Đánh Giá Hiệu Quả Chương Trình 3 Giảm 3 Tăng Đối Với Cây Lúa Tại Tây Ninh

Luận văn tốt nghiệp nghiên cứu tốt nghiệp phát triển nông thôn đánh giá hiệu quả chương trình 3 giảm 3 tăngđối với cây, điều tra thực trạng, phân tích số liệu, đề xuất

• Đề tài: Đánh Giá Hiệu Quả Chương Trình 3 Giảm 3 Tăng Đối Với Cây Lúa Tại Tây Ninh

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM TẠ
• 1. CHƯƠNG 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.2. Các giả thuyết của vấn đề nghiên cứu
• 1.3. Phạm vi nghiên cứu của khóa luận
• 1.4. Cấu trúc của đề tài
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN
• 2.1. Tổng quan tài liệu nghiên cứu
• 2.2. Điều kiện tự nhiên
• 2.2.1. Vị trí địa lý
• 2.2.2. Khí hậu và thời tiết
• 2.2.3. Tài nguyên nước
• 2.2.4. Địa hình và đất đai
• 2.3. Đặc điểm kinh tế xã hội
• 2.3.1. Dân số và lao động
• 2.3.2. Tình hình sử dụng đất đai của tỉnh
• 2.3.3. Tình hình sử dụng đất nông nghiệp
• 2.3.4. Tình hình sản xuất đất nông nghiệp
• 2.3.5. Công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp
• 2.3.6. Cơ sở hạ tầng
• 2.3.7. Văn hóa - y tế - giáo dục
• 2.3.8. Thuận lợi và khó khăn của tỉnh
• 3. CHƯƠNG 3: NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Khái niệm nông nghiệp bền vững
• 3.2. Khái niệm về quy luật cân bằng hệ sinh thái
• 3.3. Tổng quan về chương trình 3 giảm, 3 tăng
• 3.4. Các chỉ tiêu đánh giá kết quả và hiệu quả kinh tế
• 3.5. Phương pháp nghiên cứu
• 3.5.1. Phương pháp điều tra chọn mẫu
• 3.5.2. Phương pháp mô tả
• 3.5.3. Phân tích so sánh
• 3.5.4. Phương pháp thu thập số liệu
• 3.5.4.1. Thu thập số liệu thứ cấp
• 3.5.4.2. Thu thập số liệu sơ cấp
• 3.5.5. Phương pháp xử lý số liệu
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Khái quát về hệ thống khuyến nông
• 4.2. Tình hình sản xuất lúa
• 4.2.1. Tình hình sản xuất lúa của MĐNB
• 4.2.2. Tình hình sản xuất lúa của tỉnh Tây Ninh
• 4.3. Khái quát về chương trình 3G3T
• 4.4. Cơ cấu tổ chức
• 4.5. Phương pháp thực hiện
• 4.6. Tình hình hoạt động chương trình 3G3T ở tỉnh Tây Ninh
• 4.6.1. Tiến trình 3G3T
• 4.6.2. Tình hình thực hiện chương trình 3G3T
• 4.6.3. Thông tin tuyên truyền
• 4.7. Đánh giá kết quả nghiên cứu của chương trình 3G3T
• 4.7.1. Đặc điểm các hộ điều tra
• 4.7.1.1. Trình độ học vấn
• 4.7.1.2. Quy mô sản xuất
• 4.7.1.3. Cơ cấu các loại giống của hộ điều tra
• 4.7.1.4. Lịch thời vụ sản xuất
• 4.7.2. Kết quả hoạt động của chương trình 3G3T
• 4.7.3. Đánh giá của nông dân về chương trình 3G3T
• 4.7.4. Về hiệu quả kinh tế
• 4.7.5. Về hiệu quả xã hội
• 4.7.6. Nhận thức của người dân về chương trình 3G3T
• 4.7.7. Ảnh hưởng của phân bón, thuốc BVTV đối với môi trường và sức khỏe con người
• 4.7.8. Hiệu quả của chương trình 3G3T đối với tình hình sâu bệnh hiện nay
• 4.7.9. Nhu cầu và nguyện vọng của hộ sản xuất lúa đối với chương trình 3G3T
• 4.7.10. Thuận lợi và khó khăn khi thực hiện chương trình 3G3T
• 4.7.11. Một số giải pháp nhằm mở rộng diện tích áp dụng chương trình 3G3T
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• 5.1. Kiến nghị
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC
• Phụ lục 1. Danh sách các hộ điều tra
• Phụ lục 2. Bảng câu hỏi điều tra nông hộ
• Phụ lục 3. Kỹ thuật canh tác lúa theo chương trình 3G3T

Tóm tắt

I. Khám phá chương trình 3 Giảm 3 Tăng cho cây lúa Tây Ninh

Chương trình “3 Giảm 3 Tăng” (3G3T) là một giải pháp canh tác tiên tiến, được Bộ Nông nghiệp & PTNT phát động nhằm thay đổi tập quán sản xuất lúa kém hiệu quả. Tại Tây Ninh, một tỉnh trọng điểm về nông nghiệp ở miền Đông Nam Bộ, chương trình này được triển khai với mục tiêu cốt lõi là giảm chi phí sản xuất lúa và hướng tới một nền sản xuất lúa bền vững. Mô hình này không chỉ là một sáng kiến kỹ thuật mà còn là một cuộc cách mạng trong tư duy của người nông dân, giúp họ thoát khỏi vòng xoáy của việc lạm dụng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật và gieo sạ quá dày. Nội dung chính của chương trình tập trung vào việc điều chỉnh ba yếu tố đầu vào quan trọng nhất: lượng giống, lượng phân đạm và lượng thuốc trừ sâu. Thông qua việc áp dụng các kỹ thuật canh tác 3 giảm 3 tăng một cách khoa học, người nông dân có thể đạt được ba mục tiêu đầu ra: tăng năng suất, tăng chất lượng nông sản và quan trọng nhất là tăng lợi nhuận. Chương trình được kế thừa từ các thành tựu của những mô hình trước đó như IPM (Quản lý dịch hại tổng hợp), kết hợp với nghiên cứu từ Viện lúa ĐBSCL và Viện lúa quốc tế IRRI. Tại Tây Ninh, chương trình được Chi cục Bảo vệ Thực vật (BVTV) chủ trì, phối hợp cùng các trạm khuyến nông để chuyển giao kỹ thuật trực tiếp đến nông dân thông qua các lớp tập huấn và mô hình trình diễn thực tế trên đồng ruộng. Sự thành công của mô hình 3G3T hứa hẹn sẽ nâng cao vị thế của chất lượng gạo Tây Ninh trên thị trường và góp phần vào sự phát triển nông nghiệp Tây Ninh một cách ổn định và lâu dài.

1.1. Giải mã nguyên tắc cốt lõi của mô hình 3G3T

Nguyên tắc của chương trình 3G3T dựa trên mối quan hệ hữu cơ giữa các yếu tố đầu vào và đầu ra trong canh tác lúa thông minh. Ba yếu tố cần giảm bao gồm: giảm lượng giống gieo sạ, giảm phân đạm, và giảm thuốc bảo vệ thực vật. Việc giảm giống bằng phương pháp sạ thưa (100-120 kg/ha) tạo không gian cho cây lúa phát triển khỏe mạnh, đẻ nhánh hữu hiệu, làm bông to và hạt chắc. Khi sạ thưa, cây lúa cần ít phân đạm hơn, giúp thân cứng cáp, ít đổ ngã. Giảm phân đạm, đặc biệt là bón theo bảng so màu lá lúa, giúp cây không phát triển quá xanh tốt, từ đó giảm sự thu hút của sâu bệnh hại trên lúa. Cuối cùng, việc không phun thuốc trừ sâu trong 40 ngày đầu sau sạ giúp bảo vệ hệ sinh thái thiên địch, tạo ra cơ chế kiểm soát sinh học tự nhiên. Ba yếu tố này tác động cộng hưởng để mang lại ba kết quả tăng: tăng năng suất lúa, tăng chất lượng hạt gạo (vàng sáng, chắc mẩy) và tăng lợi nhuận từ trồng lúa nhờ tối ưu hóa chi phí.

