thông tin trích dẫn trong luận văn này đều được chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày tháng năm 2016 Tác giả luận văn Nguyễn Hải Bình ii LỜI CẢM ƠN Trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của các thầy cô giáo, sự giúp đỡ, động viên của bạn bè, đồng nghiệp và gia đình.
Nhân dịp hoàn thành luận văn, cho phép tôi được bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc GS.TS Đỗ Kim Chung đã tận tình hướng dẫn, dành nhiều công sức, thời gian và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Ban Giám đốc, Ban Quản lý đào tạo, Bộ môn Kinh tế nông nghiệp và Chính sách, Khoa Kinh tế và Phát triển nông thôn - Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, thực hiện đề tài và hoàn thành luận văn. Tôi xin chân thành cảm ơn tập thể lãnh đạo, cán bộ viên chức phòng nông nghiệp tỉnh Hòa Bình, phòng nông nghiệp huyện Lạc Thủy, Ban Thống kê 2 xã Lạc Long và Đồng Tâm,UBND 2 xã Lạc Long và Đồng Tâm, và nhân dân các thôn của 2 xã đã giúp đỡ và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài. Xin chân thành cảm ơn gia đình, người thân, bạn bè, đồng nghiệp đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi về mọi mặt, động viên khuyến khích tôi hoàn thành luận văn.
Hà Nội, ngày tháng năm 2016 Tác giả luận văn Nguyễn Hải Bình iii MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Lời cảm ơn. iii Mục lục. iv Danh mục chữ viết tắt.
vi Danh mục bảng .vii Danh mục hình, sơ đồ .viii Danh mục hộp. ix Trích yếu luận văn. Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu nghiên cứu.
Đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Cơ sở lý luận và thực tiễn về đánh giá của hộ nông dân về thực hiện hỗ trợ nông nghiệp trong chính sách giảm nghèo. Cơ sở lý luận về đánh giá của hộ nông dân tới thực hiện chính sách hỗ trợ nông nghiệp cho giảm nghèo. Khái niệm về hộ, hộ nông dân và vai trò của hộ trong thực hiện chính sách.
Lý luận về chính sách hỗ trợ nông nghiệp cho mục tiêu giảm nghèo. Lý luận về đánh giá thực hiện chính sách. Nội dung đánh giá của hộ về thực thi chính sách hỗ trợ sản xuất nông nghiệp cho giảm nghèo. Các yếu tố ảnh hưởng đến việc thực thi chính sách hỗ trợ sản xuất nông nghiệp cho giảm nghèo.
Cơ sở thực tiễn. Kinh nghiệm thế giới về đánh giá chính sách. Thực tiễn chính sách hỗ trợ nông nghiệp cho giảm nghèo tại Việt Nam. Phương pháp nghiên cứu.
Đặc điểm địa bàn nghiên cứu. Đặc điểm tự nhiên. Đặc điểm kinh tế - xã hội. Phương pháp nghiên cứu.
Phương pháp tiếp cận, chọn điểm và khung phân tích. Phương pháp thu thập số liệu và thông tin. Chỉ tiêu phân tích. Phương pháp phân tích và xử lý số liệu.
Kết quả nghiên cứu và thảo luận. Khái quát về tình hình thực hiện chính sách hỗ trợ nông nghiệp tại huyện Lạc Thủy. Khái quát về chính sách hỗ trợ NN cho giảm nghèo trên địa bàn. Tình hình thực hiện chính sách tại tỉnh Hòa Bình.
Đánh giá của người dân về thực hiện chính sách hỗ trợ sản xuất trong giảm nghèo. Vấn đề xây dựng kế hoạch triển khai thực hiện chính sách. Khả năng về huy động nguồn lực thực thi chính sách. Công tác phổ biến tuyên truyền chính sách.
Tình hình về công tác giám sát, đánh giá việc thực hiện chính sách. Các yếu tố ảnh hưởng đến hỗ trợ sản xuất nông nghiệp trong chính sách giảm nghèo. Nguồn kinh phí. Năng lực của cán bộ địa phương.
Đối tượng thụ hưởng của chính sách. Giải pháp nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách. Hoàn thiện xây dựng kế hoạch triển khai thực hiện chính sách hỗ trợ. Tăng hiệu quả huy động nguồn lực.
Nâng cao năng lực cho cán bộ địa phương, đẩy mạnh công tác tuyên truyền. Hoàn thiện phân công, phối hợp thực hiện chính sách. Tăng cường công tác kiểm tra, đánh giá. Hoàn thiện việc điều chỉnh chính sách, tổng kết rút kinh nghiệm.
Kết luận và kiến nghị. 63 Tài liệu tham khảo. 66 v DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt BQL Ban quản lý CT Chương trình CT 135-II Chương trình phát triển kinh tế xã hội các xã đặc biệt khó khăn vùng dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn II (2006-2010) CTMTQG-GN Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo CTVKN Cộng tác viên khuyến nông cấp thôn, bản CTVKN Cộng tác viên khuyến nông thôn bản DA Dự án ĐBDTTS Đồng bào dân tộc thiểu số HĐKN Hoạt động khuyến nông KN Khuyến nông KNTW Khuyến nông trung ương KHCNMT Khoa học công nghệ môi trường MHTD Mô hình trình diễn NNPTNT Nông nghiệp và Phát triển nông thôn NGO Tổ chức Phi chính phủ TBKT Tiến bộ kỹ thuật TKN Trạm khuyến nông TTKN Trung tâm khuyến nông TTKNTW Trung tâm khuyến nông quốc gia UBND Uỷ ban nhân dân vi DANH MỤC BẢNG Bảng 2. Các hợp phần và chính sách hỗ trợ sản xuất.
