MỞ ĐẦU 1-Tính cấp thiết của đề tài Nước ta hiện nay là một trong tám nước cội nguồn của cây chè, có điều kiện địa hình, đất đai, khí hậu phù hợp cho cây chè phát triển và cho chất lượng cao. Chè là cây công nghiệp dài ngày trồng trọt một lần cho thu hoạch nhiều năm và lâu dài, tuổi thọ của chè tương đối cao 30-40 năm, nếu được chăm sóc tốt có thể lên tới hàng trăm năm. Cây chè ngày càng có vị trí quan trọng trong việc phát triển kinh tế của đất nước ta. Hiện nay Việt Nam đang là quốc gia đứng thứ 5 về sản lượng cũng như xuất khẩu chè trên thế giới.
Chè (trà) là thức uống ngày càng được ưa chuộng trên thế giới vì chè có nhiều giá trị dinh dưỡng có trong lá chè, búp chè như : diệt khuẩn Chống chất phóng xạ, giúp cơ thể tỉnh táo, kích thích lao động, đem lại niềm vui và đặc biết là đem lại giá trị kinh tế rất cao. Thái Nguyên, là một vùng đất có điều kiện thuận lợi cho cây chè phát triển. Chè Thái Nguyên nổi tiếng khắp trong và ngoài nước bởi hương vị đậm đà, khác biệt mà không nơi nào có được, nó thực sự trở thành một sản phẩm mang tính đặc thù của quê hương. Huyện Đồng Hỷ là một huyện thuộc tỉnh Thái Nguyên, được thiên nhiên ưu đãi một hệ thống đất đai và điều kiện khí hậu thời tiết khá thích hợp cho việc phát triển cây chè, Có diện tích chè khá lớn được trồng phân bố ở nhiều xã như Hòa Bình, Minh Lập, Văn Hán, Khe Mo và thị trấn Sông Cầu.
Hiện nay cây chè đã trở thành một trong những cây trồng mũi nhọn của huyện góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế và cải thiện đời sống nhân dân. Xã Văn Hán là vùng có đất đai thổ nhưỡng phù hợp với cây chè và có truyền thống làm ra những sản phẩm chè tươi ngon.Tổng diện tích chè toàn xã lên tới 885 ha. trong đó 535 ha là chè giống mới (LDP1)và 350 ha là chè trung 2 du. Cây chè đang từng ngày trở thành cây trồng chính và đem lại nguồn thu nhập đáng kể cho hộ gia đình.
Tuy nhiên, năng suất, chất lượng và giá cả chè của xã còn thấp chưa tương xứng với thế mạnh của vùng. chè trung du của xã vẫn còn nhiều đa số trồng bằng hạt cho năng suất, chất lượng thấp, nhiều hộ trong xã chưa thay thế được giống chè cũ đang ngày một xuống cấp do trồng đã lâu và thời tiết thay đổi thất thường. Để có cơ sở cho việc phát triển cây chè giống mới tại địa phương nên tôi lựa chọn nghiên cứu đề tài “Đánh giá hiệu quả kinh tế cây chè giống mới của nông hộ trên địa bàn xã Văn Hán - huyện Đồng Hỷ - tỉnh Thái Nguyên ”. Mục tiêu nghiên cứu của đề tài 1.
Mục tiêu chung - Mục tiêu của nghiên cứu này nhằm đánh giá được hiệu quả trong sản xuất chè giống mới, từ đó đưa ra được những giải pháp để phát triển sản xuất chè giống mới trên địa bàn xã Văn Hán - huyện Đồng Hỷ - tỉnh Thái Nguyên. Mục tiêu cụ thể - Hệ thống hoá cơ sở lý luận và thực tiễn về hiệu quả kinh tế sản xuất chè giống mới trên địa bàn xã Văn Hán. - Phân tích, đánh giá kết quả và hiệu quả sản xuất chè giống mới của các hộ gia đình trên địa bàn xã Văn Hán. - Phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến kết quả, hiệu quả kinh tế của cây chè giống mới trên địa bàn xã Văn Hán.