1.2. Mục tiêu chiến lược của chương trình tại Tây Ninh

Mục tiêu tổng quát của chương trình “3 Giảm 3 Tăng” tại Tây Ninh là xây dựng một nền sản xuất lúa bền vững, an toàn và hiệu quả cao. Về mặt kinh tế, chương trình nhằm giảm giá thành sản phẩm, nâng cao thu nhập cho nông hộ, giúp họ làm giàu từ chính mảnh ruộng của mình. Về mặt xã hội, chương trình giúp thay đổi nhận thức và tập quán canh tác lạc hậu, nâng cao trình độ kỹ thuật cho người nông dân. Về môi trường, việc giảm sử dụng hóa chất nông nghiệp góp phần bảo vệ sức khỏe cộng đồng, giảm ô nhiễm đất, nước và không khí. Đề tài nghiên cứu của Võ Thị Mỹ Chiêu (2007) đã được thực hiện để “Đánh giá hiệu quả của chương trình, kết quả về mặt kinh tế, kỹ thuật, xã hội”, từ đó đề xuất các giải pháp nhân rộng mô hình trên toàn địa bàn tỉnh, góp phần vào sự phát triển nông nghiệp Tây Ninh.

II. Thách thức canh tác lúa truyền thống tại tỉnh Tây Ninh

Trước khi mô hình 3G3T được áp dụng rộng rãi, ngành trồng lúa tại Tây Ninh phải đối mặt với nhiều thách thức từ tập quán canh tác truyền thống. Thói quen gieo sạ quá dày, với lượng giống lên tới 200-220 kg/ha, là một trong những rào cản lớn nhất. Việc sạ dày không những gây lãng phí giống mà còn tạo ra một môi trường cạnh tranh dinh dưỡng khốc liệt giữa các cây lúa, khiến chúng vống cao, thân yếu và dễ đổ ngã. Hơn nữa, mật độ cây trồng cao làm cho ruộng lúa trở nên um tùm, ẩm thấp, là điều kiện lý tưởng cho sâu bệnh hại trên lúa phát triển, đặc biệt là rầy nâu và bệnh đạo ôn. Để đối phó, nông dân lại có xu hướng lạm dụng phân đạm với suy nghĩ “tốt lúa xanh cây”. Việc bón thừa đạm làm cây lúa trở nên non mềm, thu hút sâu bệnh và làm tăng chi phí đầu vào một cách không cần thiết. Vòng luẩn quẩn này tiếp diễn khi nông dân phải tăng số lần phun thuốc bảo vệ thực vật để kiểm soát dịch hại, gây ra những hệ lụy nghiêm trọng. Việc lạm dụng hóa chất không chỉ làm tăng chi phí sản xuất mà còn tiêu diệt các loài thiên địch có ích, phá vỡ cân bằng sinh thái đồng ruộng. Hậu quả là dịch hại có nguy cơ bùng phát mạnh hơn ở các vụ sau. Bên cạnh đó, dư lượng thuốc BVTV trong nông sản và môi trường đe dọa trực tiếp đến sức khỏe người sản xuất và người tiêu dùng, làm giảm chất lượng gạo Tây Ninh và uy tín trên thị trường.

2.1. Tập quán gieo sạ dày và lạm dụng phân bón hóa học

Tập quán canh tác cũ của nông dân Tây Ninh thường là gieo sạ với mật độ rất cao, trung bình 190.2 kg/ha theo khảo sát. Điều này xuất phát từ tâm lý “trừ hao” lo sợ hạt không nảy mầm hoặc bị sâu bệnh tấn công giai đoạn đầu. Tuy nhiên, thực tế khoa học đã chứng minh đây là một phương pháp phản tác dụng. Sạ dày làm tăng chi phí giống một cách không cần thiết và tạo ra quần thể lúa yếu ớt. Đi kèm với đó là việc bón thừa phân đạm, trung bình lên tới 112.11 kg N/ha. Lượng phân dư thừa không chỉ gây lãng phí mà còn làm ô nhiễm nguồn nước ngầm, góp phần phát thải khí nhà kính và làm đất đai ngày càng chai cứng, suy thoái.

2.2. Áp lực sâu bệnh và sự suy giảm hệ sinh thái đồng ruộng

Việc canh tác theo lối cũ đã tạo ra áp lực dịch hại rất lớn. Ruộng lúa sạ dày, bón thừa đạm trở thành “bữa tiệc” cho các loài sâu bệnh. Theo tài liệu nghiên cứu, nông dân không tham gia chương trình phải phun thuốc trừ sâu trung bình 4.33 lần/vụ và thuốc trừ bệnh 3.24 lần/vụ. Việc phun thuốc sớm và thường xuyên, đặc biệt trong 40 ngày đầu sau sạ, đã tiêu diệt gần như toàn bộ quần thể thiên địch (nhện, bọ rùa, ong ký sinh...). Khi “kẻ thù tự nhiên” bị loại bỏ, các loài dịch hại như rầy nâu có cơ hội bùng phát thành dịch, gây thiệt hại nặng nề về năng suất, buộc nông dân phải tiếp tục tăng cường sử dụng hóa chất, tạo ra một chu kỳ tiêu cực và không bền vững.

III. Phương pháp 3 Giảm Giảm chi phí sản xuất lúa hiệu quả

Trọng tâm của chương trình 3G3T là áp dụng đồng bộ ba biện pháp kỹ thuật nhằm cắt giảm các chi phí đầu vào không cần thiết, trực tiếp nâng cao hiệu quả kinh tế 3 giảm 3 tăng. Ba biện pháp này không tách rời mà có mối liên hệ chặt chẽ, hỗ trợ lẫn nhau để tạo ra một hệ thống canh tác tối ưu. Biện pháp đầu tiên và mang tính đột phá là giảm lượng giống gieo sạ. Thay vì gieo 200kg/ha, chương trình khuyến cáo nông dân chỉ sử dụng 100-120 kg/ha (sạ thưa) hoặc 70-100 kg/ha (sạ hàng). Điều này đòi hỏi hạt giống phải có chất lượng tốt, tỷ lệ nảy mầm cao. Sạ thưa giúp cây lúa có đủ không gian, ánh sáng và dinh dưỡng để phát triển bộ rễ khỏe, đẻ nhánh tập trung và cho ra những bông lúa to, dài, nhiều hạt chắc. Biện pháp thứ hai là giảm phân đạm. Ruộng lúa sạ thưa không cần nhiều đạm để phát triển. Chương trình giới thiệu công cụ bảng so màu lá lúa, giúp nông dân bón phân theo đúng nhu cầu của cây trồng ở từng giai đoạn, tránh tình trạng bón thừa. Việc này không chỉ tiết kiệm chi phí phân bón mà còn giúp cây lúa cứng cáp, giảm nguy cơ nhiễm bệnh. Biện pháp thứ ba, hệ quả của hai biện pháp trên, là giảm thuốc bảo vệ thực vật. Cây lúa khỏe mạnh, không bị bón thừa đạm sẽ có sức đề kháng tự nhiên tốt hơn. Đặc biệt, nguyên tắc “không phun thuốc trừ sâu trong 40 ngày sau sạ” là một điểm nhấn quan trọng. Giai đoạn này, cây lúa có khả năng tự bù đắp thiệt hại và cũng là thời điểm để quần thể thiên địch phát triển, hình thành hàng rào sinh học bảo vệ ruộng lúa một cách tự nhiên và bền vững.

3.1. Hướng dẫn kỹ thuật 3G3T Giảm lượng giống gieo sạ

Để giảm lượng giống gieo sạ thành công, người nông dân cần chú trọng khâu chuẩn bị đất kỹ lưỡng, mặt ruộng phải bằng phẳng. Giống lúa được chọn phải là giống cấp xác nhận, có độ thuần cao và tỷ lệ nảy mầm trên 80%. Theo hướng dẫn kỹ thuật 3G3T, lượng giống khuyến cáo là 100-120 kg/ha. Nghiên cứu tại Tây Ninh cho thấy, các hộ tham gia chương trình đã giảm lượng giống trung bình xuống còn 121.6 kg/ha, so với 190.2 kg/ha của các hộ canh tác truyền thống. Điều này giúp tiết kiệm ngay lập tức chi phí mua giống, đồng thời tạo tiền đề cho một vụ mùa khỏe mạnh, giảm sâu bệnh và ít đổ ngã.

