Khóa luận: Đánh giá nuôi dưỡng, chăm sóc và phòng trị bệnh đàn bò sữa tại Kibbutz Lotan, Israel

Chăm sóc và phòng trị bệnh cho đàn bò sữa là một trong những yếu tố quan trọng quyết định đến năng suất và chất lượng… 53 trang · Đại học Thái Nguyên · 2023.

• Tác giả: Thào A Cở
• Người hướng dẫn: TS. Trần Văn Thăng
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Thú y
• Đề tài: Đánh Giá Quá Trình Nuôi Dưỡng, Chăm Sóc Và Phòng Trị Bệnh Cho Đàn Bò Sữa Nuôi Tại Kibbutz Lotan, Israel
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC TỪ, CỤM TỪ VIẾT TẮT
• 1. MỤC LỤC
• 1.1. Mục đích và yêu cầu của đề tài
• 1.1.1. Mục đích của đề tài
• 1.1.2. Yêu cầu của đề tài
• 1.2. TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.2.1. Điều kiện cở sở nơi thực tập
• 1.2.2. Điều kiện tự nhiên
• 1.2.3. Cơ sở vật chất
• 1.2.4. Tổng quan tài liệu
• 1.2.5. Cơ sở khoa học của đề tài
• 1.2.6. Tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước
• 1.3. ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 1.3.1. Đối tượng và vật liệu nghiên cứu
• 1.3.2. Địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 1.3.3. Nội dung nghiên cứu
• 1.3.4. Phương pháp nghiên cứu
• 1.3.5. Các chỉ tiêu theo dõi
• 1.3.6. Phương pháp theo dõi
• 1.3.7. Phương pháp xử lý số liệu
• 1.4. KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 1.4.1. Tình hình chăn nuôi bò sữa tại Kibbutz Lotan
• 1.4.2. Khả năng thu nhận thức ăn của bò sữa
• 1.4.3. Đánh giá khả năng sinh sản của bò cái tơ lỡ và bò sữa
• 1.4.4. Đánh giá về năng suất sữa và chu kỳ vắt sữa của bò sữa
• 1.4.5. Kết quả chẩn đoán và điều trị một số bệnh phổ biến trên đàn bò sữa
• 1.5. KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC 1

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Chăm Sóc Bò Sữa Tại Kibbutz Lotan Israel

Chăm sóc và phòng trị bệnh cho đàn bò sữa là một trong những yếu tố quan trọng quyết định đến năng suất và chất lượng sữa. Tại Kibbutz Lotan, Israel, quy trình này được thực hiện một cách bài bản và khoa học. Đàn bò sữa tại đây không chỉ được chăm sóc tốt mà còn được áp dụng các công nghệ hiện đại trong chăn nuôi. Điều này giúp nâng cao hiệu quả sản xuất và đảm bảo sức khỏe cho đàn bò.

1.1. Điều Kiện Tự Nhiên và Cơ Sở Vật Chất Tại Kibbutz Lotan

Kibbutz Lotan nằm ở khu vực có khí hậu khắc nghiệt, nhưng nhờ vào cơ sở vật chất hiện đại, việc chăm sóc bò sữa vẫn diễn ra hiệu quả. Trang trại được trang bị các thiết bị tiên tiến như máy vắt sữa và hệ thống xử lý nước thải, giúp tối ưu hóa quy trình sản xuất.

1.2. Vai Trò Của Kỹ Thuật Chăn Nuôi Trong Chăm Sóc Bò Sữa

Kỹ thuật chăn nuôi đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao năng suất sữa. Tại Kibbutz Lotan, các phương pháp chăn nuôi hiện đại được áp dụng, từ chế độ dinh dưỡng đến quản lý sức khỏe, giúp bò sữa phát triển tốt và sản xuất sữa ổn định.

II. Thách Thức Trong Chăm Sóc Bò Sữa Tại Kibbutz Lotan

Mặc dù có nhiều thuận lợi, nhưng việc chăm sóc bò sữa tại Kibbutz Lotan cũng gặp phải không ít thách thức. Khí hậu khắc nghiệt và nguồn thức ăn hạn chế là những yếu tố ảnh hưởng lớn đến sức khỏe và năng suất của đàn bò. Việc quản lý và chăm sóc bò sữa cần phải được thực hiện một cách cẩn thận để đảm bảo hiệu quả.

2.1. Khó Khăn Về Khí Hậu và Nguồn Thức Ăn

Khí hậu khô hạn và lượng mưa thấp tại Israel gây khó khăn cho việc cung cấp thức ăn tự nhiên cho bò sữa. Do đó, việc nhập khẩu thức ăn trở thành một giải pháp cần thiết nhưng cũng làm tăng chi phí sản xuất.

2.2. Các Bệnh Thường Gặp Ở Bò Sữa

Đàn bò sữa tại Kibbutz Lotan thường gặp phải một số bệnh như viêm vú và bệnh chân móng. Việc phát hiện và điều trị kịp thời là rất quan trọng để duy trì sức khỏe cho đàn bò và đảm bảo năng suất sữa.

III. Phương Pháp Chăm Sóc Bò Sữa Tại Kibbutz Lotan

Để đảm bảo sức khỏe và năng suất cho đàn bò sữa, Kibbutz Lotan áp dụng nhiều phương pháp chăm sóc hiện đại. Từ chế độ dinh dưỡng đến công tác thú y, mọi quy trình đều được thực hiện một cách khoa học và hiệu quả.

3.1. Chế Độ Dinh Dưỡng Đặc Biệt Cho Bò Sữa

Chế độ dinh dưỡng cho bò sữa tại Kibbutz Lotan được thiết kế đặc biệt để đáp ứng nhu cầu dinh dưỡng của từng giai đoạn phát triển. Thức ăn được cung cấp đa dạng và giàu chất dinh dưỡng, giúp bò sữa phát triển khỏe mạnh.

3.2. Công Tác Thú Y và Phòng Bệnh

Công tác thú y tại Kibbutz Lotan được thực hiện định kỳ, bao gồm khám bệnh và tiêm phòng cho đàn bò. Việc này giúp phát hiện sớm các bệnh và giảm thiểu rủi ro cho sức khỏe của bò sữa.

