Luận văn đánh giá hiện trạng và diễn biến chất lượng nước mặt tại thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh

Nghiên cứu đánh giá hiện trạng, diễn biến chất lượng nước mặt tại TP Hạ Long qua chỉ số WQI và đề xuất các giải pháp quản lý, bảo vệ nguồn nước hiệu quả.

• Tác giả: Nguyễn Thị Lan Phương
• Người hướng dẫn: TS. Văn Hữu Tập
• Trường học: Trường Đại học Khoa học - Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Quản lý tài nguyên và môi trường
• Đề tài: Đánh giá hiện trạng và diễn biến chất lượng môi trường nước mặt khu vực thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Thái Nguyên

Tóm tắt

I. Tổng quan chất lượng nước mặt thành phố Hạ Long

Hạ Long là trung tâm kinh tế, văn hóa và du lịch trọng điểm của tỉnh Quảng Ninh. Nguồn nước mặt tại đây giữ vai trò sống còn đối với sự phát triển kinh tế và đời sống cộng đồng. Mạng lưới thủy văn bao gồm nhiều sông, suối nhỏ và hồ chứa nước ngọt. Các nguồn nước tiêu biểu có thể kể đến như sông Trới, hồ Ao Cá và hồ Hùng Thắng. Hệ thống này đảm bảo cung cấp nước cho hoạt động nông nghiệp, công nghiệp và phục vụ điều tiết thủy văn. Tuy nhiên, tốc độ đô thị hóa nhanh tạo áp lực lớn lên môi trường thủy sinh. Hoạt động khai thác than, sản xuất công nghiệp và du lịch dịch vụ làm gia tăng lượng chất thải. Nước mưa chảy tràn cuốn theo tạp chất trực tiếp đi vào các lưu vực. Để kiểm soát thực trạng, công tác quan trắc môi trường được tiến hành định kỳ. Dữ liệu quan trắc giúp theo dõi diễn biến lý hóa học của từng nguồn nước. Các tiêu chuẩn như QCVN 08-MT:2015/BTNMT và QCĐP 01:2020/QN được áp dụng để đối chiếu. Việc đánh giá toàn diện hỗ trợ xây dựng cơ chế bảo vệ tài nguyên nước mặt hiệu quả.

1.1. Đặc điểm mạng lưới thủy văn tự nhiên

Mạng lưới thủy văn thành phố Hạ Long có đặc điểm phân bố không đều. Sông Trới là tuyến sông lớn tiêu biểu trong vùng. Thượng nguồn sông có lòng suối rộng khoảng 20 mét đến 30 mét. Về phía hạ lưu, lòng sông mở rộng từ 70 mét đến 100 mét. Vận tốc dòng chảy trung bình dao động từ 0,5 đến 2 mét trên giây. Độ sâu dòng chảy biến thiên trong khoảng từ 0,5 mét đến 2 mét. Sông Trới phục vụ cấp nước chính cho nông nghiệp và công nghiệp địa phương. Bên cạnh các con sông, hệ thống hồ nước ngọt đóng vai trò tích trữ sinh thủy. Địa hình dốc khiến dòng chảy mặt tập trung nhanh khi xảy ra mưa lớn. Đặc tính thủy văn này ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng tự làm sạch tự nhiên của nguồn nước.

1.2. Hiện trạng các hồ chứa nước đô thị

Hồ nội thành tại Hạ Long giữ vai trò điều tiết vi khí hậu. Hồ Ao Cá tại phường Bãi Cháy là công trình tiêu biểu xây dựng từ năm 1978. Hồ có dung tích toàn bộ đạt 1,6 triệu mét khối nước. Nguồn cấp nước chủ yếu cho hồ là tích tụ nước mưa tự nhiên. Hồ phục vụ tưới tiêu nông nghiệp với diện tích phục vụ khoảng 66 héc-ta. Tại phường Hùng Thắng, hồ Hùng Thắng đóng vai trò điều hòa lưu lượng thoát nước. Tuy nhiên, bờ hồ Hùng Thắng chưa được kè kiên cố. Khu dân cư sinh sống bao quanh hồ tạo áp lực xả thải sinh hoạt. Việc thiếu quy trình vận hành đồng bộ gây nguy cơ ô nhiễm cục bộ. Việc quản lý các hồ chứa nước nội thị cần được chú trọng để bảo vệ cảnh quan.

II. Phân tích hiện trạng chất lượng nước mặt thành phố Hạ Long

Kết quả quan trắc phản ánh chân thực diễn biến chất lượng nước mặt giai đoạn 2017-2021. Năm điểm quan trắc chính từ NM1 đến NM5 cung cấp dữ liệu quan trọng về các thông số môi trường. Chỉ số chất lượng nước WQI cho thấy bức tranh phân hóa rõ nét giữa các khu vực. Phần lớn các vị trí sông hồ duy trì mức nước đạt chuẩn phục vụ cấp nước sinh hoạt và tưới tiêu. Các chỉ tiêu kim loại nặng bao gồm Cd, Pb và Cr6+ luôn nằm trong ngưỡng kiểm soát. Quy chuẩn QCVN 08-MT:2015/BTNMT và QCĐP 01:2020/QN cột A2 được dùng làm mốc so sánh tiêu chuẩn. Giá trị đo đạc hàm lượng Cd qua các đợt quan trắc tương đối đồng nhất. Hoạt động công nghiệp chưa gây ra biến động bất thường đối với chỉ tiêu kim loại nguy hại này. Tuy nhiên, áp lực từ hữu cơ và vi sinh vẫn tồn tại ở các khu vực tập trung đông dân cư. Nước thải sinh hoạt chưa qua xử lý triệt để xả thẳng vào các kênh dẫn làm tăng hàm lượng chất dinh dưỡng. Sự suy giảm chất lượng nước cục bộ thường xuất hiện vào mùa khô do lưu lượng dòng chảy suy giảm.

2.1. Đánh giá hàm lượng kim loại nặng Cd và Pb

Hàm lượng các kim loại nặng phản ánh mức độ phơi nhiễm chất thải công nghiệp trong nguồn nước. Trong giai đoạn 2017-2021, nồng độ Cadimi tại 5 điểm quan trắc duy trì ở mức rất thấp. Giá trị này nằm an toàn dưới giới hạn cho phép của QCĐP 01:2020/QN cột A2. Nguồn nước đáp ứng tốt tiêu chuẩn cấp nước sinh hoạt sau khi áp dụng xử lý thông thường. Tương tự, chỉ số Chì cũng ghi nhận xu hướng ổn định tại các đợt đo đạc. Sự chênh lệch số liệu giữa các trạm quan trắc NM1 đến NM5 là không đáng kể. Quá trình sản xuất công nghiệp và khai thác mỏ lân cận chưa tạo tác động tiêu cực đến nồng độ Pb trong nước. Dữ liệu khẳng định các nguồn cấp nước chính vẫn giữ được độ an toàn kim loại cao.

