Đánh Giá Đa Dạng Thực Vật Tại Vườn Quốc Gia Bái Tử Long, Tỉnh Quảng Ninh

Luận văn phân tích tính đa dạng thực vật tại vườn quốc gia Bái Tử Long, tỉnh Quảng Ninh, góp phần bảo tồn và phát triển sinh thái.

• Tác giả: Phạm Khánh Linh
• Người hướng dẫn: TS. Đỗ Thị Xuyến
• Trường học: Trường Đại Học Lâm Nghiệp Hà Nội
• Chuyên ngành: Quản Lý Bảo Vệ Tài Nguyên Rừng
• Đề tài: Đánh Giá Đa Dạng Thực Vật Tại Vườn Quốc Gia Bái Tử Long, Quảng Ninh
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2010
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
• 1.1. Quan điểm nhận thức về đa dạng sinh học
• 1.2. Tổng quan về tình hình nghiên cứu đa dạng thực vật
• 1.3. Đa dạng về hệ sinh thái

Tóm tắt

I. Tổng Quan Đa Dạng Thực Vật Bái Tử Long Giới Thiệu Chung

Vườn Quốc gia Bái Tử Long nằm trong vùng vịnh Bái Tử Long, liền kề phía Bắc vịnh Hạ Long, thuộc huyện đảo Vân Đồn, tỉnh Quảng Ninh. Vườn quốc gia sở hữu nhiều hệ sinh thái điển hình như hệ sinh thái rừng ngập mặn, hệ sinh thái rạn san hô, hệ sinh thái rừng cây nhiệt đới trên núi đất và núi đá vôi. Trong đó, hệ sinh thái rừng nhiệt đới đóng vai trò vô cùng quan trọng. Rừng tự nhiên hiện còn thực sự là sinh cảnh thích nghi của nhiều loài động vật hoang dã, đặc biệt trên các đảo lớn: Ba Mùn, Sậu Nam, Sậu Đông, Trà Ngọ Nhỏ, Trà Ngọ Lớn. Các nghiên cứu về thực vật đã được triển khai tại VQG Bái Tử Long, nhưng chưa có công trình nào nghiên cứu một cách đầy đủ, toàn diện về đa dạng thực vật bậc cao có mạch ở nơi đây. Vì vậy, việc đánh giá tính đa dạng thực vật VQG Bái Tử Long là rất cần thiết, tạo cơ sở sử dụng hợp lý nguồn tài nguyên này, góp phần vào công cuộc bảo tồn đa dạng sinh học của Việt Nam.

1.1. Vị Trí Địa Lý và Đặc Điểm Hệ Sinh Thái Bái Tử Long

Vườn Quốc Gia Bái Tử Long nằm ở vị trí chiến lược, liền kề Vịnh Hạ Long, thuộc tỉnh Quảng Ninh, mang đặc trưng của vùng biển đảo Đông Bắc Việt Nam. Nơi đây tập trung nhiều hệ sinh thái quan trọng, bao gồm rừng ngập mặn, rạn san hô, rừng nhiệt đới trên núi đất và núi đá vôi. Sự đa dạng này tạo nên môi trường sống phong phú cho nhiều loài động thực vật. Hệ sinh thái rừng nhiệt đới đóng vai trò then chốt trong việc duy trì cân bằng sinh thái và cung cấp nguồn tài nguyên quan trọng. Vấn đề bảo tồn đa dạng sinh học tại đây rất quan trọng vì vậy cần thiết có các nghiên cứu chuyên sâu hơn.

1.2. Ý Nghĩa Nghiên Cứu Đa Dạng Thực Vật Bái Tử Long

Nghiên cứu về đa dạng thực vật tại Vườn Quốc Gia Bái Tử Long có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo tồn nguồn gen quý hiếm và các loài thực vật đặc hữu. Kết quả nghiên cứu sẽ cung cấp cơ sở khoa học cho việc quản lý và sử dụng bền vững nguồn tài nguyên thực vật. Việc đánh giá chính xác thành phần loài, phân bố, và các yếu tố ảnh hưởng đến đa dạng thực vật sẽ giúp xây dựng các biện pháp bảo tồn hiệu quả, góp phần vào mục tiêu bảo tồn đa dạng sinh học của Việt Nam và khu vực. Theo tài liệu gốc, nhiều nghiên cứu về thực vật đã được tiến hành, nhưng chưa có nghiên cứu toàn diện.

II. Thách Thức Bảo Tồn Suy Giảm Đa Dạng Thực Vật Bái Tử Long

Diện tích rừng trên thế giới nói chung và Việt Nam nói riêng đang bị suy giảm một cách nhanh chóng, nguyên nhân chủ yếu là do con người sử dụng nguồn tài nguyên rừng không hợp lý. Mất rừng đồng nghĩa với sự thay đổi môi trường sinh thái và làm không ít các loài sinh vật đã và đang có nguy cơ bị tuyệt chủng. Đứng trước những hiểm họa do việc mất rừng gây ra, những năm gần đây Đảng và Nhà nước ta đã thay đổi, bổ sung nhiều chính sách nhằm bảo vệ nguồn tài nguyên vô cùng quý giá này. Năm 1962, Chính phủ Việt Nam đã quyết định thành lập Vườn quốc gia (VQG) đầu tiên ở nước ta, đó là VQG Cúc Phương. Đây chính là cơ sở cho việc thành lập và phát triển hệ thống các khu bảo tồn thiên nhiên trên cả nước.

2.1. Nguyên Nhân Suy Giảm Đa Dạng Thực Vật Tác Động Con Người

Việc khai thác tài nguyên rừng không bền vững, chuyển đổi mục đích sử dụng đất, và ô nhiễm môi trường là những yếu tố chính dẫn đến suy giảm đa dạng thực vật tại Vườn Quốc Gia Bái Tử Long. Sự gia tăng dân số và nhu cầu phát triển kinh tế gây áp lực lớn lên tài nguyên rừng. Việc quản lý và kiểm soát các hoạt động khai thác chưa hiệu quả cũng góp phần làm gia tăng tình trạng mất rừng và suy thoái hệ sinh thái. Điều này đe dọa sự tồn tại của nhiều loài thực vật quý hiếm và làm suy giảm chức năng sinh thái của rừng.

