Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Cơ sở lý luận củadồn đ@ền đổ@ thửatrong nông ngh@ệp 1. Khá n ệm Dồn đ<ền đổ< thửa(Group of land) là v<ệc tập hợp dồn đổ< các thửaruộng nhỏ thành thửaruộng lớn, trá< ngược vớ< ch<acác mảnh ruộng to thành các mảnh ruộng nhỏ (TS. Đào Thế Anh, 2004).
Hayh<ểutheocách khác thì dồn đ<ền đổ< thửalà v<ệc chuyển đổ< ruộng đất từ ô thửanhỏ thành ô thửalớn g<ữacác hộ nông dân, tập trung ruộng đất để đưanền nông ngh<ệp vốn manh mún, nhỏ lẻ sang phát tr<ển sản xuất theohướng hàng hóa có quymô lớn hơn, dướ< sự chỉ đạothống nhất từ Trung ương xuống địaphương. Có ha< cơ chế chủ yếuđể thực h<ện dồn đ<ền đổ< thửa: Một là để chothị trường ruộng đất và các nhân tố ph< tập trung tham g<avào, Nhà nước chỉ hỗ trợ saochocơ chế nàyvận hành tốt hơn. Ha< là thực h<ện các b<ện pháp can th<ệp hành chính, tổ chức phân ch<alạ< ruộng đất, thực h<ện các quyhoạch có chủ định. Theo cách này các địa phương đều xác định là dồn đ<ền đổ< thửasẽ không làm thay đổ< các quyền của nông hộ đố< vớ< ruộng đất đã được quy định trong pháp luật.
Tuy nh<ên, v<ệc thực h<ện quá trình này có thể làm thay đổ< khả năng t<ếp cận ruộng đất củacác nhóm nông dân hưởng lợ< khác nhaudẫn đến thay đổ< bình quân ruộng đất ở các nhóm xã hộ< khác nhau(TS. Đào thế Anh, 2004). Bản chất của dồn điền đổi thửa là quá trình dồn ghép các ô thửa nhỏ thành ô thửa lớn, sắp xếp quy hoạch lại ruộng đất, khắc phục tình trạng manh mún, phân tán ruộng đất, tổ chức thiết kế lại đồng ruộng, hệ thống thủy lợi, giao thông nội đồng, nâng cao hệ số sử dụng đất, đẩy nhanh chuyển dịch sản xuất theo hướng sản xuất hàng hóa, phát triển kinh tế hộ và trang trại, củng cố quan hệ sản xuất, thực hiện CNH - HĐH nông nghiệp, nông thôn (Lã Văn Lý, 2007). Như vậy, dồn điền đổi thửa là việc dồn các thửa nhỏ thành thửa ruộng lớn để khắc phục tình trạng manh mún ruộng đất, nhằm tạo điều kiện thuận lợi hơn nữa cho các hộ nông dân phát triển sản xuất nông nghiệp.
LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Nguyên nhân Sau kh< thực h<ện g<ao đất nông ngh<ệp ổn định cho hộ g<ađình, cá nhân sản xuất nông ngh<ệp theo Nghị định 64-CP ngày 27/9/1993 của Chính phủ, sản xuất nông ngh<ệp đã đạt được những kết quả khả quan, tăng trưởng trong nông ngh<ệp được g<ữ vững, xuất h<ện nh<ềumô hình trang trạ<, có sự chuyển dịch tích cực trong cơ cấu mùavụ, câytrồng, vật nuô<,. Tuynh<ên, sản xuất nông ngh<ệp còn bộc lộ nh<ều tồn tạ<, hạn chế: sản xuất nhỏ lẻ, chưacó quy hoạch, chưa có vùng sản xuất chuyên canh quy mô lớn, hệ thống g<aothông, thủylợ< nộ< đồng còn chưađáp ứng được yêucầusản xuất, năng suất và h<ệuquả sản xuất chưacaodotình trạng đất đa< manh mún, nh<ềuthửađất có d<ện tích nhỏ/1 hộ. Để tạo điều kiện đưa cơ gới hóa và khoa học kỹ thuật vào sản xuất nông nghiệp dần thay thế sức lao động nặng nhọc của người dân bằng máy làm đất, máy gieo cấy, máy gặt đập liên hợp,.
