MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Ngày nay, thế giới đang bước sang nền công nghiệp 4.0 với sự phát triển mạnh mẽ của khoa học kỹ thuật, trong đó việc ứng dụng công nghệ thông tin (CNTT) vào giáo dục ngày càng phát triển. Giáo dục đào tạo đóng vai trò quan trọng là nhân tố chìa khóa, là động lực thúc đẩy nền kinh tế phát triển. Không chỉ ở Việt Nam mà ở hầu hết các quốc gia khác trên thế giới, các chính phủ đều coi giáo dục là quốc sách hàng đầu.
Vậy tại sao giáo dục đào tạo lại có tầm quan trọng đến chiến lược phát triển đất nước như vậy? - Thứ nhất: Giáo dục đào tạo là điều kiện tiên quyết góp phần phát triển kinh tế. - Thứ hai: Giáo dục đào tạo góp phần ổn định chính trị xã hội. - Thứ ba: Và trên hết giáo dục đào tạo góp phần nâng cao chỉ số phát triển con người. Hiểu được điều này, Việt Nam cũng là một trong những quốc gia rất coi trọng sự phát triển của nền giáo dục, đã và đang củng cố xây dựng nền giáo dục thực sự vững mạnh và có chất lượng.
Vì vậy mà trong suốt những năm qua Đảng và nhà nước đã luôn quan tâm và tập trung đầu tư rất nhiều cho nền giáo dục Việt Nam. Xây dựng và phát triển một nền giáo dục có chất lượng nhằm đáp ứng nhu cầu của người học và nhu cầu xã hội là hướng đi tất yếu của giáo dục Việt Nam. Đặc biệt, xu thế toàn cầu hóa càng đòi hỏi giáo dục đại học (GDĐH) phải nâng cao hơn nữa chất lượng đào tạo (CLĐT) để tăng cường tính cạnh tranh trong môi trường hội nhập. Nước ta đang trong quá trình hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, sự phát triển nhanh chóng của khoa học và công nghệ, khoa học giáo dục và sự cạnh tranh quyết liệt trên nhiều lĩnh vực giữa các quốc gia đòi hỏi phải đổi mới giáo dục.
Thực chất cạnh tranh giữa các quốc gia hiện nay là cạnh tranh về nguồn nhân lực, CLĐT, và khoa học và công nghệ. Hiện nay trên thế giới có nhiều quan điểm khác nhau về việc đánh giá CLĐT đại học (ĐH) như: đánh giá đầu vào, đánh giá quá trình đào tạo, đánh giá sản phẩm 1 Luan van đầu ra. Xu hướng mà các nước có nền giáo dục tiên tiến sử dụng hiện nay để đánh giá sản phẩm đầu ra của đào tạo ĐH là con người cụ thể. Nếu như người tốt nghiệp ra trường có những phẩm chất, năng lực đáp ứng được yêu cầu của nhà tuyển dụng thì sẽ nhận được việc làm.
Tuy nhiên, cần nhìn nhận thẳng thắn rằng hạn chế lớn nhất của GDĐH nước ta hiện nay là CLĐT chưa tương xứng với đòi hỏi của sự phát triển kinh tế - xã hội và nếu không có các giải pháp đổi mới toàn diện, có tính đột phá thì không thể nâng cao CLĐT, nhằm đáp ứng nhu cầu nhân lực có chất lượng cao của đất nước, bảo vệ lợi ích chính đáng của người học và yêu cầu không ngừng đổi mới tri thức để phục vụ xã hội, đồng thời đất nước sẽ mất đi lợi thế cạnh tranh quan trọng về chất lượng và số lượng nguồn nhân lực. [1] Hiểu biết về chất lượng là rất quan trọng, nhưng biết làm thế nào để đạt được chất lượng, nhất là CLĐT còn là việc quan trọng hơn. Vì vậy, bên cạnh nhiệm vụ thiết lập các chuẩn chất lượng cho phù hợp, đối chiếu khách quan, chính xác thực tế với chuẩn chung thì mỗi trường ĐH còn có nhiệm vụ tìm ra được biện pháp nâng thực trạng ngang với chuẩn. Đây mới thực sự là cái đích cuối cùng mà các trường cần hướng đến.
