Luận văn thạc sĩ hus đánh giá việc thực hiện giám sát môi trường trong giai đoạn vận hành của nhà máy thuỷ điện nam mang 1

Luận văn thạc sĩ đánh giá giám sát môi trường trong giai đoạn vận hành nhà máy thủy điện Nam Mang 1, cung cấp cái nhìn sâu sắc về hiệu quả và thách thức.

• Tác giả: Phouvanay Vongnakhone
• Người hướng dẫn: Pgs. Nguyễn Thị Hoàng Liên
• Trường học: Trường Đại học Khoa học Tự nhiên
• Chuyên ngành: Khoa học Môi trường
• Đề tài: Đánh Giá Việc Thực Hiện Giám Sát Môi Trường Trong Giai Đoạn Vận Hành Của Nhà Máy Thủy Điện Nam Mang 1
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sỹ khoa học
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Tình hình phát triển thủy điện tại nước CHDCND Lào
• 1.2. Các vấn đề môi trường liên quan đến phát triển thủy điện ở Lào
• 1.3. Yêu cầu giám sát môi trường đối với các dự án thủy điện ở nước CHDCND Lào
• 1.4. Tổng quan về Nhà máy thủy điện Nam Mang 1
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 2.2. Đối tượng nghiên cứu
• 2.3. Phạm vi nghiên cứu
• 2.4. Nội dung nghiên cứu
• 2.5. Phương pháp nghiên cứu
• 2.5.1. Phương pháp nghiên cứu tài liệu
• 2.5.2. Phương pháp nghiên cứu thực địa
• 2.5.3. Phương pháp phỏng vấn sâu
• 2.5.4. Phương pháp điều tra xã hội học
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Chương trình giám sát môi trường trong giai đoạn vận hành của Nhà máy thủy điện Nam Mang 1
• 3.2. Đánh giá việc thực hiện giám sát môi trường trong giai đoạn vận hành của Nhà máy thủy điện Nam Mang 1
• 3.2.1. Giám sát chất lượng nước
• 3.2.2. Đánh giá tình hình giám sát của cơ quan quản lý nhà nước đối với công tác bảo vệ môi trường trong giai đoạn vận hành của Nhà máy thủy điện Nam Mang 1
• 3.2.3. Ý kiến của cộng đồng địa phương đối với công tác bảo vệ môi trường trong giai đoạn vận hành của Nhà máy thủy điện Nam Mang 1
• 3.3. Đề xuất một số biện pháp nâng cao hiệu quả giám sát môi trường trong giai đoạn vận hành của Nhà máy thủy điện Nam Mang 1
• KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Đánh Giá Giám Sát Môi Trường Tại Nhà Máy Thủy Điện Nam Mang 1

Nhà máy thủy điện Nam Mang 1 là một trong những dự án quan trọng tại CHDCND Lào, đóng góp vào sự phát triển kinh tế và cung cấp điện cho khu vực. Đánh giá giám sát môi trường tại nhà máy này không chỉ giúp bảo vệ tài nguyên thiên nhiên mà còn đảm bảo sự phát triển bền vững. Việc thực hiện giám sát môi trường là cần thiết để phát hiện và xử lý kịp thời các vấn đề phát sinh trong quá trình vận hành.

1.1. Tình Hình Phát Triển Thủy Điện Tại CHDCND Lào

CHDCND Lào có nhiều tiềm năng về thủy điện với 22 nhà máy đang hoạt động. Việc phát triển thủy điện không chỉ đáp ứng nhu cầu trong nước mà còn xuất khẩu điện ra nước ngoài. Tuy nhiên, sự phát triển này cũng đi kèm với nhiều thách thức về môi trường.

1.2. Ý Nghĩa Của Giám Sát Môi Trường

Giám sát môi trường tại nhà máy thủy điện Nam Mang 1 giúp phát hiện sớm các tác động tiêu cực đến môi trường, từ đó đưa ra các biện pháp khắc phục kịp thời. Điều này không chỉ bảo vệ môi trường mà còn đảm bảo an sinh xã hội cho cộng đồng địa phương.