2.2. Biến động chất lượng nước theo mùa và khu vực

Chất lượng nguồn nước mặt chịu sự chi phối mạnh mẽ bởi yếu tố thời tiết theo mùa. Vào mùa mưa, lưu lượng nước dồi dào giúp pha loãng các chất ô nhiễm hữu cơ nhanh chóng. Tuy vậy, lượng đất đá và chất lơ lửng bị cuốn trôi từ sườn dốc làm tăng độ đục. Ngược lại, mùa khô chứng kiến sự suy giảm mực nước tại các hồ chứa và sông suối. Nước tại hồ Ao Cá và hồ Hùng Thắng có xu hướng tăng tích tụ chất hữu cơ. Lưu lượng dòng chảy thấp làm giảm khả năng tự làm sạch tự nhiên của lòng dẫn. Tại các khu vực đô thị hóa cao, hiện tượng ô nhiễm dinh dưỡng diễn biến cục bộ. Điều này đòi hỏi công tác giám sát liên tục theo chu kỳ thời tiết hàng năm.

III. Giải pháp nâng cao chất lượng nước mặt thành phố Hạ Long

Kiểm soát và cải thiện chất lượng môi trường nước đòi hỏi hệ thống giải pháp đồng bộ. Phương pháp tính toán chỉ số chất lượng nước WQI là công cụ then chốt trong quản lý. Phương pháp này chuyển đổi các thông số lý hóa phức tạp thành thang điểm định lượng đơn giản. Cơ quan chức năng căn cứ vào đó để phân loại nguồn nước theo từng mục đích sử dụng. Bên cạnh công cụ đánh giá, các giải pháp kỹ thuật cần được triển khai khẩn trương. Hạ Long cần đẩy nhanh việc hoàn thiện mạng lưới thu gom nước thải sinh hoạt tách rời với hệ thống thoát nước mưa. Công tác xây dựng trạm xử lý nước thải tập trung tại các phường trọng điểm như Bãi Cháy và Hùng Thắng là nhiệm vụ cấp bách. Các hồ chứa nước như hồ Ao Cá cần sớm ban hành quy trình vận hành điều tiết khoa học. Đồng thời, bờ hồ Hùng Thắng cần được kè kiên cố để hạn chế sạt lở và xả rác bừa bãi. Việc tăng cường thanh tra các nguồn thải từ nhà hàng, khách sạn ven vịnh cũng đóng vai trò quyết định.

3.1. Ứng dụng chỉ số WQI trong quản lý tài nguyên

Chỉ số chất lượng nước WQI là phương pháp chuẩn hóa hiện đại được ứng dụng rộng rãi. Chỉ số này phản ánh tổng thể mức độ sạch của nguồn nước mặt qua các thông số đại diện. Dữ liệu đầu vào bao gồm pH, DO, BOD5, COD cùng hàm lượng kim loại nặng. Sau khi tính toán, giá trị WQI phân hạng nước theo từng thang bậc màu sắc trực quan. Mức đánh giá hỗ trợ cơ quan chuyên môn xác định nguồn nước phù hợp cho cấp sinh hoạt hay tưới tiêu. Tại Hạ Long, WQI năm 2021 cung cấp bức tranh khách quan về chất lượng lưu vực sông Trới và các hồ. Việc duy trì tính toán WQI giúp phát hiện sớm các nguy cơ ô nhiễm tiềm tàng. Phương pháp này nâng cao tính chính xác trong công tác ra quyết định môi trường.

3.2. Hoàn thiện hạ tầng xử lý nước thải sinh hoạt

Hạ tầng kỹ thuật bảo vệ môi trường đóng vai trò nòng cốt trong việc ngăn chặn ô nhiễm. Thành phố Hạ Long cần tập trung nguồn lực xây dựng mạng lưới thu gom nước thải riêng biệt. Nước thải từ các khu dân cư ven hồ Ao Cá và hồ Hùng Thắng cần được dẫn về trạm xử lý. Công nghệ xử lý sinh học kết hợp màng lọc hiếu khí nên được ưu tiên áp dụng. Mô hình này giúp loại bỏ hiệu quả hàm lượng chất hữu cơ và vi sinh vật gây hại. Đồng thời, công tác cải tạo bờ kè và nạo vét bùn lắng tại các hồ cần tiến hành định kỳ. Biện pháp này gia tăng dung tích chứa nước và khôi phục hệ sinh thái thủy vực. Giải pháp này đảm bảo hiệu quả bảo vệ môi trường lâu dài.

IV. Đánh giá xu hướng chất lượng nước mặt thành phố Hạ Long

Nghiên cứu về chất lượng nước mặt tại thành phố Hạ Long mang lại nhiều giá trị thực tiễn to lớn. Kết quả phân tích giai đoạn 2017-2021 chứng minh nguồn nước vẫn giữ được tính ổn định cần thiết. Nồng độ kim loại nặng độc hại như chì và cadimi không vượt ngưỡng tiêu chuẩn quy định. Đây là tín hiệu tích cực cho thấy nỗ lực kiểm soát môi trường của địa phương đã phát huy tác dụng. Tuy vậy, nguy cơ ô nhiễm hữu cơ tại các vùng nước nông ven đô vẫn tiềm ẩn. Dữ liệu từ đề tài là nguồn tài liệu tham khảo khoa học có giá trị cao. Cơ quan chức năng tỉnh Quảng Ninh có thể ứng dụng kết quả để cập nhật quy hoạch tài nguyên nước. Việc điều chỉnh quy hoạch phân vùng xả thải sẽ dựa trên sức chịu tải thực tế của từng lưu vực sông suối. Bên cạnh đó, các mô hình quan trắc tự động liên tục cần được tiếp tục nhân rộng. Sự kết hợp giữa giám sát kỹ thuật số và quản lý thể chế sẽ bảo đảm an ninh nguồn nước bền vững.