Trường Đại học Công nghệ Thông tin (ĐH CNTT), Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh (ĐHQG-HCM) là trường ĐH công lập đào tạo về công nghệ thông tin và truyền thông (CNTT&TT) được thành lập theo quyết định số 134/2006/QĐ- TTg ngày 08/6/2006 của Thủ tướng Chính phủ trên cơ sở Trung tâm Phát triển Công nghệ Thông tin. Là trường thành viên của ĐHQG-HCM, Trường ĐH CNTT có nhiệm vụ đào tạo nguồn nhân lực CNTT góp phần tích cực vào sự phát triển của nền công nghiệp CNTT Việt Nam, đồng thời tiến hành nghiên cứu khoa học và chuyển giao CNTT tiên tiến, đặc biệt là hướng vào các ứng dụng nhằm góp phần đẩy mạnh sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. [47] Đến nay đánh giá chất lượng giáo dục hiện đang dần phát triển và có nhiều nghiên cứu thực hiện với sự cộng tác trong và ngoài nước. Đi sâu hơn về đánh giá chung của toàn trường thì đánh giá chất lượng từng ngành đào tạo cũng đang là xu hướng phát triển hiện nay vì đây là “những phương tiện quan trọng để giúp nhà trường 2 Luan van nâng cao CLĐT, giáo dục của mình một cách thường xuyên và khẳng định uy tín của nhà trường trong xã hội”.27] Các chương trình đào tạo của Trường được thiết kế đáp ứng tốt nhu cầu học tập, nghiên cứu đa dạng của người học và cung cấp nguồn nhân lực chất lượng cao theo yêu cầu của xã hội về lĩnh vực CNTT&TT theo các cấp độ từ bậc đào tạo ĐH đến sau đại học (SĐH) (bao gồm thạc sỹ và tiến sỹ).
Với quy mô đào tạo ĐH chính quy hiện nay gần 10000 sinh viên (SV), trong đó ngành CNTT là 600 SV. [17] Trường ĐH CNTT là đơn vị mới, để đạt được những thành quả và có được vị thế cao như hiện nay đó là sự cố gắng không ngừng của cả một tập thể. Trường luôn chú trọng đến công tác nâng cao CLĐT, nhằm thực hiện sứ mạng của mình: “Trường ĐH CNTT là một trung tâm đào tạo ĐH, SĐH cung cấp nguồn nhân lực chất lượng cao, nhằm đáp ứng nhu cầu của thị trường lao động và phục vụ cộng đồng”. Xuất phát từ những lý do trên, tôi chọn đề tài: “Đánh giá chất lượng đào tạo ngành Công nghệ thông tin trình độ đại học tại Trường Đại học Công nghệ Thông tin” làm đề tài nghiên cứu.
Mục tiêu nghiên cứu Từ việc nghiên cứu cơ sở lý luận liên quan đến đánh giá CLĐT ĐH và dựa vào mô hình đánh giá với các yếu tố bên trong ảnh hưởng đến CLĐT mà người nghiên cứu đã nêu ra để đánh giá thực trạng CLĐT ngành CNTT trình độ ĐH tại Trường và đề xuất các biện pháp nhằm giúp khoa KH&KTTT nâng cao hiệu quả đào tạo ngành CNTT. Nhiệm vụ nghiên cứu - Nhiệm vụ 1: Nghiên cứu cơ sở lý luận liên quan đến đánh giá CLĐT ĐH. - Nhiệm vụ 2: Đánh giá thực trạng CLĐT ngành CNTT trình độ ĐH tại Trường ĐH CNTT. - Nhiệm vụ 3: Đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao CLĐT ngành CNTT trình độ ĐH tại Trường ĐH CNTT.