II. Các Vấn Đề Môi Trường Liên Quan Đến Nhà Máy Thủy Điện Nam Mang 1

Việc xây dựng và vận hành nhà máy thủy điện Nam Mang 1 đã gây ra một số vấn đề môi trường nghiêm trọng. Các vấn đề này bao gồm mất diện tích rừng, suy giảm đa dạng sinh học và tác động đến đời sống của người dân địa phương. Đánh giá tác động môi trường là cần thiết để hiểu rõ hơn về những vấn đề này.

2.1. Tác Động Đến Đa Dạng Sinh Học

Việc xây dựng nhà máy đã dẫn đến mất nơi cư trú của nhiều loài động thực vật. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến hệ sinh thái mà còn làm giảm nguồn tài nguyên thiên nhiên của khu vực.

2.2. Ảnh Hưởng Đến Đời Sống Cộng Đồng

Người dân địa phương phải đối mặt với nhiều khó khăn do mất đất sản xuất và nguồn nước. Việc di dời và tái định cư cũng gây ra nhiều vấn đề xã hội, ảnh hưởng đến văn hóa và sinh kế của họ.

III. Phương Pháp Giám Sát Môi Trường Tại Nhà Máy Thủy Điện Nam Mang 1

Để đảm bảo hiệu quả trong việc giám sát môi trường, nhà máy thủy điện Nam Mang 1 đã áp dụng nhiều phương pháp khác nhau. Các phương pháp này bao gồm quan trắc chất lượng nước, theo dõi đa dạng sinh học và đánh giá tác động môi trường định kỳ.

3.1. Quan Trắc Chất Lượng Nước

Việc quan trắc chất lượng nước là rất quan trọng để phát hiện sớm các vấn đề ô nhiễm. Các chỉ tiêu như độ pH, nồng độ oxy hòa tan và các chất ô nhiễm khác được theo dõi thường xuyên.

3.2. Theo Dõi Đa Dạng Sinh Học

Theo dõi sự thay đổi về số lượng và chủng loại động thực vật trong khu vực là cần thiết để đánh giá tác động của nhà máy đến hệ sinh thái. Các biện pháp bảo tồn cũng cần được thực hiện để bảo vệ các loài nguy cấp.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Về Giám Sát Môi Trường Tại Nhà Máy Thủy Điện Nam Mang 1

Kết quả nghiên cứu cho thấy việc giám sát môi trường tại nhà máy thủy điện Nam Mang 1 đã đạt được một số thành công nhất định. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều vấn đề cần được cải thiện để đảm bảo hiệu quả giám sát và bảo vệ môi trường.

4.1. Thành Công Trong Giám Sát

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng các biện pháp giám sát đã giúp phát hiện kịp thời các vấn đề ô nhiễm, từ đó đưa ra các giải pháp khắc phục hiệu quả.

4.2. Những Thách Thức Còn Tồn Tại

Mặc dù đã có nhiều nỗ lực, nhưng vẫn còn nhiều thách thức trong việc thực hiện giám sát môi trường. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng và cộng đồng địa phương để nâng cao hiệu quả giám sát.

V. Đề Xuất Giải Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Giám Sát Môi Trường

Để nâng cao hiệu quả giám sát môi trường tại nhà máy thủy điện Nam Mang 1, cần thực hiện một số giải pháp cụ thể. Các giải pháp này bao gồm tăng cường đào tạo nhân lực, cải thiện công nghệ giám sát và tăng cường sự tham gia của cộng đồng.

5.1. Đào Tạo Nhân Lực

Đào tạo nhân lực có vai trò quan trọng trong việc nâng cao năng lực giám sát. Cần tổ chức các khóa đào tạo về giám sát môi trường cho cán bộ và cộng đồng địa phương.

5.2. Cải Thiện Công Nghệ Giám Sát

Cần áp dụng các công nghệ mới trong giám sát môi trường để nâng cao độ chính xác và hiệu quả. Việc sử dụng các thiết bị hiện đại sẽ giúp phát hiện sớm các vấn đề ô nhiễm.

VI. Kết Luận Về Đánh Giá Giám Sát Môi Trường Tại Nhà Máy Thủy Điện Nam Mang 1

Đánh giá giám sát môi trường tại nhà máy thủy điện Nam Mang 1 là một vấn đề quan trọng, ảnh hưởng đến sự phát triển bền vững của dự án. Cần có những biện pháp cụ thể để nâng cao hiệu quả giám sát, bảo vệ môi trường và đảm bảo an sinh xã hội cho cộng đồng địa phương.