IV. Ứng Dụng Kết Quả Nghiên Cứu Về Chăm Sóc Bò Sữa

Kết quả nghiên cứu về chăm sóc và phòng trị bệnh cho đàn bò sữa tại Kibbutz Lotan đã mang lại nhiều ứng dụng thực tiễn. Những phương pháp và kỹ thuật được áp dụng không chỉ giúp nâng cao năng suất mà còn cải thiện chất lượng sữa.

4.1. Nâng Cao Năng Suất Sữa Qua Kỹ Thuật Hiện Đại

Việc áp dụng các kỹ thuật hiện đại trong chăn nuôi đã giúp Kibbutz Lotan nâng cao năng suất sữa. Trung bình mỗi con bò sản xuất khoảng 36 lít sữa mỗi ngày, góp phần vào doanh thu ổn định cho trang trại.

4.2. Cải Thiện Chất Lượng Sữa Nhờ Chăm Sóc Tốt

Chất lượng sữa tại Kibbutz Lotan được cải thiện nhờ vào chế độ dinh dưỡng hợp lý và công tác vệ sinh tốt. Sữa sản xuất ra không chỉ đạt tiêu chuẩn an toàn thực phẩm mà còn được ưa chuộng trên thị trường.

V. Kết Luận Về Chăm Sóc Bò Sữa Tại Kibbutz Lotan

Chăm sóc và phòng trị bệnh cho đàn bò sữa tại Kibbutz Lotan là một quy trình phức tạp nhưng cần thiết để đảm bảo sức khỏe và năng suất cho đàn bò. Những thách thức và phương pháp chăm sóc hiện đại đã được áp dụng hiệu quả, tạo ra những kết quả tích cực cho trang trại.

5.1. Tương Lai Của Ngành Chăn Nuôi Bò Sữa Tại Israel

Ngành chăn nuôi bò sữa tại Israel, đặc biệt là tại Kibbutz Lotan, có tiềm năng phát triển mạnh mẽ nhờ vào việc áp dụng công nghệ và kỹ thuật tiên tiến. Điều này hứa hẹn sẽ mang lại nhiều cơ hội cho ngành nông nghiệp.

5.2. Đề Xuất Giải Pháp Cải Thiện Chăm Sóc Bò Sữa

Để nâng cao hiệu quả chăm sóc bò sữa, cần tiếp tục nghiên cứu và áp dụng các giải pháp mới, từ chế độ dinh dưỡng đến công tác thú y. Việc này sẽ giúp cải thiện sức khỏe và năng suất cho đàn bò sữa trong tương lai.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Ngành chăn nuôi bò sữa giữ vai trò quan trọng trong việc cung cấp nguồn thực phẩm giàu dinh dưỡng cho xã hội. Bò sữa là loài động vật nhai lại có cấu tạo dạ dày bốn ngăn phức tạp, đòi hỏi khẩu phần thức ăn phải cân bằng nghiêm ngặt về mặt dinh dưỡng để đảm bảo quá trình sinh trưởng và tiết sữa. Tuy nhiên, việc phát triển đàn bò sữa cao sản luôn đối mặt với nhiều thách thức lớn về kỹ thuật, nguồn vốn đầu tư, chất lượng sữa thương phẩm và tính mẫn cảm cao của gia súc đối với các bệnh lý truyền nhiễm cũng như bệnh sản khoa.

Tại Việt Nam, phần lớn đàn bò sữa vẫn được nuôi dưỡng theo quy mô nông hộ nhỏ lẻ, phân tán (chiếm hơn 84% tổng đàn), gây khó khăn cho việc kiểm soát dịch bệnh, áp dụng đồng bộ cơ giới hóa và đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm. Ngược lại, Israel là quốc gia có phần lớn diện tích là đất đai hoang hóa, khí hậu sa mạc khô hạn khắc nghiệt, nguồn nước ngọt khan hiếm và thức ăn chăn nuôi chủ yếu phải nhập khẩu, nhưng lại xây dựng được nền nông nghiệp công nghệ cao và ngành chăn nuôi bò sữa đạt năng suất hàng đầu thế giới. Khóa luận tốt nghiệp của sinh viên Thào A Cở (ngành Thú y, Trường Đại học Nông Lâm – Đại học Thái Nguyên) thực hiện đề tài "Đánh giá quá trình nuôi dưỡng, chăm sóc và phòng trị bệnh cho đàn bò sữa nuôi tại Kibbutz Lotan, Israel" nhằm khảo sát thực tế quy trình kỹ thuật tại một trang trại chăn nuôi công nghiệp của Israel, từ đó rút ra các bài học kinh nghiệm chuyên môn.

Mục tiêu nghiên cứu được xác định cụ thể gồm hai nội dung:

1. Đánh giá được quá trình nuôi dưỡng và chăm sóc đàn bò sữa nuôi tại trang trại Kibbutz Lotan, Israel.
2. Thực hiện tốt công tác chẩn đoán và điều trị một số bệnh thường gặp trên đàn bò sữa tại trang trại.

Yêu cầu nghiên cứu bao gồm: theo dõi và ghi chép số liệu đầy đủ, đảm bảo tính khách quan, trung thực đối với các chỉ tiêu nghiên cứu; vận dụng đúng quy trình nuôi dưỡng, chăm sóc và phòng trị bệnh cho đàn bò qua các giai đoạn; tiếp thu các tiến bộ kỹ thuật hiện đại từ thực tiễn sản xuất bò sữa tại Israel.