4.1. Ứng dụng số liệu trong quy hoạch không gian đô thị

Kết quả quan trắc nước mặt cung cấp cơ sở dữ liệu quan trọng cho quy hoạch đô thị Hạ Long. Việc phân định ranh giới bảo vệ nguồn nước giúp ngăn ngừa hành vi lấn chiếm hành lang thủy vực. Các dự án bất động sản và du lịch ven sông Trới cần đánh giá kỹ tác động môi trường. Hồ Ao Cá và hồ Hùng Thắng cần được tích hợp vào hệ thống công viên cây xanh điều hòa. Điều này tạo không gian sinh thái bền vững cho cư dân. Bên cạnh đó, bản đồ phân vùng chất lượng nước hỗ trợ định hướng vị trí xả thải an toàn. Các khu công nghiệp mới được bố trí cách xa nguồn cấp nước sinh hoạt trọng yếu. Quy hoạch gắn liền bảo vệ nước mặt thúc đẩy tăng trưởng kinh tế xanh cho địa phương.

4.2. Khuyến nghị chính sách bảo tồn nguồn nước

Công tác bảo vệ môi trường nước mặt cần có sự phối hợp liên ngành chặt chẽ. Chính quyền địa phương cần sớm ban hành quy định bảo vệ hành lang an toàn hồ đập. Hệ thống trạm quan trắc tự động cần được lắp đặt thêm tại các điểm xung yếu. Cơ chế chia sẻ thông tin chất lượng nước trực tuyến giúp người dân cùng tham gia giám sát. Đồng thời, chế tài xử phạt hành chính đối với hành vi xả thải trái phép cần được thắt chặt. Doanh nghiệp hoạt động sản xuất ven lưu vực bắt buộc phải đầu tư công nghệ xử lý tuần hoàn. Các chiến dịch truyền thông nâng cao nhận thức cộng đồng về bảo vệ nguồn nước cần triển khai thường xuyên. Chính sách bảo tồn quyết liệt sẽ giữ gìn nguồn tài nguyên nước nguyên vẹn.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Việt Nam sở hữu mạng lưới thủy văn phong phú với tổng lượng dòng chảy hàng năm đạt 835,5 tỷ mét khối và lượng nước bình quân đạt 9.210 mét khối một người trong một năm, vượt trội so với mức trung bình của thế giới. Tại tỉnh Quảng Ninh, thành phố Hạ Long giữ vai trò là đô thị loại I, trung tâm kinh tế, du lịch và công nghiệp cảng biển trọng điểm của vùng kinh tế phía Bắc. Nguồn tài nguyên nước mặt của thành phố có tổng trữ lượng ước tính đạt 319,17 triệu mét khối, phân bố qua bốn lưu vực sông chính gồm sông Diễn Vọng, sông Trới, sông Vũ Oai, sông Man và các hồ cảnh quan đô thị như hồ Hùng Thắng với diện tích 50 ha, hồ Ao Cá với diện tích 17 ha.

Áp lực từ sự gia tăng dân số với quy mô hơn 274.000 người, kết hợp cùng hoạt động khai thác than, dịch vụ du lịch và tốc độ đô thị hóa nhanh chóng đang tạo ra tải lượng xả thải khổng lồ. Thực trạng này khiến môi trường nước mặt tại nhiều khu vực nội thành đối mặt với nguy cơ suy thoái cục bộ nghiêm trọng. Đề tài luận văn thạc sĩ chuyên ngành Quản lý Tài nguyên và Môi trường của tác giả Nguyễn Thị Lan Phương, thực hiện dưới sự hướng dẫn khoa học của Tiến sĩ Văn Hữu Tập tại Trường Đại học Khoa học thuộc Đại học Thái Nguyên vào năm 2022, đã tập trung giải quyết bài toán cấp bách này.

Mục tiêu cụ thể của nghiên cứu bao gồm: đánh giá toàn diện hiện trạng chất lượng nước mặt năm 2021 qua hai mùa mưa và khô; phân tích diễn biến chất lượng nước giai đoạn 5 năm từ 2017 đến 2021; thiết lập các giải pháp quản lý và kiểm soát ô nhiễm phù hợp với quy hoạch tài nguyên nước của địa phương. Nghiên cứu có ý nghĩa thực tiễn to lớn trong việc cung cấp cơ sở dữ liệu định lượng, hỗ trợ cơ quan chức năng kiểm soát nguồn thải nhằm đưa 100% các điểm nước mặt đạt chuẩn theo Quy chuẩn kỹ thuật địa phương tỉnh Quảng Ninh và Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia phục vụ cấp nước sinh hoạt, du lịch và bảo vệ hệ sinh thái vịnh Cửa Lục, vịnh Hạ Long.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu ứng dụng các khung lý thuyết hiện đại về đánh giá chất lượng nước và động lực học ô nhiễm thủy vực. Đầu tiên là phương pháp đánh giá toàn diện mờ do Lotfi Zadeh khởi xướng năm 1965 tại Đại học California, Berkeley, giúp xử lý tối ưu tính bất định và các mối quan hệ phi tuyến phức tạp trong môi trường nước tự nhiên. Tiếp theo là mô hình chỉ số chất lượng nước của Quỹ Vệ sinh Quốc gia Hoa Kỳ xây dựng bằng kỹ thuật Delphi, cùng với chỉ số chất lượng nước Canada tích hợp đa thông số. Tại Việt Nam, nghiên cứu bám sát Hướng dẫn kỹ thuật tính toán và công bố chỉ số chất lượng nước Việt Nam ban hành theo Quyết định số 1460/QĐ-TCMT ngày 12 tháng 11 năm 2019 của Tổng cục Môi trường, chuẩn hóa trên thang điểm từ 10 đến 100.