2.2. Biến Đổi Khí Hậu và Ảnh Hưởng Đến Hệ Thực Vật Quảng Ninh

Biến đổi khí hậu đang tác động mạnh mẽ đến hệ thực vật Quảng Ninh, đặc biệt là tại Vườn Quốc Gia Bái Tử Long. Sự thay đổi về nhiệt độ, lượng mưa, và mực nước biển gây ảnh hưởng đến sự sinh trưởng, phát triển, và phân bố của các loài thực vật. Các hiện tượng thời tiết cực đoan như bão, lũ lụt, và hạn hán có thể gây thiệt hại lớn cho rừng và các hệ sinh thái khác. Các loài thực vật không thích nghi được với sự thay đổi nhanh chóng của môi trường có nguy cơ bị suy giảm hoặc tuyệt chủng.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Đa Dạng Thực Vật Vườn Quốc Gia

Nghiên cứu về hệ thực vật rừng là một trong những nhiệm vụ quan trọng hàng đầu cho công tác nghiên cứu và bảo tồn đa dạng sinh học. Việc nghiên cứu về hệ thực vật giúp người ta hiểu biết rõ được thành phần, tính chất các hệ thực vật ở từng nơi, từng vùng, nhằm xây dựng mô hình về khai thác, sử dụng, phát triển và bảo vệ nguồn tài nguyên thực vật một cách bền vững, không gây ảnh hưởng đến môi trường sống, phục hồi các hệ sinh thái đã bị suy thoái, mang lại lợi ích lâu dài cho con người.

3.1. Thu Thập Mẫu Vật và Phân Loại Thực Vật Bái Tử Long

Quá trình thu thập mẫu vật là bước quan trọng trong nghiên cứu đa dạng thực vật. Các mẫu vật được thu thập từ nhiều địa điểm khác nhau trong Vườn Quốc Gia Bái Tử Long, đại diện cho các hệ sinh thái khác nhau. Sau khi thu thập, các mẫu vật được xử lý, bảo quản, và phân loại dựa trên các đặc điểm hình thái, giải phẫu, và phân tích gen. Việc xác định chính xác tên khoa học của các loài thực vật là cơ sở cho việc đánh giá đa dạng sinh học và xây dựng các biện pháp bảo tồn.

3.2. Phân Tích Dữ Liệu và Đánh Giá Đa Dạng Sinh Học

Sau khi thu thập và phân loại mẫu vật, dữ liệu về thành phần loài, số lượng cá thể, và phân bố của các loài thực vật được phân tích bằng các phương pháp thống kê sinh học. Các chỉ số đa dạng sinh học như chỉ số Shannon-Wiener, chỉ số Simpson, và chỉ số Margalef được sử dụng để đánh giá mức độ phong phú và cân bằng của hệ thực vật. Kết quả phân tích giúp xác định các khu vực có đa dạng sinh học cao và các loài thực vật quý hiếm cần được bảo tồn ưu tiên.

3.3. Sử dụng công nghệ GIS trong nghiên cứu phân bố thực vật

Công nghệ GIS (Geographic Information System) đóng vai trò quan trọng trong việc nghiên cứu phân bố thực vật tại Vườn Quốc Gia Bái Tử Long. GIS cho phép tích hợp, phân tích và hiển thị dữ liệu không gian, bao gồm thông tin về địa hình, khí hậu, đất đai, và thảm thực vật. Việc sử dụng GIS giúp xây dựng bản đồ phân bố của các loài thực vật, xác định các yếu tố môi trường ảnh hưởng đến phân bố, và dự đoán sự thay đổi phân bố trong tương lai do biến đổi khí hậu.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Danh Lục Thực Vật Bái Tử Long Chi Tiết

Theo các nguồn tài liệu mà chúng tôi được biết từ khi thành lập khu BTTN Ba Mùn (về sau đổi tên thành Vườn quốc gia Bái Tử Long) đến nay chỉ có một vài công trình nghiên cứu như: điều tra đánh giá lại rừng đảo Ba Mùn (Sở Lâm nghiệp Quảng Ninh, 1996-1997) hoặc điều tra nhanh thảm thực vật Ba Mùn và các đảo kế cận (Viện điều tra Quy hoạch rừng, 2000), đã đưa ra kết quả điều tra hệ thực vật ở nơi đây bao gồm khoảng 494 loài, thuộc 337 chi, 117 họ thực vật bậc cao có mạch.

4.1. Số Lượng và Thành Phần Loài Thực Vật Bậc Cao

Kết quả nghiên cứu cho thấy Vườn Quốc Gia Bái Tử Long có sự đa dạng đáng kể về số lượng và thành phần loài thực vật bậc cao. Danh lục bao gồm các loài cây gỗ, cây bụi, cây thảo, và các loài thực vật đặc hữu. Sự phong phú về loài phản ánh tính đa dạng của các hệ sinh thái trong vườn quốc gia. Việc thống kê và mô tả chi tiết các loài thực vật là cơ sở cho việc xây dựng các kế hoạch bảo tồn và quản lý tài nguyên thực vật.

4.2. Phân Bố Theo Hệ Sinh Thái Rừng Ngập Mặn Núi Đá Vôi

Phân bố của các loài thực vật tại Vườn Quốc Gia Bái Tử Long có sự khác biệt rõ rệt giữa các hệ sinh thái. Rừng ngập mặn là nơi tập trung của các loài cây chịu mặn như sú, vẹt, đước. Rừng trên núi đá vôi có các loài cây đặc trưng thích nghi với điều kiện khô hạn và nghèo dinh dưỡng. Việc nghiên cứu phân bố của các loài thực vật giúp hiểu rõ hơn về mối quan hệ giữa thực vật và môi trường, từ đó xây dựng các biện pháp bảo tồn phù hợp với từng hệ sinh thái.

4.3. Thống kê các loài thực vật quý hiếm cần bảo tồn

Nghiên cứu xác định một số loài thực vật quý hiếm và có nguy cơ tuyệt chủng tại Vườn Quốc Gia Bái Tử Long. Các loài này có giá trị cao về mặt khoa học, kinh tế, hoặc dược liệu. Việc xác định các loài cần bảo tồn giúp ưu tiên các hoạt động bảo vệ, phục hồi, và quản lý để đảm bảo sự tồn tại lâu dài của các loài này. Các biện pháp bảo tồn có thể bao gồm xây dựng khu bảo tồn, kiểm soát khai thác, và nhân giống.