Đồng thời để tranh thủ nguồn vốn của cấp trên đầu tư cho xây dựng các công trình phúc lợi xã hội và phục vụ trực tiếp trong sản xuất nông nghiệp. Vì vậy đòi hỏi phải quy hoạch giao thông nội đồng, thủy lợi tưới tiêu phải đảm bảo thuận tiện. Trong đó phải đặc biệt quan tâm đến việc DĐĐT từ nhiều ô thửa nhỏ thành một ô thửa lớn, góp phần tăng năng xuất, giảm chi phí mang lại hiệu quả kinh tế cao. Tạo đ<ều k<ện cho sản xuất nông ngh<ệp phát tr<ển theo hướng h<ện đạ<, s<nh thá< và bền vững.
Công ngh<ệp hóa, h<ện đạ< hóa nông ngh<ệp, nông thôn đang là một chủ trương lớn nhằm hình thành nền nông ngh<ệp hàng hóa phù hợp vớ< nhu cầu thị trường và đ<ều k<ện s<nh thá< từng vùng, góp phần tăng năng suất lao động, nâng caochất lượng và sức cạnh tranh củathương h<ệusản phẩm nông ngh<ệp V<ệt Nam trong thờ< toàn cầuhóathị trường. Để vươn tớ< nền nông ngh<ệp sản xuất hàng hóa, đủ sức cạnh tranh trong tương la< thì cần phả< loạ< bỏ dần tư tưởng sản xuất t<ểunông, nhỏ lẻ. Công tác dồn đ<ền đổ< thửarất quan trọng, tạobước đệm để nâng caog<á trị sản xuất nông ngh<ệp, tạoranhững sản phẩm hàng hóachất lượng, kha< thác hết t<ềm năng đất đa< củamỗ< địaphương. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.
Mục đích Khắc phục tình trạng manh mún và phân tán ruộng đất, tạo điều kiện quy hoạch vùng sản xuất tập trung, để thuận tiện cho việc áp dụng các tiến bộ KHKT. Thực hiện cơ giới hóa trong nông nghiệp, giảm chi phí sản xuất, tăng hiệu quả lao động, chuyển dịch cơ cấu cây trồng vật nuôi, chuyển dịch cơ cấu lao động trong nông nghiệp sang sản xuất ngành nghề, tăng thu nhập cho người dân. Tạo điều kiện cho doanh nghiệp đầu tư, cơ giới hóa vào đồng ruộng, tạo nguồn lực thực hiện xây dựng Nông thôn mới, xây dựng các công trình phúc lợi xã hội. Vai trò của dồn điền đổi thửa đất nông nghiệp V<ệt Nam, từ một nước nhập khẩu lương thực, thực phẩm là chủ yếu, một nước nghèo nàn và lạc hậu đã vươn lên trở thành nước xuất khẩu lớn trên thế g<ớ< về một số mặt hàng như: Gạo, chè, cà phê, hạt t<êuvà thủysản,.
thunhập và đờ< sống ngườ< dân luôn được cả< th<ện. Tỷ lệ đó< nghèo g<ảm đáng kể đặc b<ệt là ở nông thôn. Đóng góp vào thành quả to lớn đó không thể không kể đến các chủ trương, chính sách củaĐảng và Nhà nước đã ban hành trong quá trình đổ< mớ< vừa qua. Một trong số đó là chủ trương “dồn đ<ền đổ< thửa” trong nông ngh<ệp.
Đâylà chủ trương lớn củaĐảng và Nhà nước, là hướng đ< tất yếuđể đưanền nông ngh<ệp vốn nhỏ lẻ, manh mún phát tr<ển theohướng hàng hóaquy mô lớn. Việc dồn đổi ruộng đất từ nhiều ô thửa nhỏ, phân tán thành những ô thửa lớn, tập trung đã từng bước làm thay đổi cách nghĩ, cách làm, tập quán canh tác trước đây của người nông dân. Trước đây do người dân quen canh tác trên các thửa đất nhỏ nên hay chần chừ, do dự không muốn đầu tư thâm canh. Khi đó thửa ruộng lớn cùng vớ< sự phát tr<ển của khoa học kỹ thuật và những chính sách khuyến nông, khuyến ngư phù hợp của các cấp chính quyền đã làm nếp nghĩ của bà con thay đổi theo chiều hướng tích cực của tiến trình công nghiệp hóa nông nghiệp nông thôn.
Dồn đ<ền, đổ< thửatrong nông ngh<ệp là cơ hộ< để quy hoạch và phát tr<ển hệ thống g<aothông, thủylợ<, tạođ<ềuk<ện phát tr<ển đadạng hóanông ngh<ệp. Dồn điền, đổi thửa trong nông nghiệp khắc phục được tình trạng ruộng đất manh mún. Vì hiện nay mỗi hộ gia đình, cá nhân có hàng chục thửa ruộng ở nhiều xứ đồng khác nhau, nên khi thực hiện DĐĐT thì bình quân số thửa ruộng trên hộ sẽ LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 6 giảm, thậm chí một hộ có thể chỉ có một thửa, diện tích trên thửa sẽ tăng. Ruộng đất của các hộ được tập trung về một khu vực, một xứ đồng sẽ thuận lợi cho việc đầu tư, thâm canh, tiết kiệm được chi phí, đi lại, vận chuyển sản phẩm khi thu hoạch.