- Đề xuất những phương hướng và giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất chè giống mới đối với các hộ gia đình trên địa bàn xã Văn Hán. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài 1. Ý nghĩa khoa học - Quá trình thực hiện đề tài là cơ hội để củng cố, áp dụng kiến thức đã học trong nhà trường vào thực tiễn, đồng thời nâng cao kiến thức, năng lực và kỹ năng nghiên cứu khoa học cho bản thân. - Xác định cơ sở khoa học, làm sáng tỏ lý luận về phương thức sản xuất chè tại địa phương.
- Kết quả của đề tài sẽ bổ sung tài liệu cho công tác nghiên cứu khoa học. Ý nghĩa thực tiễn - Kết quả nghiên cứu của đề tài giúp nhận thấy rõ được tầm quan trọng của việc phát triển sản xuất và tiêu thụ chè giống mới. - Làm tài liệu tham khảo cho những người quan tâm đến phát triển sản xuất chè giống mới. 4 Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2.
Cơ sở khoa học 2. Lý luận về hiệu quả kinh tế 2.1Khái niệm, bản chất của hiệu quả kinh tế “ Hiệu quả kinh tế của một hiện tượng (hoặc quá trình) kinh tế là một phạm trù kinh tế phản ánh trình độ sử dụng các nguồn lực (nhân lực, tài lực, vật lực, tiền vốn) để đạt được mục tiêu xác định”. Từ khái niệm khái quát này, có thể hình thành công thức biễu diễn khái quát phạm trù hiệu quả kinh tế như sau: H = K/C Với H là hiệu quả kinh tế của một hiện tượng (quá trình kinh tế) nào đó; K là kết quả thu được từ hiện tượng (quá trình) kinh tế đó và C là chi phí toàn bộ để đạt được kết quả đó. Và như thế cũng có thể khái niệm ngắn gọn: hiệu quả kinh tế phản ánh chất lượng hoạt động kinh tế và được xác định bởi tỷ số giữa kết quả đạt được với chi phí bỏ ra để đạt được kết quả đó.
Quan điểm này đã đánh giá được tốt nhất trình độ sử dụng các nguồn lực ở mọi điều kiện “động” của hoạt động kinh tế. Theo quan niệm như thế hoàn toàn có thể tính toán được hiệu quả kinh tế trong sự vận động và biến đổi không ngừng của các hoạt động kinh tế, không phụ thuộc vào quy mô và tốc độ biến động khác nhau của chúng. Từ định nghĩa về hiệu quả kinh tế như đã trình bày ở trên, chúng ta có thể hiểu hiệu quả kinh tế của hoạt động sản xuất kinh doanh là một phạm trù kinh tế phản ánh trình độ sử dụng các nguồn lực (lao động, máy móc, thiết bị, nguyên vật liệu và tiền vốn) nhằm đạt được mục tiêu mà doanh nghiệp đã xác định [11]. Khi đề cập đến khái niệm hiệu quả cần phân biệt rõ ba khái niệm cơ bản là hiệu quả kỹ thuật, hiệu quả phân bổ nguồn lực và hiệu quả kinh tế.
Đó là khả năng thu được kết quả sản xuất tối đa với việc sử dụng các yếu tố đầu 5 vào theo những tỷ lệ nhất định. Chỉ đạt được hiệu quả kinh tế khi đạt được hiệu quả kỹ thuật và hiệu quả phân bổ. • Hiệu quả kỹ thuật: Hiệu quả kỹ thuật là số sản phẩm có thể đạt được trên một đơn vị chi phí đầu vào hay nguồn lực sử dụng vào sản xuất trong những điều kiện cụ thể về kỹ thuật hay công nghệ áp dụng vào sản xuất nông nghiệp. Hiệu quả kỹ thuật phản ánh trình độ, khả năng chuyên môn và tay nghề trong việc sử dụng các yếu tố đầu vào để sản xuất.
