Khóa luận tốt nghiệp bảo vệ thực vật đánh giá hiện trạng và khả năng phòng trừ bệnh đen xơ trên cây mít thái artocarpus heterophyllus lam của một số thuốc bảo vệ thực vật tại huyện cái bè tỉnh tiền giang

Khóa luận đánh giá hiện trạng và khả năng phòng trừ bệnh đen xơ trên cây mít Thái tại huyện Cái Bè, Tiền Giang với các thuốc bảo vệ thực vật.

• Tác giả: Ngô Trọng Nghĩa
• Người hướng dẫn: TS. Võ Thị Ngọc Hà
• Trường học: Trường Đại Học Nông Lâm Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Bảo Vệ Thực Vật
• Đề tài: Đánh Giá Hiện Trạng và Khả Năng Phòng Trừ Bệnh Đen Xơ Trên Cây Mít Thái
• Loại tài liệu: Khóa Luận Tốt Nghiệp
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• TÓM TẮT
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Giới thiệu sơ lược về cây mít
• 1.2. Sự phát triển của chùm hoa, trái của mít
• 1.2.1. Sự phát triển của chùm hoa
• 1.2.2. Sự phát triển của trái
• 1.2.2.1. Trọng lượng trái
• 1.2.2.2. Kích thước trái
• 1.3. Tình hình sản xuất mít tại Việt Nam
• 1.3.1. Diện tích gieo trồng
• 1.3.2. Thị trường xuất khẩu
• 1.4. Một số bệnh hại trên cây mít
• 1.4.1. Bệnh loét thân xì mủ
• 1.4.2. Bệnh đốm lá
• 1.4.3. Bệnh nấm hồng
• 1.4.4. Bệnh thối rễ
• 1.4.5. Bệnh thán thư
• 1.4.6. Bệnh đen xơ trên mít Thái và tác nhân gây bệnh đen xơ trên mít
• 1.4.6.1. Phân bố và thiệt hại
• 2. CHƯƠNG 2: VẬT LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đánh giá hiện trạng bệnh đen xơ trên cây mít Thái tại huyện Cái Bè, tỉnh Tiền Giang
• 2.2. Đánh giá khả năng phòng trừ của một số loại thuốc BVTV đối với bệnh đen xơ trên cây mít Thái ở điều kiện ngoài đồng ruộng
• 2.3. Phương pháp xử lý số liệu thống kê
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Đánh giá hiện trạng bệnh đen xơ trên mít tại huyện Cái Bè, Tiền Giang
• 3.1.1. Tỷ lệ bệnh trung bình tại các vùng điều tra
• 3.1.2. Hiện trạng bệnh đen xơ tại vùng
• 3.1.3. Tỷ lệ bệnh đen xơ theo kinh nghiệm canh tác
• 3.1.4. Tỷ lệ bệnh đen xơ theo tuổi vườn
• 3.1.5. Tỷ lệ bệnh đen xơ theo khoảng cách trồng
• 3.1.6. Tỷ lệ bệnh đen xơ theo loại hình canh tác
• 3.1.7. Tỷ lệ bệnh đen xơ theo phương thức để trái
• 3.1.8. Một số biểu hiện của bệnh đen xơ
• 3.1.9. Biện pháp phòng ngừa bệnh đen xơ và biện pháp xử lý trái bị đen xơ
• 3.1.10. Tình hình sử dụng thuốc BVTV trong phòng trừ bệnh hại trên cây mít
• 3.2. Đánh giá hiệu lực phòng trừ của một số loại thuốc bảo vệ thực vật đối với bệnh đen xơ trên cây mít Thái trong điều kiện ngoài đồng ruộng
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Bệnh Đen Xơ Trên Cây Mít Thái Tại Tiền Giang

Cây mít Thái (Artocarpus heterophyllus Lam.) là một trong những loại cây ăn trái phổ biến tại Việt Nam, đặc biệt là ở tỉnh Tiền Giang. Tuy nhiên, bệnh đen xơ trên cây mít Thái đang trở thành một vấn đề nghiêm trọng, ảnh hưởng đến năng suất và chất lượng trái. Bệnh này do vi khuẩn Pantoea stewartii subsp. gây ra, thường phát triển mạnh vào mùa mưa. Việc đánh giá hiện trạng và khả năng phòng trừ bệnh đen xơ là rất cần thiết để bảo vệ cây trồng và nâng cao hiệu quả sản xuất.

1.1. Đặc Điểm Của Cây Mít Thái Và Tình Hình Sản Xuất

Cây mít Thái có giá trị kinh tế cao, được trồng rộng rãi tại Tiền Giang với diện tích lớn. Theo Cục Bảo vệ Thực vật, diện tích trồng mít tại Tiền Giang chiếm hơn 40% tổng diện tích canh tác của khu vực Đồng bằng Sông Cửu Long. Sự phát triển của cây mít Thái không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn tạo ra nhiều cơ hội cho nông dân.

1.2. Nguyên Nhân Gây Bệnh Đen Xơ Trên Cây Mít

Bệnh đen xơ trên cây mít Thái chủ yếu do vi khuẩn Pantoea stewartii subsp. gây ra. Bệnh này thường xuất hiện vào mùa mưa, khi độ ẩm cao tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của vi khuẩn. Việc nhận diện sớm và áp dụng biện pháp phòng trừ kịp thời là rất quan trọng để giảm thiểu thiệt hại.

II. Đánh Giá Hiện Trạng Bệnh Đen Xơ Trên Cây Mít Thái Tại Tiền Giang

Đánh giá hiện trạng bệnh đen xơ trên cây mít Thái tại huyện Cái Bè cho thấy tỷ lệ bệnh rất cao, lên đến 100% số hộ điều tra. Bệnh xuất hiện thường xuyên vào mùa mưa, nhưng tỷ lệ bệnh không quá 10% ở giai đoạn cho trái. Phần lớn nông dân không thể nhận diện bệnh qua biểu hiện bên ngoài, điều này cho thấy cần có sự hỗ trợ trong việc giáo dục và nâng cao nhận thức cho nông dân.

2.1. Tỷ Lệ Bệnh Đen Xơ Theo Các Yếu Tố

Tỷ lệ bệnh đen xơ trên cây mít Thái không phụ thuộc vào các yếu tố như kinh nghiệm canh tác, tuổi vườn hay khoảng cách trồng. Điều này cho thấy bệnh có thể phát triển mạnh mẽ trong mọi điều kiện canh tác, đòi hỏi nông dân cần có biện pháp phòng trừ hiệu quả.

2.2. Biểu Hiện Của Bệnh Đen Xơ Trên Cây Mít

Biểu hiện của bệnh đen xơ trên cây mít Thái thường thấy là các vết đen trên xơ và múi trái. Những triệu chứng này không chỉ làm giảm chất lượng trái mà còn ảnh hưởng đến giá trị thương phẩm, gây thiệt hại cho nông dân.