3.2. Bí quyết giảm phân đạm thông qua bảng so màu lá lúa

Việc giảm phân đạm được thực hiện một cách khoa học dựa trên nhu cầu thực tế của cây lúa, thông qua công cụ đơn giản là bảng so màu lá lúa. Thay vì bón theo định kỳ cố định, nông dân sẽ so màu của lá lúa trên đồng với các thang màu trên bảng. Nếu màu lá ở mức 4 (màu chuẩn), cây đã đủ đạm và không cần bón thêm. Nếu màu lá nhạt hơn (mức 1-3), cây đang thiếu đạm và cần được bổ sung. Phương pháp này giúp tránh bón thừa đạm, một nguyên nhân chính gây ra sự phát triển của sâu bệnh. Kết quả thực tế cho thấy, các hộ áp dụng đã giảm được trung bình 21.22 kg N/ha (tương đương 46 kg Urea/ha) so với cách bón phân truyền thống.

IV. Đánh giá hiệu quả kinh tế xã hội của chương trình 3G3T

Hiệu quả của chương trình 3G3T tại Tây Ninh đã được chứng minh rõ rệt qua các số liệu cụ thể về kinh tế, xã hội và môi trường, được ghi nhận trong báo cáo kết quả 3 giảm 3 tăng của Chi cục BVTV và luận văn nghiên cứu. Về mặt kinh tế, đây là lợi ích dễ nhận thấy và có sức thuyết phục lớn nhất đối với người nông dân. Việc cắt giảm chi phí đầu vào đã trực tiếp làm tăng lợi nhuận từ trồng lúa. Cụ thể, chi phí sản xuất trung bình của các hộ tham gia chương trình thấp hơn khoảng 956.200 đồng/ha. Mặc dù tăng năng suất lúa không quá đột biến (cao hơn khoảng 0.2 tấn/ha), lợi nhuận ròng lại tăng đáng kể, trung bình cao hơn 1.001.200 đồng/ha so với canh tác truyền thống. Điều này cho thấy lợi nhuận đến chủ yếu từ việc tiết kiệm chi phí. Về mặt xã hội, chương trình đã góp phần thay đổi nhận thức và nâng cao năng lực cho nông dân. Họ đã hiểu rõ hơn về vai trò của thiên địch, biết cách sử dụng thuốc BVTV theo nguyên tắc “4 đúng” và có ý thức hơn trong việc bảo vệ môi trường. Mối quan hệ giữa nông dân và cán bộ kỹ thuật trở nên gắn kết hơn. Đặc biệt, sự thành công của chương trình tạo ra niềm tin vào khoa học kỹ thuật, khuyến khích nông dân mạnh dạn áp dụng các tiến bộ mới vào sản xuất, hướng tới nền nông nghiệp công nghệ cao Tây Ninh.

4.1. So sánh hiệu quả canh tác Chi phí và lợi nhuận thực tế

Kết quả so sánh hiệu quả canh tác cho thấy sự vượt trội của mô hình 3G3T. Tổng chi phí đầu tư giảm đáng kể ở cả ba hạng mục chính: chi phí giống giảm 308.700 đồng/ha, chi phí phân bón giảm 280.200 đồng/ha, và chi phí thuốc BVTV giảm 237.300 đồng/ha. Nhờ vậy, giá thành sản xuất 1kg lúa của nhóm hộ tham gia chỉ còn 767 đồng, thấp hơn đáng kể so với mức 913 đồng của nhóm không tham gia. Tỷ suất lợi nhuận trên tổng chi phí (LN/TCP) của nhóm áp dụng 3G3T đạt 0.79, cao hơn hẳn mức 0.57 của nhóm còn lại. Điều này khẳng định chương trình mang lại hiệu quả kinh tế 3 giảm 3 tăng rất thực tế.

4.2. Phản hồi từ nông dân và sự thay đổi trong nhận thức

Sự đón nhận của người nông dân là thước đo thành công quan trọng. Theo khảo sát, 90% nông dân cho rằng cách thức thực hiện chương trình rất dễ dàng. Mức độ hài lòng rất cao, với 62% nông dân đánh giá “rất cao” và 24% đánh giá “cao”. Nhận thức về bảo vệ môi trường cũng được cải thiện. Tỷ lệ nông dân xử lý vỏ chai thuốc BVTV đúng cách (đốt, chôn) tăng lên. Đặc biệt, khả năng nhận biết thiên địch của nhóm hộ được tập huấn cao hơn hẳn nhóm không được tập huấn, cho thấy hiệu quả của công tác chuyển giao kiến thức. Đây là nền tảng vững chắc cho việc nhân rộng mô hình sản xuất lúa bền vững.

4.3. Tác động tích cực đến môi trường và chất lượng gạo

Việc giảm trung bình 2.1 lần phun thuốc trừ sâu và 1.26 lần phun thuốc trừ bệnh mỗi vụ đã mang lại lợi ích to lớn cho môi trường. Hệ sinh thái đồng ruộng được phục hồi, quần thể thiên địch phát triển mạnh, giúp kiểm soát dịch hại tự nhiên. Giảm sử dụng hóa chất cũng làm giảm ô nhiễm nguồn nước và đất. Về chất lượng, lúa được canh tác theo mô hình 3G3T có hạt vàng sáng, chắc mẩy, ít hạt lép và đặc biệt là giảm dư lượng thuốc bảo vệ thực vật. Điều này không chỉ bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng mà còn nâng cao giá trị và khả năng cạnh tranh của chất lượng gạo Tây Ninh trên thị trường xuất khẩu.

V. Giải pháp nhân rộng mô hình 3G3T tại tỉnh Tây Ninh

Để chương trình 3G3T thực sự trở thành phương thức canh tác lúa thông minh phổ biến, việc đề ra các giải pháp nhân rộng mô hình một cách bài bản và đồng bộ là vô cùng cần thiết. Dựa trên những thuận lợi và khó khăn đã được phân tích, các giải pháp cần tập trung vào nhiều khía cạnh, từ công tác tổ chức, tuyên truyền đến chính sách hỗ trợ và hoàn thiện kỹ thuật. Một trong những yếu tố then chốt là tăng cường vai trò của hệ thống khuyến nông và bảo vệ thực vật từ tỉnh đến cơ sở. Cần đẩy mạnh công tác tập huấn, không chỉ về kỹ thuật mà còn về tư duy kinh tế nông nghiệp. Các buổi hội thảo đầu bờ, nơi nông dân có thể trực tiếp tham quan, so sánh và trao đổi kinh nghiệm, cần được tổ chức thường xuyên. Việc xây dựng các mô hình trình diễn quy mô lớn, liên kết thành các “cánh đồng 3G3T” sẽ tạo ra sức lan tỏa mạnh mẽ hơn. Bên cạnh đó, công tác truyền thông cần được đẩy mạnh trên các phương tiện đại chúng như báo, đài, truyền hình địa phương để phổ biến lợi ích của chương trình đến mọi nông hộ. Chính sách hỗ trợ từ chính quyền địa phương cũng đóng vai trò quyết định. Việc hỗ trợ một phần chi phí giống xác nhận chất lượng cao, xây dựng thương hiệu cho sản phẩm “Gạo sạch 3G3T Tây Ninh” và kết nối với doanh nghiệp để bao tiêu sản phẩm sẽ là động lực lớn, giúp nông dân yên tâm sản xuất và mạnh dạn áp dụng mô hình.