• Đối tượng nghiên cứu: Đàn bò sữa giống Holstein Friesian (HF) ở các giai đoạn tiết sữa khác nhau, đàn bò cái hậu bị và các ca bệnh thường gặp (viêm vú, viêm móng) tại cơ sở chăn nuôi.
• Địa điểm nghiên cứu: Trang trại chăn nuôi bò sữa thuộc Kibbutz Lotan, miền Nam Israel.
• Thời gian nghiên cứu: Từ tháng 12 năm 2021 đến tháng 6 năm 2022.
• Phạm vi nghiên cứu: Đánh giá số liệu chăn nuôi giai đoạn 2020 – 2022 của trang trại, theo dõi các chỉ tiêu tiêu thụ thức ăn, sinh lý sinh sản, năng suất sữa và hiệu quả phác đồ điều trị bệnh lâm sàng trên đàn bò trong thời gian thực tập.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng nội dung dựa trên hệ thống cơ sở lý thuyết chuyên ngành chăn nuôi và thú y:

• Đặc điểm tiêu hóa của gia súc nhai lại: Phân tích cơ chế tiêu hóa hai giai đoạn (giai đoạn ăn thức ăn thô và giai đoạn ợ lên nhai lại). Dạ dày gồm 4 ngăn (dạ cỏ, dạ tổ ong, dạ lá sách, dạ múi khế), trong đó hệ vi sinh vật dạ cỏ đóng vai trò lên men, phân giải chất xơ thành các axit béo bay hơi và glucose. Dạ lá sách thực hiện chức năng tái hấp thu nước trước khi thức ăn chuyển xuống dạ múi khế và ruột non.
• Sinh lý sinh sản của bò sữa: Khung lý thuyết về các chỉ tiêu sinh sản của giống bò sữa HF, bao gồm tuổi và khối lượng động dục lần đầu, chu kỳ động dục (trung bình 21 ngày), thời gian phối giống lần đầu (14 – 15 tháng tuổi), tuổi đẻ lứa đầu (24 – 25 tháng tuổi) và khoảng cách lứa đẻ mục tiêu (12 tháng).
• Cơ sở bệnh học thú y: Phân tích căn bệnh học của bệnh viêm vú (Mastitis) do vi sinh vật gây ra, trong đó liên cầu khuẩn (Streptococcus, đặc biệt là S. agalactiae) chiếm 86%, tụ cầu khuẩn (Staphylococcus aureus) chiếm 5,4%, trực khuẩn (E. coli, vi khuẩn sinh mủ) chiếm tỷ lệ còn lại; phân loại viêm vú lâm sàng (thể quá cấp, cấp tính, á cấp tính, mạn tính, thể thanh dịch, cata, có mủ, hoại tử) và viêm vú cận lâm sàng. Bệnh học bệnh chân móng ở bò sữa liên quan đến nền chuồng bê tông, điều kiện ẩm ướt, chứng toan huyết do thừa thức ăn tinh và thiếu hụt vi chất dinh dưỡng (Biotin, Vitamin A, B3, C, Kẽm).

Phương pháp nghiên cứu thực nghiệm và thu thập dữ liệu:

• Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp: Thu thập dữ liệu tổng đàn, sản lượng sữa và quy trình quản lý của trang trại Kibbutz Lotan giai đoạn 2020 – 2022.
• Phương pháp theo dõi khẩu phần và thu nhận thức ăn: Trực tiếp ghi chép khối lượng thức ăn hỗn hợp hoàn chỉnh (TMR) cấp cho bò và đo lường lượng vật chất khô (VCK) thu nhận hàng ngày trên 15 cá thể cho mỗi giai đoạn tiết sữa.
• Phương pháp theo dõi chỉ tiêu sinh sản: Theo dõi trên đàn bò cái tơ lỡ (n=10) và đàn bò đang vắt sữa (n=10–15) về tuổi động dục, khối lượng động dục, chu kỳ động dục, thời gian phối giống, tuổi đẻ lứa đầu, hệ số phối giống và khoảng cách giữa hai lứa đẻ.
• Phương pháp đo lường năng suất và chất lượng sữa: Ghi nhận sản lượng sữa từng lần vắt qua hệ thống máy vắt tự động và phần mềm quản lý đàn (n=15–30 cá thể tùy giai đoạn), theo dõi chu kỳ vắt sữa chuẩn 305 ngày.
• Phương pháp chẩn đoán và điều trị bệnh: Chẩn đoán lâm sàng qua quan sát trạng thái toàn thân, dáng đi, tình trạng sưng nóng đỏ đau của bầu vú, kiểm tra cảm quan chất tiết sữa và thử phản ứng ngưng kết CMT (California Mastitis Test). Thực hiện phác đồ điều trị bằng kháng sinh, thuốc kháng viêm và kỹ thuật ngoại khoa cắt gọt móng.
• Công thức tính toán:
  • Tỷ lệ mắc bệnh (%) = (Số bò mắc bệnh / Số bò theo dõi) × 100
  • Tỷ lệ khỏi bệnh (%) = (Số bò khỏi bệnh / Số bò điều trị) × 100
• Phương pháp xử lý số liệu: Quản lý dữ liệu bằng phần mềm Microsoft Excel và phân tích thống kê sinh học bằng phần mềm Minitab 17, biểu thị kết quả dưới dạng giá trị trung bình và sai số chuẩn (Mean ± SE).

Nội dung chính theo từng chương

Phần 1: Mở đầu

Trình bày tính cấp thiết của đề tài xuất phát từ nhu cầu học tập các mô hình chăn nuôi bò sữa công nghệ cao trên thế giới để giải quyết những hạn chế của ngành chăn nuôi trong nước. Giới thiệu tổng quan về năng lực nông nghiệp của Israel, xác định mục đích, yêu cầu và nhiệm vụ của đợt thực tập tốt nghiệp.

Phần 2: Tổng quan tài liệu

• Điều kiện cơ sở nơi thực tập: Khái quát vị trí địa lý, địa hình 4 vùng và khí hậu cận nhiệt đới/sa mạc của Israel. Giới thiệu lịch sử hình thành Kibbutz Lotan từ năm 1983, quy mô dân số dưới 200 người và cơ sở hạ tầng của trang trại (gồm 3 chuồng bò vắt sữa, 1 chuồng đẻ, 1 chuồng bò tơ lỡ, 1 chuồng bê dưới 6 tháng, 50 chuồng bê cá thể; trang bị 1 xe trộn TMR, 2 máy kéo, máy ép phân tự động, hệ thống lọc và tái chế nước thải, bồn chứa sữa, máy bơm sữa cho bê).
• Cơ sở khoa học của đề tài: Hệ thống hóa lý thuyết về giải phẫu sinh lý tiêu hóa của động vật nhai lại, cơ chế hình thành sữa, các chỉ tiêu sinh lý sinh sản tiêu chuẩn của giống bò HF. Phân tích chi tiết nguyên nhân, triệu chứng, bệnh lý và phương pháp phòng trị bệnh viêm vú và bệnh chân móng.
• Tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước: Tổng thuật bức tranh ngành chăn nuôi bò sữa toàn cầu (châu Âu, Bắc Mỹ, châu Á) và thực trạng phát triển tại Việt Nam, đặc biệt nhấn mạnh mô hình ứng dụng công nghệ thụ tinh trong ống nghiệm (IVF) của Tập đoàn TH True Milk tại Nghệ An và mô hình chăn nuôi tại cao nguyên Mộc Châu (Sơn La).

