Đặt vấn đề Hơn 4000 năm dựng nước và giữ nước của dân tộc Việt Nam, đất đai luôn giữ vai trò hết sức quan trọng mà thiên nhiên ban tặng cho con người. Không có đất thì không có bất kỳ một ngành sản xuất nào, không có một quá trình lao động nào diễn ra và cũng không có sự tồn tại của xã hội loài người. Đất đai là nền tảng của mọi quá trình hoạt động của con người, nó không chỉ là đối tượng lao động mà còn là tư liệu sản xuất không thể thay thế được. Đất là cơ sở của sản xuất nông nghiệp, là yếu tố đầu vào có tác động mạnh mẽ đến hiệu quả sản xuất nông nghiệp, tạo ra lương thực, thực phẩm nuôi sống con người.
Việc sử dụng đất một cách có hiệu quả và bền vững đang trở thành vấn đề cấp thiết với mỗi quốc gia, nhằm duy trì sức sản xuất của đất đai cho hiện tại và cho tương lai. Ngày nay, xã hội phát triển, dân số tăng nhanh kéo theo những đòi hỏi ngày càng tăng về lương thực và thực phẩm, chỗ ở cũng như các nhu cầu về văn hóa, xã hội. Con người đã tìm mọi cách để khai thác đất đai nhằm thỏa mãn những nhu cầu ngày càng tăng đó. Các hoạt động ấy đã làm cho diện tích đất nông nghiệp vốn có hạn về diện tích ngày càng bị thu hẹp, đồng thời làm giảm độ màu mỡ và giảm tính bền vững trong sử dụng đất.
Ngoài ra, với quá trình đô thị hoá làm cho quỹ đất nông nghiệp ngày càng giảm, trong khi khả năng khai hoang đất mới và các loại đất khác chuyển sang đất nông nghiệp lại rất hạn chế. Do vậy, việc đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp từ đó lựa chọn các loại hình sử dụng đất có hiệu quả, để sử dụng hợp lý theo quan điểm sinh thái và phát triển bền vững đang trở thành vấn đề mang tính chất toàn cầu đang được các nhà khoa học trên thế giới quan tâm. Đối với một nước có nền kinh tế nông nghiệp là chủ yếu như ở Việt Nam, nghiên cứu, đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp càng trở nên cần thiết hơn bao giờ hết. Xã Quỳnh Hoàng, huyện Quỳnh Phụ, tỉnh Thái Bình là một xã thuần nông đang trong quá trình xây dựng nông thôn mới mới, điều kiện kinh tế còn nhiều khó khăn.
Xã Quỳnh Hoàng nằm ở Tây Bắc huyện Quỳnh Phụ cách trung tâm huyện 7 c 2 km, là xã duyên giang giáp sông Luộc, phía Đông giáp xã Quỳnh Giao, phía Nam giáp xã Quỳnh Khê,Quỳnh Ngọc, phía Tây giáp xã Quỳnh Lâm, phía Bắc có thôn Trại Vàng giáp xã Hưng Long, Hưng Thái, Văn Giang tỉnh Hải Dương. Việc thu hẹp diện tích đất nông nghiệp hiện có trên điạ bàn xã có tác động đáng kể đến nông hộ. Vì vậy, việc điều tra đánh giá một cách tổng hợp các điều kiện tự nhiên, kinh tế, - xã hội ảnh hưởng đến sử dụng đất, hiện trạng và hiệu quả sử dụng đất. Từ đó, định hướng cho người dân trong xã khai thác sử dụng đất đai hợp lý, bền vững là một trong những vấn đề hết sức cần thiết.
