Đặt vấn đề Đất đai là nguồn tài nguyên vô cùng quý giá, là tư liệu sản xuất đặc biệt, là thành phần quan trọng của môi trường sống, là địa bàn phân bố các khu dân cư, xây dựng các cơ sở kinh tế, văn hóa - xã hội và an ninh - quốc phòng. Quá trình đô thị hóa diễn ra mạnh mẽ, xã hội ngày càng phát triển làm cho giá trị của đất tăng lên và nguồn tài nguyên đất ngày càng cạn kiệt đi do con người khai thác và sử dụng chưa hợp lý. Trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở nước ta hiện nay thì việc sử dụng đất và quản lý đất đai luôn là một vẫn đề mà đảng và nhà nước quan tâm hàng đầu. Chuyển quyền sử dụng đất là nội dung quan trọng trong công tác quản lý Nhà nước về đất đai và nó có quan hệ mật thiết với các nội dung khác.
Việc chuyển quyền sử dụng đất được thực hiện với các hình thức như: Chuyển đổi, chuyển nhượng, cho thuê, cho thuê lại, thừa kế, tặng cho, thế chấp. Điều này đã tạo điều kiện cho người sử dụng đất thực hiện các quyền liên quan đến đất đai. Thúc đẩy các quan hệ mua bán hợp tác kinh doanh và tạo điều kiện cho sự phát triển kinh tế xã hội. Bảo Lạc là một huyện vùng cao biên giới nằm ở phía Đông Bắc của tổ quốc.
Trong những năm qua, việc thực hiện quyền và nghĩa vụ của chủ sở hữu - Nhà nước và chủ sử dụng đất đai trong quản lý và sử dụng đất đai đã đạt được một số thành tích nhất định xong vẫn còn gặp nhiều khó khăn trong quá trình thực hiện Luật Đất đai. Do vậy, để thấy được những mặt tồn tại và những yếu kém trong công tác quản lý Nhà nước về đất đai nói chung và trong việc đảm bảo quyền lợi cũng như nghĩa vụ của nhà nước và chủ sử dụng trong quá trình quản lý và sử dụng đất đai, ta cần đánh giá một cách khách quan những kết quả đạt được, từ đó rút ra những bài học, kinh nghiệm nhằm quản lý và sử dụng đất đai một cách hiệu quả nhất. Xuất phát từ vẫn đề trên, được sự nhất trí của ban giám hiệu trường Đại học Nông lâm Thái Nguyên, Ban chủ nghiệm khoa Quản lý Tài nguyên, dưới sự hướng dẫn của Thầy giáo ThS. Trương Thành Nam, em tiến hành nghiên cứu đề tài ”Đánh giá công tác chuyển quyền sử dụng đất trên địa bàn huyện Bảo Lạc, tỉnh Cao Bằng trong giai đoạn 2012 - 2014”.2 Mục đích của đề tài Đánh giá được công tác chuyển quyền sử dụng đất trên địa bàn Huyện Bảo Lạc trong gian đoạn từ năm 2012 đến năm 2014, nhằm xác định được những kết quả đạt được và những hạn chế còn tồn tại trong công tác chuyển quyền sử dụng đất tại địa phương.
Qua đó đề xuất những giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả trong công tác quản lý nhà nước về đất đai, và khắc phục những tồn tại đó.3 Yêu cầu của đề tài - Điều tra được điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội và tình hình sử dụng đất trên địa bàn huyện Bảo Lạc - Đánh giá được kết quả chuyển quyền sử dụng đất giai đoạn từ năm 2012 đến năm 2014 của huyện Bảo Lạc - Điều tra sự hiểu biết của người dân địa phương về chuyển quyền sử dụng đất và đánh giá sự hiểu biết đó theo nhóm đối tượng. - Tìm hiểu các nguyên nhân từ đó đưa ra các kiến nghị và đề xuất các giải pháp cho các cấp có thẩm quyền phải phù hợp với thực tế của địa phương và phù hợp với luật pháp do Nhà nước quy định nhằm đẩy mạnh công tác ở địa phương. Ý nghĩa của đề tài - Ý nghĩa về học tập: Giúp sinh viên vận dụng được những kiến thức đã học vào thực tế. - Ý nghĩa trong thực tiễn: Từ quá trình nghiên cứu sẽ rút ra những kinh nghiệm trong công tác quản lý Nhà nước về đất đai nói chung và công tác chuyển QSD đất nói riêng.