III. Phương Pháp Phòng Trừ Bệnh Đen Xơ Trên Cây Mít Thái

Để phòng trừ bệnh đen xơ trên cây mít Thái, nhiều biện pháp đã được áp dụng, bao gồm sử dụng thuốc bảo vệ thực vật. Các thí nghiệm cho thấy một số loại thuốc có hiệu quả cao trong việc kiểm soát bệnh, giúp bảo vệ cây trồng và nâng cao năng suất.

3.1. Các Loại Thuốc Bảo Vệ Thực Vật Được Sử Dụng

Một số loại thuốc bảo vệ thực vật như Kasugamycin và Nano Silic Bo đã cho thấy hiệu quả cao trong việc phòng trừ bệnh đen xơ. Các thí nghiệm cho thấy hiệu quả kiểm soát bệnh đạt 100% đối với xơ và múi trái, cho thấy tiềm năng lớn trong việc ứng dụng các loại thuốc này.

3.2. Biện Pháp Kết Hợp Trong Phòng Trừ Bệnh

Ngoài việc sử dụng thuốc hóa học, việc kết hợp các biện pháp sinh học như chế phẩm vi sinh cũng được khuyến khích. Điều này không chỉ giúp kiểm soát bệnh hiệu quả mà còn bảo vệ môi trường và sức khỏe người tiêu dùng.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Và Kết Quả Nghiên Cứu

Kết quả nghiên cứu cho thấy việc áp dụng các biện pháp phòng trừ bệnh đen xơ có thể giúp giảm thiểu thiệt hại cho cây mít Thái. Nông dân cần được đào tạo và hướng dẫn để áp dụng hiệu quả các biện pháp này trong thực tiễn.

4.1. Kết Quả Thí Nghiệm Về Hiệu Quả Phòng Trừ

Các thí nghiệm cho thấy tỷ lệ bệnh đen xơ giảm đáng kể khi áp dụng các loại thuốc bảo vệ thực vật. Điều này chứng tỏ rằng việc sử dụng thuốc đúng cách có thể mang lại hiệu quả cao trong việc bảo vệ cây trồng.

4.2. Ứng Dụng Kết Quả Nghiên Cứu Vào Thực Tiễn

Kết quả nghiên cứu cần được phổ biến rộng rãi đến nông dân để họ có thể áp dụng trong canh tác. Việc này không chỉ giúp nâng cao năng suất mà còn bảo vệ môi trường và sức khỏe cộng đồng.

V. Kết Luận Và Tương Lai Của Nghiên Cứu Về Bệnh Đen Xơ

Bệnh đen xơ trên cây mít Thái là một thách thức lớn đối với nông dân tại Tiền Giang. Tuy nhiên, với các biện pháp phòng trừ hiệu quả, có thể giảm thiểu thiệt hại và nâng cao năng suất. Nghiên cứu cần tiếp tục để tìm ra các giải pháp bền vững hơn trong việc quản lý bệnh này.

5.1. Tương Lai Của Nghiên Cứu Về Bệnh Đen Xơ

Nghiên cứu về bệnh đen xơ cần được tiếp tục để tìm ra các biện pháp phòng trừ hiệu quả hơn. Việc phát triển các giống mít kháng bệnh cũng là một hướng đi tiềm năng trong tương lai.

5.2. Khuyến Nghị Đối Với Nông Dân

Nông dân cần được trang bị kiến thức và kỹ năng để nhận diện và phòng trừ bệnh đen xơ. Việc áp dụng các biện pháp khoa học sẽ giúp nâng cao hiệu quả sản xuất và bảo vệ môi trường.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Cây mít (Artocarpus heterophyllus Lam., thuộc họ Dâu tằm Moraceae) là loại cây ăn trái nhiệt đới thích hợp với nhiều loại đất, sinh trưởng nhanh và mang lại hiệu quả kinh tế cao. Tại Việt Nam, giống mít Chiang Rai (thường gọi là mít Thái siêu sớm) được du nhập và mở rộng diện tích nhanh chóng tại các tỉnh phía Nam. Theo số liệu của Cục Bảo vệ Thực vật (2021), năm 2020 diện tích trồng mít vùng Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) chiếm gần 50% trong tổng số gần 60.000 ha của cả nước. Năm 2021, sản lượng mít các tỉnh phía Nam đạt khoảng 524.000 tấn, tăng 110% so với năm 2020. Trong đó, tỉnh Tiền Giang là địa phương có diện tích trồng mít lớn nhất khu vực ĐBSCL với trên 13.000 ha, chiếm hơn 40% diện tích canh tác toàn vùng, tập trung nhiều tại các huyện Cái Bè, Cai Lậy và thị xã Cai Lậy. Giá trị xuất khẩu mít sang thị trường Trung Quốc và Úc tăng trưởng liên tục tạo động lực mở rộng quy mô sản xuất.

Tuy nhiên, nghề trồng mít Thái tại Tiền Giang và ĐBSCL đang đối mặt với thiệt hại nặng nề do bệnh đen xơ (xơ đen). Bệnh làm múi và xơ xuất hiện các vệt màu nâu sẫm đến đen, dính chặt vào nhau, khiến trái bị méo mó, giảm độ ngọt và phẩm chất thương phẩm nghiêm trọng. Thiệt hại do nhiễm bệnh nhẹ có thể làm mất trên 50% giá trị trái, trong khi nhiễm nặng khiến trái hoàn toàn không thể tiêu thụ. Tác nhân gây bệnh được các nghiên cứu khoa học xác định là vi khuẩn Pantoea stewartii subsp. stewartii. Bệnh bùng phát mạnh vào mùa mưa nhưng hiện chưa có loại thuốc bảo vệ thực vật (BVTV) nào được đăng ký đặc trị chính thức trong danh mục thuốc BVTV được phép sử dụng tại Việt Nam. Tập quán canh tác của nông dân chủ yếu là phối hợp tự phát nhiều loại thuốc hóa học trừ nấm và trừ khuẩn với chu kỳ phun dày đặc (7–14 ngày/lần), gây tốn kém chi phí và tiềm ẩn nguy cơ dư lượng.

Khóa luận được thực hiện nhằm giải quyết các mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu sau:

1. Đánh giá hiện trạng bệnh đen xơ và xác định mối quan hệ giữa các yếu tố canh tác (kinh nghiệm canh tác, tuổi vườn, khoảng cách trồng, loại hình canh tác, phương thức để trái) với tỷ lệ nhiễm bệnh trên mít Thái giai đoạn kinh doanh tại huyện Cái Bè, tỉnh Tiền Giang.
2. Đánh giá hiệu lực phòng trừ bệnh đen xơ ngoài đồng ruộng của một số loại thuốc bảo vệ thực vật hóa học, thuốc nano và chế phẩm sinh học trên giống mít Thái siêu sớm tại tỉnh Tiền Giang.