Phần 3: Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu

Quy định đối tượng vật liệu là đàn bò sữa giống HF tại trang trại Kibbutz Lotan. Mô tả chi tiết các chỉ tiêu kỹ thuật cần theo dõi (khẩu phần VCK, sinh sản bò tơ, sinh sản bò vắt sữa, năng suất sữa qua 3 giai đoạn của chu kỳ 305 ngày, dịch tễ 2 bệnh phổ biến). Trình bày phương pháp vận hành máy tính quản lý đàn, phương pháp thử nghiệm CMT và công thức thống kê xử lý số liệu bằng Minitab 17.

Phần 4: Kết quả và thảo luận

Trình bày và phân tích các số liệu thực nghiệm thu thập được tại trang trại Kibbutz Lotan thông qua 5 nội dung:

1. Thực trạng quy mô tổng đàn và sản lượng sữa giai đoạn 2020 – 2022.
2. Đánh giá lượng thu nhận VCK theo 3 giai đoạn của chu kỳ tiết sữa (sau đẻ – 10 tuần; 11 – 20 tuần; 21 – 44 tuần).
3. Đánh giá các chỉ tiêu sinh lý sinh sản của đàn bò cái tơ lỡ và đàn bò đang khai thác sữa.
4. Đánh giá năng suất sữa bình quân theo từng giai đoạn tiết sữa và độ dài chu kỳ vắt sữa.
5. Kết quả điều tra tỷ lệ mắc bệnh viêm vú, bệnh chân móng và đánh giá hiệu quả của các phác đồ điều trị thú y được áp dụng tại trang trại.

Phần 5: Kết luận và đề nghị

Đưa ra kết luận tổng hợp về sự tăng trưởng quy mô đàn, khả năng thu nhận thức ăn, các chỉ tiêu sinh sản, năng suất sữa và tỷ lệ chữa khỏi bệnh. Đề xuất các giải pháp kỹ thuật nhằm cải thiện quy trình vệ sinh chuồng trại, hệ thống làm mát chống sốc nhiệt mùa hè và khử trùng thiết bị vắt sữa.

Kết quả và đóng góp

1. Quy mô đàn và sản lượng sữa (Giai đoạn 2020 – 2022)

Quy mô đàn bò và tổng sản lượng sữa của trang trại Kibbutz Lotan duy trì mức tăng trưởng ổn định qua các năm.

Năm	Số lượng bò (con)	Sản lượng sữa (tấn)	Tốc độ tăng sản lượng sữa (%)
2020	345	3.795	-
2021	360	3.960	+4,35%
2022	375	4.125	+4,17%

Sản lượng sữa bình quân của một cá thể bò sữa tại trang trại trong 3 năm đạt 11.000 kg/chu kỳ vắt sữa 305 ngày (tương đương khoảng 36 lít/con/ngày trên tổng đàn khai thác 370 con).

2. Khả năng thu nhận thức ăn theo chu kỳ tiết sữa

Khả năng thu nhận vật chất khô (VCK) có sự khác biệt rõ rệt giữa các giai đoạn của chu kỳ khai thác sữa (theo dõi trên 15 con/giai đoạn).

Giai đoạn của chu kỳ vắt sữa	Số bò theo dõi (con)	Lượng thu nhận thức ăn (kg VCK/con/ngày) (Mean ± SE)
Từ sau đẻ – 10 tuần	15	19,03 ± 1,16
Từ 11 – 20 tuần	15	20,15 ± 1,45
Từ 21 – 44 tuần	15	20,24 ± 1,68

Giai đoạn đầu (sau đẻ – 10 tuần), lượng thu nhận VCK thấp nhất (19,03 kg/con/ngày) do thể tích dạ cỏ chưa phục hồi hoàn toàn sau áp lực chèn ép của bào thai trong giai đoạn mang thai cuối, kết hợp với tỷ lệ thức ăn tinh cao làm giảm hàm lượng chất xơ kích thích tiêu hóa. Sang giai đoạn 2 và giai đoạn 3, khi tỷ lệ tinh/thô chuyển dịch về mức 35/65 và 20/80, chức năng dạ cỏ ổn định giúp lượng thu nhận VCK tăng lên trên 20 kg/con/ngày.

3. Các chỉ tiêu sinh lý sinh sản

Số liệu theo dõi trên đàn bò cái tơ lỡ (hậu bị) và đàn bò đang vắt sữa phản ánh khả năng quản lý giống và sinh sản đạt chuẩn quốc tế của giống bò HF.

Đối tượng	Chỉ tiêu theo dõi	Đơn vị tính	Số lượng theo dõi (n)	Giá trị (Mean ± SE)
Bò cái tơ lỡ	Tuổi động dục lần đầu	tháng	10	13,16 ± 0,51
	Khối lượng động dục lần đầu	kg	10	340,24 ± 2,40
	Chu kỳ động dục	ngày	10	19,85 ± 1,27
	Thời gian động dục	giờ	10	28,42 ± 1,80
	Tuổi phối giống lần đầu	tháng	10	15,24 ± 0,78
	Khối lượng lúc phối giống lần đầu	kg	10	368,15 ± 4,94
	Tuổi đẻ lứa đầu	tháng	10	25,25 ± 0,78
Bò vắt sữa	Hệ số phối giống	lần	15	1,53 ± 0,51
	Thời gian phối lại sau đẻ	ngày	10	73,12 ± 4,80
	Khoảng cách giữa hai lứa đẻ	ngày	10	360,25 ± 5,06

Khoảng cách giữa hai lứa đẻ đạt trung bình 360,25 ngày (~12 tháng), đảm bảo hiệu suất sinh sản 1 năm/1 lứa bê.

