CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ VIỆC NUÔI CÁ LÓC VÀ MÔ HÌNH NUÔI CÁ LÓC HIỆU QUẢ 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VIỆC NUÔI CÁ LÓC VÀ MÔ HÌNH NUÔI CÁ LÓC HIỆU QUẢ 1. Lý luậ n về hiệ u quả kinh tế 1. Khái niệ m và bả n chấ t về hiệ u quả kinh tế Khái niệm về hiệu quả kinh tế “Hiệu quả kinh tế của một hiện tượng (hoặc quá trình) kinh tế là một phạm trù kinh tế phản ánh trình độ sử dụng các nguồn lực (nhân lực, tài lực, vật lực, tiền vốn) để đạt được mục tiêu xác định”.
Từ khái niệm khái quát này, có thể hình thành công thức biễu diễn khái quát phạm trù hiệu quả kinh tế như sau: H = K/C Với H là hiệu quả kinh tế của một hiện tượng (quá trình kinh tế) nào đó; K là kết quả thu được từ hiện tượng (quá trình) kinh tế đó và C là chi phí toàn bộ để đạt được kết quả đó. Và như thế cũng có thể khái niệm ngắn gọn: hiệu quả kinh tế phản ánh chất lượng hoạt động kinh tế và được xác định bởi tỷ số giữa kết quả đạt được với chi phí bỏ ra để đạt được kết quả đó. Quan điểm này đã đánh giá được tốt nhất trình độ sử dụng các nguồn lực ở mọi điều kiện “động” của hoạt động kinh tế. Theo quan niệm như thế hoàn toàn có thể tính toán được hiệu quả kinh tế trong sự vận động và biến đổi không ngừng của các hoạt động kinh tế, không phụ thuộc vào quy mô và tốc độ biến động khác nhau của chúng.
Từ định nghĩa về hiệu quả kinh tế như đã trình bày ở trên, chúng ta có thể hiểu hiệu quả kinh tế của hoạt động sản xuất kinh doanh là một phạm trù kinh tế phản ánh trình độ sử dụng các nguồn lực (lao động, máy móc, thiết bị, nguyên vật liệu và tiền vốn) nhằm đạt được mục tiêu mà doanh nghiệp đã xác định. Bản chất của hiệu quả kinh tế Bản chất của hiệu quả kinh tế xuất phát từ mục đích sản xuất và sự phát triển kinh tế xã hội của mỗi quốc gia nhằm thỏa mãn nhu cầu vật chất và tinh thần ngày càng tăng cho mỗi thành viên trong xã hội. Trong qua trình sản xuất của con người không đơn thuần chỉ chú ý đến hiệu quả kinh tế, còn phải xem xét đánh giá hiệu quả xã hội, hiệu quả môi trường sinh thái. Ta có thể hiểu bản chất của hiệu quả kinh tế như sau: - Hiệu quả kinh tế là một phạm trù phản ánh chất lượng của các hoạt động kinh tế, nâng cao chất lượng hoạt động kinh tế là tăng cường sử dụng các nguồn lực hiệu quả.
Đây đòi hỏi tính khách quan của nền kinh tế sản xuất của xã hội, do yêu cầu của 4 Luan van công tác quản lý kinh tế cần thiết phải đánh giá nhằm nâng cao chất lượng các hoạt động kinh tế đã làm xuất hiện phạm trù hiệu quả kinh tế. - Hiệu quả kinh tế là mối tương quan so sánh cả về tuyệt đối và tương đối giữa lượng kết quả đạt được và chi phí bỏ ra. Mục tiêu của các nhà sản xuất và quản lý là một lượng dự trữ tài nguyên nhất định muốn tạo ra khối lượng sản phẩm lớn nhất, điều đó cho thấy quá trình sản xuất có sự liên kết mật thiết giữa các yếu tố đầu vào và yếu tố đầu ra, là sự biểu hiện kết quả của các mối quan hệ thể hiện tính hiệu quả của sản xuất. - Hiệu quả kinh tế là vấn đề trung tâm của mọi quá trình kinh tế, có liên quan đến tất cả các phạm trù và quy luật kinh tế khác.
