HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM LONG MỸ LINH ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ SỬ DỤNG ĐẤT SẢN XUẤT NÔNG NGHIỆP TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN SA PA, TỈNH LÀO CAI Ngành: Quản lý đất đai Mã số: 60 85 01 03 Người hướng dẫn khoa học: PGS. Cao Việt Hà NHÀ XUẤT BẢN HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP - 2018 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận văn là trung thực, khách quan và chưa từng dùng để bảo vệ lấy bất kỳ học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã được cám ơn, các thông tin trích dẫn trong luận văn này đều được chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày tháng năm 2017 Tác giả luận văn Long Mỹ Linh ` i LỜI CẢM ƠN Trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của các thầy cô giáo, sự giúp đỡ, động viên của bạn bè, đồng nghiệp và gia đình.
Nhân dịp hoàn thành luận văn, cho phép tôi được bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc tới thầy giáo PGS. TS Cao Việt Hà đã tận tình hướng dẫn, dành nhiều công sức, thời gian và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới thầy cô giáo trong Khoa Quản lý đất đai - Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, thực hiện đề tài và hoàn thành luận văn. Tôi xin chân thành cảm ơn sự giúp đỡ tận tình của Uỷ ban nhân dân huyện Sa Pa, phòng Tài nguyên & Môi trường, phòng Nông nghiệp & Phát triển nông thôn, Chi cục Thống kê huyện Sa Pa và Uỷ ban nhân dân các xã đã tạo điều kiện về thời gian và cung cấp số liệu cho đề tài này.
Xin chân thành cảm ơn gia đình, người thân, bạn bè, đồng nghiệp đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi về mọi mặt, động viên khuyến khích tôi hoàn thành luận văn. Hà Nội, ngày tháng năm 2017 Tác giả luận văn Long Mỹ Linh ` ii MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Mục lục. iii Danh mục chữ viết tắt.
vi Danh mục bảng. vii Danh mục hình. viii Trích yếu luận văn. ix Thesis abstract.
Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu. Những đóng góp mới, ý nghĩa khoa học và thực tiễn.
Tổng quan tài liệu. Cơ sở lý luận về sử dụng đất nông nghiệp. Khái quát về đất nông nghiệp. Các quan điểm sử dụng đất nông nghiệp.
Vấn đề hiệu quả sử dụng đất và đánh giá hiệu quả sử dụng đất. Khái quát về hiệu quả sử dụng đất. Các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp. Đặc điểm, tiêu chuẩn đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp.
Hệ thống các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp. Các nghiên cứu về nâng cao hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp vùng đồi núi trên thế giới và Việt Nam. Các nghiên cứu về các hướng sử dụng đất có hiệu quả. Những nghiên cứu về nâng cao hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp trên thế giới.
Những nghiên cứu về nâng cao hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp vùng đồi núi ở Việt Nam. Nội dung và phương pháp nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu. Thời gian nghiên cứu.
Nội dung nghiên cứu. Đánh giá điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội liên quan đến đất sản xuất nông nghiệp. Tình hình sử dụng đất sản xuất nông nghiệp của huyện Sa Pa giai đoạn 2014-2016. Đánh giá hiệu quả các loại hình sử dụng đất sản xuất nông nghiệp.
Đề xuất hướng sử dụng đất sản xuất nông nghiệp hiệu quả và các giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp. Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp thu thập tài liệu, số liệu thứ cấp. Phương pháp phân vùng và chọn điểm nghiên cứu.
Phương pháp thu thập số liệu sơ cấp. Phương pháp tổng hợp và phân tích số liệu, tài liệu. Phương pháp đánh giá hiệu quả sử dụng đất. Phương pháp so sánh.
Kết quả nghiên cứu. Điều kiện tự nhiên - kinh tế xã hội của huyện. Điều kiện tự nhiên. Điều kiện kinh tế – xã hội.
Hiện trạng sử dụng đất sản xuất nông nghiệp của huyện Sa Pa. Biến động đất nông nghiệp của huyện Sa Pa giai đoạn 2014 - 2016. Hiện trạng đất sản xuất nông nghiệp huyện Sa Pa năm 2016. Các loại hình sử dụng đất chính trên địa bàn huyện Sa Pa.
Mô tả các loại hình sử dụng đất chính trên địa bàn huyện Sa Pa. Đánh giá hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp. Đánh giá hiệu quả kinh tế. Đánh giá hiệu quả xã hội.
Đánh giá hiệu quả môi trường. Đánh giá tổng hợp hiệu quả của các loại hình sử dụng đất trến địa bàn huyện Sa Pa. Đề xuất một số loại hình sử dụng đất sản xuất nông nghiệp triển vọng. Nguyên tắc lựa chọn LUT có triển vọng.
Tiêu chuẩn để lựa chọn các LUT có triển vọng. Đề xuất các loại sử dụng đất sản xuất nông nghiệp có triển vọng. Đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp. Kết luận và kiến nghị.