Hiệu quả kỹ thuật liên quan đến phương diện vật chất của sản xuất, nó chỉ ra một nguồn lực dùng vào sản xuất đem lại bao nhiêu đơn vị sản phẩm. • Hiệu quả phân bổ: Hiệu quả phân bổ là chỉ tiêu hiệu quả trong đó các yếu tố giá sản phẩm và giá đầu vào được tính để phản ánh giá trị sản phẩm thu thêm trên một đồng chi phí thêm về đầu vào hay nguồn lực. Hiệu quả phân bổ phản ánh khả năng kết hợp các yếu tố đầu vào một cách hợp lý để tối thiểu hóa chi phí với một lượng đầu ra nhất định nhằm đạt được lợi nhuận tối đa. Thực chất của hiệu quả phân bổ là hiệu quả kinh tế có tính đến các yếu tố giá cảu các yếu tố đầu vào và đầu ra nên hiệu quả phân bổ còn được gọi là hiệu quả về giá.
• Hiệu quả kinh tế: Hiệu quả kinh tế chỉ đạt được khi hiệu quả kỹ thuật và hiệu quả sử dụng nguồn lực là tối đa. Điều đó có nghĩa là cả hai yếu tố giá trị và hiện vật đều được tính đến khi xem xét việc sử dụng các nguồn lực trong nông nghiệp. Muốn đạt được hiệu quả kinh tế thì phải đồng thời đạt được cả hiệu quả kỹ thuật và hiệu quả phân bổ [11]. Bản chất của hiệu quả kinh tế Khi nghiên cứu về bản chất kinh tế các nhà kinh tế học đã đưa ra những quan điểm khác nhau nhưng đều thống nhất chung bản chất của nó.
Người sản 6 xuất muốn có lợi nhuận thì phải bỏ ra những chi phí nhất định, những chi phí đó là: nhân lực, vật lực, vốn…. Chúng ta tiến hành so sánh kết quả đạt được sau một quá trình sản xuất kinh doanh với chi phí bỏ ra thì có hiệu quả kinh tế. Sự chênh lệch này càng cao thì hiệu quả kinh tế càng lớn và ngược lại. Bản chất của hiệu quả kinh tế là nâng cao năng suất lao động xã hội và tiết kiệm lao động xã hội.
Nâng cao năng suất lao động xã hội và tiết kiệm lao động xã hội là hai mặt của một vấn đề kinh tế. Tuy nhiên, hai mặt này có mối quan hệ mật thiết với nhau, gắn liền với quy luật tương ứng của nền kinh tế xã hội, là quy luật tăng năng suất lao động và quy luật tiết kiệm thời gian. Yêu cầu của việc nâng cao hiệu quả kinh tế là đạt được hiệu quả tối đa về chi phí nhất định hoặc ngược lại, đạt được kết quả nhất định với chi phí tối thiểu. Chi phí ở đây được hiểu theo nghĩa rộng bao gồm cả chi phí để tạo ra nguồn lực, đồng thời phải bao gồm cả chi phí cơ hội [11].
Ý nghĩa của việc nâng cao HQKT - Biết được mức hiệu quả của việc sử dụng nguồn lực trong sản xuất nông nghiệp, các nguyên nhân ảnh hưởng đến hiệu quả kinh tế để có biện pháp thích hợp nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế trong sản xuất nông nghiệp. - Làm căn cứ để xác định phương hướng đạt tăng trưởng cao trong sản xuất nông nghiệp. Nếu hiệu quả kinh tế còn thấp thì có thể tăng sản lượng nông nghiệp bằng các biện pháp nâng cao hiệu quả kinh tế, ngược lại đạt được hiệu quả kinh tế cao thì để tăng sản lượng cần đổi mới công nghệ [9].3 Các phương pháp xác định HQKT Hiện nay có 3 quan điểm về hiệu quả kinh tế như sau: • Quan điểm 1: Hiệu quả kinh tế được xác định bởi tỷ số giữa kết quả đạt được và chi phí bỏ ra.