4. Năng suất sữa qua các giai đoạn

Năng suất sữa đạt đỉnh ở giai đoạn 1 và giảm dần theo tiến trình của chu kỳ khai thác sữa.

Giai đoạn chu kỳ vắt sữa	Đơn vị tính	Số bò theo dõi (con)	Năng suất sữa (Mean ± SE)
Từ sau đẻ – 10 tuần	kg/con/ngày	20	39,87 ± 4,51
Từ 11 – 20 tuần	kg/con/ngày	15	37,25 ± 4,02
Từ 21 – 44 tuần	kg/con/ngày	30	35,92 ± 4,08
Chu kỳ vắt sữa	ngày	10	304,15 ± 1,82

Chu kỳ vắt sữa bình quân đạt 304,15 ngày, phù hợp với tiêu chuẩn khai thác sinh học 305 ngày của bò sữa cao sản.

5. Tình hình dịch bệnh và kết quả điều trị

Khảo sát trên tổng đàn 375 con bò vắt sữa ghi nhận hai bệnh lý phổ biến là viêm vú và bệnh chân móng.

Tên bệnh	Số con theo dõi (con)	Số con mắc bệnh (con)	Tỷ lệ mắc bệnh (%)
Viêm vú	375	16	4,27
Bệnh chân móng	375	10	2,67

Phác đồ điều trị được áp dụng và đánh giá thực tế:

Tên bệnh	Số con điều trị (con)	Phác đồ và liệu trình điều trị	Số con khỏi (con)	Tỷ lệ khỏi (%)
Viêm vú	16	- Gentaject 50: tiêm 40 ml/lần, kết hợp Ketoprosol 25 ml/lần, tiêm liên tục 3 ngày. - Norocillim: tiêm 15 ml/lần, tiêm liên tục 3 ngày. - Kết hợp vắt kiệt sữa 3–5 lần/ngày, xoa bóp khăn ấm.	16	100
Bệnh chân móng	10	- Cách ly, gọt sạch ổ viêm móng, bọc móng (hoặc mang guốc bảo vệ). - Tiêm Pen & Strep: 50 ml/lần, tiêm liên tục 5 ngày. - Ngâm móng CuSO4 5% hoặc phết dung dịch sát trùng.	7	70

Ghi chú quản lý an toàn sinh học: Toàn bộ sữa của bò trong thời gian điều trị kháng sinh được cách ly tuyệt đối, chỉ tận dụng cho bê con uống, không đưa vào bồn sữa thương phẩm nhằm kiểm soát tồn dư kháng sinh. 30% ca bệnh chân móng không khỏi phải loại thải do tổn thương sâu trên các cá thể bò già (7–10 tuổi).

Giải pháp và đóng góp của đề tài

• Cung cấp bộ dữ liệu thực chứng về hiệu quả nuôi dưỡng bò sữa HF bằng khẩu phần TMR và hệ thống chuồng trại thông gió/phun sương tại vùng sa mạc có nhiệt độ cao.
• Khẳng định hiệu quả của phác đồ điều trị viêm vú đạt tỷ lệ khỏi 100% bằng sự kết hợp giữa kháng sinh phổ rộng (Gentaject 50, Norocillim) và thuốc kháng viêm hạ sốt (Ketoprosol).
• Đề xuất các giải pháp kỹ thuật: định kỳ đảo xới lớp đệm lót chuồng 1 lần/ngày để giữ nền khô ráo; thiết kế độ dốc chuồng 4–5% tránh đọng nước; bổ sung Biotin, Vitamin A, B3, C và Kẽm vào khẩu phần nhằm giảm tỷ lệ bệnh chân móng.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận còn tồn tại một số hạn chế gắn liền với điều kiện thực tế của đợt thực tập:

• Thời gian nghiên cứu thực địa chỉ kéo dài 7 tháng (12/2021 – 06/2022), chưa theo dõi trọn vẹn diễn biến chu kỳ tiết sữa trên cùng một nhóm cá thể cố định từ khi bắt đầu đẻ đến khi cạn sữa.
• Cỡ mẫu theo dõi các chỉ tiêu sinh sản và năng suất sữa còn ở mức giới hạn (10 – 30 cá thể/chỉ tiêu).
• Phần phân tích chất lượng sữa chưa có bảng số liệu hóa nghiệm chi tiết về tỷ lệ vật chất khô, protein, lipit và khoáng tổng số trên từng cá thể do phụ thuộc vào dữ liệu xét nghiệm tập trung của phòng thí nghiệm trang trại.
• Tỷ lệ điều trị khỏi bệnh chân móng mới đạt 70%, chưa xử lý triệt để được các ca viêm mạn tính và biến dạng xương ngón ở đàn bò nhiều lứa đẻ.

Hướng nghiên cứu tiếp theo:

• Đánh giá ảnh hưởng dài hạn của các hợp chất thảo dược bôi móng kết hợp băng keo chuyên dụng nhằm hạn chế việc sử dụng kháng sinh tiêm toàn thân trong điều trị bệnh chân móng.
• Nghiên cứu tối ưu hóa chế độ phun sương làm mát tự động theo cảm biến ẩm nhiệt (THI) trong mùa hè sa mạc để giảm thiểu stress nhiệt cho đàn bò cao sản.