V. Ứng Dụng Thực Tiễn Bảo Tồn Đa Dạng Thực Vật Bền Vững

Nghiên cứu về hệ thực vật rừng là một trong những nhiệm vụ quan trọng hàng đầu cho công tác nghiên cứu và bảo tồn đa dạng sinh học. Việc nghiên cứu về hệ thực vật giúp người ta hiểu biết rõ được thành phần, tính chất các hệ thực vật ở từng nơi, từng vùng, nhằm xây dựng mô hình về khai thác, sử dụng, phát triển và bảo vệ nguồn tài nguyên thực vật một cách bền vững, không gây ảnh hưởng đến môi trường sống, phục hồi các hệ sinh thái đã bị suy thoái, mang lại lợi ích lâu dài cho con người.

5.1. Đề Xuất Giải Pháp Bảo Tồn và Phát Triển Bền Vững

Trên cơ sở kết quả nghiên cứu, cần đề xuất các giải pháp bảo tồn và phát triển bền vững đa dạng thực vật tại Vườn Quốc Gia Bái Tử Long. Các giải pháp có thể bao gồm: tăng cường quản lý và kiểm soát các hoạt động khai thác, phục hồi các hệ sinh thái bị suy thoái, xây dựng các chương trình giáo dục và nâng cao nhận thức cộng đồng về giá trị của đa dạng sinh học, và khuyến khích các hoạt động du lịch sinh thái có trách nhiệm.

5.2. Vai Trò của Cộng Đồng Địa Phương Trong Bảo Tồn

Sự tham gia của cộng đồng địa phương là yếu tố then chốt để đảm bảo sự thành công của các hoạt động bảo tồn. Cần tạo cơ hội cho cộng đồng tham gia vào quá trình quản lý, giám sát, và hưởng lợi từ các hoạt động du lịch sinh thái. Việc nâng cao đời sống kinh tế và văn hóa của cộng đồng địa phương thông qua các hoạt động bảo tồn sẽ tạo động lực cho họ tham gia tích cực vào việc bảo vệ đa dạng thực vật.

5.3. Giá trị kinh tế và dược liệu của thực vật Bái Tử Long

Nghiên cứu đánh giá giá trị kinh tế và dược liệu của các loài thực vật tại Vườn Quốc Gia Bái Tử Long. Nhiều loài thực vật có giá trị cao trong y học cổ truyền và hiện đại, cũng như trong các ngành công nghiệp khác. Việc khai thác và sử dụng bền vững các loài thực vật có giá trị sẽ tạo nguồn thu nhập cho cộng đồng địa phương và góp phần vào phát triển kinh tế của khu vực. Tuy nhiên, cần kiểm soát chặt chẽ các hoạt động khai thác để tránh gây ảnh hưởng tiêu cực đến đa dạng thực vật.

VI. Kết Luận Tầm Quan Trọng Của Đa Dạng Thực Vật Bái Tử Long

Nghiên cứu về hệ thực vật rừng là một trong những nhiệm vụ quan trọng hàng đầu cho công tác nghiên cứu và bảo tồn đa dạng sinh học. Việc nghiên cứu về hệ thực vật giúp người ta hiểu biết rõ được thành phần, tính chất các hệ thực vật ở từng nơi, từng vùng, nhằm xây dựng mô hình về khai thác, sử dụng, phát triển và bảo vệ nguồn tài nguyên thực vật một cách bền vững, không gây ảnh hưởng đến môi trường sống, phục hồi các hệ sinh thái đã bị suy thoái, mang lại lợi ích lâu dài cho con người.

6.1. Tóm Tắt Kết Quả Nghiên Cứu và Bài Học Kinh Nghiệm

Nghiên cứu đã cung cấp những thông tin quan trọng về đa dạng thực vật tại Vườn Quốc Gia Bái Tử Long, bao gồm thành phần loài, phân bố, và các yếu tố ảnh hưởng đến đa dạng sinh học. Các bài học kinh nghiệm từ nghiên cứu có thể được áp dụng cho các khu bảo tồn khác trong cả nước. Cần tiếp tục thực hiện các nghiên cứu chuyên sâu hơn để hiểu rõ hơn về đa dạng sinh học và xây dựng các biện pháp bảo tồn hiệu quả.

6.2. Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo Về Hệ Sinh Thái Quảng Ninh

Cần tiếp tục thực hiện các nghiên cứu về hệ sinh thái Quảng Ninh, đặc biệt là về tác động của biến đổi khí hậu đến đa dạng thực vật. Các nghiên cứu có thể tập trung vào việc đánh giá khả năng thích ứng của các loài thực vật với sự thay đổi của môi trường, xây dựng các mô hình dự đoán sự thay đổi phân bố của các loài thực vật, và phát triển các biện pháp hỗ trợ các loài thực vật thích nghi với biến đổi khí hậu.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Việt Nam nằm trong vùng nhiệt đới có hệ sinh thái rừng phong phú và đa dạng, đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp nguồn tài nguyên sinh vật và bảo vệ môi trường. Tuy nhiên, diện tích rừng trên cả nước đang suy giảm nhanh chóng do khai thác không hợp lý, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến đa dạng sinh học và sinh cảnh tự nhiên. Vườn Quốc gia Bái Tử Long (VQG BTL), tỉnh Quảng Ninh, là một trong những khu bảo tồn thiên nhiên quan trọng với nhiều hệ sinh thái điển hình như rừng ngập mặn, rừng rạn san hô và rừng nhiệt đới trên đất liền và đảo. Diện tích VQG BTL khoảng 15.658 ha, bao gồm các đảo Ba Mùn, Trà Ngà Lín, Trà Ngà Nhá, Sếu Đông, Sếu Nam, với hệ sinh thái rừng đa dạng và phong phú.

Nghiên cứu nhằm đánh giá tính đa dạng thực vật bậc cao có mạch tại VQG BTL, phân tích thành phần loài, dạng sống, yếu tố địa lý và giá trị tài nguyên thực vật, từ đó xây dựng cơ sở khoa học cho việc quản lý, bảo tồn và phát triển bền vững nguồn tài nguyên thực vật tại khu vực. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào toàn bộ các loài thực vật bậc cao có mạch tại 3 cụm đảo chính trong VQG BTL, với thời gian khảo sát thực địa kéo dài khoảng 1 năm, bao gồm hai chuyến điều tra chính.

Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo tồn đa dạng sinh học, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý tài nguyên rừng, đồng thời hỗ trợ phát triển kinh tế - xã hội bền vững tại địa phương. Việc đánh giá đa dạng thực vật cũng giúp nhận diện các loài quý hiếm, nguy cấp cần được bảo vệ, đồng thời cung cấp dữ liệu phục vụ cho các chương trình phục hồi sinh thái và phát triển du lịch sinh thái.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình về đa dạng sinh học và phân loại thực vật, bao gồm:

• Khái niệm đa dạng sinh học (ĐDSH): ĐDSH được hiểu là sự khác biệt về gen, loài và hệ sinh thái trong một khu vực nhất định, bao gồm đa dạng về thành phần loài, dạng sống và cấu trúc quần xã sinh vật. ĐDSH được xem xét ở ba cấp độ: đa dạng gen, đa dạng loài và đa dạng hệ sinh thái.

• Mô hình phân loại thực vật theo Brummitt (1992): Hệ thống phân loại thực vật bậc cao dựa trên các cấp taxon như họ, chi, loài, giúp thống nhất tên khoa học và phân loại chính xác các loài thực vật.

• Phân loại dạng sống theo Raunkiaer (1934): Dựa trên vị trí chồi sinh trưởng so với mặt đất, phân chia thành các dạng sống như cây gỗ cao, cây bụi, cây thảo, cây sống ký sinh, cây mọng nước, cây leo, cây một năm.

• Phân tích đa dạng theo Simpson và Jaccard: Chỉ số Simpson dùng để đánh giá sự đa dạng loài trong quần xã, trong khi chỉ số Jaccard đo lường mức độ tương đồng về thành phần loài giữa các khu vực nghiên cứu.

Các khái niệm này tạo nền tảng cho việc đánh giá đa dạng thực vật, phân tích thành phần loài, dạng sống và yếu tố địa lý ảnh hưởng đến cấu trúc quần xã thực vật tại VQG BTL.

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: Dữ liệu thu thập từ khảo sát thực địa tại VQG BTL trong khoảng thời gian 1 năm (2007-2008), với 4 tiêu chuẩn điều tra đại diện cho các quần xã thực vật điển hình trên các đảo Ba Mùn, Trà Ngà, Sếu. Tổng diện tích điều tra khoảng 15.658 ha, với các tuyến điều tra dài trung bình 1,5 km, rộng 10 m mỗi bên.

• Phương pháp chọn mẫu: Sử dụng phương pháp điều tra theo tuyến và lưới tiêu chuẩn, đảm bảo tính đại diện cho các kiểu sinh cảnh khác nhau trong khu vực. Mỗi tuyến điều tra được chia thành các ô mẫu nhỏ (2x2 m) để ghi nhận chi tiết thành phần loài, dạng sống và mật độ cây.

• Phương pháp phân tích: Xác định tên khoa học dựa trên các tài liệu chuẩn như "Cây cỏ Việt Nam", "Flora of Vietnam", "Flora of China" và các bộ sưu tập mẫu vật. Phân tích đa dạng sử dụng chỉ số Simpson và Jaccard để đánh giá sự đa dạng và tương đồng giữa các quần xã. Phân tích thành phần loài, dạng sống và yếu tố địa lý dựa trên thống kê tần suất, tỷ lệ phần trăm và so sánh với các khu bảo tồn khác.

• Timeline nghiên cứu: Khảo sát thực địa trong 12 tháng, xử lý mẫu vật và phân tích dữ liệu trong 6 tháng tiếp theo, hoàn thiện báo cáo và luận văn trong 3 tháng cuối.

Phương pháp nghiên cứu đảm bảo thu thập dữ liệu chính xác, đầy đủ và phân tích khoa học nhằm đánh giá toàn diện tính đa dạng thực vật tại VQG BTL.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Thành phần loài và đa dạng taxon: Tổng cộng ghi nhận được 791 loài thực vật bậc cao có mạch, thuộc 474 chi và 137 họ. Ngành Magnoliophyta chiếm ưu thế với 736 loài (93,04%), trong đó lớp Dicotyledoneae chiếm 618 loài (78,13%) và lớp Monocotyledoneae 118 loài (14,92%). Ngành Polypodiophyta có 47 loài (5,94%), các ngành còn lại chiếm tỷ lệ rất nhỏ. So với các khu bảo tồn khác như Na Hang, Cúc Phương, Côn Đảo, VQG BTL có sự đa dạng loài tương đối cao, tuy diện tích nhỏ hơn.

2. Đa dạng dạng sống: Dạng sống cây gỗ cao (Mega-phanerophytes) chiếm tỷ lệ lớn trong quần xã, phản ánh hệ sinh thái rừng nhiệt đới phát triển tốt. Các dạng sống khác như cây bụi, cây thảo, cây sống ký sinh và cây leo cũng được ghi nhận với tỷ lệ phù hợp với điều kiện sinh thái ven biển và đảo.

3. Yếu tố địa lý ảnh hưởng đến đa dạng: Các yếu tố như độ cao, địa hình đảo, độ mặn và nguồn nước ngọt ảnh hưởng rõ rệt đến phân bố loài và dạng sống. Các đảo có địa hình đa dạng, độ cao từ 100-320 m, với các vùng đất phù sa, đất cát và đất đỏ bazan tạo điều kiện cho sự phát triển đa dạng các quần xã thực vật.

4. Giá trị tài nguyên và loài quý hiếm: VQG BTL có nhiều loài thực vật quý hiếm, đặc hữu và có giá trị kinh tế cao như các loài thuộc họ Rubiaceae, Euphorbiaceae, Fabaceae. Tổng số 10 họ giàu loài nhất chiếm gần 32% tổng số loài, trong đó Rubiaceae có 47 loài, Euphorbiaceae 41 loài. Một số loài có nguy cơ tuyệt chủng được xác định, cần được bảo vệ nghiêm ngặt.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy VQG BTL là khu vực có đa dạng thực vật phong phú, đặc biệt là nhóm thực vật bậc cao có mạch, phản ánh sự thích nghi tốt với điều kiện sinh thái ven biển và đảo. Tỷ lệ loài thuộc lớp Dicotyledoneae cao hơn Monocotyledoneae, phù hợp với đặc điểm rừng nhiệt đới ẩm. So sánh với các khu bảo tồn khác, VQG BTL có sự đa dạng tương đương hoặc cao hơn so với các khu vực có diện tích lớn hơn, cho thấy tiềm năng bảo tồn lớn.