6.1. Tầm Quan Trọng Của Giám Sát Môi Trường

Giám sát môi trường không chỉ giúp bảo vệ tài nguyên thiên nhiên mà còn đảm bảo sự phát triển bền vững cho các dự án thủy điện.

6.2. Hướng Đi Tương Lai

Cần tiếp tục nghiên cứu và cải tiến các phương pháp giám sát môi trường để đáp ứng tốt hơn các yêu cầu phát triển bền vững trong tương lai.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1. Tổng quan vấn đề nghiên cứu Chương 2. Đối tượng và phương pháp nghiên cứu Chương 3. Kết quả nghiên cứu 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] CHƢƠNG 1.

TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. Tình hình phát triển thủy điện tại nƣớc CHDCND Lào CHDCND Lào là nƣớc duy nhất ở bán đảo Đông Dƣơng không có biển, dân số ít và không có nhiều nhà máy xí nghiệp sản xuất công nghiệp mà phần lớn sản phẩm thu đƣợc từ làm nông nghiệp. Tuy nhiên sản phẩm nông nghiệp cũng vẫn chƣa đáp ứng đủ nhu cầu trong nƣớc và nhiều loại hàng hóa vẫn phải nhập khẩu từ nƣớc ngoài. Vì vậy, Chính phủ nƣớc CHDCND Lào đã tập trung vào sản xuất nông nghiệp, khuyến khích trồng cây mùa khô và cây trồng quanh năm làm hàng hóa xuất khẩu đồng thời giảm nhập khẩu.

Ngoài ra còn khuyến khích du lịch nhằm thu hút ngoại tệ cho đất nƣớc. Với thế mạnh về tài nguyên thiên nhiên, đặc biệt là tài nguyên nƣớc, nên Chính phủ nƣớc CHDCND Lào ƣu tiên phát triển thế mạnh đó trong phát triển kinh tế-xã hội, khuyến khích phát triển thủy điện để sản xuất điện phục vụ nhu cầu trong nƣớc và bán cho các nƣớc láng giềng. Hiện nay CHDCND Lào có tổng cộng 22 Nhà máy thủy điện đang hoạt động và 22 dự án thủy điện đang xây dựng. Các dự án do các đơn vị trong nƣớc làm chủ đầu tƣ đa phần là vay vốn của Ngân hàng thế giới (WB) và Ngân hàng phát triển châu Á (ADB).

Tính đến nay các Nhà máy thủy điện đã hoạt động ở nƣớc CHDCND Lào có tổng công suất lắp đặt khoảng 7. Số liệu gần nhất cho thấy 70% của 8.615 làng trên toàn quốc đã đƣợc sử dụng điện (tƣơng ứng với 87% tổng số hộ gia đình trong cả nƣớc), đảm bảo kế hoạch Chính phủ đề ra đến năm 2015 phải đạt 80% và đến năm 2020 phải đạt 90% tổng số hộ gia đình đƣợc sử dụng điện. 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Bên cạnh những lợi ích mà các dự án thủy điện mang lại nhƣ cung cấp điện cho các hộ gia đình, phục vụ nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội trong nƣớc và xuất khẩu, thì các dự án thủy điện cũng gây ra một số tác động tiêu cực tới môi trƣờng và xã hội nhƣ: phá rừng để lấy đất làm hồ chứa và xây dựng nhà máy, gây ảnh hƣởng trực tiếp đến nguồn thức ăn và nơi trú ngụ của động vật rừng, tác động đến môi trƣờng và hệ sinh thái, mất đi không gian văn hóa, nơi ở, nơi làm ăn và sinh kế của ngƣời dân vốn dĩ sống dựa vào tự nhiên là chủ yếu. Nhà máy thủy điện Nam Mang 1 nằm trong Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội cũng nhƣ Nghị quyết của Đại hội lần thứ IX của Đảng Cách mạng Nhân dân Lào.