Khung lý thuyết của đề tài làm rõ bốn khái niệm nền tảng theo Luật Tài nguyên nước năm 2012 và Luật Bảo vệ môi trường: Nước mặt là nguồn nước tồn tại trên bề mặt lục địa hoặc hải đảo; Ô nhiễm nguồn nước là sự biến đổi tính chất vật lý, hóa học, sinh học không phù hợp quy chuẩn cho phép; Suy thoái nguồn nước là sự suy giảm về số lượng và chất lượng so với trạng thái tự nhiên; Quan trắc môi trường là quá trình theo dõi có hệ thống nhằm đánh giá hiện trạng và xu hướng biến động của môi trường.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu thiết lập mạng lưới quan trắc gồm 5 vị trí đại diện: điểm NM1 tại hồ Ao Cá, điểm NM2 tại hồ Hùng Thắng, điểm NM3 tại sông Trới gần trạm xử lý nước thải của Khu công nghiệp Việt Hưng, điểm NM4 tại sông Diễn Vọng tiếp nhận nước mưa chảy tràn từ Trung tâm xử lý chất thải rắn, điểm NM5 tại sông Diễn Vọng cách vị trí tiếp nhận 100 mét về phía thượng nguồn. Mẫu nước được thu thập với tần suất 2 đợt mỗi năm, gồm đợt 1 vào tháng 6 đại diện mùa mưa và đợt 2 vào tháng 12 đại diện mùa khô. Chuỗi dữ liệu quan trắc liên tục trong giai đoạn 5 năm từ năm 2017 đến năm 2021 với tổng số 50 lượt mẫu phân tích chuyên sâu được kế thừa và kiểm chứng thực địa. Toàn bộ quy trình nghiên cứu được triển khai từ tháng 9 năm 2021 đến tháng 5 năm 2022.

Phương pháp chọn mẫu tuân thủ tiêu chuẩn quốc gia TCVN 6663-6:2008 và ISO 5667-6:2005. Mẫu nước được lấy bằng bình dung tích từ 500 đến 1.500 ml, cố định hóa chất bảo quản nghiêm ngặt và phân tích tại Trung tâm Quan trắc Tài nguyên và Môi trường tỉnh Quảng Ninh. Nghiên cứu phân tích 15 thông số lý hóa, kim loại và vi sinh gồm: pH, DO, BOD5, COD, Amoni, Nitrat, Phosphat, Crom sáu, Kẽm, Đồng, Chì, Cadimi, Asen, Thủy ngân và Coliform. Phương pháp tính toán VN_WQI được lựa chọn vì khả năng tích hợp dữ liệu nhiều nhóm thành một chỉ số duy nhất, khắc phục hạn chế đánh giá rời rạc của phương pháp truyền thống, đồng thời cho phép đối sánh chuẩn mực với QCVN 08-MT:2015/BTNMT cột A2, B1, B2 và Quy chuẩn kỹ thuật địa phương QCĐP 01:2020/QN của tỉnh Quảng Ninh.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phát hiện thứ nhất là tình trạng ô nhiễm hữu cơ và dinh dưỡng nghiêm trọng tại các hồ nội thành. Trong đợt quan trắc thứ hai năm 2021, nồng độ BOD5 tại hồ Ao Cá đạt 44 mg/l (vượt giới hạn cột A2 tới 7,3 lần) và COD đạt 96 mg/l (vượt giới hạn cột A2 tới 6,4 lần và vượt giới hạn cột B2 tới 92%). Tại hồ Hùng Thắng, BOD5 đạt 42 mg/l và COD đạt 90 mg/l, phản ánh mức độ ô nhiễm hữu cơ cao gấp hơn 6 lần quy chuẩn cấp nước sinh hoạt. Đáng chú ý, nồng độ amoni tại hồ Ao Cá đợt 2 năm 2021 chạm ngưỡng 5,31 mg/l, vượt giới hạn cho phép cột A2 tới 17,7 lần và vượt giới hạn cột B2 tới 5,9 lần.

Phát hiện thứ hai là sự suy giảm chất lượng nước mặt rõ rệt vào mùa khô tại các thủy vực hồ. Chỉ số VN_WQI tại hồ Ao Cá giảm mạnh từ 51 điểm (mức chất lượng trung bình, sử dụng cho tưới tiêu) trong đợt 1 mùa mưa xuống còn 38 điểm (mức chất lượng kém, chỉ dùng cho giao thông thủy) trong đợt 2 mùa khô, tương đương mức giảm 25,5%. Chỉ số WQI tại hồ Hùng Thắng cũng suy giảm từ 64 điểm xuống 59 điểm, giảm 7,8%. Đồng thời, mật độ vi sinh Coliform trong đợt 2 tại hồ Ao Cá đạt 7.500 MPN/100ml và hồ Hùng Thắng đạt 7.000 MPN/100ml, vượt từ 40% đến 50% ngưỡng an toàn 5.000 MPN/100ml của quy chuẩn.

Phát hiện thứ ba là nguồn nước mặt hệ sinh thái sông duy trì chất lượng tốt và có tính ổn định cao. Tại sông Trới và sông Diễn Vọng, chỉ số VN_WQI năm 2021 luôn duy trì ở mức cao từ 79 đến 82 điểm, xếp hạng chất lượng loại II (mức tốt), phù hợp mục đích cấp nước sinh hoạt sau khi áp dụng các biện pháp xử lý thích hợp. Đặc biệt, tất cả các mẫu phân tích kim loại nặng gồm Chì, Cadimi, Asen, Thủy ngân, Crom sáu và Kẽm tại 5 điểm quan trắc đều đạt điểm tối đa 100 điểm trên thang WQI, với hàm lượng Asen luôn dưới 0,0032 mg/l và Chì dưới 0,0042 mg/l, thấp hơn nhiều lần so với ngưỡng giới hạn quy chuẩn 0,02 mg/l.

Thảo luận kết quả

Sự tương phản sâu sắc giữa hệ thống sông và hồ được giải thích qua cơ chế thủy văn và nguồn thải đặc thù. Hồ Ao Cá rộng 17 ha với dung tích 1,6 triệu mét khối và hồ Hùng Thắng rộng 50 ha với dung tích 0,3 triệu mét khối là các hồ khép kín, chưa có quy trình vận hành và phụ thuộc hoàn toàn vào nước mưa tự nhiên. Nằm xen kẽ trong các khu dân cư đông đúc của phường Bãi Cháy và phường Hùng Thắng, hai hồ này tiếp nhận lượng lớn nước thải sinh hoạt và dịch vụ du lịch chưa qua xử lý. Khi bước vào mùa khô tháng 12, lượng mưa suy giảm làm cạn kiệt dung tích dòng chảy bổ sung, dẫn đến việc tích tụ các hợp chất chứa cacbon, nitơ và photpho với nồng độ đậm đặc.