Phạm vi nghiên cứu:

• Không gian: Khảo sát hiện trạng nông hộ tại 4 xã thuộc huyện Cái Bè (xã Hậu Mỹ Bắc A, Hậu Mỹ Bắc B, Hậu Mỹ Trinh, Mỹ Trung); bố trí thí nghiệm đồng ruộng tại ấp Bình Hưng, xã Phú Nhuận, huyện Cai Lậy, tỉnh Tiền Giang.
• Thời gian: Đề tài được triển khai từ tháng 11/2023 đến tháng 04/2024.
• Đối tượng: Cây mít Thái siêu sớm (Artocarpus heterophyllus Lam.) trong giai đoạn kinh doanh (mang trái); vi khuẩn gây bệnh đen xơ và 7 chế phẩm thuốc BVTV thuộc các nhóm hoạt chất khác nhau.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận vận dụng các nghiên cứu nông học và bệnh học thực vật về đặc điểm sinh học của cây mít và vi khuẩn Pantoea stewartii subsp. stewartii (Gapasin và ctv, 2014; Zulperi và ctv, 2017; Lê Văn Bé và ctv, 2017; Võ Thị Ngọc Hà và ctv, 2023). Vi khuẩn gây bệnh thuộc nhóm Gram âm, hình que ngắn (kích thước 0,4–0,7 x 0,9–2,0 µm), không sinh bào tử, có phản ứng kéo sợi với KOH, không di động trong điều kiện kị khí. Vi khuẩn phát tán theo nước mưa và xâm nhập vào bên trong trái qua hai con đường chính: (1) qua núm nhụy hoa cái mở ra nhận phấn và (2) qua các khe hở giữa các múi đơn cấu tạo nên trái mít. Sự mất cân đối dinh dưỡng, đặc biệt là hiện tượng thiếu hụt ion Canxi (Ca) và thừa đạm (N) trong mùa mưa, là điều kiện sinh lý thuận lợi thúc đẩy vi khuẩn xâm nhiễm.

Phương pháp nghiên cứu thực tế gồm hai hợp phần:

1. Phương pháp điều tra khảo sát xã hội học nông nghiệp:

• Nguồn số liệu thứ cấp: Dữ liệu diện tích canh tác mít năm 2021 của huyện Cái Bè (7.195,48 ha) từ Phòng Nông nghiệp & Phát triển Nông thôn huyện Cái Bè.
• Xác định quy mô mẫu điều tra theo công thức Slovin: $$n = \frac{N}{1 + N \cdot e^2}$$ Trong đó $N = 7.195,48$ ha, mức sai số chấp nhận $e = 20%$, cho ra diện tích điều tra tối thiểu là 24,91 ha.
• Thu thập số liệu sơ cấp: Khảo sát trực tiếp bằng phiếu phỏng vấn trên 30 nông hộ có vườn mít giai đoạn kinh doanh (diện tích tối thiểu 2.000 m²/vườn), đạt tổng diện tích khảo sát thực tế là 26,7 ha phân bố tại 4 xã.

2. Phương pháp bố trí thực nghiệm đồng ruộng:

• Bố trí theo khối đầy đủ ngẫu nhiên (RCBD) đơn yếu tố, gồm 8 nghiệm thức (NT), 3 lần lặp lại (LLL), mỗi lần lặp lại gồm 5 cây mít Thái siêu sớm 2,5 năm tuổi tại vườn thực nghiệm 6.000 m² (mật độ 2,5 x 3 m) ở ấp Bình Hưng, xã Phú Nhuận, huyện Cai Lậy.
• Các nghiệm thức thử nghiệm:
  • NT1: Đối chứng 1 (chỉ phun nước lã).
  • NT2: Đối chứng 2 (Citimycin 20SL - Kasugamycin 20 g/L, nồng độ 3 mL/L).
  • NT3: Agri-Fos 400SL (Acid phosphonic 400 g/L, nồng độ 20 mL/L).
  • NT4: Ychatot 900SP (Oxytetracycline hydrochloride 550 g/kg + Streptomycin Sulfate 350 g/kg, nồng độ 0,5 g/L).
  • NT5: ECO-OK (Nano Silic Bo, nồng độ 1 mL/L).
  • NT6: Hỗn hợp Nano Silic Bo (1 mL/L) + Acid phosphonic (20 mL/L) + Oxytetracycline hydrochloride + Streptomycin Sulfate (0,5 g/L).
  • NT7: Chế phẩm vi sinh trừ bệnh (Bacillus sp. và Trichoderma sp., nồng độ 3 g/L).
  • NT8: Ridomil Gold 68WG (Metalaxyl-M 40 g/L + Mancozeb 640 g/L, nồng độ 3 g/L).
• Lịch trình xử lý thuốc gồm 5 mốc thời điểm: Lần 1 (trước khi ra mầm hoa: 02/11/2023); Lần 2 (khi nhú mầm hoa: 10/11/2023) — cả 2 lần này đều phối hợp Siêu Canxi-Bo (1 mL/L), phun ướt toàn bộ thân, cành, lá, quả; Lần 3 (trước khi tung phấn: 25/11/2023) — phun trực tiếp vào cụm hoa; Lần 4 (sau đậu trái 10 ngày: 09/12/2023) — phun trực tiếp vào quả non; Lần 5 (giai đoạn nuôi trái: 08/01/2024) — phun trực tiếp vào quả.
• Chỉ tiêu theo dõi: Tỷ lệ bệnh (%) ở 15, 50 và 90 ngày sau khi đậu trái (NSKĐT). Đánh giá mức độ nhiễm trên xơ và múi ở 90 NSKĐT theo thang phân cấp 4 mức độ (Lê Trí Nhân, 2016) trên 100 xơ và 100 múi tại 10 vị trí khác nhau của trái để tính Chỉ số bệnh (CSB). Hiệu lực phòng trừ của thuốc được tính theo công thức Abbott: $$E (%) = \left(1 - \frac{T_a}{C_a}\right) \times 100$$
• Phương pháp xử lý số liệu: Số liệu khảo sát nông hộ được phân tích kiểm định T-test ($\alpha = 0,05$) bằng phần mềm IBM SPSS Statistics 20 và Excel 2016. Số liệu thí nghiệm được phân tích phương sai ANOVA và so sánh phân hạng trung bình Duncan ($\alpha = 0,05$) bằng phần mềm SAS 9.1 (dữ liệu tỷ lệ được chuyển đổi dạng $\arcsin\sqrt{x}$ và dạng $\sqrt{Y + 0,5}$ trước khi xử lý).