Giá trị tham khảo

Tài liệu khóa luận có giá trị tham khảo thiết thực cho các đối tượng:

• Sinh viên và học viên ngành Thú y, Chăn nuôi, Chăn nuôi – Thú y: Cung cấp tài liệu thực tế về phương pháp theo dõi các chỉ tiêu sinh sản, năng suất sữa và kỹ thuật chẩn đoán lâm sàng bệnh viêm vú (qua thử nghiệm CMT) và bệnh chân móng.
• Kỹ thuật viên và người quản lý trang trại bò sữa: Tham khảo phác đồ điều trị bệnh viêm vú (Gentaject 50 + Ketoprosol + Norocillim) và quy trình xử lý ngoại khoa gọt móng kết hợp bọc móng cho bò sữa nuôi nhốt trên nền bê tông.
• Nghiên cứu sinh, chuyên gia phát triển chăn nuôi bò sữa công nghệ cao: Tham khảo mô hình cơ giới hóa chuồng trại, kỹ thuật phối trộn TMR và giải pháp quản lý đàn bò HF năng suất 11.000 kg/chu kỳ trong điều kiện môi trường khí hậu khắc nghiệt.

Câu hỏi thường gặp

1. Năng suất sữa bình quân của đàn bò HF tại Kibbutz Lotan đạt bao nhiêu và biến động như thế nào qua các giai đoạn vắt sữa?

Trong giai đoạn 2020 – 2022, sản lượng sữa bình quân đạt 11.000 kg/con/chu kỳ 305 ngày (tương đương khoảng 36 lít/con/ngày). Theo dõi thực nghiệm cho thấy năng suất sữa đạt cao nhất ở giai đoạn từ sau đẻ đến 10 tuần (39,87 ± 4,51 kg/con/ngày), sau đó giảm dần ở giai đoạn 11 – 20 tuần (37,25 ± 4,02 kg/con/ngày) và giai đoạn 21 – 44 tuần (35,92 ± 4,08 kg/con/ngày). Chu kỳ vắt sữa trung bình đạt 304,15 ngày.

2. Các chỉ tiêu sinh lý sinh sản của đàn bò cái tơ lỡ tại trang trại đạt những kết quả cụ thể nào?

Khảo sát trên 10 con bò cái tơ lỡ cho thấy: tuổi động dục lần đầu là 13,16 ± 0,51 tháng; khối lượng lúc động dục lần đầu đạt 340,24 ± 2,40 kg; chu kỳ động dục kéo dài 19,85 ± 1,27 ngày; thời gian động dục là 28,42 ± 1,80 giờ; tuổi phối giống lần đầu là 15,24 ± 0,78 tháng với khối lượng phối giống đạt 368,15 ± 4,94 kg; tuổi đẻ lứa đầu trung bình là 25,25 ± 0,78 tháng.

3. Lượng thu nhận vật chất khô (VCK) của bò sữa qua 3 giai đoạn của chu kỳ tiết sữa là bao nhiêu và do nguyên nhân nào chi phối?

Lượng thu nhận thức ăn qua 3 giai đoạn lần lượt là: sau đẻ – 10 tuần đạt 19,03 ± 1,16 kg VCK/con/ngày; từ 11 – 20 tuần đạt 20,15 ± 1,45 kg VCK/con/ngày; từ 21 – 44 tuần đạt 20,24 ± 1,68 kg VCK/con/ngày. Lượng thu nhận VCK ở giai đoạn đầu thấp nhất do dạ cỏ chưa phục hồi hoàn toàn sau thai kỳ và tỷ lệ thức ăn tinh cao làm giảm hàm lượng xơ; ở hai giai đoạn sau, khi cơ quan tiêu hóa hồi phục và tỷ lệ thức ăn thô tăng lên (tinh/thô đạt 35/65 và 20/80), lượng thu nhận VCK tăng lên trên 20 kg/con/ngày.

4. Tỷ lệ mắc bệnh viêm vú và bệnh chân móng trên đàn bò là bao nhiêu, và phác đồ điều trị được áp dụng như thế nào?

Khảo sát trên 375 con bò vắt sữa ghi nhận tỷ lệ mắc bệnh viêm vú là 4,27% (16 con) và bệnh chân móng là 2,67% (10 con).

• Phác đồ viêm vú: Tiêm Gentaject 50 (40 ml/lần) + Ketoprosol (25 ml/lần) liên tục 3 ngày kết hợp Norocillim (15 ml/lần, 3 ngày), đạt tỷ lệ khỏi bệnh 100% (16/16 con).
• Phác đồ chân móng: Gọt móng, bọc móng và tiêm Pen & Strep (50 ml/lần) liên tục 5 ngày, đạt tỷ lệ khỏi bệnh 70% (7/10 con); 3 con không khỏi bị loại thải do tuổi già và tổn thương mạn tính.

5. Trang trại Kibbutz Lotan áp dụng những trang thiết bị và biện pháp kỹ thuật nào để ứng phó với khí hậu sa mạc khô nóng?

Trang trại được trang bị 1 xe trộn thức ăn TMR, hệ thống máy bơm và lọc tái chế nước thải, bồn chứa sữa, máy ép phân tự động, quạt thông gió và hệ thống phun sương làm mát trong chuồng để chống stress nhiệt. Chuồng nuôi được thiết kế mái che di động cho bò tắm nắng sáng sớm, nền chuồng được đảo xới phân hàng ngày nhằm duy trì độ khô ráo, khu vực chờ vắt sữa được lót đệm xốp giảm áp lực lên móng chân bò.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Thào A Cở đã đánh giá toàn diện bức tranh chăn nuôi bò sữa công nghiệp tại Kibbutz Lotan (Israel) trong điều kiện sa mạc khô hạn. Đàn bò giống HF tại trang trại đạt năng suất sữa cao (11.000 kg/chu kỳ 305 ngày) nhờ quy trình phối trộn khẩu phần TMR chuẩn hóa và quản lý vi khí hậu chuồng trại chặt chẽ. Các chỉ tiêu sinh lý sinh sản của đàn bò cái hậu bị và bò vắt sữa đều đạt tiêu chuẩn giống với khoảng cách lứa đẻ 12 tháng/năm. Đề tài cũng chứng minh tính hiệu quả của công tác thú y thực địa qua việc kiểm soát tỷ lệ mắc bệnh viêm vú ở mức 4,27%, bệnh chân móng ở mức 2,67% và áp dụng thành công các phác đồ điều trị đặc hiệu.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Bò sữa là động vật dạ dày kép, thức ăn chủ yếu là thức ăn thô có nguồn gốc từ thực vật. Muốn bê phát triển và sinh trưởng tốt, bê phải được cung cấp thức ăn có chất lượng tốt phù hợp với đặc điểm sinh lý, tiêu hóa của chúng; chính vì vậy, khẩu phần phải cân bằng các chất dinh dưỡng. Bên cạnh những thuận lợi, ngành chăn nuôi bò sữa còn gặp phải nhiều khó khăn và thách thức. Các thách thức chính là đòi hỏi kỹ thuật, đầu tư cao, chất lượng sữa.