- Hiệu quả kinh tế gắn liền với nội dung tiết kiệm chi phí tài nguyên cho sản xuất, tức là giảm đến mức tối thiểu chi phí sản xuất trên một đơn vị sản phẩm tạo thành. - Bản chất của hiệu quả kinh tế xuất phát từ mục đích sản xuất và phát triển kinh tế - xã hội, nhằm đáp ứng ngày càng cao nhu cầu về vật chất và tinh thần cho mọi đối tượng trong xã hội.Phân loạ i hiệ u quả kinh tế Phân loại hiệu quả kinh tế là một việc làm hết sức có tầm quan trọng và thiết thực. Nó là phương pháp để các tổ chức sử dụng để đánh giá kết quả mà mình đạt được và là cơ sở để hoạch định nên các chính sách, chiến lược, kế hoạch kinh doanh của doanh nghiệp mình. Căn cứ vào phạm vi, hiệu quả kinh tế được phân thành: Hiệu quả kinh tế quốc dân: Là xem xét hiệu quả kinh tế cho toàn bộ nền kinh tế.
Dựa vào chỉ tiêu này chúng ta đánh giá một cach toàn diện tình hình sản xuất và phát triển sản xuất của nền kinh tế, hệ thống pháp luật, chính sách của nhà nước tác động đến nền kinh tế xã hội nói chung. Hiệu quả kinh tế ngành: Nền kinh tế quốc dân bào gồm nhiều ngành, nhiều lĩnh vực sản xuất. Mỗi ngành lại được chia thành nhiều ngành nhỏ ( VD: ngành nông nghiệp, công nghiệp; được chia thành các ngành nhỏ như: ngành trồng trọt, chăn nuôi, công nghiệp nặng, công nghiệp nhẹ…). Trong hiệu quả kinh tế người ta tính toán hiệu quả riêng cho mỗi ngành sản xuất.
Hiệu quả kinh tế vùng: Phản ánh hiệu quả kinh tế của một vùng (vùng kinh tế, vùng lãnh thổ). Hiệu quả kinh tế theo quy mô tổ chức sản xuất: Đánh giá hiệu quả các quy mô khác nhau như: quy mô lớn, quy mô vừa và quy mô nhỏ. Căn cứ theo các yếu tố cơ bản của sản xuất và phương thức tác động vào sản xuất thì hiệu quả kinh tế gồm có: Hiệu quả sử dụng lao động và các yếu tố tài nguyên như: đất đai, nguyên liệu, năng lượng. Hiệu quả sử dụng vốn, máy móc, thiết bị.
Hiệu quả áp dụng kỹ thuật mới và quản lý.Các chỉ tiêu về chi phí và kế t quả kinh tế Trong nuôi trồng thủy sản, chi phí sản xuất là toàn bộ hao phí mà người nuôi phải bỏ ra để tiến hành nuôi trồng một loại thủy sản nào đó. Trong ngắn hạn, chi phí sản xuất bao gồm: chi phí biến đổi và chi phí cố định. Kết quả sản xuất của hộ nuôi trồng thủy sản là giá trị sản lượng thủy sản sản xuất ra, nó chính là doanh thu hoặc giá trị sản xuất của hoạt động nuôi trồng thủy sản của nông hộ. Trong thực tế, kết quả của quá trình nuôi trồng thủy sản có thể được sử dụng với nhiều mục đích như bán để thu tiền, để lại gia đình làm thực phẩm hoặc làm thức ăn cho gia súc, để lại làm giống cho vụ tiếp theo,.
- Tổng giá trị sản xuất (GO): Là tổng thu nhập của một loại mô hình (gồm các loại sản phẩm) hoặc một đơn vị diện tích; công thức tính là: GO=ΣQi*Pi, trong đó Qi là khối lượng sản phẩm thứ i, Pi là giá sản phẩm thứ i. - Chi phí trung gian (IC), còn được gọi là chi phí sản xuất: Là chi phí cho một mô hình hoặc một đơn vị diện tích, trong một khoảng thời gian; bao gồm: Chi phí vật chất, dịch vụ, không bao gồm công lao động, khấu hao. - Chi phí lao động (A): Chi phí số ngày công lao động cho một chu kỳ sản xuất hoặc một thời gian cụ thể. - Khấu hao tài sản cố định (KH TSCĐ): Tài sản cá nhân, hộ đầu tư để sản xuất (Như nhà kho, máy bơm, máy khác.