So sánh với các nghiên cứu khác trong nước, hiện tượng suy thoái chất lượng nước hồ tại Hạ Long tương đồng với diễn biến ô nhiễm hữu cơ cục bộ từng được ghi nhận tại lưu vực sông Sài Gòn và sông Mông Dương thuộc thành phố Cẩm Phả. Ngược lại, sông Diễn Vọng có chiều dài 35 km, diện tích lưu vực 287 km2 và sông Trới có diện tích lưu vực 166 km2 sở hữu vận tốc dòng chảy từ 0,3 đến 2 m/s kết hợp chu kỳ nhật triều vịnh Bắc Bộ với biên độ trung bình từ 0,6 đến 3,6 mét. Điều kiện này tạo khả năng tự làm sạch, xáo trộn oxy hòa tan và pha loãng chất ô nhiễm vượt trội so với các hồ kín.

Chuỗi dữ liệu 10 đợt quan trắc từ năm 2017 đến năm 2021 được thể hiện qua các biểu đồ hình cột so sánh biến động nồng độ BOD5, COD, amoni đối chiếu với đường giới hạn đỏ của quy chuẩn địa phương. Cách trình bày này giúp các cơ quan quản lý nhận diện trực quan xu hướng gia tăng ô nhiễm dinh dưỡng theo thời gian. Đồng thời, bảng ma trận phân hạng chất lượng nước kết hợp bản đồ số hóa với mã màu chuẩn hóa (xanh lá cây cho mức tốt từ 76 đến 90 điểm, vàng cho mức trung bình từ 51 đến 75 điểm, da cam cho mức kém từ 26 đến 50 điểm) là công cụ đắc lực hỗ trợ công tác quy hoạch vùng bảo vệ nguồn nước.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, đầu tư xây dựng hệ thống thu gom và xử lý nước thải sinh hoạt tập trung tại khu vực nội thành. Ủy ban nhân dân thành phố Hạ Long chủ trì phối hợp với Sở Xây dựng triển khai dự án bóc tách mạng lưới cống thoát nước mưa và nước thải riêng biệt tại các phường Bãi Cháy, Hùng Thắng và Hoành Bồ. Mục tiêu đặt ra là thu gom và xử lý đạt quy chuẩn 100% lượng nước thải sinh hoạt phát sinh quanh khu vực hồ Ao Cá và hồ Hùng Thắng, giảm từ 60% đến 75% nồng độ COD và BOD5 xả ra môi trường, hoàn thành dứt điểm trong giai đoạn từ năm 2022 đến năm 2025.

Thứ hai, thiết lập trạm quan trắc tự động liên tục và siết chặt kiểm soát xả thải công nghiệp. Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Quảng Ninh phối hợp với Ban Quản lý Khu kinh tế tỉnh yêu cầu Khu công nghiệp Việt Hưng và Trung tâm xử lý chất thải rắn Diễn Vọng nâng cấp hệ thống quan trắc online 24/7, truyền dữ liệu trực tiếp về cơ quan quản lý. Biện pháp này hướng tới mục tiêu kiểm soát 100% các nguồn xả thải công nghiệp và nước rỉ rác, duy trì chỉ số VN_WQI tại sông Trới và sông Diễn Vọng luôn ổn định trên 80 điểm trong giai đoạn từ năm 2023 đến năm 2024.

Thứ ba, áp dụng các công cụ kinh tế và tài chính môi trường trong quản lý tài nguyên nước. Sở Tài chính phối hợp với Cục Thuế và Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Quảng Ninh rà soát, điều chỉnh tăng mức phí bảo vệ môi trường đối với hoạt động xả nước thải từ các cơ sở lưu trú, nhà hàng và sản xuất công nghiệp. Mục tiêu nâng cao nguồn thu ngân sách tái đầu tư cho hạ tầng xử lý nước thải thêm khoảng 20% mỗi năm, đồng thời thúc đẩy các doanh nghiệp cắt giảm 30% tổng lưu lượng nước xả thải trực tiếp trước năm 2026.

Thứ tư, thực thi giải pháp kỹ thuật nạo vét lòng hồ kết hợp giải pháp sinh thái kè bờ tự nhiên. Ban Quản lý Dự án Đầu tư Xây dựng thành phố Hạ Long chủ trì tiến hành nạo vét khoảng 10.000 đến 15.000 mét khối bùn lắng ô nhiễm tại hồ Ao Cá, đồng thời thi công bờ kè sinh thái và trồng thảm thực vật thủy sinh (cây lau sậy, bèo lục bình) tại hồ Hùng Thắng. Giải pháp này giúp hấp thụ tự nhiên từ 40% đến 50% hàm lượng amoni và phosphat tự do trong nước hồ, triển khai trong giai đoạn từ năm 2022 đến năm 2024.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Thứ nhất, các cơ quan quản lý nhà nước về tài nguyên và bảo vệ môi trường như Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Quảng Ninh, Chi cục Bảo vệ Môi trường và Phòng Tài nguyên Môi trường thành phố Hạ Long. Nghiên cứu cung cấp cơ sở dữ liệu chuỗi 5 năm từ 2017 đến 2021 và bộ chỉ số VN_WQI thực chứng, làm cơ sở khoa học để xây dựng kế hoạch phân vùng chất lượng nước mặt và giám sát các điểm nóng môi trường đô thị.

Thứ hai, ban quản lý các khu kinh tế, chủ đầu tư hạ tầng khu công nghiệp và doanh nghiệp xử lý chất thải trên địa bàn, tiêu biểu là Khu công nghiệp Việt Hưng và Trung tâm xử lý chất thải rắn Diễn Vọng. Luận văn cung cấp bức tranh chi tiết về tác động môi trường và các yêu cầu kỹ thuật khắt khe theo Quy chuẩn địa phương QCĐP 01:2020/QN, giúp doanh nghiệp chủ động cải tiến công nghệ xử lý nước thải đạt tiêu chuẩn cột A2.

Thứ ba, đội ngũ giảng viên, học viên cao học và các nhà nghiên cứu thuộc các chuyên ngành Quản lý Môi trường, Kỹ thuật Môi trường, Khoa học Trái đất. Công trình là tài liệu tham khảo giá trị về phương pháp luận tính toán chỉ số chất lượng nước theo Quyết định 1460/QĐ-TCMT kết hợp đánh giá thực địa vùng ven biển chịu ảnh hưởng của chế độ thủy triều phức tạp.

Thứ tư, các tổ chức xã hội, tổ chức phi chính phủ và cộng đồng dân cư sinh sống tại khu vực đô thị Hạ Long. Tài liệu giúp người dân nắm bắt thực trạng môi trường nước tại các hồ điều hòa quanh nơi cư trú, từ đó nâng cao trách nhiệm tham gia giám sát cộng đồng, thúc đẩy các phong trào giảm thiểu rác thải nhựa và bảo vệ cảnh quan hồ sinh thái.