Đề xuất những ý kiến nhằm giúp cơ quan chức năng ở địa phương có những phương hướng trong việc giải quyết những khó khăn, vướng mắc ở địa phương. 3 PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2.1 Cơ sở khoa học của đề tài 2.1 Cơ sở pháp lý của đề tài Văn bản pháp quy của nhà nước quy định liên quan tới công tác chuyển quyền -Hiến pháp năm 1992 - Luật đất đai 2003 ngày 26/11/2003 - Luật đất đai 2013 ngày 29/11/2013 trong đó bao gồm 8 hình thức chuyển quyền: chuyển đổi, chuyển nhượng, cho thuê, cho thuê lại, thừa kế ,tặng cho, thế chấp quyền sử dụng đất, góp vốn bằng quyền sử dụng đất. - Bộ luật dân sự năm 2005 - Nghị định 43/2014/NĐ-CP quy định chi tiết thi hành một số điều của luật đất đai. - Thông tư 23/2014/TT- BTNMT về giấy chứng nhận quyền sử dụng đất quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất.
- Thông tư 24/2014/TT-BTNMT về hồ sơ địa chính. - Thông tư 25/2014/TT-BTNMT về bản đồ địa chính. - Nghị định 44/2014/NĐ-CP quy định về giá đất. - Nghị định 45/2014/NĐ-CP quy định về thu tiền sử dụng đất.
- Thông tư 76/2014/TT-BTC hướng dẫn nghị định 45 về thu tiền sử dụng đất. - Nghị định 46/2014/NĐ-CP quy định về thu tiền thuế đất, thuế mặt nước. - Thông tư 77/2014/TT-BTC hướng dẫn nghị định 46 về thu tiền thuế đất, thuế mặt nước. - Nghị định 47/2014/NĐ-CP quy định về bồi thường ,hỗ trợ tái định cư khi nhà nước thu hồi đất.
Các văn bản pháp quy của huyện Bảo Lạc về chuyển quyền sử dụng đất. - Căn cứ quyết định số 41/2014/QĐ -UBND ngày 19/12/2014 của UBND tỉnh Cao Bằng về việc ban hành quy định về trình tự thủ tục thu hồi đất, trưng dụng đất, giao đất, cho thuê đất và chuyển mục đích sử dụng đất trên địa bàn tỉnh Cao Bằng. 4 - Căn cứ quyết định số 44/2014/QĐ-UBND quyết định về việc diện tích tối thiểu đượctách thửa đất với đất ở, ban hành mức giao đất ở đô thị,nông thôn trên địa bàn tỉnh Cao Bằng. - Căn cứ quyết định số 42/2014/QĐ -UBND quyết định về việc ban hành quy định bồi thường, hộ trợ và tái định cư khi nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh Cao Bằng.
- Căn cứ quyết định số 43/2014/QĐ -UBND quyết định về việc ban hành về trình tự, thủ tục đăng ký đất đai, quyền sử dụng đất trên địa bàn tỉnh Cao Bằng. Cơ sở lý luận của đề tài Chuyển quyền sử dụng đất là cơ sở cho việc thay đổi quan hệ pháp luật đất đai. Chuyển quyền sử dụng đất bao gồm có 8 hình thức chuyển quyền: chuyển đổi, chuyển nhượng, cho thuê, cho thuê lại, thừa kế,tặng cho quyền sử dụng đất, thế chấp, bảo lãnh, góp vốn bằng quyền sử dụng đất. Trong luật đất đai 2003 nhà nước đã ghi nhận sự thay đổi mối quan hệ đất đai toàn diện.Nhà nước thừa nhận đất đai có giá trị sử dụng và coi nó là một hàng há đặc biệt, cho phép người sử dụng được chuyển quyền khá rộng rải theo quy định của pháp luật dưới các hình thứcchuyển đổi, chuyển nhượng, cho thuê, thế chấp, bảo lãnh, góp vốn và thừa kế quyền sử dụng đất.