Trong khi, chăn nuôi bò sữa của nông dân với quy mô nhỏ lẻ, phân tán còn chiếm tỷ lệ cao, ảnh hưởng không nhỏ tới việc áp dụng công nghệ tiên tiến trong chăn nuôi và công tác kiểm soát dịch bệnh và an toàn thực phẩm. Người chăn nuôi ngoài việc chú trọng đến công tác giống, chế độ dinh dưỡng còn cần quan tâm đến chăm sóc và quản lý bò sữa tốt vì bò sữa rất dễ mẫn cảm với một số bệnh. Hiện nay, nhiều nhà khoa học vẫn đang nghiên cứu để tìm ra giải pháp giúp cho đàn bò sữa sức sản xuất sữa tốt nhất và giảm thiểu khả năng mắc bệnh trên bò sữa. Israel là đất nước của người Do Thái và người Do Thái được coi là người thông minh nhất thế giới.

Đất nước Israel là đất nước có đất đai hoang hóa và xa mạc là chủ yếu, nhưng lại là đất nước có nền nông nghiệp tiên tiến và hiện đại bậc nhất thế giới. Sản phẩm nông nghiệp của Israel xuất khẩu đứng hàng đầu thế giới. Trong thời gian thực tập tốt nghiệp tại một đất nước có nền nông nghiệp phát triển hiện đại và thông minh và được làm việc tại một trang trại chăn nuôi bò sữa quy mô công nghiệp và hiện đại. Chính vì thế, qua tìm hiểu thực tế tại trang trại và được sự đồng ý của thầy hướng dẫn, em 2 đã thực hiện đề tài: “Đánh giá quá trình nuôi dưỡng, chăm sóc và phòng trị bệnh cho đàn bò sữa nuôi tại kibbutz Lotan, Isreal ”.

Mục đích và yêu cầu của đề tài 1. Mục đích của đề tài - Đánh giá được quá trình nuôi dưỡng và chăm sóc đàn bò sữa nuôi tại trang trại. - Thực hiện tốt công tác chẩn đoán và điều trị một số bệnh thường gặp trên đàn bò sữa tại trang trại. Yêu cầu của đề tài - Theo dõi, ghi chép số liệu đầy đủ, phải đảm bảo tính khách quan, trung thực các chỉ tiêu nghiên cứu của đề tài.

- Không ngại khó, ngại khổ, ham học hỏi, cần cù, chịu khó và sáng tạo. - Vận dụng được quy trình nuôi dưỡng, chăm sóc và phòng trị bệnh cho đàn bò sữa qua các giai đoạn, đồng thời học hỏi thêm những kiến thức mới, tiên tiến và hiện đại từ thực tiễn chăn nuôi bò sữa tại Israel. 3 Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Điều kiện cở sở nơi thực tập 2.

Điều kiện tự nhiên 2. Vị trí địa lý Israel là một quốc gia ở Tây Á, nằm ở bờ biển phía Đông Nam Địa Trung Hải và bờ biển phía bắc của Vịnh Aqaba ở Biển Đỏ. Nó có biên giới đất liền với Liban ở phía Bắc, Syria ở phía Đông Bắc, Jordan ở phía Đông và các vùng lãnh thổ của Palestine (do Nhà nước Palestine tuyên bố chủ quyền và do Israel kiểm soát một phần) bao gồm Bờ Tây và Dải Gaza ở phía Đông và phía Tây, tương ứng và Ai Cập ở phía Tây Nam. Nó chứa các đặc điểm địa lý đa dạng trong khu vực tương đối nhỏ của nó.

Israel là một quốc gia có chiều dài khoảng 437 km và tổng diện tích bề mặt được bao phủ bởi Israel là khoảng 22. Trung tâm tài chính và công nghệ của Israel là Tel Aviv, trong khi Jerusalem vừa là thủ đô tự chỉ định (mặc dù không được Liên hợp quốc công nhận) vừa là thành phố riêng lẻ đông dân nhất dưới sự quản lý của chính phủ nước này. Chủ quyền của Israel đối với Jerusalem đang bị tranh chấp quốc tế. Dân số Israel, theo định nghĩa của Cục Thống kê Trung ương Israel, ước tính vào năm 2019 là 8.

Đây là quốc gia có đa số người Do Thái duy nhất trên thế giới, với 6.000 công dân, tương đương 74,2% người Israel, được coi là người Do Thái. Nhóm công dân lớn thứ hai của đất nước được ký hiệu là người Ả Rập, với số lượng 1.000 người, chiếm 20% dân số (bao gồm cả người Druze và hầu hết người Ả Rập ở Đông Jerusalem). Phần lớn người Ả Rập Israel là người Hồi giáo định cư, với số lượng nhỏ hơn nhưng 4 đáng kể là người Negev Bedouin bán định cư; phần còn lại là Kitô hữu và Druze. Các nhóm thiểu số khác bao gồm Maronites, Samaritans, Dom và Roma, Black Hebrew Israelites, những người châu Phi cận Sahara khác, Armenian, Circassian, thuyền nhân Việt Nam và những người khác.

Israel cũng tiếp đón một lượng lớn lao động nước ngoài không phải là công dân và người xin tị nạn từ châu Phi và châu Á. Trong Luật cơ bản của mình, Israel tự xác định mình là một Nhà nước Do Thái và Dân chủ. Israel là một nền dân chủ đại diện với một hệ thống nghị viện, đại diện theo tỷ lệ và phổ thông đầu phiếu. Thủ tướng đóng vai trò là người đứng đầu chính phủ và Knesset đóng vai trò là cơ quan lập pháp.