5.1. Tăng cường công tác tuyên truyền và tập huấn kỹ thuật

Công tác tuyên truyền cần được thực hiện sâu rộng và liên tục. Cần cấp phát thêm các tài liệu hướng dẫn như sổ tay kỹ thuật, tờ bướm và đặc biệt là bảng so màu lá lúa. Nội dung tập huấn cần được thiết kế đơn giản, dễ hiểu, tập trung vào việc giải đáp thắc mắc và xóa bỏ tâm lý e ngại của nông dân, nhất là về việc giảm lượng giống gieo sạ. Cần chọn lọc và bồi dưỡng đội ngũ cộng tác viên, những nông dân nòng cốt đã áp dụng thành công, để họ trở thành những “đại sứ” của chương trình, trực tiếp hướng dẫn và lan tỏa kinh nghiệm cho những người xung quanh.

5.2. Xây dựng chính sách hỗ trợ và liên kết bao tiêu sản phẩm

Để nông dân an tâm sản xuất, cần có chính sách hỗ trợ cụ thể. Tỉnh có thể xem xét hỗ trợ giá giống lúa xác nhận, vật tư nông nghiệp cho các hộ đăng ký tham gia mô hình. Quan trọng hơn, Sở Nông nghiệp & PTNT cần làm cầu nối, xây dựng chuỗi liên kết “4 nhà” (Nhà nông – Nhà nước – Nhà khoa học – Nhà doanh nghiệp). Ký kết hợp đồng bao tiêu sản phẩm với giá ưu đãi cho lúa sản xuất theo quy trình 3G3T sẽ giải quyết được bài toán đầu ra, đảm bảo lợi nhuận từ trồng lúa và khuyến khích nông dân nhân rộng diện tích, góp phần vào sự phát triển nông nghiệp Tây Ninh.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Cây lúa giữ vị trí trọng tâm trong cơ cấu sản xuất nông nghiệp Việt Nam, vừa đảm bảo an ninh lương thực quốc gia vừa tạo nguồn nông sản xuất khẩu chủ lực. Tại khu vực Miền Đông Nam Bộ nói chung và tỉnh Tây Ninh nói riêng, năng suất và sản lượng lúa đóng góp đáng kể vào thị trường lúa gạo. Tuy nhiên, tập quán canh tác truyền thống của nông dân vẫn tồn tại nhiều hạn chế: gieo sạ quá dày (mật độ phổ biến từ 200 – 220 kg/ha), bón phân mất cân đối (đặc biệt là lạm dụng phân đạm), và lạm dụng thuốc bảo vệ thực vật (BVTV), nhất là việc phun thuốc trừ sâu quá sớm trong giai đoạn đầu vụ. Những thói quen này làm gia tăng chi phí đầu vào, đẩy giá thành sản xuất lên cao, làm giảm phẩm chất lúa gạo xuất khẩu, đồng thời gây suy thoái hệ sinh thái đồng ruộng và ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe cộng đồng.

Nhằm khắc phục tình trạng trên, từ sáng kiến tại Hội nghị nông nghiệp tháng 5/2002 tại Philippines của Viện Lúa Quốc tế (IRRI), Viện Lúa Đồng bằng sông Cửu Long và Cục Bảo vệ Thực vật, chương trình "3 giảm 3 tăng" (3G3T) đã được hình thành. Ngày 14/10/2004, Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn chính thức phát động chương trình trên toàn vùng phía Nam, tiếp nối bằng Công văn số 995/BNN-PTNT ngày 18/2/2005. Tại Tây Ninh – địa phương có diện tích lúa lớn nhất Miền Đông Nam Bộ – Chi cục Bảo vệ Thực vật đã triển khai diện rộng mô hình 3G3T từ vụ Hè Thu và vụ Mùa năm 2005.

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Võ Thị Mỹ Chiêu được thực hiện nhằm giải quyết các mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu sau:

Mục tiêu nghiên cứu:

1. Tìm hiểu hiệu quả của chương trình "3 giảm, 3 tăng" mang lại cho người dân, đánh giá tính khả thi và mức độ chấp nhận của nông dân tại địa phương.
2. Xác định những thuận lợi và khó khăn trong quá trình triển khai chương trình "3 giảm, 3 tăng" trên địa bàn tỉnh Tây Ninh.
3. Xem xét khả năng và tiềm năng mở rộng của chương trình trong thực tiễn sản xuất.
4. Đề xuất các nhóm giải pháp nhằm nhân rộng diện tích ứng dụng chương trình "3 giảm, 3 tăng" trên địa bàn tỉnh.

Các giả thiết và nhiệm vụ nghiên cứu:

• Đánh giá thực trạng triển khai và tiến trình hoạt động của chương trình 3G3T tại tỉnh.
• Đánh giá hiệu quả tổng hợp trên ba phương diện: kinh tế, môi trường sinh thái và xã hội.
• So sánh chi tiết các chỉ tiêu kỹ thuật, chi phí đầu tư và kết quả sản xuất giữa nhóm hộ nông dân tham gia chương trình và nhóm hộ canh tác theo tập quán truyền thống.
• Khảo sát nhận thức, mức độ hài lòng cùng nhu cầu, nguyện vọng của nông dân về vốn và tập huấn kỹ thuật.
• Phân tích rào cản và đề xuất giải pháp kỹ thuật, tổ chức để nhân rộng mô hình.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Nông dân trực tiếp sản xuất lúa trên địa bàn tỉnh Tây Ninh.
• Phạm vi không gian: Nghiên cứu tập trung tại 4 huyện có diện tích canh tác lúa trọng điểm của tỉnh Tây Ninh gồm Trảng Bàng, Gò Dầu, Bến Cầu và Châu Thành.
• Phạm vi thời gian: Số liệu thứ cấp và sơ cấp phục vụ đánh giá trong giai đoạn 2005 – 2006; thời gian thực hiện đề tài từ ngày 09/07/2007 đến ngày 27/10/2007.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng hệ thống cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu chuyên ngành Phát triển Nông thôn và Khuyến nông:

Cơ sở lý thuyết và khái niệm sử dụng

• Khái niệm Nông nghiệp bền vững: Tiếp cận theo định nghĩa của TAC/CGIAR (1988), coi nông nghiệp bền vững là sự quản lý các nguồn tài nguyên phục vụ nông nghiệp nhằm thỏa mãn nhu cầu thay đổi của con người, đồng thời duy trì, nâng cao chất lượng môi trường và bảo tồn tài nguyên đất, nước, dưỡng chất và sinh vật.
• Quản lý tổng hợp dịch hại cây trồng (IPM): Sử dụng định nghĩa của Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hiệp Quốc (FAO), coi IPM là hệ thống quản lý dịch hại kết hợp hài hòa các biện pháp kỹ thuật canh tác, sinh học, cơ giới và hóa học (khi cần thiết) để duy trì mật độ dịch hại dưới ngưỡng gây hại kinh tế mà không phá vỡ cân bằng sinh thái.
• Nông dân tham gia nghiên cứu (FPR - Farmer Participatory Research): Khái niệm về phương pháp khuyến nông có sự tham gia, cụ thể là thí nghiệm không phun thuốc trừ sâu trong giai đoạn 0 – 40 ngày sau sạ (NSS) dựa trên khả năng tự đền bù chồi, lá của cây lúa ở giai đoạn đẻ nhánh.
• Cơ chế tác động "3 giảm 3 tăng":
  • 3 giảm: Giảm lượng hạt giống gieo sạ (xuống 70 – 100 kg/ha với sạ hàng hoặc 100 – 120 kg/ha với sạ thưa), giảm lượng phân đạm (bón cân đối NPK dựa trên bảng so màu lá lúa và nhu cầu sinh trưởng), giảm số lần phun thuốc bảo vệ thực vật (áp dụng nguyên tắc 4 đúng, không phun thuốc sâu trước 40 NSS).
  • 3 tăng: Tăng năng suất lúa, tăng chất lượng nông sản (đạt tiêu chuẩn 4 không: không dư lượng thuốc BVTV, không nhiễm kim loại nặng, không tồn dư Nitrat, không nhiễm khuẩn), tăng hiệu quả kinh tế/lợi nhuận cho nông hộ.
• Hệ thống chỉ tiêu kinh tế: Chi phí vật chất, chi phí lao động, thủy lợi phí, tổng chi phí sản xuất (TCP), doanh thu, lợi nhuận (LN), thu nhập (TN), tỷ suất lợi nhuận trên tổng chi phí (LN/TCP), tỷ suất thu nhập trên tổng chi phí (TN/TCP) và giá thành sản xuất 1 kg lúa.