Câu hỏi thường gặp

Chất lượng nước mặt thành phố Hạ Long năm 2021 đạt mức nào theo thang đo VN_WQI?

Nghiên cứu chỉ ra sự phân hóa sâu sắc giữa hai hệ thống thủy vực. Nước mặt sông Trới và sông Diễn Vọng đạt chất lượng tốt với điểm số WQI dao động từ 79 đến 82 điểm, đáp ứng tiêu chuẩn cột A2 phục vụ cấp nước sinh hoạt sau khi xử lý. Ngược lại, hồ Ao Cá và hồ Hùng Thắng chỉ đạt chất lượng trung bình đến kém với điểm WQI từ 38 đến 64 điểm do ô nhiễm hữu cơ.

Vì sao nồng độ amoni tại hồ Ao Cá lại tăng vọt tới 17,7 lần trong đợt quan trắc cuối năm 2021?

Vào đợt 2 tháng 12 năm 2021 thuộc mùa khô, lượng mưa giảm mạnh làm giảm thể tích pha loãng tự nhiên của hồ Ao Cá. Đồng thời, hồ kín này phải tiếp nhận liên tục nước thải sinh hoạt chưa qua xử lý từ khu dân cư và các cơ sở kinh doanh dịch vụ ẩm thực tại phường Bãi Cháy, khiến hàm lượng amoni tích tụ cao kỷ lục lên tới 5,31 mg/l.

Quy chuẩn kỹ thuật địa phương QCĐP 01:2020/QN đóng vai trò gì trong quản lý môi trường nước tại Quảng Ninh?

Ban hành theo Quyết định số 2476/QĐ-UBND ngày 21 tháng 7 năm 2020 và có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2021, quy chuẩn này là căn cứ pháp lý bắt buộc áp dụng đối với mọi tổ chức, cá nhân hoạt động trên địa bàn tỉnh. Quy chuẩn thiết lập các ngưỡng xả thải nghiêm ngặt song hành cùng QCVN 08-MT:2015/BTNMT nhằm bảo vệ toàn diện nguồn nước mặt đô thị và du lịch.

Phương pháp tính chỉ số VN_WQI có ưu thế gì vượt trội so với cách đánh giá quan trắc truyền thống?

Phương pháp truyền thống đánh giá đơn lẻ từng chỉ tiêu khiến việc nhận định chất lượng nước gặp khó khăn khi có thông số đạt và thông số vượt ngưỡng. VN_WQI tích hợp 15 thông số hóa lý, kim loại, vi sinh thành một thang điểm số duy nhất từ 10 đến 100 kèm mã màu trực quan, giúp các cấp quản lý và cộng đồng dễ dàng nắm bắt hiện trạng chất lượng nước của cả lưu vực.

Các hoạt động công nghiệp và bãi rác có làm nước mặt Hạ Long bị ô nhiễm kim loại nặng không?

Kết quả phân tích giai đoạn 2017 đến 2021 khẳng định toàn bộ 7 chỉ tiêu kim loại nặng gồm Chì, Cadimi, Asen, Thủy ngân, Crom sáu, Đồng và Kẽm đều đạt điểm WQISI tuyệt đối 100 điểm. Nồng độ Asen luôn dưới 0,0032 mg/l và Chì dưới 0,0042 mg/l, nằm an toàn dưới ngưỡng quy chuẩn cột A2, chứng minh kim loại nặng chưa gây ô nhiễm nguồn nước mặt khu vực.

Kết luận

• Luận văn hoàn thành việc đánh giá toàn diện hiện trạng chất lượng nước mặt thành phố Hạ Long năm 2021 qua 15 thông số lý hóa, kim loại và vi sinh, đồng thời phân tích rõ nét chuỗi biến động 5 năm từ năm 2017 đến năm 2021.
• Phát hiện rủi ro ô nhiễm hữu cơ và dinh dưỡng nghiêm trọng tại các hồ nội thành, điển hình là hồ Ao Cá với COD đạt 96 mg/l, BOD5 đạt 44 mg/l và amoni vượt quy chuẩn tới 17,7 lần trong mùa khô.
• Xác định chất lượng nước mặt tại sông Trới và sông Diễn Vọng duy trì ổn định ở mức tốt với chỉ số VN_WQI đạt từ 79 đến 82 điểm, an toàn cho mục đích cấp nước sinh hoạt sau khi xử lý thích hợp.
• Khẳng định nguồn nước mặt tại các điểm khảo sát chưa có dấu hiệu ô nhiễm kim loại nặng độc hại, tất cả các chỉ tiêu đều nằm sâu trong giới hạn cho phép của quy chuẩn quốc gia và địa phương.
• Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp đồng bộ về hạ tầng kỹ thuật tách gom nước thải, kiểm soát quan trắc tự động, công cụ kinh tế môi trường và kè bờ sinh thái nhằm phục hồi bền vững các thủy vực.

Đóng góp khoa học then chốt của đề tài là xây dựng bộ cơ sở dữ liệu định lượng chuẩn xác và ứng dụng thành công chỉ số VN_WQI trong phân vùng quản lý chất lượng nước đô thị ven biển. Trong giai đoạn 2023 đến 2025, chính quyền địa phương cần ưu tiên mở rộng hệ thống thu gom nước thải sinh hoạt quanh hồ Ao Cá và hồ Hùng Thắng, kết hợp nạo vét trầm tích trước mùa khô năm 2024. Hãy chung tay hành động vì một môi trường nước trong sạch, biến các khuyến nghị khoa học thành hiện thực để bảo vệ vững chắc hệ sinh thái vịnh di sản Hạ Long.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Việt Nam là quốc gia nằm trong khu vực nhiệt đới gió mùa với tổng lƣợng mƣa tƣơng đối lớn nên có nguồn tài nguyên nƣớc mặt rất phong phú. Tổng lƣợng dòng chảy trong năm đạt 835,5 Km³, lƣợng nƣớc bình quân 9210 m³/nguời/năm, cao hơn so với trung bình thế giới. Tuy nhiên, tài nguyên nƣớc mặt của chúng ta hiện đang chịu tác động mạnh mẽ bởi các hoạt động của con ngƣời dẫn đến cạn kiệt và ô nhiễm nguồn nƣớc.