Các quyền này có trong luật đất đai 1993.Tuy vậy luật đất đai 1993 đã được soạn thảo với tinh thần đổi mới của hiến pháp 1992 và trong quá trình thực hiện đã được bổ sung hai lần cho phù hợp. Sau 10 năm thực hiện đã thu được những thành quả góp phần vào công tác quản lý và sử dụng đất.Song quá trình thực hiện luật đất đai năm 1993 cũng bộc lộ nhiều điểm còn chưa phù hợp với sự đổi mới của của đất nước với sự đổi mới và phát triển đất nước trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa.Để khắc phục những tồn tại trong luật đất đai 1993, đồng thời tạo hành lang pháp lý điều chỉnh quan hệ về đất đai, tại kỳ họp thứ 4, quốc hội khóa XI thông qua luật đất đai 2003. Đến luật đất đai 2013 sửa đổi, bổ sung nhiều quy định mới cụ thể hơnvà phù hợp hơn với yêu cầu của công tác quản lý, dụng đất đai hiện nay, khắc phục được những bất cập cũng như thiếu sót của Luật Đất đai cũ. Trong đó, nhiều nội dung được sửa đổi đáng chú ý như: Quyền và trách nhiệm của Nhà nước đối với đất đai; 5 Quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất; Giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất; Thu hồi đất, trưng dụng đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư; Đăng ký đất đai, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất; Tài chính về đất đai, giá đất và đấu giá quyền sử dụng đất; Hệ thống thông tin đất đai và cơ sở dữ liệu đất đai; Chế độ sử dụng các loại đất; Quyền và nghĩa vụ của người sử dụng đất, tại kỳ họp thứ 6, quốc hội khóa XIII thông qua luật đất đai 2013.
Như vậy, việc thực hiện các quyền năng cụ thể không chỉ đối với đất nông nghiệp mà còn đối với mọi loại đất. Nhà nước chỉ không cho phép chuyển quyền sử dụng đất trong 3 trường hợp sau: - Đất sử dụng không có giấy tờ hợp pháp - Đất giao cho các tổ chức mà pháp luật quy định không được phép chuyển mục đích sử dụng. - Đất đang có tranh chấp. Cơ sở thực tiễn của đề tài Cùng với sự phát triển của toàn cầu, Việt Nam cũng đang dần đổi mới với xu thế hiện đại hoá đất nước.
Xã hội ngày càng phát triển, thị trường đất đai ngày càng sôi động, vì vậy nhu cầu chuyển quyền SDĐ của người sử dụng cũng như công tác quản lý nhà nước trong lĩnh vực này là một tất yếu khách quan nhằm đạt tới một sự phát triển cao hơn, phù hợp hơn nhằm đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của người sử dụng cũng như của toàn xã hội. Huyện Bảo Lạc là một huyện vùng cao biên giớinằm ở phía đông Bắc của tổ quốc, Nằm trong khoảng toạ độ đia lý từ 22˚44‟55” - 23˚05‟40 Vĩ độ bắc, 05˚32‟30” - 105˚52‟40” Kinh độ đông, nằm về phía Tây của tỉnh Cao Bằng. Sự hội nhập kinh tế và nhu cầu phát triển xã hội kèm theo sự gia tăng dân số do đó nhu cầu về sử dụng đất cũng ngày càng tăng. Chính vì nhu cầu thực tiễn này mà chuyển quyền sử dụng đất đã là vẫn đề được quan tâm lớn không chỉ của người dân mà còn của các cấp, các ngành nhất là cơ quan quản lý đất đai tại địa phương.