Nội dung chính theo từng chương

Giới thiệu: Đặt vấn đề, mục tiêu và phạm vi nghiên cứu

Phần mở đầu xác lập tầm quan trọng của cây mít Thái siêu sớm tại vùng kinh tế vườn Nam Bộ, trong đó tỉnh Tiền Giang giữ vai trò trung tâm sản xuất với diện tích trên 13.000 ha. Đặt ra nghịch lý giữa tốc độ gia tăng sản lượng và rủi ro thiệt hại do bệnh đen xơ gây mất giá trị thương phẩm. Chương này định hình rõ 2 mục tiêu: điều tra hiện trạng bệnh tại huyện Cái Bè và thực nghiệm kiểm soát bệnh bằng thuốc BVTV tại huyện Cai Lậy, đồng thời nêu rõ các giới hạn về thời gian (mùa khô từ tháng 11/2023 đến tháng 04/2024) và quy mô khảo sát.

Chương 1: Tổng quan tài liệu

Tác giả hệ thống hóa các tài liệu khoa học về cây mít Thái (Artocarpus heterophyllus Lam.):

• Phân loại học, sinh lý phát triển hoa mít (tỷ lệ phát hoa cái đạt 50% trong cả hai mùa) và đường cong sinh trưởng trọng lượng trái (3 giai đoạn: 0–30 NSKĐT phân chia tế bào; 30–80 NSKĐT tăng trưởng cực đại; 80–100 NSKĐT chín).
• Bệnh hại phổ biến trên cây mít: loét thân xì mủ (Phytophthora palmivora), đốm lá (Phomopsis artocarpina, Colletotrichum lagenarium), nấm hồng (Corticium salmonicolor), thối rễ (Pythium spendens, Fusarium sp.) và thán thư (Colletotrichum gloeosporioides).
• Bản chất vi khuẩn Pantoea stewartii subsp. stewartii gây bệnh đen xơ, cơ chế xâm nhập qua vòi nhụy cái và kẽ hở giữa các trái đơn theo nước mưa; quy luật xuất hiện nặng từ 30–90 NSKĐT và vai trò của thiếu hụt vi lượng Canxi, Bo.
• Cơ sở lý thuyết về 4 nhóm biện pháp quản lý dịch hại (canh tác, cơ học, sinh học, hóa học) và dược tính của các hoạt chất khảo nghiệm: Kasugamycin (kháng sinh nội hấp lên men từ Streptomyces kasugaensis), Mancozeb (tiếp xúc phổ rộng), Metalaxyl (nội hấp lưu dẫn), Oxytetracycline + Streptomycin, Phosphorous acid, và chế phẩm vi sinh Bacillus sp.

Chương 2: Vật liệu và phương pháp nghiên cứu

Trình bày chi tiết công cụ, vật liệu nghiên cứu gồm các trang thiết bị chuẩn xác (thước nhựa dẻo Win, cân tiểu ly WeiHeng Electronic, bình xịt điện Mitsudeguang) và danh mục hoạt chất bảo vệ thực vật. Trình bày công thức Slovin chọn mẫu diện tích 24,91 ha tại 4 xã (Hậu Mỹ Bắc A, Hậu Mỹ Bắc B, Hậu Mỹ Trinh, Mỹ Trung). Mô tả thiết kế khối đầy đủ ngẫu nhiên (RCBD) 8 nghiệm thức tại vườn 6.000 m² ở xã Phú Nhuận, huyện Cai Lậy. Quy chuẩn hóa quy trình đánh giá bệnh: phân cấp triệu chứng xơ và múi từ Cấp 1 (<10% diện tích bị đen) đến Cấp 4 (70–100% diện tích bị đen, xơ dính chặt vào múi), công thức chỉ số bệnh và công thức Abbott đánh giá hiệu lực thuốc, cùng quy trình biến đổi dữ liệu phục vụ phân tích ANOVA và Duncan trên SAS 9.1.

Chương 3: Kết quả và thảo luận

Chương này công bố và phân tích hai hệ thống số liệu thực nghiệm:

1. Hiện trạng bệnh đen xơ tại 30 nông hộ (26,7 ha) huyện Cái Bè:

• Bệnh xuất hiện tại 100% số hộ được khảo sát. Tỷ lệ bệnh trung bình dao động từ 5,4% đến 9,1% giữa các xã (Hậu Mỹ Bắc B: 5,4%; Hậu Mỹ Bắc A: 9,1%; Hậu Mỹ Trinh: 7,0%; Mỹ Trung: 6,2%), khác biệt không có ý nghĩa thống kê ($p > 0,05$).
• Tỷ lệ bệnh ở mức nhẹ (<10%) chiếm đa số với 76,7% số hộ; chỉ 23,3% số hộ có tỷ lệ bệnh từ 10–40%.
• Kiểm định T-test chỉ ra tỷ lệ bệnh đen xơ hoàn toàn không phụ thuộc vào các yếu tố canh tác:
  • Kinh nghiệm canh tác (nhóm 3–5 năm chiếm 80% số hộ có tỷ lệ bệnh 6,1%; nhóm 2 năm bệnh 15,0%; nhóm 6–10 năm bệnh 6,3%; khác biệt không có ý nghĩa).
  • Tuổi vườn (nhóm 3–5 năm chiếm 83,3% số hộ có tỷ lệ bệnh 6,3%; nhóm 2 năm bệnh 15,0%; nhóm trên 5 năm bệnh 5,0%).
  • Khoảng cách trồng (khoảng cách 3x3 m chiếm 56,7% số hộ có tỷ lệ bệnh 7,6%; 3x5 m chiếm 16,7% số hộ có tỷ lệ bệnh 4,8%).
  • Loại hình canh tác (chuyên canh 73,3% số hộ có tỷ lệ bệnh 7,4%; xen canh 26,7% số hộ có tỷ lệ bệnh 4,9%).
  • Phương thức để trái (trái chuyền 86,7% số hộ có tỷ lệ bệnh 6,6%; để trái theo vụ 13,3% số hộ có tỷ lệ bệnh 7,5%).
• Về nhận dạng và sử dụng thuốc: 93,3% nông dân không thể nhận diện trái bị đen xơ qua hình thái bên ngoài (chỉ 6,7% nhận biết qua cuống nhỏ/đen, mầu nhỏ, trái méo). Nông hộ 100% sử dụng thuốc hóa học, phối trộn thuốc nấm và thuốc khuẩn định kỳ 7–14 ngày/lần. Thuốc được dùng nhiều nhất là Anvil 5SC (76,7%), Antracol 70WP (60,0%), Mancozeb xanh (46,7%), Citimycin 20SL (43,3%) và Ridomil Gold 68WG (43,3%).