Yếu tố địa lý như độ cao, địa hình và độ mặn là những nhân tố chính ảnh hưởng đến phân bố loài và dạng sống, phù hợp với các nghiên cứu trước đây về sinh thái rừng ven biển. Sự hiện diện của nhiều loài quý hiếm và đặc hữu nhấn mạnh vai trò quan trọng của VQG BTL trong bảo tồn đa dạng sinh học quốc gia và khu vực.

Dữ liệu có thể được trình bày qua các biểu đồ phân bố tỷ lệ loài theo ngành, dạng sống và bản đồ phân bố các quần xã thực vật trên các đảo chính. Bảng so sánh đa dạng loài giữa VQG BTL và các khu bảo tồn khác giúp minh họa rõ nét sự phong phú và đặc thù của hệ thực vật tại đây.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường công tác bảo tồn và quản lý: Thiết lập các khu vực bảo vệ nghiêm ngặt tại các đảo có đa dạng loài cao và nhiều loài quý hiếm, nhằm hạn chế khai thác và xâm hại tài nguyên thực vật. Chủ thể thực hiện: Ban quản lý VQG BTL, thời gian: 1-3 năm.

2. Phục hồi và phát triển rừng tự nhiên: Áp dụng các biện pháp phục hồi sinh thái tại các vùng rừng bị suy thoái, sử dụng các loài bản địa có giá trị sinh thái và kinh tế để tái tạo rừng bền vững. Chủ thể thực hiện: Sở Nông nghiệp và PTNT tỉnh Quảng Ninh, thời gian: 3-5 năm.

3. Nâng cao nhận thức cộng đồng và phát triển du lịch sinh thái: Tổ chức các chương trình giáo dục môi trường, kết hợp phát triển du lịch sinh thái nhằm tạo nguồn thu nhập bền vững cho người dân địa phương, đồng thời bảo vệ tài nguyên thiên nhiên. Chủ thể thực hiện: UBND huyện Vân Đồn, thời gian: liên tục.

4. Xây dựng cơ sở dữ liệu đa dạng sinh học: Thiết lập hệ thống quản lý dữ liệu về đa dạng thực vật, cập nhật thường xuyên để phục vụ nghiên cứu và quản lý tài nguyên. Chủ thể thực hiện: Viện Sinh thái và Tài nguyên sinh vật, thời gian: 1-2 năm.

Các giải pháp trên cần được phối hợp đồng bộ giữa các cơ quan quản lý, nhà khoa học và cộng đồng địa phương nhằm bảo vệ và phát huy giá trị đa dạng sinh học tại VQG BTL.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà quản lý tài nguyên rừng và bảo tồn thiên nhiên: Sử dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng chính sách, kế hoạch quản lý và bảo vệ rừng hiệu quả, đặc biệt tại các khu bảo tồn ven biển và đảo.

2. Nhà nghiên cứu sinh thái và đa dạng sinh học: Tham khảo dữ liệu về thành phần loài, dạng sống và phân bố thực vật để phát triển các nghiên cứu chuyên sâu về sinh thái rừng nhiệt đới ven biển.

3. Cơ quan phát triển du lịch sinh thái: Áp dụng thông tin về đa dạng sinh học và cảnh quan tự nhiên để thiết kế các sản phẩm du lịch bền vững, góp phần phát triển kinh tế địa phương.

4. Cộng đồng địa phương và các tổ chức phi chính phủ: Nâng cao nhận thức về giá trị tài nguyên thiên nhiên, tham gia bảo vệ và phát triển bền vững nguồn tài nguyên thực vật tại khu vực.

Luận văn cung cấp cơ sở khoa học và dữ liệu thực tiễn hữu ích cho các nhóm đối tượng trên trong việc bảo tồn và phát triển tài nguyên sinh vật.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao đa dạng thực vật tại VQG Bái Tử Long lại quan trọng?
   Đa dạng thực vật tại VQG Bái Tử Long phản ánh sự phong phú sinh học và khả năng thích nghi với môi trường ven biển, đảo. Đây là nguồn gen quý giá, cung cấp dịch vụ sinh thái thiết yếu như bảo vệ đất, nước và hỗ trợ sinh cảnh cho nhiều loài động vật hoang dã.

2. Phương pháp khảo sát thực vật được áp dụng như thế nào?
   Nghiên cứu sử dụng phương pháp điều tra theo tuyến và lưới tiêu chuẩn, thu thập mẫu vật tại các điểm đại diện, xác định tên khoa học dựa trên tài liệu chuẩn và phân tích đa dạng bằng các chỉ số sinh thái như Simpson và Jaccard.

3. Các yếu tố địa lý ảnh hưởng ra sao đến đa dạng thực vật?
   Độ cao, địa hình đảo, độ mặn và nguồn nước ngọt là những yếu tố chính ảnh hưởng đến phân bố loài và dạng sống thực vật. Ví dụ, các đảo có địa hình đa dạng và nguồn nước ngọt ổn định thường có đa dạng loài cao hơn.

4. Có những loài thực vật quý hiếm nào được phát hiện?
   Nghiên cứu ghi nhận nhiều loài thuộc họ Rubiaceae, Euphorbiaceae, Fabaceae có giá trị kinh tế và sinh thái cao, trong đó một số loài có nguy cơ tuyệt chủng cần được bảo vệ nghiêm ngặt.

5. Làm thế nào để bảo tồn đa dạng thực vật tại VQG Bái Tử Long?
   Bảo tồn cần kết hợp quản lý nghiêm ngặt khu vực trọng điểm, phục hồi rừng tự nhiên, nâng cao nhận thức cộng đồng và phát triển du lịch sinh thái bền vững, đồng thời xây dựng cơ sở dữ liệu đa dạng sinh học để theo dõi và quản lý hiệu quả.