Phương pháp nghiên cứu

• Phương pháp điều tra chọn mẫu: Khảo sát trực tiếp $n = 100$ hộ nông dân sản xuất lúa trên địa bàn 4 huyện trọng điểm, chia đều thành 2 nhóm đối chứng độc lập:
  • Nhóm 1: 50 hộ có áp dụng quy trình "3 giảm 3 tăng".
  • Nhóm 2: 50 hộ canh tác theo tập quán truyền thống (không tham gia 3G3T).
  • Phân bổ địa bàn: Huyện Trảng Bàng (30 hộ), huyện Châu Thành (30 hộ), huyện Bến Cầu (20 hộ), huyện Gò Dầu (20 hộ).
• Phương pháp thu thập dữ liệu:
  • Dữ liệu sơ cấp: Thu thập thông qua bảng câu hỏi phỏng vấn trực tiếp chủ hộ nông dân và tham vấn ý kiến kỹ thuật viên khuyến nông, cán bộ BVTV tại địa bàn.
  • Dữ liệu thứ cấp: Thu thập từ Niên giám Thống kê tỉnh Tây Ninh (2005 – 2006), báo cáo sản xuất của Cục Trồng trọt, Sở Nông nghiệp và PTNT tỉnh Tây Ninh, Chi cục Bảo vệ Thực vật và Trung tâm Khuyến nông Tây Ninh.
• Phương pháp phân tích và xử lý số liệu: Sử dụng phương pháp thống kê mô tả, phương pháp so sánh tuyệt đối ($\Delta$) và so sánh tương đối ($%$). Dữ liệu được tính toán và tổng hợp trên phần mềm Microsoft Excel và Microsoft Word.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương I: Mở đầu

Chương này trình bày tính cấp thiết của đề tài xuất phát từ yêu cầu chuyển đổi tập quán canh tác lúa tại Tây Ninh nhằm hạ giá thành, nâng cao phẩm chất nông sản trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế. Tác giả xác định rõ 4 mục tiêu nghiên cứu, 5 giả thiết/nhiệm vụ công tác, phạm vi thời gian (2005 – 2006), không gian khảo sát (4 huyện Trảng Bàng, Gò Dầu, Bến Cầu, Châu Thành) và cấu trúc 5 chương của khóa luận.

Chương II: Tổng quan tài liệu nghiên cứu

Chương II tổng quan bối cảnh văn bản chỉ đạo chương trình 3G3T từ cấp Bộ đến địa phương, đồng thời phân tích toàn diện các điều kiện tự nhiên và kinh tế - xã hội của tỉnh Tây Ninh:

• Điều kiện tự nhiên: Vị trí cầu nối TP. Hồ Chí Minh – Phnôm Pênh; khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa cận xích đạo với nhiệt độ trung bình năm 27°C, lượng mưa tập trung 85,6 – 90% vào mùa mưa (tháng 5 – 11). Tài nguyên nước phụ thuộc hệ thống sông Sài Gòn (135 km qua tỉnh), sông Vàm Cỏ Đông, hồ Dầu Tiếng (diện tích 27.000 ha, dung tích 1,5 tỷ m³, tưới cho 172.000 ha đất sản xuất).
• Thổ nhưỡng: Tổng diện tích tự nhiên 403.765 ha, phân thành 5 nhóm đất chính: đất xám chiếm ưu thế tuyệt đối với 339.833 ha (84,21%), đất phèn 27.653 ha (6,85%), đất đỏ vàng 7.670 ha (1,90%), đất phù sa 1.775 ha (0,44%), đất than bùn 1.072 ha (0,27%).
• Kinh tế - xã hội: Dân số năm 2005 là 1.034.400 người; lực lượng lao động từ 15 tuổi trở lên là 760.296 người (trong đó hoạt động kinh tế thường xuyên chiếm 76,37%). Đất nông nghiệp chiếm 278.520 ha (68,98% diện tích tự nhiên). Năng suất lúa bình quân toàn tỉnh năm 2006 đạt 4,27 tấn/ha. Toàn tỉnh có hệ thống thủy nông gồm 1.782 km kênh tưới và 325 km kênh tiêu, phục vụ diện tích tưới năm 2006 đạt 93.000 ha.

+-----------------------------------------------------------------------+
|                 CƠ CẤU ĐẤT ĐAI TỈNH TÂY NINH NĂM 2006                 |
+------------------------------------+----------------+-----------------+
| Loại đất                           | Diện tích (ha) | Tỷ lệ (%)       |
+------------------------------------+----------------+-----------------+
| Tổng diện tích đất tự nhiên        | 403.765        | 100,00          |
| Đất nông nghiệp                    | 278.520        | 68,98           |
| Đất lâm nghiệp                     | 69.713         | 17,26           |
| Đất chuyên dùng                    | 18.655         | 4,62            |
| Đất khu dân cư                     | 8.717          | 2,15            |
| Đất sông và mặt nước chuyên dùng   | 25.600         | 6,34            |
| Đất nuôi trồng thủy sản            | 1.213          | 0,30            |
| Đất chưa sử dụng và các loại khác  | 1.347          | 0,35            |
+------------------------------------+----------------+-----------------+

Chương III: Nội dung và phương pháp nghiên cứu

Trình bày khung lý thuyết về nông nghiệp bền vững, các quy luật sinh thái học trong quản lý dịch hại IPM và FPR. Khóa luận phân tích cơ sở sinh lý của cây lúa khi giảm mật độ sạ và giảm đạm (cây đanh dảnh, cứng cây, tế bào biểu bì dày, hạn chế bốc thoát hơi nước và sâu bệnh xâm nhập).

Chương này cũng cụ thể hóa quy trình kỹ thuật chuẩn của mô hình 3G3T:

• Kỹ thuật chọn và xử lý giống (độ thuần >99,75%, tỷ lệ nảy mầm >80-90%).
• Quy trình bón phân đợt 1 (7 – 10 NSS), đợt 2 (18 – 20 NSS) và bón đón đòng đợt 3 (40 – 50 NSS) theo nguyên tắc "không ngày không số" dựa trên mức độ chuyển vàng của lá lúa và bảng so màu lá lúa.
• Phương pháp điều tra 100 mẫu và hệ thống công thức tính toán hiệu quả tài chính của nông hộ.

Chương IV: Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Chương IV tập trung phản ánh dữ liệu khảo sát và phân tích thực nghiệm tại 4 huyện nghiên cứu:

• Đặc điểm tổ chức khuyến nông và sản xuất lúa: Trung tâm Khuyến nông Tây Ninh (thành lập 4/1994) phối hợp cùng Chi cục BVTV thiết lập hệ thống chuyển giao từ tỉnh đến 9 trạm huyện/thị và mạng lưới khuyến nông viên cơ sở. Vụ Đông Xuân 2006 – 2007, diện tích lúa Tây Ninh đạt 40.009 ha, lớn nhất vùng Miền Đông Nam Bộ.
• Đặc điểm nhóm hộ điều tra: Trình độ học vấn của chủ hộ tập trung ở bậc Tiểu học và THCS; quy mô canh tác chủ yếu từ 0,5 đến 2 ha/hộ.
• So sánh hiệu quả kỹ thuật và kinh tế giữa 2 nhóm hộ:
  • Lượng giống: Hộ 3G3T gieo sạ trung bình 100 – 120 kg/ha, giảm rõ rệt so với mức 200 – 220 kg/ha của hộ ngoài chương trình, giúp tiết kiệm 308.700 đồng tiền giống/ha.
  • Phân đạm: Hộ 3G3T bón 70 – 80 kg N/ha kết hợp bảng so màu lá, giảm chi phí phân bón 280.200 đồng/ha so với việc bón >100 kg N/ha ở hộ đối chứng.
  • Thuốc BVTV: Hộ 3G3T giảm được 2,1 lần phun thuốc/vụ, không phun thuốc trừ sâu trước 40 NSS, giảm chi phí thuốc BVTV được 237.000 đồng/ha. Mật số rầy nâu trên ruộng 3G3T duy trì dưới 1.000 con/m², trong khi ruộng đối chứng bón thừa đạm bị nhiễm trên 4.000 con/m².
  • Hiệu quả kinh tế tổng hợp: Tổng chi phí đầu tư bình quân giảm hơn 1.000.000 đồng/ha, lợi nhuận và thu nhập nông hộ tăng thêm khoảng 1.200.000 đồng/ha.
• Khảo sát nhận thức và nhu cầu nông dân: 78% hộ có nhu cầu mở thêm lớp tập huấn chuyển giao kỹ thuật 3G3T; 68% cần tập huấn phòng trừ sâu bệnh; 54% đề nghị tổ chức điểm trình diễn. Có 76% nông hộ có nhu cầu vay vốn sản xuất (chủ yếu vay từ Ngân hàng Nông nghiệp chiếm 36,44%, Ngân hàng Công thương 12,75%, Quỹ tín dụng địa phương 15,33%).
• Đề xuất giải pháp: Nhóm giải pháp tổ chức (cam kết bao tiêu, đào tạo cộng tác viên không kiêm nhiệm quá nhiều việc, chọn hộ nòng cốt IPM); nhóm giải pháp thông tin tuyên truyền (đưa vào chỉ tiêu thi đua cấp ấp/xã, hội thảo đầu bờ); nhóm giải pháp kỹ thuật (cày trục san phẳng mặt ruộng, hoàn thiện thủy lợi nội đồng, chuẩn hóa nguồn giống xác nhận).

Chương V: Kết luận và kiến nghị

Tóm tắt các kết quả đạt được về 4 mặt: kỹ thuật, kinh tế, môi trường và xã hội. Tác giả đưa ra các kiến nghị cụ thể đối với Chi cục BVTV (tăng cường dự tính dự báo, tổ chức điểm trình diễn), các viện trường (nghiên cứu chuyển giao tiến bộ mới), Sở Nông nghiệp và PTNT (xây dựng hệ thống nhân giống xác nhận và thương hiệu lúa gạo 3G3T), cùng các khuyến nghị đối với người nông dân.

---

Kết quả và đóng góp

Kết quả định lượng chính từ dữ liệu khảo sát

Chỉ tiêu kỹ thuật & kinh tế	Ruộng áp dụng 3G3T	Ruộng đối chứng (tập quán cũ)	Mức chênh lệch / Hiệu quả đạt được
Lượng giống gieo sạ (kg/ha)	100 – 120	200 – 220	Giảm 80 – 120 kg/ha
Chi phí giống (đồng/ha)	Thấp hơn	Cao hơn	Tiết kiệm 308.700 đồng/ha
Lượng đạm nguyên chất (kg N/ha)	70 – 80	> 100	Giảm phân đạm dư thừa
Chi phí phân bón (đồng/ha)	Thấp hơn	Cao hơn	Tiết kiệm 280.200 đồng/ha
Số lần phun thuốc BVTV (lần/vụ)	Giảm đáng kể	Cao	Giảm bình quân 2,1 lần/vụ
Chi phí thuốc BVTV (đồng/ha)	Thấp hơn	Cao hơn	Tiết kiệm 237.000 đồng/ha
Mật số rầy nâu (con/m²)	< 1.000	> 4.000	Giảm áp lực bộc phát dịch hại
Tổng chi phí sản xuất (đồng/ha)	Thấp hơn	Cao hơn	Giảm > 1.000.000 đồng/ha
Thu nhập nông hộ (đồng/ha)	Cao hơn	Thấp hơn	Tăng khoảng 1.200.000 đồng/ha

Đóng góp thực tiễn và giải pháp đề xuất

• Hiệu quả môi trường và sức khỏe: Giảm thiểu số lần tiếp xúc với hóa chất độc hại của nông dân, hạn chế tồn dư thuốc bảo vệ thực vật trong đất và nguồn nước mặt, bảo tồn quần thể thiên địch tự nhiên trên đồng ruộng.
• Hiệu quả xã hội: Tiết kiệm ngày công lao động, nâng cao năng lực quản lý đồng ruộng của nông dân, củng cố mối liên kết giữa nông dân với cán bộ khuyến nông và hệ thống bảo vệ thực vật địa phương.
• Hệ thống giải pháp nhân rộng:
  • Thiết lập cơ chế bảo hiểm sản xuất hoặc tổ chức bảo trợ kỹ thuật để nông dân an tâm ứng dụng 100% diện tích thay vì chỉ làm thử nghiệm một phần ruộng.
  • Hoàn thiện mạng lưới cộng tác viên khuyến nông cấp ấp/xã, tránh bố trí cán bộ kiêm nhiệm quá nhiều công tác hành chính.
  • Lồng ghép tiêu chí thực hiện chương trình 3G3T vào phong trào thi đua cơ sở; mở rộng sự tham gia của lao động nữ trong các lớp tập huấn kỹ thuật.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế của khóa luận:
  • Khảo sát giới hạn trong cỡ mẫu 100 hộ tập trung tại 4 huyện (Trảng Bàng, Gò Dầu, Bến Cầu, Châu Thành), chưa bao quát toàn bộ 9 huyện/thị của tỉnh Tây Ninh.
  • Phần lớn các hộ tham gia mô hình mới chỉ áp dụng 3G3T trên một phần diện tích canh tác của gia đình do tâm lý e ngại rủi ro và chưa có đơn vị đứng ra cam kết bảo hiểm thiệt hại.
  • Tỷ lệ nông dân sử dụng giống xác nhận còn thấp do giá giống cao, tập quán trao đổi giống tự để vẫn còn phổ biến.
  • Thành phần học viên tham gia tập huấn chủ yếu là nam giới, trong khi phụ nữ chiếm tỷ trọng lớn trong lao động chăm sóc và cấy dặm lúa tại địa phương.
• Hướng nghiên cứu tiếp:
  • Mở rộng điều tra đánh giá trên các vùng sinh thái đất phèn nặng ven sông Vàm Cỏ Đông và vùng đất xám bạc màu phía Bắc tỉnh.
  • Nghiên cứu mô hình liên kết chuỗi giá trị, bao tiêu sản phẩm và xây dựng thương hiệu lúa gạo an toàn đạt chuẩn 3G3T cho tỉnh Tây Ninh.

---

Giá trị tham khảo

• Đối tượng tham khảo:
  • Sinh viên, học viên chuyên ngành Khuyến nông, Phát triển Nông thôn, Kinh tế Nông nghiệp và Khoa học Cây trồng.
  • Cán bộ kỹ thuật tại các Trung tâm Khuyến nông, Chi cục Bảo vệ Thực vật, Phòng Nông nghiệp và PTNT các huyện.
• Nội dung giá trị:
  • Bộ công cụ bảng hỏi điều tra nông hộ (Phụ lục 2) với cấu trúc chi tiết về chi phí sản xuất, kỹ thuật bón phân, phòng trừ sâu bệnh và nhận thức môi trường.
  • Hướng dẫn kỹ thuật canh tác lúa theo 3G3T (Phụ lục 3), bao gồm bảng quy trình bón phân cho từng loại đất (đất phù sa ven sông, đất xám, đất phèn nhẹ, đất phèn nặng) và kỹ thuật bón đón đòng "không ngày không số".

---

Câu hỏi thường gặp

1. Chương trình "3 giảm 3 tăng" trong khóa luận bao gồm những nội dung kỹ thuật cụ thể nào?
Chương trình gồm: Giảm lượng giống gieo sạ (xuống 70 – 100 kg/ha với sạ hàng hoặc 100 – 120 kg/ha với sạ thưa); Giảm lượng phân bón (chủ yếu giảm đạm, bón cân đối NPK theo bảng so màu lá lúa); Giảm thuốc BVTV (không phun thuốc trừ sâu trong 40 ngày đầu sau sạ, áp dụng nguyên tắc 4 đúng). Kết quả mang lại là: Tăng năng suất, Tăng chất lượng lúa gạo (đạt chuẩn 4 không), và Tăng lợi nhuận cho người trồng lúa.