2. Hiệu lực của thuốc BVTV ngoài đồng ruộng tại huyện Cai Lậy:

• Theo dõi động thái phát sinh bệnh: Tại thời điểm 15, 50 và 90 NSKĐT, tỷ lệ bệnh ở nghiệm thức đối chứng nước tăng từ 16,5% (15 NSKĐT), giảm xuống 8,7% (50 NSKĐT) và đạt 9,7% (90 NSKĐT). Các nghiệm thức xử lý thuốc kiểm soát triệt để, nhiều nghiệm thức duy trì tỷ lệ bệnh 0% qua các giai đoạn.
• Khi thu hoạch (90 NSKĐT), tỷ lệ bệnh trên trái ở đối chứng nước là 12,4%, trong khi nghiệm thức phối hợp NT6 đạt 0%; Kasugamycin (NT2), Nano Silic Bo (NT5) và Oxytetracycline + Streptomycin (NT4) đạt tỷ lệ nhiễm trái rất thấp (0,7–0,8%).
• Trên múi và xơ: Đối chứng nước có tỷ lệ nhiễm múi 97,0% và nhiễm xơ 97,3% (chỉ số bệnh múi 24,2% và xơ 24,3%). Các nghiệm thức Kasugamycin (NT2), Acid phosphonic (NT3), Nano Silic Bo (NT5) và tổ hợp NT6 đều đạt tỷ lệ nhiễm bệnh trên múi và xơ là 0,0%, sạch bệnh hoàn toàn.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận cung cấp hệ thống số liệu định lượng chi tiết về mức độ gây hại và hiệu lực phòng trừ của các hoạt chất bảo vệ thực vật ngoài đồng ruộng:

Nghiệm thức thí nghiệm	Tỷ lệ bệnh trên trái (%)	Tỷ lệ bệnh trên múi (%)	Tỷ lệ bệnh trên xơ (%)	Chỉ số bệnh múi (%)	Chỉ số bệnh xơ (%)	Hiệu lực Abbott trên trái (%)	Hiệu lực Abbott trên múi (%)	Hiệu lực Abbott trên xơ (%)
NT1: Đối chứng 1 (Nước lã)	12,4 a	97,0 a	97,3 a	24,2 a	24,3 a	—	—	—
NT2: Kasugamycin (3 mL/L)	0,8 b	0,0 b	0,0 b	0,0 b	0,0 b	93,5	100,0	100,0
NT3: Acid phosphonic (20 mL/L)	2,6 b	0,0 b	0,0 b	0,0 b	0,0 b	79,0	100,0	100,0
NT4: Oxytetracycline + Streptomycin (0,5 g/L)	0,8 b	16,0 b	20,7 b	4,0 b	5,2 b	93,5	83,5	78,7
NT5: Nano Silic Bo (1 mL/L)	0,7 b	0,0 b	0,0 b	0,0 b	0,0 b	94,4	100,0	100,0
NT6: Nano Silic Bo + Acid phosphonic + Oxytetracycline + Streptomycin	0,0 b	0,0 b	0,0 b	0,0 b	0,0 b	100,0	100,0	100,0
NT7: Chế phẩm vi sinh Bacillus sp. (3 g/L)	3,1 b	19,0 b	24,8 b	4,8 b	6,9 b	75,0	80,4	71,5
NT8: Metalaxyl-M + Mancozeb (3 g/L)	1,6 b	15,3 b	19,3 b	3,8 b	4,8 b	87,1	84,2	80,1

(Ghi chú: Trong cùng một cột, các giá trị có ký tự chữ cái giống nhau không khác biệt ở mức ý nghĩa $p = 0,05$ qua kiểm định Duncan).

Các đóng góp khoa học và thực tiễn do tác giả nêu ra:

• Khẳng định dịch bệnh đen xơ tuy phổ biến 100% số vườn tại Cái Bè nhưng mức độ gây hại thực tế trong vụ đông xuân còn thấp (<10% bệnh chiếm 76,7% số hộ). Bác bỏ giả thuyết các biện pháp kỹ thuật thông thường (khoảng cách trồng, tuổi cây, xen canh, phương thức để trái) có thể hạn chế được bệnh, do vi khuẩn phát tán diện rộng qua nước, gió và côn trùng.
• Chứng minh khả năng phòng trừ bệnh đen xơ của vật liệu công nghệ mới Nano Silic Bo (ECO-OK nồng độ 1 mL/L) và hoạt chất kháng sinh sinh học Kasugamycin (Citimycin 20SL nồng độ 3 mL/L), cho hiệu lực bảo vệ xơ và múi tuyệt đối (100%), mở ra giải pháp thay thế việc lạm dụng kháng sinh hóa dược và thuốc trừ nấm phổ rộng.
• So sánh đối chiếu với các tác giả đi trước: Kết quả hiệu quả của Nano Silic Bo nồng độ 1 mL/L phù hợp với công bố của Võ Thiện Long (2023), đồng thời lý giải sự khác biệt với Huỳnh Minh Trí (2023) do tác giả trước chỉ dùng nồng độ 0,5 mL/L dẫn đến tỷ lệ bệnh còn cao (22% trên trái, 33,3% trên xơ). Đối với Metalaxyl-M + Mancozeb, chỉ số bệnh trên múi (3,8%) và xơ (4,8%) thấp hơn đáng kể so với kết quả của Lê Trí Nhân (2016) (10,3% trên múi và 15,8% trên xơ) do sự khác biệt về áp lực bệnh giữa các mùa vụ.

Giải pháp và kiến nghị đề xuất từ tác giả:

• Khuyến nghị nông dân ưu tiên lựa chọn hoạt chất Kasugamycin (Citimycin 20SL) nồng độ 3 mL/L hoặc Nano Silic Bo (ECO-OK) nồng độ 1 mL/L để kiểm soát bệnh đen xơ.
• Tuân thủ quy trình xử lý 5 thời điểm then chốt: (1) Trước khi ra mầm hoa, (2) Trong giai đoạn ra mầm hoa, (3) Trước khi tung phấn (phun thẳng vào hoa), (4) Sau khi đậu trái 10 ngày (phun quả non), và (5) Giai đoạn nuôi trái.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế của nghiên cứu:

• Thời gian nghiên cứu giới hạn từ tháng 11/2023 đến tháng 04/2024, trùng vào giai đoạn mùa khô tại Tiền Giang. Tổng lượng mưa vùng nghiên cứu cao trong tháng 11 (166,1 mm) nhưng giảm mạnh vào tháng 12 và tháng 1 (14,5–15,5 mm) và hoàn toàn không có mưa từ tháng 2 đến tháng 4/2024. Do đó, áp lực phát sinh bệnh ngoài tự nhiên thấp hơn so với mùa mưa chính vụ.
• Địa bàn khảo sát hiện trạng mới dừng lại ở quy mô 30 hộ nông dân tại 4 xã thuộc huyện Cái Bè; mô hình thí nghiệm thuốc BVTV chỉ được bố trí tại một vườn mít duy nhất ở huyện Cai Lậy.