Kết luận

• VQG Bái Tử Long có đa dạng thực vật phong phú với 791 loài thuộc 474 chi và 137 họ, trong đó ngành Magnoliophyta chiếm ưu thế.
• Dạng sống cây gỗ cao chiếm tỷ lệ lớn, phản ánh hệ sinh thái rừng nhiệt đới ven biển phát triển tốt.
• Yếu tố địa lý như độ cao, địa hình và độ mặn ảnh hưởng rõ rệt đến phân bố loài và dạng sống thực vật.
• Nhiều loài quý hiếm và đặc hữu được phát hiện, nhấn mạnh vai trò quan trọng của VQG trong bảo tồn đa dạng sinh học.
• Đề xuất các giải pháp bảo tồn, phục hồi rừng, nâng cao nhận thức cộng đồng và xây dựng cơ sở dữ liệu đa dạng sinh học nhằm phát triển bền vững tài nguyên thực vật tại khu vực.

Tiếp theo, cần triển khai các biện pháp bảo vệ và phục hồi sinh thái theo khuyến nghị, đồng thời mở rộng nghiên cứu đa dạng sinh học tại các khu vực khác trong tỉnh Quảng Ninh. Mời các nhà quản lý, nhà khoa học và cộng đồng địa phương cùng hợp tác để bảo vệ và phát huy giá trị tài nguyên quý giá này.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PTNT TRƯỜNG ĐẠI HỌC LÂM NGHIỆP HÀ NỘI PHẠM KHÁNH LINH ĐÁNH GIÁ TÍNH ĐA DẠNG THỰC VẬT VƯỜN QUỐC GIA BÁI TỬ LONG, TỈNH QUẢNG NINH LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC LÂM NGHIỆP HÀ NỘI - 2010 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PTNT TRƯỜNG ĐẠI HỌC LÂM NGHIỆP HÀ NỘI PHẠM KHÁNH LINH ĐÁNH GIÁ TÍNH ĐA DẠNG THỰC VẬT VƯỜN QUỐC GIA BÁI TỬ LONG, TỈNH QUẢNG NINH CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÝ BẢO VỆ TÀI NGUYÊN RỪNG Mà SỐ: 60.68 LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC LÂM NGHIỆP NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS. ĐỖ THỊ XUYẾN HÀ NỘI - 2010 1 ®Æt vÊn ®Ò ViÖt Nam lµ mét n-íc n»m trong vïng nhiÖt ®íi cã hÖ sinh th¸i rõng v« cïng phong phó vµ ®a d¹ng. Do sù t¸c ®éng cña tù nhiªn còng nh- cña con ng-êi ®· lµm cho c¸c hÖ sinh th¸i nµy lu«n lu«n cã sù biÕn ®æi. V× vËy, viÖc ®iÒu tra, ®¸nh gi¸ tÝnh ®a d¹ng thùc vËt rõng ®Ó x©y dùng c¸c biÖn ph¸p qu¶n lý vµ b¶o tån chóng lµ rÊt cÇn thiÕt.

Tµi nguyªn rõng kh«ng nh÷ng cung cÊp cho con ng-êi nguån thøc ¨n, n-íc uèng, d-îc liÖu,…mµ cßn cã mét vai trß ®Æc biÖt quan träng h¬n c¶ ®ã lµ cung cÊp nguån oxi v« tËn cho con ng-êi vµ c¸c loµi sinh vËt cã thÓ tån t¹i ®Õn ngµy nay. Do ®ã, rõng lµ mét bé phËn quan träng kh«ng thÓ thiÕu cña m«i tr-êng sinh th¸i. Ngoµi nh÷ng gi¸ trÞ to lín trªn, hµng n¨m, ngµnh l©m nghiÖp còng ®ãng gãp mét phÇn kh«ng nhá cho nÒn kinh tÕ quèc d©n, rõng lu«n g¾n liÒn víi ®êi sèng cña nh©n d©n cïng sù sèng cßn cña tÊt c¶ c¸c loµi sinh vËt trªn tr¸i ®Êt. Tuy nhiªn, trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y diÖn tÝch rõng trªn thÕ giíi nãi chung vµ ViÖt Nam nãi riªng ®ang bÞ suy gi¶m mét c¸ch nhanh chãng, nguyªn nh©n chñ yÕu lµ do con ng-êi sö dông nguån tµi nguyªn rõng kh«ng hîp lý.

MÊt rõng ®ång nghÜa víi sù thay ®æi m«i tr-êng sinh th¸i vµ lµm kh«ng Ýt c¸c loµi sinh vËt ®· vµ ®ang cã nguy c¬ bÞ tuyÖt chñng. §øng tr-íc nh÷ng hiÓm ho¹ do viÖc mÊt rõng g©y, ra nh÷ng n¨m gÇn ®©y §¶ng vµ Nhµ n-íc ta ®· thay ®æi, bæ xung nhiÒu chÝnh s¸ch nh»m b¶o vÖ nguån tµi nguyªn v« cïng quý gi¸ nµy. N¨m 1962, ChÝnh phñ ViÖt nam ®· quyÕt ®Þnh thµnh lËp V-ên quèc gia (VQG) ®Çu tiªn ë n-íc ta, ®ã lµ VQG Cóc Ph-¬ng. §©y chÝnh lµ c¬ së cho viÖc thµnh lËp vµ ph¸t triÓn hÖ thèng c¸c khu b¶o tån thiªn nhiªn trªn c¶ n-íc.

Tíi nay (1-2010) c¶ n-íc ta ®· cã 32 VQG vµ hµng tr¨m khu b¶o tån thiªn nhiªn (BTTN) ®-îc thµnh lËp. §©y lµ mét b-íc ngoÆt quan träng nh»m môc tiªu b¶o tån ®a d¹ng sinh häc ë ViÖt Nam. Nghiªn cøu vÒ hÖ thùc vËt rõng lµ mét trong nh÷ng nhiÖm vô quan träng hµng ®Çu cho c«ng t¸c nghiªn cøu vµ b¶o tån ®a d¹ng sinh häc. ViÖc nghiªn cøu vÒ hÖ thùc vËt gióp ng-êi ta hiÓu biÕt râ ®-îc thµnh phÇn, tÝnh chÊt c¸c hÖ thùc vËt ë tõng n¬i, tõng vïng, nh»m x©y dùng m« h×nh vÒ khai th¸c, sö dông, ph¸t triÓn vµ b¶o vÖ nguån tµi nguyªn thùc vËt mét c¸ch bÒn v÷ng, kh«ng g©y ¶nh h-ëng ®Õn m«i 2 tr-êng sèng, phôc håi c¸c hÖ sinh th¸i ®· bÞ suy tho¸i, mang l¹i lîi Ých l©u dµi cho con ng-êi.