2. Khóa luận tiến hành khảo sát thực tế với dung lượng mẫu bao nhiêu và tại những địa bàn nào?
Tác giả tiến hành điều tra chọn mẫu trực tiếp trên 100 hộ nông dân sản xuất lúa (gồm 50 hộ tham gia 3G3T và 50 hộ đối chứng không tham gia) tại 4 huyện có diện tích trồng lúa lớn nhất tỉnh Tây Ninh: Trảng Bàng (30 hộ), Châu Thành (30 hộ), Gò Dầu (20 hộ) và Bến Cầu (20 hộ).

3. Áp dụng 3G3T giúp nông hộ tại Tây Ninh tiết kiệm các khoản chi phí sản xuất cụ thể như thế nào?
Số liệu điều tra cho thấy hộ áp dụng 3G3T tiết kiệm được 308.700 đồng tiền giống/ha, tiết kiệm 280.200 đồng tiền phân bón/ha, giảm 2,1 lần phun thuốc BVTV/vụ giúp tiết kiệm 237.000 đồng tiền thuốc/ha. Tổng chi phí sản xuất giảm trên 1.000.000 đồng/ha và thu nhập tăng thêm khoảng 1.200.000 đồng/ha.

4. Khảo sát nông hộ chỉ ra nhu cầu lớn nhất của người trồng lúa tại địa phương là gì?
Khảo sát cho thấy 78% nông dân có nhu cầu mở lớp tập huấn chuyển giao kỹ thuật 3G3T, 68% có nhu cầu tập huấn phòng trừ sâu bệnh, 54% đề nghị tổ chức điểm trình diễn. Về tín dụng, 76% nông hộ có nhu cầu vay vốn sản xuất, trong đó nguồn vay từ Ngân hàng Nông nghiệp chiếm tỷ lệ cao nhất (36,44%).

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Võ Thị Mỹ Chiêu đã hệ thống hóa cơ sở lý luận và đánh giá thực chứng hiệu quả của chương trình "3 giảm 3 tăng" đối với sản xuất lúa tại 4 huyện trọng điểm tỉnh Tây Ninh giai đoạn 2005 – 2006. Kết quả nghiên cứu chứng minh mô hình 3G3T giúp nông dân giảm đáng kể lượng giống, phân đạm và số lần phun thuốc BVTV, qua đó hạ giá thành sản xuất, tăng thu nhập bình quân khoảng 1,2 triệu đồng/ha và bảo vệ môi trường sinh thái đồng ruộng. Các đề xuất về tổ chức mạng lưới cộng tác viên khuyến nông, bảo hiểm rủi ro sản xuất và cung ứng giống xác nhận có giá trị thực tiễn cao cho việc nhân rộng mô hình canh tác lúa bền vững tại địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Mở đầu. Chương nay nêu lên sự cần thiết chọn đề tài, mục đích, các giả thiết của vấn đề và phạm vi nghiên cứu của dé tài. Chương 2: Tổng quan. Chương nầy mô tả những đặc trưng cơ bản về điều kiện tự nhiên, đặc điểm tình hình kinh tế xã hội trên địa bàn tỉnh Tây Ninh.

Chương 3: Nội dung và phương pháp nghiên cứu. Chương này trình bày một số khái niệm có liên quan đến lĩnh vực nghiên cứu, các chỉ tiêu, công thức tính toán và phương pháp phân tích xử lý số liệu. Chương 4: Kết quả và thảo luận. Đánh giá các kết quả, hiệu quả của chương trình “3 giảm, 3 tăng” đã được thực hiện và thành qua đạt được đối với cây lúa trong giai đọan 2005 — 2006.

Tình hình tham gia sản xuất lúa của nông hộ và sau khi tham gia chương trình. Đánh giá những thuận lợi, khó khăn trong sản xuất khi áp dụng tiến bộ khoa học và các giải pháp nhân rộng chương trình “3 giảm, 3 tăng” đối với cây lúa. Chương 5: Kết luận và đề nghị. Tóm tắt lại những kết quả nghiên cứu chương trình “3 giảm, 3 tăng” đối với cây lúa ở Tây Ninh.

Từ đó làm cơ sở cho việc đề xuất nhân rộng chương trình trong thời gian tới. CHƯƠNG 2 TONG QUAN 2. Tổng quan tài liệu nghiên cứu. Trước xu thế phát triển của thời đại và thời điểm hội nhập quốc tế, đòi hỏi nền kinh tế Việt Nam phải thật vững chắc mới có thé sánh vai với các nước trong khối ASEAN nói riêng và cá thế giới nói chung.

Chính vì vậy, không riêng ngành công nghiệp mà ngành nông nghiệp cũng phải phan đấu không ngừng nâng cao về chất lượng, mẫu mã và lợi nhuận. Đây là vấn đề Chính phủ Việt Nam đang đắn đo, cân nhắc sao cho việc hội nhập được thuận lợi và phát triển bền vững. Tại Hội nghị tổng kết sản xuất nông nghiệp năm 2004 các tỉnh phía Nam tại Thành phố Hồ Chí Minh, ngày 14/10/2004 Bộ Nông nghiệp & Phát triển nông thôn đã chính thức phát động day mạnh chương trình 3 giảm 3 tăng trên cây lúa và các cây trồng khác trong phạm vi phù hợp với tập quán canh tác, điều kiện sinh thái của từng vùng. Như chúng ta đã biết, Việt Nam là một nước sản xuất chính là nông nghiệp, trong đó diện tích canh tác cây lúa chiếm diện tích lớn nhất trong các cây trồng khác.

Về biện pháp canh tác, phần lớn nông dân vẫn còn thói quen canh tác theo tập quán cũ như: sạ dày, sử dụng nhiều phân hóa học (nhất là nhiều phân đạm), phun nhiều thuốc bảo vệ thực vật (nhất là thuốc trừ sâu) gây nhiều tốn kém làm tăng giá thành sản phẩm, đồng thời tác động xấu đến sức khỏe cộng đồng và môi trường. Theo công văn số 995/BNN-PTNT ngày 18/2/2005 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn về việc triển khai chương trình 3 giảm 3 tăng trên cây lúa, theo chỉ đạo của Cục Bảo vệ Thực vật, Sở Nông nghiệp & Phát triển nông thôn tính Tây Ninh và đáp ứng yêu cầu sản xuất thực tế, trong vụ Hè thu, vụ Mùa năm 2005, Chi cục Bao vệ Thực vật tô chức triển khai rộng mô hình “3 giảm 3 tăng” trên cây lúa ở khắp các huyện trong tỉnh Tây Ninh. Mô hình 3 giảm 3 tăng là một giải pháp phù hợp trong thâm canh cây lúa và đã đạt hiệu quả tốt ở Đồng bằng sông Cửu Long trong vài năm qua. Mục tiêu chung nhất là giúp tăng năng suất, chất lượng gạo, làm giảm giá thành trên một đơn vị điện tích, đồng thời phần nào giúp nông dan đối phó với biến động của giá cA vật tư, bảo vệ tính ổn định và bền vững của môi trường sinh thái.

- Biện pháp chuyến giao chủ yếu là tổ chức, hướng dan và khuyến khích nông dân tham gia trực tiếp thực hiện dé kiêm chứng những biện pháp mới, vừa học vừa thực hành, tự rút ra kinh nghiệm và xử lý trên đồng ruộng của chính mình. Các biện pháp mới sẽ mang lại lợi ích kinh tế thiết thực cho nông dân khi áp dụng và phô biến rộng cho các nông dân khác. - Nội dung chính của biện pháp này là làm thay đổi nhận thức va tập quán canh tác kém hiệu quả như: sạ dày, bón thừa phân đạm, phun thuốc bảo vệ thực vật chưa hợp lý, chuyển sang sa hàng hay sa thưa với chất lượng lúa giống tốt, bón phân theo nhu cầu của cây lúa, cân đối NPK. Riêng phân đạm bón dựa theo bảng so màu lá lúa, sử dụng thuốc nông được theo nguyên tắc 4 đúng và khuyến cáo nông dân không phun thuốc sâu trong giai đoạn 40 ngày sau sạ nhưng cuối vụ vẫn đạt được năng suất, hiệu quả kinh tế cao, mang lại lợi ích cho người sản xuất và cả cộng đồng.