Nhà máy có công suất lắp đặt 60 MW, đƣợc đặt trong tỉnh Bolikhamxay. Dự án này đƣợc kỳ vọng sẽ đem lại những tác động tích cực, khuyến khích và thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội ở miền Trung của CHDCND Lào thông qua việc sản xuất và cung cấp điện, tạo thêm nhiều cơ hội cho phát triển kinh tế-xã hội, và trên hết là đem lại lợi ích cho ngƣời dân quanh khu vực dự án nhƣ: tạo công ăn việc làm và tăng thêm thu nhập cho ngƣời dân đặc biệt là trong giai đoạn xây dựng Dự án, cải tạo cơ sở hạ tầng trong khu vực. Các vấn đề môi trƣờng liên quan đến phát triển thủy điện ở Lào Điện năng có tầm quan trọng đặc biệt trong sự nghiệp phát triển của quốc gia. Sản lƣợng điện thƣờng đƣợc xem là một chỉ thị về trình độ công nghiệp hóa, hiện đại hóa của một đất nƣớc.

Trong các phƣơng thức sản xuất điện truyền thống ở quy mô công nghiệp lớn gồm nhiệt điện, thủy điện và điện nguyên tử thì thủy điện đƣợc xem là có nhiều ƣu điểm hơn. 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Thủy điện xét một cách lâu dài thƣờng rẻ hơn nhiệt điện. Thủy điện đƣợc xem là “sạch” hơn các dạng nhiệt điện và điện nguyên tử do không thải chất ô nhiễm vào không khí, nƣớc, đất, biển. Các hồ chứa nƣớc của nhà máy thủy điện ngoài phục vụ sản xuất điện thì còn có khả năng phục vụ các mục tiêu kinh tế - xã hội khác nhƣ điều tiết nƣớc, chống lũ, cấp nƣớc, tƣới đất nông nghiệp, trợ giúp phát triển lâm nghiệp, thủy sản, vận tải thủy, du lịch, cảnh quan, khí hậu.

Hồ chứa nƣớc có thể biến vùng đồi, núi, thảo nguyên hoang vắng trong nhiều thiên niên kỷ trở thành một vùng kinh tế mới có nghề đánh bắt, nuôi trồng thủy sản phát triển, vận tải thủy tấp nập, phong cảnh tƣơi đẹp, hấp dẫn khách du lịch, tham quan. Tuy nhiên, nếu xem xét một cách toàn diện thì thủy điện cũng không hoàn toàn “sạch” bởi thủy điện cũng gây ra một số tác động tới kinh tế, môi trƣờng và xã hội. Theo Ngân hàng Thế giới (WB), các vấn đề môi trƣờng của dự án thủy điện cần đƣợc xem xét trong 3 giai đoạn nhƣ sau:  Giai đoạn trƣớc khi xây dựng dự án  Vấn đề di dân, tái định cư cho dân vùng bị ngập Việc xây dựng nhà máy thủy điện cần cho ngập vùng làm hồ chứa. Điều này sẽ dẫn tới phải di dân ra khỏi vùng lòng hồ và bố trí tái định cƣ cho các cộng đồng đó theo hình thức phù hợp.

Di dân, tái định cƣ sẽ gây ra một số tác động tới cộng đồng địa phƣơng nhƣ thay đổi môi trƣờng sống, mất sinh kế, chuyển đổi nghề nghiệp, mai một các giá trị truyền thống bản địa,… Các tác động do di dân, tái định cƣ phục vụ các dự án xây dựng nhà máy thủy điện thƣờng đƣợc xem là những tác động tiêu cực cần đƣợc ƣu tiên giải quyết thỏa đáng vì các đối tƣợng bị tác động đa phần đều là ngƣời thuộc các dân tộc thiểu số, trình độ dân trí thấp, sống lệ thuộc vào tài nguyên thiên nhiên,… 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Những biện pháp cần đƣợc nghiên cứu để khắc phục các tác động tiêu cực của vấn đề di dân, tái định cƣ bao gồm: - Cần điều tra, khảo sát về các cộng đồng sinh sống tại vùng sẽ bị ngập (hiện trạng đời sống vật chất, tinh thần, đặc thù văn hóa, dân tộc). - Đánh giá đầy đủ các tổn thất mà các cộng đồng này sẽ phải gánh chịu do phải rời các nơi ở cũ để tới định cƣ tại nơi ở mới. - Cần tìm kiếm, xác định nơi tái định cƣ phù hợp và có khả năng tiếp nhận những cộng đồng này, và đảm bảo cho họ sau một thời gian nhất định sẽ có cuộc sống tốt đẹp bằng hoặc hơn tại nơi ở cũ. - Cần đặc biệt chú ý tới các vấn đề đền bù; tổ chức di chuyển từ nơi ở cũ đến nơi tái định cƣ mới; đảm bảo các yêu cầu cơ sở hạ tầng, y tế, văn hóa, giáo dục, việc làm tại nơi tái định cƣ mới.