V-ên quèc gia B¸i Tö Long n»m trong vïng vÞnh B¸i Tö Long, liÒn kÒ phÝa B¾c vÞnh H¹ Long, thuéc huyÖn ®¶o V©n §ån, tØnh Qu¶ng Ninh. VQG cã nhiÒu hÖ sinh th¸i ®iÓn h×nh nh- hÖ sinh th¸i rõng ngËp mÆn, hÖ sinh th¸i r¹n san h«, hÖ sinh th¸i rõng c©y nhiÖt ®íi trªn nói ®Êt vµ nói ®¸ v«i, trong ®ã hÖ sinh th¸i rõng nhiÖt ®íi ®ãng vai trß v« cïng quan träng. Rõng tù nhiªn hiÖn cßn thùc sù lµ sinh c¶nh thÝch nghi cña nhiÒu loµi ®éng vËt hoang d·, ®Æc biÖt trªn c¸c ®¶o lín: Ba Mïn, SËu Nam, SËu §«ng, Trµ Ngä Nhá, Trµ Ngä Lín. HiÖn nay, mét sè nghiªn cøu vÒ thùc vËt ®· ®-îc triÓn khai t¹i VQG B¸i Tö Long nh-ng ch-a cã c«ng tr×nh nµo nghiªn cøu mét c¸ch ®Çy ®ñ, toµn diÖn vÒ ®a d¹ng thùc vËt bËc cao cã m¹ch ë n¬i ®©y.

Do vËy, chóng t«i ®Ò xuÊt ®Ò tµi: §¸nh gi¸ tÝnh ®a d¹ng thùc vËt VQG B¸i Tö Long, tØnh Qu¶ng Ninh, ®Ó t×m hiÓu vÒ nguån tµi nguyªn thùc vËt, t¹o c¬ së sö dông hîp lý nguån tµi nguyªn nµy, gãp phÇn vµo c«ng cuéc b¶o tån ®a d¹ng sinh häc cña ViÖt Nam còng nh- trong khu vùc. 3 Ch-¬ng 1 Tæng quan vÒ t×nh h×nh nghiªn cøu 1. Quan ®iÓm nhËn thøc vÒ ®a d¹ng sinh häc Ngµy nay, yªu cÇu b¶o tån ®a d¹ng sinh häc (§DSH ), tµi nguyªn thiªn nhiªn vµ m«i tr-êng lµ mét vÊn ®Ò hµng ®Çu. §DSH kh«ng nh÷ng cã gi¸ trÞ vÒ mÆt m«i tr-êng sinh th¸i mµ cßn cã gi¸ trÞ vÒ V¨n ho¸, Gi¸o dôc, ThÈm mü.

ChÝnh v× vËy mµ c«ng -íc vÒ b¶o tån §DSH ®· ®-îc th«ng qua t¹i §¹i héi Th-îng ®Ønh t¹i Rio de Janeiro (Braxin, 1992), ®©y lµ c¸i mèc ®¸nh gi¸ sù cam kÕt cña c¸c quèc gia trªn toµn thÕ giíi vÒ b¶o tån §DSH, ®¶m b¶o viÖc sö dông bÒn v÷ng nguån tµi nguyªn sinh vËt. Do míi ®-îc quan t©m nªn §DSH vÉn cßn lµ mét kh¸i niÖm rÊt míi vµ nghÜa kh¸ réng nªn ®-îc nhiÒu tËp thÓ t¸c gi¶ ®Ò cËp ®Õn. Trong C«ng -íc Quèc tÕ vÒ b¶o tån §DSH ®· ®Þnh nghÜa: “§DSH lµ tÝnh kh¸c biÖt, mu«n h×nh mu«n vÎ vÒ cÊu tróc, chøc n¨ng vµ c¸c ®Æc tÝnh kh¸c gi÷a c¸c sinh vËt ë tÊt c¶ mäi nguån bao gåm hÖ sinh th¸i trªn ®Êt liÒn vµ c¸c hÖ sinh th¸i d­íi n­íc”. Theo Quü quèc tÕ B¶o tån Thiªn nhiªn (WWF, 1990) ®Ò xuÊt kh¸i niÖm §DSH nh­ sau: “§DSH lµ sù phån thÞnh cña sù sèng trªn tr¸i ®Êt, lµ hµng triÖu loµi thùc vËt, ®éng vËt vµ vi sinh vËt, lµ nh÷ng gen chøa ®ùng trong c¸c loµi vµ lµ nh÷ng hÖ sinh th¸i v« cïng phøc t¹p cïng tån t¹i trong mét m«i tr­êng”.

Nh­ vËy, §DSH ®-îc xem xÐt ë c¶ 3 møc ®é: §DSH ë cÊp ®é loµi bao gåm toµn bé c¸c sinh vËt sèng trªn tr¸i ®Êt, tõ vi khuÈn ®Õn c¸c loµi ®éng, thùc vËt vµ c¸c loµi nÊm. ë møc ®é tinh tÕ h¬n, §DSH bao gåm c¶ sù kh¸c biÖt vÒ gen gi÷a c¸c loµi, gi÷a c¸c quÇn thÓ sèng c¸ch ly nhau vÒ ®Þa lý còng nh- gi÷a c¸c c¸ thÓ cïng chung sèng trong mét quÇn thÓ. §DSH cßn bao gåm c¶ sù kh¸c biÖt gi÷a c¸c quÇn x· mµ trong ®ã c¸c loµi sinh sèng, gi÷a c¸c hÖ sinh th¸i, n¬i mµ c¸c loµi còng nh- c¸c quÇn x· sinh vËt tån t¹i, vµ c¶ sù kh¸c biÖt cña c¸c m«i tr-êng sèng t-¬ng t¸c gi÷a chóng víi nhau. Bªn c¹nh ®ã §DSH cßn ®­îc ®Þnh nghÜa nh­ sau: “§DSH lµ tËp hîp tÊt c¶ c¸c nguån sèng trªn hµnh tinh chóng ta, bao gåm tæng sè c¸c loµi ®éng, thùc vËt, tÝnh ®a d¹ng vµ phong phó trong tõng loµi, tÝnh ®a d¹ng cña c¸c hÖ sinh th¸i trong c¸c céng ®ång sinh th¸i kh¸c nhau hay lµ tËp hîp cña c¸c loµi sèng ë c¸c vïng kh¸c 4 nhau trªn thÕ giíi víi c¸c hoµn c¶nh kh¸c nhau” trong “KÕ ho¹ch hµnh ®éng ®a d¹ng sinh häc cña ViÖt Nam”.