Thành phố Hạ Long là một trong những đô thị loại I của tỉnh Quảng Ninh và là trung tâm du lịch, công nghiệp thƣơng mại, khai thác khoáng sản và cảng biển có vị thế quan trọng trong sự phát triển của vùng kinh tế trong điểm phía Bắc. Đây cũng là nơi giao lƣu thuận lợi cho các địa phƣơng trong nƣớc và quốc gia trên thế giới, đặc biệt là các nƣớc trong khu vực. Trong những năm qua, thành phố Hạ Long đã có những bƣớc phát triển rất mạnh mẽ trên rất nhiều lĩnh vực. Sự phát triển nhanh chóng về kinh tế cùng với sự chuyển dịch của nhiều ngành nghề đã làm quá trình đô thị hóa, gia tăng dân số diễn ra nhanh chóng, kéo theo đó là nhu cầu sử dụng nguồn nƣớc và lƣợng xả thải ra ngoài môi trƣờng ngày càng tăng có thể dẫn đến môi trƣờng nƣớc mặt của thành phố bị suy thoái và ô nhiễm nếu không có những biện pháp quản lý thích hợp.

Nguồn nƣớc mặt thành phố Hạ Long mang đặc điểm chung là có các sông đều ngắn, nhỏ và lƣu lƣợng không nhiều. Thành phố Hạ Long chịu ảnh hƣởng trực tiếp chế độ nhật triều vịnh Bắc Bộ, biên độ dao động thuỷ triều trung bình 0,6m, trữ lƣợng nƣớc mặt của thành phố là 319,17 triệu Wnm. Thành phố gồm có 4 sông chính (sông Diễn Vọng, Vũ Oai, Man và sông Trới) đều đổ vào vịnh Cửa Lục rồi chảy ra vịnh Hạ Long. Ngoài hệ thống sông suối, Hạ Long còn có hệ thống các hồ ao nhƣ hồ Hùng Thắng rộng 50 ha, hồ Ao Cá rộng 17 ha, hồ Yết kiêu rộng 10 ha và hồ Bãi Cháy rộng 20 ha, các hồ này chỉ sử dụng tƣới tiêu cho nông nghiệp và đều không cung cấp nƣớc sinh hoạt cho thành phố.

Hiện nay, cùng với quá trình phát triển công nghiệp hóa, đô thị hóa trên địa bàn thành phố Hạ Long các sông hồ bắt đầu chịu tác động trực tiếp làm ảnh hƣởng đến chất lƣợng mặt của thành phố. Do đó việc tiến hành nghiên cứu đề tài “Đánh giá hiện trạng và diễn biến chất lượng môi trường nước mặt khu vực thành phố Hạ Long, 1 tỉnh Quảng Ninh” là rất cần thiết nhằm đánh giá hiện trạng và diễn biến chất lƣợng nƣớc mặt của thành phố, từ đó đề xuất một số giải pháp bảo vệ chất lƣợng nƣớc mặt trên địa bàn thành phố Hạ Long. Mục tiêu nghiên cứu - Đánh giá đƣợc hiện trạng môi trƣờng nƣớc mặt tại thành phố Hạ Long năm 2021. - Phân tích, đánh giá đƣợc diễn biến chất lƣợng nƣớc mặt của thành phố Hạ Long từ năm 2017 – 2021.

- Đề xuất một số giải pháp nhằm quản lý và kiểm soát ô nhiễm môi trƣờng nƣớc mặt khu vực thành phố Hạ Long. Dự kiến những đóng góp của đề tài - Ý nghĩa trong nghiên cứu khoa học: Đề tài góp phần bổ sung, củng cố thêm cơ sở khoa học và lý luận cho việc nghiên cứu, đánh giá môi trƣờng nƣớc mặt khu vực thành phố Hạ Long. - Ý nghĩa trong thực tiễn: Đề tài góp phần đánh giá đƣợc chất lƣợng môi trƣờng nƣớc mặt khu vực thành phố Hạ Long. Từ đó, đề xuất một số giải pháp nâng cao công tác quản lý nguyên nƣớc và môi trƣờng nhằm kiểm soát cũng nhƣ hạn chế đƣợc tác động xấu đến chất lƣợng nƣớc mặt thành phố Hạ Long, đảm bảo chất lƣợng nƣớc mặt khu vực thành phố đạt tiêu chuẩn để sử dụng vào mục đích khác nhau.

2 CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. Một số khái niệm cơ bản 1. Môi trường Môi trƣờng (MT) bao gồm các yếu tố vật chất tự nhiên và nhân tạo quan hệ mật thiết với nhau, bao quanh con ngƣời, có ảnh hƣởng đến đời sống, kinh tế, xã hội, sự tồn tại, phát triển của con ngƣời, sinh vật và tự nhiên [12]. MT bao gồm MT tự nhiên và MT xã hội có liên quan trực tiếp hoặc gián tiếp đến cuộc sống con ngƣời.

Nó đƣợc tạo lập xung quanh con ngƣời, chi phối đời sống con ngƣời, bảo đảm sự tồn tại và phát triển của con ngƣời [17]. Nước mặt a/ Định nghĩa Nƣớc mặt là nƣớc tồn tại trên mặt đất liền hoặc hải đảo [Luật tài nguyên nƣớc 2012] [13]. Nƣớc mặt bao gồm cả nguồn nƣớc chƣa trên bề mặt lục địa và nƣớc lƣu thông. Theo đó, nƣớc trong sông, hồ, đầm lầy, đại dƣơng hoặc nƣớc ngọt ở các đập chứa nƣớc đều là nƣớc mặt.

Nƣớc mặt đƣợc bổ sung từ lƣợng nƣớc mƣa và lấy thêm từ nƣớc ngầm. Nguồn nƣớc mặt sẽ bị mất đi do bay hơi hoặc thấm vào mặt đất trở thành nguồn nƣớc ngầm. Đây cũng là nguồn nƣớc đƣợc con ngƣời sử dụng phục vụ cho mục đích sinh hoạt, sản xuất công nghiệp, nông nghiêp,. b/ Các dạng ồn tại của nƣớc mặt Nƣớc mặt trên thế giới tồn tại dƣới các dạng gồm: - Nƣớc băng tuyết trên các vùng núi cao và địa cực - Nƣớc đầm lầy - Nƣớc sông, suối - Nƣớc hồ c/ Chất lƣợng nƣớc mặt Chất lƣợng nƣớc mặt đƣợc đánh giá qua nồng độ hoặc hàm lƣợng các tác nhân vật lý, hóa học, sinh học có trong nƣớc qua các tiêu chuẩn cho từng mục đích sử dụng.