 Chiếm dụng đất Việc tích nƣớc làm hồ chứa và xây nhà máy, đập thuỷ điện sẽ chiếm dụng vĩnh viễn các khu vực đất nông nghiệp, rừng, đồng cỏ, đất ngập nƣớc,… Các biện pháp khắc phục cần đƣợc nghiên cứu bao gồm: - Tránh lựa chọn vị trí xây dựng đập, nhà máy thuỷ điện hoặc làm hồ chứa tại các khu bảo vệ; - Phát triển các khu vực đất ở và đất sản xuất mới có diện tích và năng suất tƣơng đƣơng hoặc cao hơn so với phần diện tích đất đã bị chiếm dụng.  Tổn thất tài nguyên lịch sử, văn hóa, cảnh quan Các vùng bị ngập nƣớc do xây dựng nhà máy thuỷ điện có thể có các di tích khảo cổ, lịch sử, các đền chùa, miếu mạo, danh lam, thắng cảnh, các làng xã có kiểu kiến trúc mang đặc trƣng tại các vùng bị ngập. 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Các biện pháp khắc phục cần xem xét là: - Thay đổi vị trí đập để khỏi ngập địa điểm có nhiều giá trị văn hóa, lịch sử, cảnh quan; - Di chuyển và bảo vệ các di vật quý giá tại các nơi an toàn.  Suy giảm đa dạng sinh học và các loài hoang dã Việc chiếm dụng đất rừng để xây dựng nhà máy thuỷ điện có thể gây mất nơi cƣ trú dẫn đến suy giảm đa dạng sinh học và các loài hoang dã.

Các biện pháp khắc phục cần xem xét là: - Lựa chọn vị trí xây dựng nhà máy sao cho tổn thất ít nhất, thiết lập các khu bảo vệ rừng và các loài hoang dã. - Dọn sạch lòng hồ trƣớc khi tích nƣớc. - Thƣờng xuyên giám sát chất lƣợng nƣớc trong hồ. - Khi nƣớc trong cần xả thêm bùn cát qua cống xả ở đáy hồ nhằm bổ sung thêm phù sa và chất rắn lơ lửng trong nƣớc.

 Gia tăng các loại bệnh lan truyền theo đường nước Một số côn trùng và loài vật là vectơ truyền bệnh cho ngƣời và gia súc có khả năng phát triển và lan rộng nhanh chóng theo nƣớc trong hồ và các sông suối đổ vào hồ làm cho một số bệnh truyền nhiễm gia tăng. Các biện pháp khắc phục cần nghiên cứu là: - Thiết kế đập và hồ sao cho giảm bớt các khu vực truyền bệnh. - Tích cực phòng bệnh và trị bệnh lúc đã xảy ra.  Tranh chấp về quyền sử dụng nước Tranh chấp về quyền sử dụng nƣớc giữa các địa phƣơng, các ngành là điều thƣờng xuyên xảy ra trong quản lý lƣu vực sông, đặc biệt là những sông có các nhà máy thuỷ điện.

10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Các biện pháp khắc phục là: - Thiết kế công trình hồ trong khuôn khổ của kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội toàn vùng. - Giữ nguyên tắc công bằng giữa các ngành, các địa phƣơng trong quản lý tài nguyên nƣớc.  Làm mất ổn định xã hội và gây khó khăn về đời sống cho người phải di cư Ngƣời buộc phải di cƣ khỏi quê hƣơng thƣờng gặp nhiều khó khăn về vật chất và tinh thần do phải rời bỏ địa bàn sống quen thuộc cùng các phƣơng tiện sản xuất, quan hệ cộng đồng họ đã có từ nhiều thế hệ. Biện pháp khắc phục là: - Quy hoạch tốt chƣơng trình tái định cƣ.

- Đền bù thích đáng các mất mát của ngƣời dân. - Phân chia một cách công bằng, hợp lý các quyền lợi cho ngƣời di cƣ tại nơi ở mới, các chế độ phúc lợi về y tế, giáo dục tốt hơn so với nơi ở cũ. 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.