§Þnh nghÜa nµy tuy ®· ®Ò cËp ®Õn møc ®é ®a d¹ng cña sinh vËt trªn hµnh tinh, song cßn qu¸ dµi vµ kh«ng cô thÓ khiÕn ng-êi ®äc khã h×nh dung. MÆt kh¸c, ®Þnh nghÜa trªn vÉn ch-a ®Ò cËp ®Õn møc ®a d¹ng gen (di truyÒn), chØ ®Ò cËp ®Õn tÝnh ®a d¹ng cña hÖ ®éng vËt, thùc vËt mµ ch-a ®Ò cËp ®Õn c¸c sinh vËt kh¸c nh- vi sinh vËt, t¶o, nÊm,… lµ mét trong nh÷ng m¾t xÝch kh«ng thÓ thiÕu ®-îc trong chuçi thøc ¨n ®Ó tõ ®ã t¹o ra quÇn x· sinh vËt vµ hÖ sinh th¸i [16]. Vµo n¨m 1993, ViÖn Tµi nguyªn gen vµ Thùc vËt Quèc tÕ (IPJRI) ®· cho ra ®êi t¸c phÈm “§a d¹ng cho sù ph¸t triÓn” trong ®ã §DSH ®­îc hiÓu r»ng “§DSH lµ sù biÕn d¹ng cña c¸c c¬ thÓ sèng vµ c¸c phøc hÖ sinh th¸i mµ chóng sèng”. §Þnh nghÜa nµy tuy ng¾n gän, song ch-a chÝnh x¸c vµ g©y cho ng-êi ®äc khã hiÓu.

TiÕp ®ã, NguyÔn NghÜa Th×n (1997) trong “CÈm nang nghiªn cøu ®a d¹ng sinh vËt” ®· ®­a ra “§DSH lµ toµn bé c¸c d¹ng sèng kh¸c nhau cña c¬ thÓ sèng trªn tr¸i ®Êt gåm tõ c¸c sinh vËt ph©n c¾t ®Õn ®éng, thùc vËt ë trªn c¹n còng nh- ë d-íi n-íc, tõ møc ®é ph©n tö AND ®Õn c¸c quÇn thÓ sinh vËt kÓ c¶ x· héi loµi ng-êi. Khoa häc nghiªn cøu vÒ tÝnh ®a d¹ng ®ã gäi lµ §DSH” [44]. ë ®©y, §DSH ®-îc hiÓu theo 3 khÝa c¹nh: + §a d¹ng ë møc ®é di truyÒn: mçi loµi sinh vËt vµ thËm chÝ trong mét c¸ thÓ cña loµi ®Òu cã nh÷ng ph©n tö AND ®Æc tr-ng cho loµi. TÝnh ®Æc tr-ng nµy ®-îc thÓ hiÖn qua sè l-îng vµ tr×nh tù s¾p xÕp c¸c nucleotit trong ph©n tö AND, qua hµm l-îng trong nh©n tÕ bµo vµ tû lÖ gi÷a c¸c cÆp bazo A+T/G+X.

TrËt tù c¸c nucleotit trong c¸c gen cã liªn quan ®Õn viÖc qui ®Þnh c¸c tÝnh tr¹ng vµ c¸c ®Æc tÝnh cña c¬ thÓ. Trong qu¸ tr×nh tiÕn hãa cña sinh vËt tõ thÊp ®Õn cao, hµm l-îng AND trong c¸c tÕ bµo còng ®-îc t¨ng lªn. §ã lµ mét sù biÓu hiÖn cña ®a d¹ng gen. + §a d¹ng ë møc ®é loµi: ph¹m trï chØ møc ®é phong phó vÒ sè l-îng c¸c loµi hoÆc sè l-îng c¸c ph©n loµi (loµi phô) trªn tr¸i ®Êt, ë mét vïng ®Þa lý, trong mét quèc gia hay mét sinh c¶nh nhÊt ®Þnh.

Loµi lµ mét nhãm c¸ thÓ kh¸c biÖt víi c¸c nhãm c¸ thÓ kh¸c vÒ mÆt sinh häc vµ sinh th¸i. C¸c c¸ thÓ trong loµi cã vËt chÊt di truyÒn t-¬ng tù nhau vµ cã kh¶ n¨ng trao ®æi th«ng tin di truyÒn (giao phèi, giao phÊn) víi nhau 5 vµ cho ra c¸c thÕ hÖ con c¸i h÷u thô (cã kh¶ n¨ng sinh s¶n tiÕp tôc). Nh- vËy, c¸c c¸ thÓ trong loµi chøa toµn bé th«ng tin di truyÒn cña loµi. V× vËy, tÝnh ®a d¹ng loµi hoµn toµn bao trïm tÝnh ®a d¹ng di truyÒn vµ th-êng ®-îc coi träng nhÊt khi ®Ò cËp ®Õn tÝnh §DSH.

+ §a d¹ng ë møc ®é hÖ sinh th¸i: ThÓ hiÖn b»ng sù kh¸c nhau cña c¸c kiÓu quÇn x· sinh vËt t¹o nªn. QuÇn x· sinh vËt ®-îc x¸c ®Þnh bëi c¸c loµi sinh vËt trong mét sinh c¶nh nhÊt ®Þnh cïng c¸c mèi quan hÖ qua l¹i gi÷a c¸c c¸ thÓ trong loµi vµ gi÷a c¸c loµi víi nhau. QuÇn x· sinh vËt còng quan hÖ víi m«i tr-êng vËt lý t¹o thµnh mét hÖ sinh th¸i.