Hướng nghiên cứu tiếp:

• Tiếp tục thực hiện các thí nghiệm lặp lại nhằm kiểm chứng và xác định hiệu lực phòng trừ của các loại thuốc BVTV và vật liệu nano trong điều kiện mùa mưa (mùa nắng bệnh diễn biến nhẹ, trong khi mùa mưa là cao điểm bùng phát vi khuẩn gây đen xơ).

Giá trị tham khảo

Khóa luận tốt nghiệp này là nguồn tài liệu tham khảo có giá trị học thuật và thực tiễn cho sinh viên, học viên cao học và giảng viên các chuyên ngành Bảo vệ Thực vật, Nông học, Khoa học Cây trồng. Nội dung đáng tham khảo bao gồm:

• Quy trình chuẩn xây dựng phương pháp điều tra hiện trạng bệnh hại cây ăn trái bằng công thức toán học xác định dung lượng mẫu Slovin kết hợp phân tích thống kê T-test trên SPSS.
• Thang phân cấp mức độ hại trên xơ và múi mít chi tiết từ Cấp 1 đến Cấp 4 phục vụ đánh giá chỉ số bệnh chuẩn xác.
• Quy trình bố trí thí nghiệm ngoài đồng ruộng kiểm soát bệnh do vi khuẩn hại hoa và quả bằng phương pháp phun cục bộ theo từng giai đoạn phát triển sinh lý của cây mít.

Câu hỏi thường gặp

1. Tác nhân sinh học gây bệnh đen xơ trên mít Thái được xác định trong khóa luận là gì? Tác nhân gây bệnh được các nghiên cứu trích dẫn và tổng quan xác định là vi khuẩn Pantoea stewartii subsp. stewartii. Đây là vi khuẩn Gram âm, hình que ngắn, kích thước 0,4–0,7 x 0,9–2,0 µm, không sinh bào tử, có phản ứng kéo sợi với KOH và phát tán xâm nhập theo nước mưa qua núm nhụy hoa cái hoặc qua khe hở giữa các trái đơn.

2. Tỷ lệ nông hộ có vườn mít bị nhiễm bệnh đen xơ tại huyện Cái Bè là bao nhiêu và mức độ thiệt hại thực tế ra sao? Kết quả điều tra 30 hộ (26,7 ha) cho thấy 100% số hộ đều ghi nhận vườn mít xuất hiện bệnh đen xơ. Tuy nhiên, mức độ bệnh chưa diễn biến phức tạp trong thời gian điều tra: có tới 76,7% số hộ có tỷ lệ bệnh dưới 10%, chỉ có 23,3% số hộ có tỷ lệ bệnh từ 10–40%. Tỷ lệ bệnh bình quân toàn vùng dao động từ 5,4% đến 9,1%.

3. Vì sao các yếu tố canh tác như khoảng cách trồng hay phương thức để trái không tạo ra sự khác biệt có ý nghĩa thống kê về tỷ lệ nhiễm bệnh đen xơ? Kiểm định T-test ($\alpha = 0,05$) cho thấy khác biệt giữa các yếu tố canh tác không có ý nghĩa thống kê ($p > 0,05$). Nguyên nhân được tác giả chỉ ra là do nguồn bệnh vi khuẩn Pantoea stewartii subsp. stewartii phát tán thụ động chủ yếu thông qua nước mưa, gió và côn trùng truyền phấn. Khi nguồn vi khuẩn hiện diện trong tự nhiên kết hợp với ẩm độ cao, các yếu tố về mật độ trồng hay phương thức mang trái không đủ khả năng ngăn chặn sự xâm nhập của nguồn bệnh.

4. Nghiệm thức nào đạt hiệu lực kiểm soát bệnh đen xơ cao nhất trong thí nghiệm ngoài đồng ruộng? Nghiệm thức kết hợp NT6 (Nano Silic Bo 1 mL/L + Acid phosphonic 20 mL/L + Oxytetracycline hydrochloride + Streptomycin Sulfate 0,5 g/L) đạt hiệu lực phòng trừ tuyệt đối 100% trên cả trái, múi và xơ mít. Bên cạnh đó, hai nghiệm thức đơn là Kasugamycin 3 mL/L (NT2) và Nano Silic Bo 1 mL/L (NT5) cũng đạt hiệu lực bảo vệ 100% trên múi và xơ, và đạt hiệu lực trên trái lần lượt là 93,5% và 94,4%.

5. Lịch trình phun thuốc phòng trừ bệnh đen xơ mít Thái gồm những thời điểm cụ thể nào? Quy trình thực nghiệm áp dụng 5 mốc xử lý: Lần 1 trước khi cây ra mầm hoa; Lần 2 trong giai đoạn nhú mầm hoa (2 lần đầu kết hợp Siêu Canxi-Bo 1 mL/L phun ướt đều cây); Lần 3 trong giai đoạn trước khi tung phấn (phun trực tiếp vào phát hoa); Lần 4 sau khi đậu trái 10 ngày (phun trực tiếp vào quả non); và Lần 5 trong giai đoạn nuôi trái (phun trực tiếp vào quả).

Kết luận

Khóa luận của tác giả Ngô Trọng Nghĩa đã phản ánh toàn diện hiện trạng bệnh đen xơ trên giống mít Thái siêu sớm tại huyện Cái Bè, tỉnh Tiền Giang, khẳng định bệnh xuất hiện phổ biến ở 100% vườn khảo sát nhưng tỷ lệ hại bình quân vụ đông xuân vẫn ở mức thấp (<10%) và không bị chi phối bởi các yếu tố kỹ thuật canh tác truyền thống. Thí nghiệm đồng ruộng tại huyện Cai Lậy đã chứng minh các hoạt chất Kasugamycin (3 mL/L), Nano Silic Bo (1 mL/L) và công thức phối hợp kháng sinh - phân bón nano đạt hiệu lực kiểm soát bệnh đen xơ trên xơ và múi lên tới 100%, bảo vệ trên 93% số trái sạch bệnh. Đây là luận cứ thực nghiệm quan trọng làm cơ sở khoa học để xây dựng quy trình quản lý bệnh đen xơ mít bằng thuốc bảo vệ thực vật sinh học và vật liệu nano theo hướng bền vững tại vùng Đồng bằng sông Cửu Long.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỎNG QUAN TÀI LIỆU 1. Giới thiệu sơ lược về cây mít Theo Zielenski (1955) cây mít được phân loại như sau: Giới: Plante Ngành: Spermatophyta Lớp: Dicotyledonae Bộ: Urticales Họ: Moraceae Chi: Artocarpus Loài: Heterophyllus. Ở Việt Nam, cây mít được trồng từ miền Bắc vào miền Nam, riêng tại miền Nam của Việt Nam thì cây ăn quả nảy được trồng nhiều ở các tỉnh như Đồng Nai, Tây Ninh, Bình Dương, Tiền Giang, Vĩnh Long, Bến Tre, Đồng Tháp (Nguyễn Thị Ngọc An, 1999). Thời gian gần đây, giống mít Thái siêu sớm du nhập từ Thái Lan đang được phát triển mạnh tại các tỉnh ĐBSCL.