3 Thông thƣờng con ngƣời sử dụng nƣớc với 5 mục đích: - Nƣớc phục vụ cho nông nghiệp - Nƣớc cấp sinh hoạt - Nƣớc cấp cho công nghiệp - Nƣớc phục vụ cho nhu cầu giải trí, thể thao dƣới nƣớc - Nƣớc phục vụ nuôi trồng thủy sản và bảo vệ đời sống hoang dã Mỗi mục đích sử dụng đều cần và phƣơng pháp đánh giá riêng và tiêu chuẩn về mức độ phù hợp cho nhu cầu sử dụng. Tiêu chuẩn và quy chuẩn môi trường - Tiêu chuẩn MT là mức giới hạn của các thông số về chất lƣợng MT xung quanh, hàm lƣợng của các chất gây ô nhiễm có trong chất thải, các yêu cầu kỹ thuật và quản lý đƣợc các cơ quan nhà nƣớc và các tổ chức công bố dƣới dạng văn bản tự nguyện áp dụng để BVMT [13]. - Quy chuẩn kỹ thuật MT là mức giới hạn của các thông số về chất lƣợng MT xung quanh, hàm lƣợng của các chất gây ô nhiễm có trong chất thải, các yêu cầu kỹ thuật và quản lý đƣợc cơ quan nhà nƣớc có thẩm quyền ban hành dƣới dạng văn bản bắt buộc áp dụng để BVMT [23]. Ô nhiễm và suy thoái nguồn nước - Ô nhiễm nguồn nƣớc là sự biến đổi tính chất vật lý, tính chất hóa học và thành phần sinh học của nƣớc không phù hợp với tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật cho phép, gây ảnh hƣởng xấu đến con ngƣời và sinh vật [23].

- Suy thoái nguồn nƣớc là sự suy giảm về số lƣợng, chất lƣợng nguồn nƣớc so với trạng thái tự nhiên hoặc so với trạng thái của nguồn nƣớc đã đƣợc quan trắc trong các thời kỳ trƣớc đó [23]. Quan trắc môi trường Quan trắc MT là quá trình theo dõi có hệ thống về thành phần MT, các yếu tố tác động lên MT nhằm cung cấp thông tin đánh giá hiện trạng, diễn biến chất lƣợng MT và các tác động xấu đối với MT [23]. Tổng quan về đánh giá và phân tích diễn biến chất lƣợng nƣớc trong và ngoài nƣớc * Trên thế giới - Lý thuyết tập hợp mờ đƣợc sáng lập bởi giáo sƣ L. Zadeh, Đại học California, Berkeley – Mỹ, năm 1965.

Ý tƣởng nổi bật của khái nhiệm tập mờ là từ những khái niệm trừu tƣợng về ngữ nghĩa của thông tin mờ, không chắc chắn nhƣ trẻ, nhanh, cao, thấp, xinh đẹp…, ông đã tìm ra cách biểu diễn nó bằng một khái niệm toán học, đƣợc gọi là tập mờ. Môi trƣờng nƣớc là một tổng thể có nhiều mối quan hệ phức tạp và bị ảnh hƣởng bởi nhiều yếu tố xung quanh, đây chính là vấn đề mờ của nƣớc. Vì vậy, việc áp dụng các phƣơng pháp toán học để đánh giá chính xác chất lƣợng nƣớc là rất khó khăn. Do đó, phƣơng pháp đánh giá toàn diện mờ (Fuzzy Comprehensive Evaluation – FCE) đã đƣợc ứng dụng rộng rãi để đánh giá chất lƣợng nƣớc tại nhiều khu vực khác nhau.

Phƣơng pháp này có các ƣu điểm nổi bật trong quản lý môi truờng, giải quyết tốt vấn đề mờ của chất lƣợng nƣớc và cho kết quả đánh giá khách quan, hợp lý hơn. Đây đƣợc đánh giá là một trong những phƣơng pháp tối ƣu và khắc phục đƣợc các nhƣợc điểm của các phƣơng pháp khác trong đánh giá chất lƣợng nƣớc [16]. - Lịch sử hiện đại của quan trắc sinh học để đánh giá chất lƣợng nƣớc đƣợc bắt đầu ở châu và Bắc Mỹ từ đầu thế kỷ 20 và phát triển mạnh vào nửa sau của thế kỷ này. Họ đã thiết lập các tiêu chuẩn về quan trắc sinh học, hầu hết các quốc gia sử dụng động vật không xƣơng sống cỡ lớn để đánh giá chất lƣợng nƣớc trong hệ thống quan trắc quốc gia.

Ở các quốc gia châu Á nhƣ Nhật Bản, Trung Quốc, Ấn Độ, Hàn Quốc, Malaysia,… chủ yếu ứng dụng những nghiên cứu đã thực hiện ở châu u và Bắc Mỹ, nhƣng có những thay đổi phù hợp với điều kiện tự nhiên của từng quốc gia [7]. - Chỉ số chất lƣợng nƣớc (WQI - Water Quality Index): Tại Mỹ vào những năm 1965 ÷ 1970, WQI đƣợc đề xuất và áp dụng đầu tiên. Sau đó, do có nhiều ƣu điểm nhận thấy WQI nhanh chóng đƣợc chấp nhận và triển khai áp dụng ở nhiều quốc gia trên thế giới nhƣ: Canada, Achentina, Ấn Độ, Anh, Mexico, Thái Lan… [15], ví dụ nhƣ: + WQI tại Canada: WQI-CCME (The Canadian Council of Ministers of the Environment – CCME, 2001) đƣợc xây dựng dựa trên rất nhiều số liệu khác nhau sử dụng một quy trình thống kê với tối thiểu 4 thông số và 3 hệ số chính (F1-phạm vi, F2 tần suất và F3- biên độ của các kết quả không đáp ứng đƣợc các mục tiêu chất lƣợng 5 nƣớc – giới hạn chuẩn). WQI-CCME là một công thức rất định lƣợng và việc sử dụng hết sức thuận tiên với các thông số cùng các giá trị chuẩn (mục tiêu chất lƣợng nƣớc) của chúng có thể dễ dàng đƣa vào WQI-CCME để tính toán tự động.