Điều kiện tự nhiên 2. Vị trí địa lý. Tây Ninh là tỉnh nằm sát biên giới Tây Nam — Campuchia, thuộc Miền Đông Nam Bộ. Phía Bắc và phía Tây của Tây Ninh giáp Vương quốc Campuchia, phía Đông giáp 2 tỉnh Bình Phước, Bình Dương, phía Nam giáp TP.

Hồ Chí Minh và tỉnh Long An. Với vị trí trên, Tây Ninh đóng vai trò là cầu nối giữa TP. Hồ Chí Minh — Phôm Pênh, đây là 2 trung tâm kinh tế lớn của 2 nước Việt Nam — Campuchia. Khí hậu và thời tiết Tây Ninh có khí hậu nhiệt đới 4m — gió mùa, do nằm ở vùng vĩ độ thấp của nội chí tuyến Bắc bán cầu nên thể hiện rõ tính chất cận xích đạo.

Tây Ninh có 2 mùa rõ rệt đó là mùa mưa và mùa khô. Mùa khô được bắt đầu từ tháng 12 năm trước đến tháng 4 năm sau, mùa mưa từ tháng 5 đến tháng I1. 5 Một trong những tính chất căn bản của khí hậu Tây Ninh là nền nhiệt độ cao. Nhiệt độ trung bình cả năm của Tây Ninh khá cao (khoảng 27°C), biên độ giao động nhiệt thấp (3,9°C), nhiệt độ tối cao trung bình cả năm đạt 32,3°C, nhiệt độ tối thấp trung bình cả năm đạt 23,3°C.

Đặc biệt trong năm không có tháng nào nhiệt độ trung bình đưới 20°C. Thời gian chiếu sáng trong ngày khá đài, lượng bức xạ đồi đào với hơn 130 kcal/cm”/ năm. Gió mùa làm nảy sinh chế độ mưa mùa, lượng mưa và độ âm có mối quan hệ chặt chẽ giữa các mùa trong năm. Nhìn chung độ ẩm tương đối cả năm khá cao, khoảng 78,4%.

Độ ẩm giữa các tháng không đều, thấp nhất thường là các tháng 12 đến tháng 4 (muta khô). Lượng mưa trung bình cả năm của Tây Ninh khá cao, khoảng1. Số ngày mưa bình quân cả năm khoảng 116 ngày. Lượng mưa phân bố không đều giữa các mùa trong năm: mùa mưa chiếm từ 85,6 — 90% lượng mưa cả năm, mùa khô lượng mưa rất ít, thấp nhất là các tháng 1, 2.

Tây Ninh chịu ảnh hưởng của 2 lọai gió chủ yếu là gió mùa mùa khô (gió Bắc — Đông Bắc) và gió mùa mùa mưa (gió Tây — Tây Nam), tốc độ gió trung bình khoảng 1,7m/s. Tài nguyên nước. Tài nguyên nước của Tây Ninh khá đổi đào, nguồn nước mặt chủ yếu dựa vào hệ thống kênh rạch trên địa bàn toàn tỉnh với tông chiều dài khoảng 617km, trung bình 0,11km/km” và chủ yếu dựa vào 2 sông chính đó là sông Sài Gòn và Sông Vàm Cỏ Đông. Sông Sài Gòn bắt nguồn từ Sroc Buten (huyện Lộc Ninh, tỉnh Bình Phước), đoạn thượng lưu và trung lưu chảy theo hướng Đông Bắc — Tây Nam (đây là ranh giới tự nhiên giữa Tây Ninh với tỉnh Bình Phước và tỉnh Bình Dương), đoạn hạ lưu chảy theo hướng Tây Bắc — Đông Nam, đến Tân Thuận (TP.

HCM) hợp với sông Đồng Nai chảy ra biển, chiều đài của sông qua tỉnh là 135km. Sông Vàm Cỏ Đông bắt nguồn từ thôn Suông tỉnh Kong Pong Chàm (Campuchia) chảy theo hướng Tây Bắc - Đông Nam đến Quảng Xuyên (Long An) hợp với sông Vàm Có Tây đồ ra biển. Độ dài của sông qua tính là 15km, đi qua các huyện Tân Biên, Châu Thành, Hòa Thành, Bến Cầu, Gò Dầu, Trang Bàng. = mas = ae = — = Tây Ninh có khoảng1.184ha diện tích ao hồ, chủ yếu là ao hồ nhỏ tha cá trong gia đình, được phân bố rải rác trong tỉnh.

Bên cạnh đó, Tây Ninh còn có điện tích đầm lầy khá lớn (3.599ha) nằm ở vùng triing ven sông Vàm Cỏ Đông. Ngoài ra Tây Ninh còn có hồ Dầu Tiếng, có diện tích 27.000 ha (3/4 diện tích hồ thuộc Tây Ninh) và dung tích 1,5 tỉ mỶ. Với 2 hệ thống kênh chính là hệ thống kênh Đông (dai 44km) và hệ thống kênh Tây (dài 39km), hồ Dầu Tiếng có khả năng cung cấp nước tưới tiêu cho 172.000 ha đất nông nghiệp ở Tây Ninh, một phần TP Hồ Chí Minh, Bình Dương và tỉnh Long An. Tây Ninh còn có nguồn nước ngầm khá phong phú, phân bố rộng khắp trên địa bàn, có thé khai thác tổng lưu lượng 50 — 100 nghìn mỶ/h.

Độ sâu của mạch nước ngầm trung bình từ 4 — 11m (độ sâu của mạch nước nhỏ dần từ phía Bắc xuống phía Nam tỉnh). Đây là nguồn nước rất quan trọng đối với sinh họat và sản xuất, nhất là vào mùa khô. Địa hình và đất đai. Tây Ninh nằm trong vùng chuyên tiếp giữa các cao nguyên Nam Trung Bộ với đồng bằng sông Cửu Long nên vừa mang đặc điểm của một cao nguyên, vừa có dang dap của vùng đồng bằng.

Tuy là vùng chuyển tiếp nhưng địa hình ít phức tạp, tương đối bằng phẳng và độ đốc không lớn. Địa hình nhìn chung thấp dan từ Đông Bắc xuống Tây Nam. Ở phía Bắc của tỉnh ké từ Thị Xã trở lên có nhiều đổi núi với độ cao phổ biến từ 20 — 50m, núi Bà Đen cao 986m. Phần trung tâm của tỉnh có độ cao 10 — 20m từ đó giảm dan về phía Nam (khu vực huyện Bến Cầu) còn 1- 2m.

Day là khu vực thấp nhất nên có nhiều chỗ bị ngập úng trong mùa mưa. Địa hình Tay Ninh có thé chia thành 4 dang chính như sau: Địa hình núi. Chủ yếu thuộc khu vực khối núi Bà Den với diện tích khoảng 15km”. Dinh cao nhất đạt 986m.

- Địa hình đồi. Dạng địa hình này phân bế khá phổ biến ở Tây Ninh, tập trung ở thượng nguồn sông Sài Gòn, doc theo ranh giới hai tỉnh Tây Ninh — Bình Phước. Địa hình đồi dốc thoải. Độ cao thay déi từ 15 — 20m, có nơi cao 30m so với mặt nước biển.

Dạng địa hình này có một ít ở phía Nam huyện Tân Biên và xuất hiện nhiều ở các huyện : Dương Minh Châu, Hòa Thành, Trang Bàng, Gò Dầu và một ít ở Bến Cầu. - Địa hình đồng bang.