Khách thể và đối tượng nghiên cứu Khách thể nghiên cứu: Quá trình đào tạo ngành CNTT trình độ ĐH tại Trường ĐH CNTT. Đối tượng nghiên cứu: CLĐT ngành CNTT trình độ ĐH tại Trường ĐH CNTT. Giả thuyết nghiên cứu Chất lượng đào tạo ngành CNTT trình độ ĐH tại Trường ĐH CNTT trong những năm qua vẫn chưa tốt so với yêu cầu của nghề nghiệp và xã hội, nếu thực hiện những giải pháp mà người nghiên cứu đưa ra thì CLĐT ngành CNTT sẽ được cải thiện và nâng cao. Phạm vi nghiên cứu Đề tài tập trung nghiên cứu về các yếu tố bên trong Trường ĐH CNTT ảnh hưởng đến CLĐT ngành CNTT trình độ ĐH tại Trường.
Các số liệu khảo sát và nghiên cứu giới hạn trong các khóa đào tạo ngành CNTT thuộc Trường từ năm 2013 đến nay. Phương pháp nghiên cứu 7. Phương pháp nghiên cứu lý luận - Phân tích và tổng hợp tài liệu liên quan đến đánh giá CLĐT. - Nghiên cứu các tiêu chuẩn về đánh giá CLĐT.
- Nghiên cứu hệ thống quản lý đào tạo tại Trường ĐH CNTT nói chung và đối với ngành CNTT nói riêng. Phương pháp nghiên cứu thực tiễn - Phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi: người nghiên cứu sử dụng phiếu khảo sát đối với sinh viên đã tốt nghiệp, sinh viên đang học, cán bộ quản lý, nhân viên và giảng viên tham gia giảng dạy ngành CNTT trình độ ĐH tại Trường. - Phương pháp chuyên gia: xin ý kiến nhận xét của những chuyên gia về lĩnh vực đánh giá, kiểm định CLĐT. - Phương pháp phỏng vấn: trao đổi với sinh viên, giảng viên, nhân viên phục vụ đào tạo… 4 Luan van 7.
Phương pháp xử lý dữ liệu Sử dụng toán thống kê xử lý các thông tin khảo sát để mô tả. Cấu trúc của Luận văn Cấu trúc của Luận văn gồm 3 phần A. PHẦN MỞ ĐẦU B. PHẦN NỘI DUNG • Chương 1: Cơ sở lý luận về đánh giá CLĐT.
• Chương 2: Thực trạng CLĐT ngành CNTT trình độ ĐH tại Trường ĐH CNTT. • Chương 3: Giải pháp nâng cao CLĐT ngành CNTT trình độ ĐH tại Trường ĐH CNTT. PHẦN KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 5 Luan van Chương 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ ĐÁNH GIÁ CHẤT LƯỢNG ĐÀO TẠO 1.
Tổng quan về hoạt động đánh giá chất lượng đào tạo 1. Trên thế giới Các nghiên cứu về lý thuyết đo lường trong giáo dục được thực hiện tương đối nhiều, phát triển mạnh nhất ở Anh và Mỹ. Các ấn phẩm liên quan đến đo lường trong giáo dục được thực hiện bài bản, phát hành rộng rãi và được chỉnh sửa hàng năm, chủ yếu các nghiên cứu này là của các trường ĐH. Đây là nguồn tài liệu tham khảo phong phú cho việc tổng hợp lý thuyết đo lường trong giáo dục.
Ngoài ra, hướng nghiên cứu lần theo dấu vết cũng được đẩy mạnh, chủ yếu là để đánh giá và xếp loại các trường ĐH theo chuyên ngành đào tạo, đồng thời các trường ĐH có căn cứ để điều chỉnh CTĐT. Các nghiên cứu này có thể do các trường ĐH tự thực hiện và cũng có thể do các tổ chức đánh giá CLĐT, các tổ chức nghề nghiệp thực hiện. Nó có một ưu điểm rất lớn là sự áp dụng các lý thuyết đo lường trong các kỹ thuật đo lường cụ thể và có thể cung cấp cho các nhà nghiên cứu về sau những bài học tốt về kỹ thuật, phương pháp đo lường và triển khai xây dựng các tiêu chí đánh giá trong các vấn đề cụ thể. Những nghiên cứu theo hướng này có thể kể đến cuộc điều tra 3000 cựu SV do trường ĐH Mebourne của Úc thực hiện năm 1999, cuộc điều tra 6000 cựu SV do trường ĐH Michigan của Úc thực hiện năm 2001.