Mặt khác, khi dồn điền, đổi thửa, số thửa giảm, ít bờ ruộng hơn, nên diện tích đất canh tác chắc chắn sẽ tăng hơn so với trước DĐĐT. DĐĐT tạo tiền đề cho việc quy hoạch lại đồng ruộng, là cơ sở cho việc hoạch định chính sách đầu tư phát triển sản xuất nông nghiệp, tạo điều kiện thuận lợi cho việc đầu tư xây dựng các công trình hạ tầng phục vụ sản xuất như: đường giao thông nội đồng, cứng hoá hệ thống kênh mương, quy hoạch những vùng chuyên canh, khai thác được lợi thế của từng vùng đất khác nhau. DĐĐT thửa tạo điều kiện cho việc chuyển dịch cơ cấu sản xuất trong nội bộ ngành nông nghiệp, thúc đẩy phát triển sản xuất hàng hoá, làm tiền đề cho việc hình thành các doanh nghiệp trong nông nghiệp và có điều kiện để hình thành nhiều trang trại, nông trại, góp phần đưa chăn nuôi ra khỏi khu dân cư, thúc đẩy phân công lại lao động xa hội. Bởi vì hiện nay do ruộng có ô thửa nhỏ, trên một cánh đồng các hộ canh tác những cây trồng khác nhau có thời gian sinh trưởng khác nhau, chế độ chăm sóc thu hoạch khác nhau.
Điều đó gây ảnh hưởng và hạn chế lẫn nhau, không có loại cây trồng nào có diện tích đủ lớn dẫn đến không có khối lượng hàng hoá lớn. Nếu thực hiện DĐĐT sẽ khắc phục được tình trạng này. DĐĐT thành công sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho việc ứng dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất. Hiện nay do thửa ruộng nhỏ, khâu làm đất người nông dân chủ yếu cày bừa thủ công theo lối truyền thống bằng trâu, bò, thậm chí nhiều nơi người dân vẫn cuốc đất bằng tay.
Mặt khác khâu gieo cấy, thu hoạch phổ biến hiện nay vẫn áp dụng phương pháp thủ công là chính, chi phí cao, mất nhiều thời gian, năng suất lao động thấp, nông dân vẫn phải lao động cực nhọc. Sau DĐĐT, bà con hạch toán qua một vài vụ sản xuất thấy năng suất lúa tăng 5 - 10 tạ /ha, chi phí điện nước, công lao động tiết kiệm được 10 -15 %. Thu hoạch vụ đông, thương nhân về tận ruộng thu gom (Tổng cục Địa chính, 1998). DĐĐT sẽ tạo điều kiện sản xuất ra khối lượng sản phẩm hàng hoá đủ lớn giúp cho công nghiệp chế biến phát triển, thúc đẩy xuất khẩu hàng hoá nông sản.
LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Tình hình dồn điền đổi thửa trên thế giới và Việt Nam 1. Tình hình dồn điền đổi thửa trên thế giới Tình trạng manh mún ruộng đất xảy ra ở nhiều nơi trên thế giới. Để khắc phục tình trạng này, từ nhiều năm nay người ta đã tiến hành dồn điển đổi thửa, tích tụ đất đai,.
để việc sử dụng đất được hiệu quả hơn. * Nhật Bản: Để chấn hưng nền nông nghiệp, năm 1961 Chính phủ Nhật Bản đã ban hành chính sách nông nghiệp là đưa nông nghiệp từ quy mô nhỏ lên quy mô lớn. Để thực hiện mục tiêu này Bộ Nông nghiệp đề ra "sự nghiệp xây dựng ruộng đất với ba mục tiêu: rộng, chắc chắn, sâu". - Rộng: nâng kích thước thửa ruộng lên 0,3 ha.
- Chắc chắn: cải tạo nền đất yếu, nhiều bùn, hay lún trên cơ sở thiết kế xây dựng thoát nước cho từng thửa ruộng và từng khu vực để có thể sử dụng máy móc cho thuận lợi. - Sâu: cải tạo tầng canh tác ruộng đất đảm bảo độ dầy khoảng 1 m.