Mít Thái siêu sớm có thời gian bắt đầu cho trái rất sớm, chất lượng và năng suất khá cao nên đã được nông dân ở các tỉnh như Tiền Giang, Hậu Giang, Cần Thơ, Vĩnh Long phổ biến canh tác và không ngừng mở rộng (Lê Trí Nhân, 2016).1 Sự phát triển của chùm hoa, trái của mít 1.1 Sự phát triển của chùm hoa Theo Lê Trí Nhân (2016) sau khi nhú mam hoa, các chùm hoa bắt đầu phát triển, khi đến giai đoạn phân hóa các phát hoa sẽ xuất hiện. Hoa mít Thái mọc thành chùm trên thân chính hay cành thứ cấp. Mỗi chùm hoa có thể xuất hiện các kiểu phát hoa như 3 phát hoa chỉ có cụm hoa đực, phát hoa có cả cụm hoa đực và cái (duc-cai), và phát hoa chỉ có hoa cái. Trong cả hai mùa mua và mùa năng, đôi với giông mít Thái siêu sớm, phat hoa chỉ có cụm hoa cai có tỷ lệ xuât hiện cao nhât (50%) so với hai loại phát hoa còn lại 1.2 Sự phát triển của trái 1.1 Trọng lượng trái Theo Lê Trí Nhân (2016) trọng lượng trái mít Thái siêu sớm phát triển theo dạng đường cong đơn giản, có thể chia làm ba giai đoạn: 1.Giai đoạn 1, từ khi đậu trái đến 30 ngày sau khi đậu trái (NSKDT): là giai đoạn phân chia tế bào và hình thành các cơ quan, trọng lượng trái phát triển chậm.Giai đoạn 2, từ 30 - 80 NSKDT: Trọng lượng trái tăng nhanh và đạt tốc độ tăng trưởng cực đại ở giai đoạn 70 NSKĐT.Giai đoạn 3 (trưởng thành tới chín), từ 80 - 100 NSKĐT: Sau khi kết thúc giai đoạn tăng trưởng cực đại, ở giai đoạn này trọng lượng trái hầu như không tăng và tốc độ tang trưởng giảm nhanh ở giai đoạn 80 NSKDT.

Sự tăng trưởng trọng lượng trai và tốc độ tăng trưởng trái trong mùa mưa cũng tương tự như trong mùa nắng 1.2 Kích thước trái Theo Lê Trí Nhân (2016) kích thước trái tăng dan va gần như 6n định ở giai đoạn 80 NSKĐT đến khi thu hoạch. Tuy nhiên, chiều rộng trái tăng trưởng nhanh hơn va đạt giá trị cực đại ở giai đoạn 50 NSKĐT, trong khi chiều dải trái tăng trưởng đại ở giai đoạn 60 NSKDT. Trong mùa mưa, sự tăng trưởng của trái có chậm hơn khoảng 10 ngày so với mùa nang. Chiều dai trái tăng trưởng đến 90 NSKDT, đạt tốc độ tăng trưởng tối đa ở giai đoạn 60 - 70 NSKĐT và chiều rộng trái đạt tốc độ tối đa ở giai đoạn 50 - 60 NSKĐT.2 Tình hình sản xuất mít tại Việt Nam 1.1 Diện tích gieo trồng Tại Việt Nam, mít được trồng rộng rãi từ Bắc vào Nam với tổng diện tích vào năm 2018 là hơn 26.000 ha và tập trung chủ yếu ở đồng bằng sông Cửu Long có diện tích 4 lớn nhất với hơn 10.

Vào năm 2020, diện tích mít của vùng đồng bằng sông Cửu Long vẫn giữ diện tích lớn nhất cả nước là gần 30.000 ha trên tổng sỐ gan 60.000 ha của ca nước (Cục Bao vệ Thực vật, 2021). Sau hon 2 năm phát triển thì tổng điện tích mít trên cả nước đã tăng hơn gấp 2 lần từ hơn 26.000 ha (2018) đến gần 60.000 ha (2020) và diện tích mít của đồng bằng sông Cửu Long tăng gần gấp 3 lần từ hơn 10. 000 ha (2018) đến gần 30. Diện tích trồng mít tăng mạnh nhất diễn ra ở các tỉnh thuộc khu vực đồng bằng sông Cửu Long với gần 20.000 ha đóng góp cho tổng diện tích trồng mít cả nước.

Theo Cục Bao vệ Thực vật (2021), năm 2020 thì tỉnh Tiền Giang là địa phương có diện tích trồng mít lớn nhất khu vực Đồng bằng sông Cửu Long với tổng diện tích trên 13.000 ha, trong đó diện tích trồng mới hơn 3.600 ha tập trung ở các huyện Cái Bè, Cai Lậy và thị xã Cai Lậy.2 Thị trường xuất khẩu Theo Cục Công Thương (2022), vào năm 2021, mít Việt Nam đã xuất khâu sang Úc tăng trưởng lên đến 20% so với năm 2020. Theo Cục Công Thương (2023), vào giữa tháng 03 năm 2023 thì giá mít thái tại nhiều địa phương khu vực đồng bằng sông Cửu Long như An Giang, Đồng Tháp, Vĩnh Long, Tiền Giang, Đồng Nai liên tục tăng mạnh. Hiện, giá mít Thái loại 1 (trái có trọng lượng trên 10 kg) đang được bán 45.000 đồng/kg, loại 2 (7 - 8 kg) là 30.000 đồng/kg, loại 3 quanh 10. Day là mức giá tăng cao nhất trong 4 năm qua.

Nguyên nhân khiến giá tăng mạnh là nhu cầu xuất khâu cao, nhất là từ khi thị trường Trung Quốc mở cửa trở lại.3 Một số bệnh hại trên cây mít.1 Bệnh loét thần xì mủ Bệnh loét thân xì mủ do Phytophthora palmivora gây ra, làm thân chảy mủ, cảnh nhánh khô, lá vàng rồi rụng, quả thối nâu. Bệnh này thường hoạt động mạnh khi đất bị ting nước, pH thấp (Tri va ctv, 2015). Triệu chứng bệnh này được thấy khi những giọt nhựa cây (mủ) màu trắng tiết ra từ vết loét trên vỏ thân, khi lớp vỏ được cạo đi có thể thay những vệt hóa nâu chạy doc theo mach dẫn, mở rộng dan. Có thể có vết nứt doc thân và có mùi thối.