74 Tài liệu tham khảo. 77 ` v DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt ANCT - TTATXH An ninh chính trị - trật tự an toàn xã hội BVTV Bảo vệ thực vật CNH - HĐH Công nghiệp hoá, hiện đại hoá CCNNN Cây công nghiệp ngắn ngày CPTG Chi phí trung gian CLĐ Công lao động CPVC Chi phí vật chất CN - TTCN - XDCB Công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp - xây dựng cơ bản DVP Dịch vụ phí FAO Food and Agriculture Organization of the United Nations GTSX Giá trị sản xuất GTNC Giá trị ngày công GTNT Giao thông nông thôn GNP Gross National Product HQĐV Hiệu quả đồng vốn KTTĐBB Kinh tế trọng điểm Bắc Bộ KT - XH Kinh tế - xã hội LV Lãi vay LUT Land Use Type NN & PTNT Nông nghiệp và Phát triển nông thôn NTM Nông thôn mới TNHH Thu nhập hỗn hợp TM - DV Thương mại - dịch vụ VSMT Vệ sinh môi trường VLXD Vật liệu xây dựng ` vi DANH MỤC BẢNG Bảng 3. Tỷ lệ dân tộc trong các phiếu điều tra. Phân cấp chỉ tiêu đánh giá hiệu quả kinh tế của các kiểu sử dụng đất.
Phân cấp các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả xã hội của các kiểu sử dụng đất. Phân cấp các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả môi trường của các kiểu sử dụng đất. Tổng hợp hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp huyện Sa Pa. Đặc điểm tài nguyên đất trên địa bàn huyện Sa Pa.
Biến động diện tích đất nông nghiệp 2014 – 2016. Hiện trạng sử dụng đất sản xuất nông nghiệp của huyện Sa Pa năm 2016. Hiện trạng các loại sử dụng đất huyện Sa Pa năm 2016. Hiệu quả kinh tế trên 1ha của các kiểu sử dụng đất trên địa bàn huyện Sa Pa.
Đánh giá hiệu quả xã hội của các loại hình sử dụng đất trên địa bàn huyện Sa Pa. So sánh mức sử dụng phân bón thực tế của các loại hình sử dụng đất với hướng dẫn của Trung tâm Khuyến nông Tỉnh. Bảng so sánh tình hình sử dụng thuốc BVTV thực tế với khuyến cáo của Sở NN & PTNT. Mức độ che phủ đất của các LUT trên địa bàn huyện Sa Pa.
Tổng hợp hiệu quả môi trường của các LUT trên địa bàn huyện Sa Pa. Tổng hợp kết quả thang điểm đánh giá tính hiệu quả về kinh tế - xã hội - môi trường đối với các LUT, kiểu sử dụng đất huyện Sa Pa. 66 ` vii DANH MỤC HÌNH Hình 4. Sơ đồ vị trí huyện Sa Pa.
Cơ cấu dân tộc huyện Sa Pa năm 2016. Cơ cấu kinh tế huyện Sa Pa năm 2016. Lượng khách du lịch Sa Pa giai đoạn 2011 - 2016. Cơ cấu sử dụng đất của huyện Sa Pa năm 2016.
44 ` viii TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tác giả: Long Mỹ Linh Tên đề tài: “Đánh giá hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp trên địa bàn huyện Sa Pa, tỉnh Lào Cai”. Ngành: Quàn lý đất đai Mã số: 60.03 Mục đích nghiên cứu của đề tài - Đánh giá hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp huyện Sa Pa tỉnh Lào Cai. - Đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp trên địa bàn huyện Sa Pa. Phương pháp nghiên cứu - Phương pháp thu thập tài liệu, số liệu thứ cấp: thu thập tư liệu, số liệu có sẵn từ các cơ quan nhà nước, các tài liệu, báo cáo liên quan đến chính sách đất đai, tình hình sử dụng đất sản xuất nông nghiệp ở địa phương.
- Phương pháp phân vùng và chọn điểm nghiên cứu: trên cơ sở thực trạng phân bố cây trồng của huyện, tiến hành lựa chọn 2 xã và 1 thị trấn. - Phương pháp thu thập số liệu sơ cấp: Thu thập bằng phương pháp điều tra nông hộ theo phiếu có sẵn. Điều tra 90 phiếu. - Phương pháp tổng hợp và phân tích số liệu, tài liệu: trên cơ sở tài liệu thu thập được, tiến hành tổng hợp, tính toán số liệu trên biểu excel sau đó tiến hành phân tích, đánh giá hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp trên địa bàn huyện Sa Pa.
- Phương pháp đánh giá hiệu quả sử dụng đất: + Hiệu quả kinh tế. + Hiệu quả xã hội. + Đánh giá hiệu quả môi trường. - Phương pháp so sánh: so sánh các thông tin dữ liệu thu thập được với các tiêu chuẩn và các loại hình sử dụng đất với nhau.
Kết quả chính và kết luận - Huyện Sa Pa, tỉnh Lào Cai có diện tích tự nhiên là 68.137,28 ha, trong đó đất nông nghiệp là 51.399,76 ha chiếm 75,44%, đất sản xuất nông nghiệp có diện tích 9.176,03 ha chiếm 13,47% có điều kiện tự nhiên thuận lợi cho phát triển sản xuất nông nghiệp. Đất sản xuất nông nghiệp huyện Sa Pa bao gồm các loại hình sử dụng đất: LUT chuyên lúa, LUT chuyên màu, LUT chuyên hoa, LUT cây ăn quả, LUT cây dược liệu, LUT cây công nghiệp.