Israel là một quốc gia phát triển và là thành viên của OECD, có nền kinh tế lớn thứ 37 trên thế giới tính theo tổng sản phẩm quốc nội danh nghĩa tính đến năm 2014. Quốc gia này được hưởng lợi từ lực lượng lao động có tay nghề cao và là một trong những quốc gia có trình độ học vấn cao nhất trên thế giới. Tỷ lệ công dân có trình độ giáo dục đại học cao nhất. Đất nước này có mức sống cao nhất ở Trung Đông và cao thứ năm ở châu Á, đồng thời là một trong những quốc gia có tuổi thọ trung bình cao nhất thế giới.

Địa hình đất đai Israel được chia thành bốn vùng đồng bằng ven biển, đồi núi ở trung tâm, Châu thổ Jordan, và sa mạc Negev. Đồng Bằng Ven Địa Trung Hải trải dài từ biên giới Liban tới phía Bắc Gaza ở phía nam, chỉ bị ngăn cách tại Mũi Lạc Đà ở Vịnh Haifa. Nó rộng khoảng bốn mươi km tại Gaza và hẹp dần về hướng bắc tới khoảng năm km tại biên giới Liban. Vùng này màu mỡ và ẩm ướt (trước kia có bệnh sốt rét) và nổi tiếng về chanh và nghề trồng nho.

Đồng bằng này có nhiều con sông ngắn cắt ngang, và chỉ hai con sông Yarqon và Qishon là thường xuyên có nước chảy. Thời tiết khí hậu Israel nằm trong khoảng 29° - 33° về phía Bắc của đường xích đạo, được đặc trưng là vùng cận nhiệt đới, nằm giữa vùng ôn đới và vùng nhiệt đới. Các vùng phía Bắc và ven biển của Israel có khí hậu Địa Trung Hải đặc trưng bởi mùa hè khô nóng và mùa đông mát mẻ, mưa nhiều. Trong khi đó, các khu vực phía Nam và phía Đông của Israel được đặc trưng bởi khí hậu khô cằn.

Mùa mưa kéo dài từ tháng 10 đến đầu tháng 5 và lượng mưa đạt cực đại từ tháng 12 đến tháng 2. Lượng mưa thay đổi đáng kể theo vùng từ Bắc vào Nam. Lượng mưa cao nhất được quan sát thấy ở phía Bắc và trung tâm của đất nước và giảm ở phía Nam của Israel, từ sa mạc Negev đến Eilat, nơi lượng mưa không đáng kể. Tuyết rơi dày chỉ ở phần cực bắc của Cao nguyên Golan, nơi có đỉnh Núi Hermon (2.224 m so với mực nước biển) nhìn chung vẫn có tuyết bao phủ từ tháng 12 đến tháng 3.

Ở các vùng khác của đất nước, tuyết hiếm khi được quan sát. Thành phố Eilat, nằm ở cực Nam của Israel và ở cực Bắc của Biển Đỏ, có khí hậu tốt cho các kỳ nghỉ ở bãi biển quanh năm 2. Cơ sở vật chất 2. Quá trình thành lập và cơ sở vật chất của trang trại bò sữa của Kibbutz Lotan * Quá trình thành lập trang trại Lotan là Kibbutz mới nhất ở Israel được thành lập vào năm 1983.

Kibbutz được thành lập để nâng cao cuộc sống của những người dân như một cộng đồng, thực hành nông nghiệp và cũng bảo vệ biên giới Israel với Jordan đồng thời tạo điều kiện cho công dân Israel sinh sống bền vững. Chà là ban 6 đầu được trồng như một nguồn thu nhập cho toàn bộ Kibbutz nhưng theo thời gian, nó đã trở thành tư nhân hóa do quản lý quỹ yếu kém. Chăn nuôi bò sữa vẫn là một nguồn thu nhập quan trọng của Kibbutz. Lotan có dân số dưới 200 người: trong số đó có sinh viên và tình nguyện viên.

Mười năm sau khi thành lập, một trung tâm sinh thái cung cấp giáo dục về nuôi trồng thủy sản đã được thành lập. Điều này đã làm nổi bật không chỉ Kibbutz mà còn cả Israel với tư cách là một quốc gia vì các kỹ năng và kiến thức về sử dụng bền vững các nguồn tài nguyên được chuyển giao cho những người tham gia sẵn sàng. Kibbutz vẫn còn nhỏ do đó chỉ chứa được ít người hơn mỗi lần. * Cơ sở vật chất của trang trại Để phục vụ tốt cho việc chăn nuôi và chăm sóc bò, trang trại đã và đang tiếp tục đầu tư các thiết bị máy móc hiện đại, các dụng cụ như sau: - Xe trộn thức ăn cho bò: 01 cái - Xe kéo đa năng: 01 cái - Máy kéo : 02 cái - Máy bơm nước: 02 cái - Máy ép phân bò tự động 01 cái - Máy lọc và xử lý nước thải sinh hoạt, nước tái chế 01 cái - Bồn chứa sữa và máy bơm sữa cho bê con: 01 cái - Tủ lạnh chứa thuốc: 02 cái - Tủ lạnh chứa sữa: 02 cái - Dụng cụ thú y: xilanh, panh, dao mổ, kìm bấm số tai.

- Bình chứa sữa 2 cái. - khu chuồng gồm có 3 chuồng cho bò vắt sữa, một chuồng đẻ, 1 chuồng cho bò cái tơ lỡ, một chuồng cho bê dưới 6 tháng tuổi, và 50 chuồng nhỏ cho bê con. Hoạt động sản xuất, kinh doanh sửa và sản phẩm từ sữa a. Công tác chăn nuôi bò sữa 7 Điều kiện chăn nuôi ở isreal khá khó khăn, diện tích đất nhỏ và đất canh tác hạn chế.

Ngoài ra lượng mưa cũng rất hạn chế. Mưa chỉ rơi vào mùa đông ở miền bắc còn ở miền nam rất hiếm khi mưa. Khí hậu khắc nhiệt, diện tích hẹp là nguyên nhân cho việc bò không thể chăn thả ở ngoài dồng cỏ tự nhiên mà được cho ăn bằng thức ăn nhập khẩu.