Xuất phát từ ý nghĩa thực tiễn trên, được sự đồng ý của Ban chủ nhiệm khoa Quản Lý Tài Nguyên – Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên, dưới sự hướng dẫn tận tình của Giảng viên hướng dẫn: Th.S Hoàng Quý Nhân, em tiến hành nghiên cứu đề tài: “Đánh giá hiệu quả sử dụng đất và đề xuất phương án sử dụng đất sản xuất nông nghiệp giai đoạn 2014 - 2017, tầm nhìn 2020 trên địa bàn xã Quỳnh Hoàng, huyện Quỳnh Phụ, tỉnh Thái Bình”. Mục tiêu nghiên cứu của đề tài 1. Mục tiêu tổng quát Đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp trên địa bàn xã và đề xuất phương hướng sử dụng đất sản xuất nông nghiệp có hiệu quả cao, phù hợp với điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của xã Quỳnh Hoàng, huyện Quỳnh Phụ, tỉnh Thái Bình. Mục tiêu cụ thể - Đánh giá các yếu tố về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội ảnh hưởng đến sản xuất nông nghiệp giai đoạn 2014 - 2017.
- Đánh giá được thực trạng sử dụng của nhóm đất sản xuất nông nghiệp giai đoạn 2014 - 2017. - Đánh giá hiệu quả của các loại hình sử dụng đất. - Lựa chọn được loại hình sử dụng đất có hiệu quả cao. - Đưa ra giải pháp để nâng cao hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp, đề xuất phương án sử dụng đất nông nghiệp giai đoạn 2014 – 2017, tầm nhìn 2020 theo tiêu chí quốc gia về xã nông thôn mới (theo Quyết định 1980/QĐ-TTg) c 3 1.
Ý nghĩa nghiên cứu của đề tài 1. Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học - Củng cố kiến thức đã được tiếp thu trong nhà trường và những kiến thức thực tế cho sinh viên trong quá trình thực tập tại cơ sở. - Nâng cao khả năng tiếp cận, thu thập và xử lý thông tin của sinh viên trong quá trình làm đề tài. - Giúp sinh viên tiếp xúc với thực tế, nâng cao năng lực, rèn luyện kỹ năng và trang bị kiến thức thực tế cho quá trình công tác sau này.
- Đề tài hoàn thành sẽ là tài liệu học tập tốt cho các bạn sinh viên. Ý nghĩa trong thực tiễn - Đề tài hoàn thiện sẽ là tài liệu cụ thể mang tính định hướng quan trọng cho việc sử dụng có hiệu quả nguồn tài nguyên đất đai tại địa phương nghiên cứu. - Đưa ra các giải pháp cụ thể về sử dụng đất sản xuất nông nghiệp có hiệu quả tại địa phương nghiên cứu. - Trên cơ sở đánh giá hiệu quả đất nông nghiệp, từ đó định hướng và đề xuất những giải pháp sử dụng đất đạt hiệu quả cao và bền vững, phù hợp với điều kiện của địa phương trong tương lai.
c 4 PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Cơ sở khoa học * Cơ sở pháp lý thực hiện đề tài - Luật Đất đai ngày 29 tháng 11 năm 2013; - Nghị định số 43/2014/NĐ-CP ngày 15 tháng 5 năm 2014 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Đất đai; - Nghị định số 44/2014/NĐ-CP ngày 15 tháng 5 năm 2014 của Chính Phủ quy định về Giá đất; - Nghị định số 45/2014/NĐ-CP ngày 15/5/2014 của Chính Phủ quy định về thu tiền sử dụng đất; - Nghị định số 46/2014/NĐ-CP ngày 15/5/2014 của Chính Phủ quy định về thu tiền thuê đất, thuê mặt nước; - Nghị định số 47/2014/NĐ-CP ngày 15/5/2014 của Chính Phủ quy định về bồi thường hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất; - Thông tư 28/2014/TT-BTNMT ngày 2/6/2014 của Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường quy định về thống kê, kiểm kê đất đai và lập bản đồ hiện trạng sử dụng đất; - Thông tư số 29/2014/TT-BTNMT ngày 2/6/2014 của Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường quy định chi tiết việc lập, điều chỉnh quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất; - Thông tư số 32/2009/TT-BXD ngày 10 tháng 09 năm 2009 của Bộ trưởng Bộ Xây dựng về việc ban hành tiêu chuẩn quy hoạch xây dựng nông thôn mới; - Thông tư số 06/2011/TT-BVHTTDL ngày 08 tháng 03 năm 2011 của Bộ trưởng Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch quy định mẫu về tổ chức, hoạt động và tiêu chí của nhà văn hóa – khu thể thao thôn; - Thông tư số 12/2010/TT - BVHTTDL ngày 22 tháng 12 năm 2010 của Bộ trưởng Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch quy định mẫu về tổ chức, hoạt động và tiêu chí của trung tâm văn hóa – thể thao xã; - Quyết định số 1980/QĐ – TTg ngày 17 tháng 10 năm 2016 của Thủ tướng chính phủ về việc ban hành tiêu chí quốc gia về nông thôn mới; c 5 - Quyết định số 2832/QĐ-UBND ngày 28/12/2011 của UBND tỉnh Thái Bình phê duyệt dự án “Rà soát và điều chỉnh bổ sung quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế xã hội huyện Quỳnh Phụ đến năm 2020”; - Quyết định số 1478/QĐ-UBND ngày 12 tháng 7 năm 2013 của UBND tỉnh về việc phê duyệt quy hoạch sử dụng đất đến năm 2020 và kế hoạch sử dụng đất 5 năm kỳ đầu (2011-2015) của huyện Quỳnh Phụ; - Quyết định số 08/QĐ-UBND ngày 30 tháng 6 năm 2014 của UBND tỉnh về việc ban hành quy định một số chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh Thái Bình; - Công văn số 2110/UBND-NN ngày 21 tháng 7 năm 2014 của UBND tỉnh Thái Bình về việc lập kế hoạch sử dụng đất cấp huyện năm 2015; - Công văn số 825/STNMT-QLĐĐ ngày 24/7/2014 của Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Thái Bình về việc hướng dẫn một số nội dung lập kế hoạch sử dụng đất cấp huyện năm 2015; - Báo cáo thuyết minh tổng hợp quy hoạch sử dụng đất đến năm 2020 và kế hoạch sử dụng đất 5 năm kỳ đầu (2011 – 2015) tỉnh Thái Bình; - Báo cáo chính trị của ban chấp hành đảng bộ huyện Quỳnh Phụ tại đại hội đại biểu đảng bộ huyện Quỳnh Phụ lần thứ XIV nhiệm kỳ 2010 – 2015; - Quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế xã hội huyện Quỳnh Phụ đến năm 2020; - Các số liệu, tài liệu quy hoạch của các ngành như nông nghiệp, công nghiệp, giao thông, văn hoá thể thao…và các tài liệu khác liên quan. Đất và vai trò của đất đối với sản xuất nông nghiệp 2. Khái niệm và quá trình hình thành đất 2.
Khái niệm về đất Đất là một phần của vỏ trái đất, nó là lớp phủ lục địa mà bên dưới nó là đá và khoáng sinh ra nó, bên trên là thảm thực bì và khí quyển. Đất là lớp mặt tươi xốp của lục địa có khả năng sản sinh ra sản phẩm của cây trồng. Đất là lớp phủ thổ nhưỡng là thổ quyển, là một vật thể tự nhiên, mà nguồn gốc của thể tự nhiên đó là do hợp điểm của 4 thể tự nhiên khác của hành tinh là thạch quyển, khí quyển, thủy quyển và sinh quyển. Sự tác động qua lại của bốn quyển trên và thổ quyển có tính c 6 thường xuyên và cơ bản (Nguồn: Giáo trình Đất trồng trọt Nhà xuất bản Nông Nghiệp Hà Nội – 2008).Mac: “Đất là tư liệu sản xuất cơ bản và phổ biến quý báu nhất của sản xuất nông nghiệp, là điều kiện không thể thiếu được của sự tồn tại và tái sinh của hàng loạt thế hệ loài người kế tiếp nhau” (C.
Theo các nhà kinh tế, thổ nhưỡng và quy hoạch Việt Nam cho rằng: Đất đai là phần trên mặt của vỏ trái đất mà ở đó cây cối có thể mọc được (Hội khoa học đất Việt Nam, 2000).