Lá phần phía trên vết bệnh vàng và rụng sớm; lá mới mọc thay thế thường nhỏ và phát triển kém; phần ngọn trụi lá khô dần và có thể chết (Nguyễn Phú Dũng và ctv.2 Bệnh đốm lá Theo Chowdhury va ctv. (2015), tác nhân gây bệnh đốm lá là Phomopsis artocarpina, Colletotrichum lagenarium, Septoria artocarpi và các loại nắm khác. Triệu chứng bệnh là trên lá có những đốm hình tròn, màu nâu sam đến đỏ gạch trên cả hai mặt lá. Những đốm này sau đó chuyên thành trung tâm màu trắng xám với ranh giới màu nâu sam.3 Bệnh nắm hồng Tác nhân gây bệnh là nắm Corficium salmonicolor.

Nam tạo thành những mảng mau trắng hoặc hồng trên cành làm lá vàng héo, cành khô.4 Bệnh thối rễ Theo Haq (2006) bệnh do nắm Pythium spendens, Phytophthora sp. nam tan công lên vùng rễ va gây chết cây ở giai đoạn chưa trưởng thành. Theo Phạm Văn Kim (2003) khi bón nhiều phân đạm dưới dạng Co(NH›)a cũng làm hạn chế khả năng đối kháng của nam Trichoderma ssp. và một loại nam có lợi trong việc ức chế sự phát triển của Fusarium sp.

gây bệnh thối rễ.5 Bệnh thán thư Theo Srivasta và Mehra (2004) bệnh phát sinh ở những vườn có ầm độ cao. Nắm Colletotrichum gloeosporiodes có kí chủ rộng trên nhiều loại cây trồng khác nhau là tác nhân gây bệnh. Nấm tan công chủ yếu trên bề mặt của lá gây ton thương, vết bệnh có màu nâu trên lá, cành và trái.6 Bệnh đen xơ trên mít Thái và tác nhần gây bệnh đen xơ trên mít 1.1 Phân bố và thiệt hại Năm 2006, Tổ chức Bảo vệ Thực vật Châu Au (EPPO) tuyên bố rang sự hiện diện của P. stewartii ở một sô địa diém của Nam va Trung Mỹ, Châu Au va Châu A.

Một số nước trồng mít nhiều nhất ở phía Nam châu Á (Ấn Độ, Việt Nam, Sri Lanka, Malaysia, Indonesia, Philippines,.) (Vũ Công Hau, 2000) Hién nay xo den mit Thai gay hai nghiém trong 6 Dong Nam B6 va DBSCL, chu yếu vào những tháng mùa mua. Theo khảo sát, đều có những ghi nhận về thiệt hai đáng ké do bệnh xơ đen mít làm cho trái méo mó, làm giảm chất lượng và độ ngọt trái làm thiệt hại nặng nề cho các nhà vườn dù đã sử dụng rộng rãi nhiều thuốc hóa học (Lê Trí Nhân, 2016). Theo Võ Thị Ngọc Hà và ctv (2023), khi điều tra hiện trạng bệnh đen xơ trên mít Thái tại thành phố Hồ Chí Minh cho thấy bệnh này gây hại nặng vào mùa mưa với tỷ lệ bệnh 10 — 60%. Nếu bị nhiễm bệnh ở mức độ nhẹ sẽ làm mắt trên 50% giá tri thương phẩm của trái mít Thái và nếu bị bệnh nặng hơn có thể không bán được 1.2 Nguyên nhân gay bệnh Tuy nhiên, theo một số nghiên cứu chứng minh như nghiên cứu của Nguyễn Thành Nhân (2018) vệt đen xuất hiện có thé là do vi khuân.

Theo Trung tâm Thông tin và Ứng dụng Khoa học Công nghệ Hậu Giang (2021), vi khuẩn Pantoea stewartii là nguyên nhân gây bệnh xơ đen trên mít siêu sớm và kết quả của các nghiên cứu này cũng trùng khớp với kết quả đã công bố bệnh xơ đen trên mít tại Malaysia (Zulperi va ctv, 2017) và Mexico (Hernandez — Morales và ctv, 2017) là vi khuẩn Pantoea stewartii gây ra. Bên cạnh đó, theo Võ Thi Ngoc Hà và ctv (2023) sau khi phân lập 4 dòng vi khuẩn từ 10 mẫu mít Thái bị bệnh đen xơ thì các dòng khuẩn này có đặc trưng sinh hóa phù hợp với mô tả của Gapasin và ctv (2014) va Abidin và ctv (2020) đối với vi khuẩn gay bệnh den xơ trên mít Thái. Các chủng vi khuẩn đều có màu trắng, vàng kem, vàng chanh hoặc vàng cam, hình thái khuẩn lạc tròn, phẳng và lồi trên môi trường nuôi cấy, là vi khuân Gram âm, hình que ngắn, hai đầu tù, có kéo sợ với KOH, không di động trong môi trường kị khí. Từ kết quả phân tích trình tự đoạn gen mã đường đa, các chủng vi khuẩn gay bệnh đen xơ trên mít Thái đó được xác định là vi khuẩn Pantoea stewartii subsp.

stewartii Theo Mergaert và ctv (1993), vi khuẩn Pantoea stewartii còn gây ra bệnh héo rũ ngô. Bệnh hiện diện ở nhiều nơi trên thế giới, từ Bắc và Trung Mỹ, Peru, châu Âu, đến Liên Xô và Trung Quốc. Vi khuẩn Pantoea stewartii subsp. stewartii thuộc Giới: Bacteria; Ngành: Proteobacteria, Lớp: Gamma _ Proteobacteria; Bộ: Enterobacteria; Họ: Enterobacteriaceae; Chi: Pantoea; Loài: Pantoea stewartii.

Theo Gapasin va ctv (2014), đã mô ta vi khuan Pantoea stewartii gây bệnh den xơ là vi khuẩn Gram âm với hình thái màu vàng, không hoặc có di động, không sinh bao tử, các tế bào hình que thăng và ngắn, kích thước khoản 0,4 — 0,7 x 0,9 — 2,0 jum, xuất hiện ở chuỗi đơn lẽ và ngắn. Vi khuẩn Pantoea stewartii phát triển và phát tán tốt ở độ 4m và độ ấm của vùng nhiệt đới, chết trong điều kiện khô hạn, ánh sáng chiếu trực tiếp. Vào mùa mưa, âm độ tăng cao không khí 4m ướt, cây thiếu oxy, khó han gắn vết thương vi khuan dé dang xâm nhập vào.