Tình hình dân số, lao động huyện Lạc Thủy. Cách xác định đối tượng hưởng lợi và mức độ tiếp cận hỗ trợ của các nhóm. Tỷ lệ hộ biết đến chính sách hỗ trợ giảm nghèo (%). Đánh giá của hộ về cách thức bình xét hộ nghèo tại địa phương phân theo loại hộ.
Đánh giá của hộ về bình xét đối tượng thụ hưởng. Nội dung hỗ trợ các hoạt động sản xuất nông nghiệp. Hình thức hỗ trợ sản xuất nông nghiệp (%). Đánh giá của hộ về vốn được hỗ trợ của chương trình phát triển sản xuất cho giảm nghèo (%).
Cách thức tuyên truyền chính sách theo nhận định của hộ. Đánh giá của hộ về cách thức tuyên truyền chính sách. Tỷ lệ hộ biết về phân công phối hợp thực hiện chính sách. Đánh giá của hộ về chính sách phát triển sản xuất.
Lý do hỗ trợ không phù hợp đối với hộ. Khảo sát hộ về giám sát, đánh giá thực hiện chính sách. Đánh giá của hộ về điều chỉnh chính sách. Tỷ lệ hộ được tham gia vào tổng kết chính sách.
Tình hình trình độ học vấn của hộ. Sự đóng góp, tham gia của người dân. 57 vii DANH MỤC HÌNH, SƠ ĐỒ Hình 3. Bản đồ hành địa bàn nghiên cứu 21 Sơ đồ 3.
Tình hình hộ nghèo trên địa bàn huyện 25 Sơ đồ 3. Cơ cấu kinh tế địa bàn xã Lạc Long 2015 26 Sơ đồ 3. Cơ cấu kinh tế xã Đồng Tâm, 2015 27 Sơ đồ 3. Khung phân tích 29 Sơ đồ 4.
Quy trình phổ biến chính sách 38 Sơ đồ 4. Quy trình bình xét hỗ trợ 40 viii DANH MỤC HỘP Hộp 4. Ý kiến của người dân về cách bình xét hộ nghèo. Đánh giá của hộ về cách thức bình xét đối tượng thụ hưởng.
Ý kiến của người dân về mức vốn được hỗ trợ. Đánh giá của hộ về phổ biến tuyên truyền chính sách. Đánh giá của hộ về tổng kết chính sách. Ý kiến của hộ về năng lực của cán bộ thực thi chính sách.54 ix TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên tác giả: Nguyễn Hải Bình Tên Luận văn: “Đánh giá của hộ nông dân về thực hiện hỗ trợ nông nghiệp trong chính sách giảm nghèo tại huyện Lạc Thủy, tỉnh Hòa Bình”.
Ngành: Quản lý kinh tế Mã số: 60 34 04 10 Tên cơ sở đào tạo: Học viện Nông nghiệp Việt Nam Mục đích nghiên cứu Nghiên cứu đánh giá của hộ nông dân và phân tích các yếu tố ảnh hưởng tới việc thực thi từ đó đề xuất một số định hướng và giải pháp nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách hỗ trợ nông nghiệp cho giảm nghèo của hộ nông dân tại huyện Lạc Thủy, tỉnh Hòa Bình. Phương pháp nghiên cứu Đánh giá của người dân về việc thực hiện chính sách hỗ trợ nông nghiệp trong giảm nghèo (bao gồm kết mong đợi và không mong đợi) từ việc thực hiện mỗi chính sách. Đánh giá của người dân nhằm trả lời các câu hỏi chính về những nội dung được thực hiện, không được thực hiện, ở đâu, tại sao và kết quả như thế nào. Để đạt được mục tiêu của nghiên cứu này, cách tiếp cận như sau: Tiếp cận theo nội dung chính sách quy định tại các văn bản chính sách; Tiếp cận theo kênh tác động và tác nhân hưởng lợi trực tiếp từ chính sách; Tiếp cận theo vùng; Tiếp cận theo loại hộ.
Kết quả chính và kết luận Chương trình giảm nghèo là một trong những mục tiêu lớn của nước ta hiện nay. Đảng và Nhà nước đã đưa ra nhiều chủ trương, chính sách nhằm nỗ lực thực hiện mục tiêu này. Chính sách hỗ trợ nông nghiệp có ý nghĩa quan trọng đối với những hộ gia đình khó khăn trên khắp cả nước. Huyện Lạc Thủy là một trong những huyện vùng cao, tỉnh Hòa Bình.
Huyện tập trung dân cư của nhiều dân tộc thiểu số, có điều kiện kinh tế xã hội khó khăn; cũng chính vì thế đây là huyện nhận được sự quan tâm của Chính phủ trong công cuộc xóa đói giảm nghèo. Việc nghiên cứu đánh giá của hộ về thực hiện hỗ trợ nông nghiệp trong chính sách giảm nghèo là công việc cực kỳ quan trọng. Đề tài tiến hành đánh giá điều tra của 140 hộ trên địa bàn huyện Lạc Thủy trong đó khảo sát 2 xã Lạc Long và Đồng Tâm. Kết quả nghiên cứu đã chỉ ra phần lớn hộ tiếp nhận được chính sách hỗ trợ về nông nghiệp.