- Tổng chi phí (TC): TC = IC + A + KH TSCĐ 1.Các chỉ tiêu về hiệ u quả kinh tế Hiệu quả kinh tế được đo lường bằng các chỉ tiêu tương đối, thể hiện quan hệ so sánh giữa các yếu tố đầu ra và đầu vào của các hoạt động sản xuất. - Giá trị gia tăng (VA): Là giá trị tăng thêm so với chi phí sản xuất bỏ ra. Công thức: VA= GO-IC. - Thu nhập hỗn hợp (MI): được tính bằng tổng giá trị sản xuất (GO) trừ đi chi phí sản xuất chi trả trực tiếp bằng tiền của hộ nuôi trồng thủy sản MI = GO – IC – KH TSCĐ - Hiệu suất đồng vốn (HS): Do sản xuất nông nghiệp có chu kỳ ngắn nên có thể gọi là "Hiệu quả sử dụng đồng vốn"; Công thức tính là: HS=VA/IC.
- VA/GO: chỉ tiêu này cho biết trong 1 đồng giá trị sản xuất ta tích lũy được bao nhiêu đồng giá trị gia tăng, đây là nguồn thu thực tế trong quá trình đầu tư sản xuất.Ý nghĩa củ a việ c nghiên cứ u hiệ u quả kinh tế Bản chất của hiệu quả kinh tế trong hoạt động sản xuất kinh doanh là phản ánh mặt chất lượng trong hoạt động sản xuất kinh doanh, phản ánh trình độ sử dụng các nguồn lực (lao động, thiết bị máy móc, nguyên vật liệu và tiền vốn) để đạt được mục tiêu cuối của hoạt động sản xuất kinh doanh, mục tiêu tối đa hóa lợi nhuận. Để hiểu rõ bản chất của phạm trù hiệu quả kinh tế của hoạt động sản xuất kinh doanh. Kết quả của hoạt động sản xuất kinh doanh là những gì đạt được sau một quá trình sản xuất kinh doanh nhất định, kết quả cần đạt cũng là mục tiêu cần thiết của người sản xuất kinh doanh. Kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh có thể coi là những đại lượng cân đo, đong, đếm được như một số sản phẩm tiêu thụ mỗi loại, doanh thu, chi phí, thị phần và cũng có thể là các đại lượng chỉ phản ánh mặt chất lượng hoàn hảo có tính chất định tính như uy tín của doanh nghiệp, chất lượng sản phẩm.
chính vì vậy kết quả bao giờ cũng là mục tiêu của người kinh doanh. Trong khi đó, công thức tính hiệu quả ở trên lại cho thấy trong khái niệm về hiệu quả sản xuất kinh doanh người ta đã sử dụng cả hai chỉ tiêu là kết quả (đầu ra) và chi phí (đầu vào) để đánh giá sản xuất kinh doanh. Vấn đề ở đây được đặt ra là hiệu quả kinh tế là mục tiêu hay phương tiện của kinh doanh. Trong thực tế thì người ta sử dụng chỉ tiêu để làm mục tiêu cần đạt được và trong nhiều trường hợp khác người ta sử dụng như một công cụ nhận biết khả năng để tiến tới đạt được mục tiêu là kết quả cần đạt được.
Nâng cao hiệu quả kinh tế là quá trình tất yếu của việc phát triển xã hội, đất nước. Trong sản xuất thì người sản xuất luôn muốn tăng hiệu quả kinh tế tức là họ tăng được lợi nhuận, còn đối với người tiêu dùng thì khi tăng hiệu quả kinh tế tức là khi họ nâng cao độ thỏa dụng khi sử dụng hàng hóa.